Việt Nam - Triều Đại Nhà Nguyễn - TLTP

Views:
 
Category: Entertainment
     
 

Presentation Description

No description available.

Comments

Presentation Transcript

Slide 1: 

Ngu?n: Internet, Tu? Quang Tôn-Th?t Tu? Nh?c: Right Samadhi – Chinmaya Dunster So?n th?o & Th?c hi?n PPS: Tr?n Lê Túy-Phu?ng Click chu?t VI?T NAM (5) Tri?u Ð?i Nhà Nguy?n Mu?i Ba Vua

Slide 2: 

So d? kinh thành Hu?

Slide 4: 

Th?i vua chúa lúc dân ta chua bi?t Tây l?ch, d? xác d?nh th?i gian cho m?t d? ki?n dã xãy ra, dân ta dùng niên hi?u c?a ông vua duong th?i. Niên hi?u : Khi m?t ông vua lên ngôi d?u t? l?y cho mình m?t “Ð? hi?u” nhu Gia Long, Minh M?ng,... Ð? hi?u du?c dùng làm niên hi?u d? dánh d?u giai do?n mà mình tr? vì và t?t c? nh?ng d? ki?n x?y ra s? du?c ghi l?i so v?i niên hi?u c?a mình. Thí d? ngu?i ta nói "T? Ð?c nam th? 2", "Minh M?ng nam th? 6", ...(thay vì nam 1848, nam 1825, ...) V?i cách ghi th?i gian ki?u n?y thì có cái l?i là bi?t câu chuy?n dó x?y ra du?i th?i vua nào nhung cái b?t l?i là khó mà bi?t du?c cái nào x?y ra tru?c, cái nào x?y ra sau, n?u không gi?i s? h?c. Mi?u hi?u : Tên hi?u c?a ông vua dã ch?t. Khi m?t ông vua m?t, ông vua sau lên k? v? và d?t mi?u hi?u cho v? vua tru?c nhu là phong ch?c tu?c hay tôn vinh ngu?i quá c?. Ví d?, mi?u hi?u c?a vua Gia Long là Th? T?, mi?u hi?u vua Minh M?ng là Thánh T?. Di nhiên có nhi?u ông vua không có mi?u hi?u. Tên húy: Tên th?t do cha m? d?t khi m?i sanh, m?t ngu?i có th? có nhi?u tên húy, thu?ng du?c ngu?i ta kiêng không g?i d?n. Ví d? tên húy c?a vua Minh M?ng là Ð?m (Nguy?n Phúc Ð?m), tên húy c?a vua T? Ð?c là H?ng Nh?m (Nguy?n Phúc H?ng Nh?m). Xua ngu?i mình thu?ng hay k? húy, kiêng, tránh không nh?c d?n tên. Ngoài nh?ng tên n?y, các vua còn có th? có nhi?u ch?c tu?c khác nhau ! Luu ý: Tri?u Nguy?n t? d?i Minh M?ng d?n d?i Kh?i Ð?nh, ngôi v? Hoàng H?u không du?c t?n phong, các Hoàng Phi ch? du?c tôn phong Hoàng H?u sau khi dã t? tr?n. Vì th?, tác gi? xin du?c nh?c d?n th?y hi?u c?a các Hoàng Phi trong ph?m vi PPS này .

Slide 5: 

Vua Gia Long (1802-1820) ngu?i thành l?p Tri?u d?i nhà Nguy?n Nam sanh, nam m?t: 1762-1820 Giai do?n tr? vì: 1802-1820 Niên hi?u: Gia Long Mi?u hi?u: Th? T? Cao Hoàng Ð? Tên Húy: Nguy?n Phúc Ánh

Slide 6: 

Tr?p d?ng Kim Sách c?a vua Gia Long M?i v? vua tri?u Nguy?n d?u có m?t Kim Sách gi?ng nhu th?. ? Vi?t Nam, thu t?ch c? ch? th?y nói t?i Kim Sách (lo?i sách làm b?ng vàng, b?c) t? th? k? 15, d?c bi?t th?nh hành trong tri?u dình Lê-Tr?nh (1592 – 1786) và n?a d?u tri?u Nguy?n. Quy cách v? Kim Sách r?t nghiêm ng?t, sách dành cho vua chúa g?m 6 trang, dóng b?ng 4 khuyên vàng và thu?ng ban t?ng cùng v?i Kim ?n.

Slide 7: 

Gia Long là ông vua sáng l?p ra tri?u Nguy?n, tên th?t Nguy?n Phúc Ánh, thu?ng g?i Nguy?n Ánh ( ???; 1762–1820), lên ngôi ngày 1 tháng 6 âm l?ch nam 1802, d?t niên hi?u là Gia Long (??). Nguy?n Ánh là con th? ba th? 3 c?a Nguy?n Phúc Luân (Nguy?n Phúc Côn) và Nguy?n Th? Hoàn, cháu n?i c?a Võ Vuong Nguy?n Phúc Khoát, sinh ngày 15-1 nam Nhâm Ng? (8-2-1762). Lúc còn tu?i tho ?u, ông r?t du?c Chúa Nguy?n Phúc Thu?n thuong yêu, nên du?c ? trong h?c du?ng Vuong ph?. Vào tu?i thi?u niên, ông dã t? ra là ngu?i có kh? nang l?p nghi?p l?n. Nam 1777, khi Thái Thu?ng Vuong Nguy?n Phúc Thu?n, cùng v?i cháu là Hoàng Thân Nguy?n Phúc Ð?ng (con Nguy?n Phúc Luân – anh Nguy?n Phúc Ánh) và T?ng Phu?c Thu?n, Nguy?n Doanh Kho?ng b? Vua Tây Son Nguy?n Hu? b?t t?i Long Xuyên và dem v? Sài Gòn gi?t, thì ch? có m?t mình Hoàng Thân Nguy?n Phúc Ánh thoát n?n. Ông ch?y ra d?o Th? Chu (tr?n Hà Tiên) và t? dó m?i quy?n hành qu?c s? c?a các chúa Nguy?n do ông th?ng linh. Nam 1778, khi 16 tu?i ông du?c ba quân suy tôn lên làm nguyên soái nhi?p chính qu?c và kh?i binh chi?m l?i Gia Ð?nh. Trong 24 nam, du?c s? giúp d? c?a dân chúng mi?n Nam, Nguy?n Phúc Ánh dã cùng v?i các tu?ng linh vu?t qua m?i gian nguy, bao phen vào sinh ra t?, b?n bi ch?ng l?i nhà Tây Son. Cu?i cùng, nh? có các mâu thu?n n?i b? c?a nhà Tây Son và s? h?u thu?n c?a ngu?i Pháp v? sau (ông nh? Bá Ða L?c c?u vi?n), ông khôi ph?c l?i x? Ðàng Trong. Nam 1801 ông ti?n quân ra B?c Hà, dánh b?i hoàn toàn nhà Tây Son; nam 1802 l?p nên nu?c Vi?t Nam nhu ngày nay. Gia Long làm vua du?c 18 nam (1802-1819), m?t vào ngày 19 tháng Ch?p nam K? Mão (ngày 3 tháng 2 nam 1820), hu?ng th? 58 tu?i. Sau khi m?t, bài v? vua Gia Long du?c dua vào th? ? Th? Mi?u và có Mi?u hi?u là Th? T? Cao Hoàng d?. Ông có 31 ngu?i con (13 con trai và 18 con gái).

Slide 8: 

Th?a Thiên Cao Hoàng H?u (1762-1814) Tên húy: T?ng Th? Lan Bà là con gái th? ba c?a Qui Qu?c Công T?ng Phu?c Khuông, m? h? Lê. Bà là ngu?i nhân h?u, c?n ki?m, bi?t thuong yêu t?t c? m?i ngu?i. Bà th?n tr?ng l? phép, cu x? dúng theo l? nghi nên du?c vua Gia Long r?t s?ng ái. Vua Gia Long cu?i bà lúc ông du?c 18 tu?i. Bà là Vuong H?u c?a vua Gia Long, m? c?a Ðông Cung Anh Du? Hoàng Thái T? Nguy?n Phúc C?nh. Bà h? sinh du?c hai thái t? v?i vua Gia Long: Nguy?n Phúc Chi?u (m?t lúc m?i sinh du?c vài ngày) và Nguy?n Phúc C?nh. Vua Gia Long  l?p bà làm Vuong H?u nam 1796. Bà du?c du?c l?p làm Th?a Thiên Cao Hoàng H?u nam Bính D?n (1806). Tháng 6 nam Canh Thìn (1820) tôn th?y là: “Th?a Thiên Tá Thánh H?u Ð?c T? Nhân Gi?n Cung T? Hi?u D?c Chính Thu?n Nguyên Cao Hoàng H?u”. Sau khi m?t, bà du?c an táng trong Lang Thiên Th? cùng vua Gia Long.

Slide 9: 

Thu?n Thiên Cao Hoàng H?u (1769 – 1846) Tên húy: Tr?n Th? Ðang, Kính Bà là con gái c?a Th? Qu?c Công Tr?n Hung Ð?t - m? h? Lê - Th? Phi c?a vua Gia Long - M? c?a vua Minh M?ng. Bà là ngu?i c?n ki?m, hi?n t?, thông thu?c kinh s?, tính l?i khiêm cung thu?ng hay lo nghi d?n dân. Bà luôn nghi d?n vi?c nu?c, khuyên con nh? cháu mà ít khi nghi d?n mình. Nam Tân T? (1821) bà du?c t?n tôn làm Hoàng Thái H?u.         Nam Tân S?u (1841), vua Thi?u Tr? dâng tôn hi?u là: Nhân Tuyên T? Khánh Thái Hoàng Thái H?u. Nam Quý Mão (1843) nhân trong cung g?p vi?c t?t là "ngu d?i d?ng du?ng”, vua Thi?u Tr? dâng Kim Sách t?n tôn là: “Thánh M?u Nhân Tuyên T? Khánh Phúc Th? Khang Ninh Thái Hoàng Thái H?u”. Bà m?t ngày 18 tháng 9 nam Bính Ng? (6-11-1846), th? 76 tu?i. Vua Thi?u Tr? dâng tôn th?y là: “Thu?n Thiên Hung Thánh Quang Du Hóa Co Nhân Tuyên T? Khánh Ð?c Tr?ch Nguyên Công Cao Hoàng H?u”. Bà du?c an táng t?i Lang Thiên Th? h?u sau khi m?t.

Slide 10: 

Lang vua Gia Long và Th?a Thiên Cao Hoàng H?u

Slide 11: 

Vua Minh M?ng (1820-1840) Nam sanh, nam m?t: 1791-1840 Giai do?n tr? vì: 1820-1840 Niên hi?u: Minh M?ng Mi?u hi?u: Thánh T? Nhân Hoàng Ð? Tên Húy: Nguy?n Phúc Ki?u, Nguy?n Phúc Ð?m

Slide 12: 

Vua Minh M?ng, cung g?i là Minh M?nh (ch? Hán: ??, 25 tháng 5, 1791 – 20 tháng 1, 1841), t?c Nguy?n Thánh T? Nhân Hoàng Ð? - là v? Hoàng Ð? th? hai (? ngôi t? 1820 d?n 1841) c?a nhà Nguy?n, vuong tri?u phong ki?n cu?i cùng trong l?ch s? Vi?t Nam. Ông tên th?t là Nguy?n Phúc Ð?m (???), còn có tên Nguy?n Phúc Ki?u (???), là v? vua anh minh nh?t c?a nhà Nguy?n. Nguy?n Phúc Ð?m là con trai th? tu c?a vua Gia Long và Thu?n Thiên Cao Hoàng H?u Tr?n Th? Ðang. Ông sinh ra t?i làng Tân L?c, g?n Sài Gòn, gi?a cu?c chi?n tranh Tây Son–Chúa Nguy?n (1787-1802). Con th? hai c?a Gia Long là Hoàng Thái T? Nguy?n Phúc C?nh m?t s?m nam 1801. Do Thái t? C?nh và ngu?i con ch?u nhi?u ?nh hu?ng c?a d?o Co Ð?c t? Pháp nên sau khi Thái t? C?nh qua d?i, vua Gia Long không ch?n cháu dích tôn c?a mình (con C?nh) làm ngu?i th?a k? vì s? nh?ng ?nh hu?ng c?a Pháp t?i tri?u dình. M?c dù có nhi?u dình th?n ph?n d?i nhung vua Gia Long v?n quy?t ch?n Nguy?n Phúc Ð?m làm ngu?i k? v?. Nam 1815, Nguy?n Phúc Ð?m du?c phong Hoàng Thái T? và t? dó s?ng ? di?n Thanh Hoà d? quen v?i vi?c tr? nu?c. Ðu?c xem là m?t ông vua nang d?ng và quy?t doán, Minh M?ng dã th?c hi?n hàng lo?t c?i cách t? n?i tr? d?n ngo?i giao. Ông cho l?p thêm N?i Các và Co M?t Vi?n ? kinh dô Hu?, bãi b? ch?c T?ng Tr?n B?c Thành và Gia Ð?nh Thành, d?i tr?n thành t?nh, c?ng c? ch? d? luu quan ? mi?n núi. Du?i th?i ông, quân d?i nhà Nguy?n du?c t? ch?c l?i, chia thành b? binh, th?y binh, tu?ng binh, k? binh và pháo th? binh. Minh M?ng còn c? quan ra ch? d?o khai hoang ? ven bi?n B?c k? và Nam k?. Là ngu?i tinh thông Nho h?c và sùng d?o Kh?ng M?nh, Minh M?ng r?t quan tâm d?n vi?c h?c t?p và c?ng c? thi c?, nam 1822 ông m? l?i các k? thi H?i, thi Ðình ? kinh dô d? tuy?n ch?n nhân tài. Du?i tri?u Minh M?ng có nhi?u cu?c n?i d?y di?n ra: Phan Bá Vành, Lê Duy Luong, Nông Van Vân, ? mi?n B?c và

Slide 13: 

Lê Van Khôi ? mi?n Nam. Tri?u dình dã ph?i d?i phó v?t v? v?i nh?ng cu?c n?i d?y ?y. Ngoài vi?c tr? n?i lo?n, Minh M?ng còn ch? truong m? mang th? l?c ra nu?c ngoài. Ông d?i tên Vi?t Nam thành Ð?i Nam, và mu?n cho d?t nu?c tr? thành m?t d? qu?c hùng m?nh. Nhà vua l?p các ph? Tr?n Ninh, L?c Biên, Tr?n Ð?nh, Tr?n Man nh?m kh?ng ch? Ai Lao; và th?c s? ki?m soát Chân L?p, d?i Nam Vang (Phnôm Pênh ngày nay) thành Tr?n Tây thành; k?t qu? là Ð?i Nam có lãnh th? r?ng hon c?. Do không có thi?n c?m v?i phuong Tây, Minh M?ng dã khu?c t? m?i ti?p xúc v?i h?. Ngoài ra, vì Minh M?ng không thích d?o Co Ð?c c?a phuong Tây, nên ông dã ra chi?u c?m d?o và tàn sát hàng lo?t tín d? Co Ð?c Giáo. Vua Minh M?ng qui d?nh "Ngu b?t l?p”: không l?p Thái T?, Hoàng H?u, T? Tu?ng, Tr?ng Nguyên và không phong Vuong (Tùng Thi?n Vuong, Tuy Lý Vuong ch? có vuong tu?c mà không có Vuong quy?n, Vuong d?a, nghia là không có th?c quy?n cai tr?, cát c? m?t d?a phuong) Th?y hi?u do vua Thi?u Tr? d?t cho ông là: Th? Thiên Xuong V?n Chí Hi?u Thu?n Ð?c Van Vu Minh Ðoán Sáng Thu?t Ð?i Thành H?u Tr?ch Phong Công Nhân Hoàng Ð? (???????????????????????). Chánh Phi c?a ông là bà H? Th? Hoa (Tá Thiên Nhân Hoàng H?u)

Slide 14: 

Tá Thiên Nhân Hoàng H?u. Tên húy: H? Th? Hoa. H? Th? Hoa là con gái Phu?c Qu?c Công H? Van Bôi, quê Th? Ð?c, t?nh Gia Ð?nh, nay thu?c qu?n Th? Ð?c, Sài Gòn. Nam Bính D?n 1806, m?i 15 tu?i, bà du?c tuy?n vào cung và sau tr? thành Hoàng phi c?a vua Minh M?ng (??; 1820-1841), du? hi?u c?a bà là Tá Thiên Nhân Hoàng H?u. Vì kiêng húy tên bà, nên ch? Hoa thu?ng d?c tr?i là Ba ho?c Huê, Bông. Nhu c?u Hoa g?i là c?u Bông, ch? Ðông Hoa ? Hu?, d?c tr?nh là Ðông Ba. Con bà là Nguy?n Phúc Dung (Miên Tông) du?c l?p Thái T?, v? sau n?i ngôi Minh M?ng, t?c vua Thi?u Tr? (??; 1807-1847). Bà H? Th? Hoa, sinh ngày 6/6/1791 (nam Tân H?i), m?t ngày 8/7/1867 (nam Ðinh Mão). Sau khi m?t, bà có mi?u hi?u là Tá Thiên Nhân Hoàng H?u. Lang bà du?c xây d?ng vào nam 1840, n?m trong khuôn viên lang Thi?u Tr?, xã Th?y B?ng, huy?n Huong Th?y, t?nh Th?a Thiên, Hu?.

Slide 15: 

Nam 1823, Minh M?ng làm bài Ð? H? Thi và 10 bài Phiên H? Thi d? quy d?nh các ch? lót d?t tên cho con cháu các th? h? sau. Bài Ð? H? Thi g?m 20 ch?, dùng làm ch? lót tên cho m?i th? h? t? vua Minh M?ng tr? v? sau: MIÊN H?NG UNG B?U VINHB?O QUÝ Ð?NH LONG TRU?NGHI?N NANG KHAM K? THU?TTH? TH?Y QU?C GIA XUONG * MIÊN: Tru?ng c?u phu?c duyên trên h?t* H?NG: Oai hùng dúc k?t th? gia* UNG: Nên danh xây d?ng son hà* B?U: B?i báu l?i tha qu?n chúng* VINH: B?n chí hùng anh ca t?ng* B?O: Ôm lòng khí dung bình sanh* QUÝ: Cao sanh vinh h?nh công thành* Ð?NH:Tiên quy?t thi hành oanh li?t* LONG: Vuong tu?ng r?ng tiên n?i nghi?p* TRU?NG: Vinh c?u n?i ti?p gi?ng nòi* HI?N: Tài d?c phúc ?m sáng soi* NANG: Guong noi khuôn phép b? cõi* KHAM: Ð?m duong m?i co c?u gi?i* K?: Ho?ch sách mây khói cân phân* THU?T: Biên chép l?i dúng ý dân* TH?: Mãi th? c?n thân gia t?c* TH?Y: Ng?c quý tha h? phu?c l?c* QU?C: Dân ph?c n?m g?c giang san* GIA: Muôn nhà Nguy?n v?n huy hoàng* XUONG: Ph?n th?nh bình an thiên h? Bài Ð? H? Thi này du?c kh?c trong m?t cu?n sách b?ng vàng (kim sách), c?t trong hòm vàng (kim qu?) d? luu truy?n t? th? h? này sang th? h? khác, các bài Phiên H? Thi cung du?c kh?c trong các cu?n sách b?ng b?c.

Slide 16: 

Tuy nhiên, chua d?ng l?i dó, di kèm v?i m?i ch? trong bài Ð? H? Thi là m?t b?:Miên (miên) H?ng (nhân) Ung (th?) B?u (son) Vinh (ng?c )B?o (ph?) Quý (nhân) Ð?nh (ngôn) Long (th?) Tru?ng (hòa)Hi?n (b?i) Nang (l?c) Kham (th?) K? (ngôn) Thu?t (tâm)Th? (ng?c) Tho?i (th?ch) Qu?c (d?i) Gia (hòa) Xuong (ti?u)Tên d?t cho các hoàng t? lúc chua làm vua b?t bu?c ph?i dùng m?t ch? có b? dó, ví d?: * Vua Thi?u Tr?, có ch? lót là Miên, và tên là Tông (thu?c b? miên), và t?t c? các anh em c?a vua Thi?u Tr? cung d?u ph?i có tên có ch? b? Miên c? (tuy nhiên con c?a các v? hoàng t? này ph?i d?t tên không du?c có b? nhân, tr? con vua Thi?u Tr?) * Vua T? Ð?c có ch? lót là H?ng, và tên là Nh?m (thu?c b? nhân) * Vua T? Ð?c không có con, nên l?y cháu lên làm vua, ngu?i cháu này tên là Ung Cái, ch? lót thì dúng, nhung tên không có b? th?, không ph?i dòng h? chính c?a vua, nên d? du?c làm thái t?, ông du?c d?i tên thành Ung Chân, ch? Chân này có b? th?. Minh M?ng mong mu?n dòng h? Nguy?n Phúc (hay Nguy?n Phu?c) s? truy?n n?i 20 d?i, nhung cu?i cùng ch? d?ng l?i ? ch? Vinh - d?i th? 5. T? Nguy?n Phúc Ð?m t?i H?ng Nh?m, sau dó các vua n?i ti?p l?i thu?c chi khác, th? h? tru?c, nên 13 vua nhà Nguy?n v?n ch? thu?c 5 d?i. Hai vua thu?c th? h? th? 5 là vua th? 11 Vinh San (Duy Tân) và vua th? 13 Vinh Th?y (B?o Ð?i).  Vua Minh M?ng có 142 ngu?i con, g?m 78 hoàng t? và 64 công chúa:

Slide 17: 

Hoàng T?: 01. Nguy?n Phúc Miên Tông (Vua Thi?u Tr?) 02. Nguy?n Phúc Miên Chính 03. Nguy?n Phúc Miên Ð?nh 04. Nguy?n Phúc Miên Nghi 05. Nguy?n Phúc Miên Hoành 06. Nguy?n Phúc Miên Áo 07. Nguy?n Phúc Miên Th?n 08. Nguy?n Phúc Miên Phú 09. Nguy?n Phúc Miên Th? 10.Nguy?n Phúc Miên Th?m 11. Nguy?n Phúc Miên Trinh 12.Nguy?n Phúc Miên B?u 13. Nguy?n Phúc Miên Tr? 14. Nguy?n Phúc Miên Huu 15. Nguy?n Phúc Miên H?u 16. Nguy?n Phúc Miên Vu 17. Nguy?n Phúc Miên T?ng 18. Nguy?n Phúc Miên Thành 19. Nguy?n Phúc Miên T? 20. T?o thuong 21. Nguy?n Phúc Miên Nghi 22. Nguy?n Phúc Miên Long 23. Nguy?n Phúc Miên Tích 24. T?o thuong 25. T?o thuong 26. Nguy?n Phúc Miên Cung 27. Nguy?n Phúc Miên Phong 28. Nguy?n Phúc Miên Tr?ch 29. Nguy?n Phúc Miên Liêu 30. Nguy?n Phúc Miên M?t 31. Nguy?n Phúc Miên Luong 32. Nguy?n Phúc Miên Gia 33. Nguy?n Phúc Miên Khoan 34. Nguy?n Phúc Miên Hoan 35. Nguy?n Phúc Miên Túc 36. Nguy?n Phúc Miên Quang 37. Nguy?n Phúc Miên Tu?n 38. T?o thuong 39. T?o thuong 40. Nguy?n Phúc Miên Quân 41. Nguy?n Phúc Miên Kháp 42. Nguy?n Phúc Miên Thang 43. Nguy?n Phúc Miên T?nh 44. Nguy?n Phúc Miên Th? 45. Nguy?n Phúc Miên D?n 46. T?o thuong 47. Nguy?n Phúc Miên Cu 48. Nguy?n Phúc Miên Ngôn 49. Nguy?n Phúc Miên S? 50. T?o thuong 51. Nguy?n Phúc Miên Thanh 52. Nguy?n Phúc Miên T?nh 53. Nguy?n Phúc Miên S?ng 54. Nguy?n Phúc Miên Ngô 55. Nguy?n Phúc Miên Ki?u 56. Nguy?n Phúc Miên Miêu 57. Nguy?n Phúc Miên Lân 58. Nguy?n Phúc Miên Ti?p 59. Nguy?n Phúc Miên Quãng 60. Nguy?n Phúc Miên Uy?n 61. Nguy?n Phúc Miên O6n 62. Nguy?n Phúc Miên Tru 63. Nguy?n Phúc Miên Khê 64. Nguy?n Phúc Miên Ng? 65. Nguy?n Phúc Miên T? 66. Nguy?n Phúc Miên Thi?n 67. Nguy?n Phúc Miên Th?t 68. Nguy?n Phúc Miên B?o 69. Nguy?n Phúc Miên Khách 70. Nguy?n Phúc Miên Thích 71. Nguy?n Phúc Miên Ði?u 72. Nguy?n Phúc Miên Hoang 73. Nguy?n Phúc Miên Chí 74. Nguy?n Phúc Miên Thân 75. Nguy?n Phúc Miên Ký 76. Nguy?n Phúc Miên Bàng 77. Nguy?n Phúc Miên Sách 78. Nguy?n Phúc Miên L?ch

Slide 18: 

Công chúa: 01. Nguy?n Phúc Ng?c Tông 02. Nguy?n Phúc Khuê Gia 03. Nguy?n Phúc Uy?n Di?m 04. Nguy?n Phúc Luong Ð?c 05. Nguy?n Phúc Quang Tinh 06. Nguy?n Phúc Hoà Thúc 07. Nguy?n Phúc Trình Ð?c 08. Nguy?n Phúc Nhu Thu?n 09. Nguy?n Phúc Nhu Th?c 10. Nguy?n Phúc Ðoan Thu?n 11. Nguy?n Phúc Ðoan Trinh 12. Nguy?n Phúc Vinh Gia 13. Nguy?n Phúc Ðoan Th?n 14. Nguy?n Phúc Nhàn Th?n 15. Nguy?n Phúc Gia Trinh 16. Nguy?n Phúc Gia Ti?t 17. Nguy?n Phúc Vinh Thu? 18. Nguy?n Phúc Vinh Trinh 19. T?o thuong 20. Nguy?n Phúc Th?c Th?n 21. Nguy?n Phúc Th?c Tinh 22. Nguy?n Phúc Trang Tinh 23. Nguy?n Phúc Trang Nhàn 24. Nguy?n Phúc Gia Thu? 25. Nguy?n Phúc Trinh Th?n 26. Nguy?n Phúc Trinh Nhàn 27. Nguy?n Phúc Tu?ng Hoà 28. Nguy?n Phúc Tu?ng Tinh 29. Nguy?n Phúc Nhàn Th?c 30. Nguy?n Phúc Nhàn Trinh 31. Nguy?n Phúc Thu? Th?n 32. Nguy?n Phúc Thu? Th?c 33.T?o Thuong 34. Nguy?n Phúc Tinh Hoà 35. T?o Thuong 36. Nguy?n Phúc Luong Trinh 37. Nguy?n Phúc Gia Trang 38. Nguy?n Phúc Gia Tinh 39. Nguy?n Phúc Th?c Tu? 40. Nguy?n Phúc Nhàn Tinh 41. Nguy?n Phúc Nhàn An 42. Nguy?n Phúc Tinh An 43. Nguy?n Phúc Th?c Tu 44. Nguy?n Phúc Nhu Nghi 45. T?o Thuong 46. Nguy?n Phúc Phuong Trinh 47. Nguy?n Phúc Hoà Th?n 48. Nguy?n Phúc Hoà Nhàn 49. Nguy ?n Phúc Hòa Tu?ng 50. Nguy?n Phúc Nhan Hu? 51. Nguy?n Phúc An Nhàn 52. Nguy?n Phúc Nhu Hoà 53. Nguy?n Phúc Hoà Trinh 54. Nguy?n Phúc Luong Nhàn 55. Nguy?n Phúc Trinh Hoà 56. Nguy?n Phúc Luong Tinh 57. Nguy?n Phúc Trinh Tinh 58. T?o Thuong 59. Nguy?n Phúc Nhu Tinh 60. Nguy?n Phúc Tinh Trang 61. Nguy?n Phúc Trinh Nhu 62. Nguy?n Phúc Trinh Thu? 63. Nguy?n Phúc Trang Tu?ng 64. Nguy?n Phúc Phúc Tu?ng

Slide 19: 

?n c?a vua Minh M?ng

Slide 20: 

C?ng vào Lang Minh M?ng

Slide 21: 

Toàn c?nh Lang Minh M?ng

Slide 22: 

Lang Hi?u Ðông c?a m? vua Thi?u Tr?

Slide 23: 

Vua Thi?u Tr? (1841-1847) Nam sanh, nam m?t: 1807-1847 Giai do?n tr? vì: 1841-1847 Niên hi?u: Thi?u Tr? Mi?u hi?u: Hi?n T? Chuong Hoàng Ð? Tên Húy: Nguy?n Phúc Tuy?n, Nguy?n Phúc Miên Tông

Slide 24: 

Hoàng Ð? Thi?u Tr? (ch? Hán: ??; sinh ngày 16 tháng 6, 1807 – m?t ngày 4 tháng 10, 1847), Nguy?n Hi?n T? Chuong Hoàng Ð? là v? Hoàng Ð? th? ba c?a nhà Nguy?n, tr? vì t? nam 1841 d?n 1847. Th?y hi?u c?a ông là Thi?u Thiên Long V?n Chí Thi?n Thu?n Hi?u Khoan Minh Du? Ðoán Van Tr? Vu Công Thánh Tri?t Chuong Hoàng Ð? (?????????????????????). Thi?u Tr? tên húy là Nguy?n Phúc Miên Tông (????), ngoài ra còn có tên là Nguy?n Phúc Tuy?n (???) và Dung. Ông là con tru?ng c?a vua Minh M?ng và Tá Thiên Nhân Hoàng H?u H? Th? Hoa, sinh ngày 11 tháng 5 nam Ðinh Mão, t?c 16 tháng 6 nam 1807, t?i ?p Xuân L?c, phía Ðông kinh thành Hu?. 13 ngày sau khi sinh h? Miên Tông, thân m?u c?a ông m?t. Khi vua Minh M?ng qua d?i, Nguy?n Phúc Miên Tông du?c di m?nh n?i ngôi l?y niên hi?u là Thi?u Tr?. Vua Thi?u Tr? lên ngôi ngày 20 tháng giêng nam Tân S?u t?c 11 tháng 2 nam 1841 ? di?n Thái Hòa, v?a dúng 34 tu?i. S? sách nói vua Thi?u Tr? là m?t ngu?i hi?n hoà, siêng nang c?n m?n nhung không có tính ho?t d?ng nhu vua cha. V? chang, m?i d?nh ch? pháp lu?t, hành chính, h?c hi?u, di?n d?a và binh b? d?u du?c s?p d?t khá quy c? t? th?i Minh M?ng, Thi?u Tr? ch? áp d?ng theo các d?nh l? c?a tiên d?, không có s? c?i cách, thay d?i gì m?i. B?y tôi lúc b?y gi? có Truong Ðang Qu?, Lê Van Ð?c, Doãn U?n, Võ Van Gi?i, Nguy?n Tri Phuong và Lâm Duy Ti?p ra s?c giúp r?p. Thi?u Tr? cung n?i ti?ng là m?t v? vua thi si, có d? l?i r?t nhi?u bài tho, n?i ti?ng nh?t là 2 bài tho ch? Hán có tên là Vu Trung Son Th?y (C?nh Trong Mua) và Phu?c Viên Van H?i Luong D? M?n Ngâm (Ðêm tho ? Phu?c Viên). C? 2 bài không trình bày theo l?i thu?ng mà vi?t thành 5 vòng tròn d?ng tâm, m?i vòng tròn có 1 s? ch?, d?m m?i bài có 56 ch?, ?ng v?i m?t bài tho th?t ngôn bát cú, nhìn vào nhu m?t “tr?n d? bát quái”, vua có ch? cách d?c và d? là ki?m ra 64 bài tho trong dó nhung t?i nay chua ai tìm ra du?c. Thi?u Tr? qua d?i ngày 27 tháng 9 nam Ðinh Mùi, t?c 4 tháng 10 nam 1847, hu?ng th? 41 tu?i, mi?u hi?u là Hi?n T?. Sau khi m?t, bài v? nhà vua du?c dua vào th? trong Th? Mi?u. Lang c?a ông là Xuong Lang, t?a l?c t?i làng Cu Chánh, huy?n Huong Th?y, t?nh Th?a Thiên. Vua Thi?u Tr? có 64 ngu?i con, g?m 29 hoàng t? và 35 công chúa. Chánh Phi c?a ông là Nghi Thiên Chuong Hoàng H?u Ph?m Th? H?ng

Slide 25: 

Nghi Thiên Chuong Hoàng H?u (Thái H?u T? D?, 1810-1902) Tên húy: Ph?m Th? H?ng Bà là Hoàng Phi c?a vua Thi?u Tr? và là m? vua T? Ð?c. Bà n?i ti?ng là ngu?i d?c h?nh, bi?t yêu quí dân và gi?i nuôi d?y con cái. Bà sinh ngày 19 tháng 5 nam Canh Ng? (1810) t?i gi?ng Son Quy (Gò Rùa), làng Gò Công, huy?n Tân Hòa, t?nh Gia Ð?nh (sau thu?c t?nh Gò Công, nay thu?c Ti?n Giang). Bà là tru?ng n? c?a Qu?c Công Ph?m Ðang Hung và bà Ph?m Th? V?. Ngay t? thu? nh? bà dã n?i ti?ng thông minh, xinh d?p, hi?u thu?n, ham d?c sách. Bà m?t ngày mùng 5 tháng 4 nam Nhâm D?n (t?c 12 tháng 5 nam 1902), th? 92 tu?i, du?c dâng tên th?y là Nghi Thiên Tán Thành, T? D? Bác Hu? Trai Túc Tu? Ð?t Th? Ð?c Nhân Công Chuong Hoàng H?u, g?i t?t là T? D? Nghi Thiên Chuong Hoàng H?u.

Slide 26: 

Lang vua Thi?u Tr?

Slide 27: 

Vua T? Ð?c (1847-1883) Nam sanh, nam m?t: 1829 -1883 Giai do?n tr? vì: 1847-1883 Niên hi?u: T? Ð?c Mi?u hi?u: D?c Tông Anh Hoàng Ð? Tên Húy: Nguy?n Phúc Thì, Nguy?n Phúc H?ng Nh?m

Slide 28: 

Nguy?n Phúc H?ng Nh?m (????), còn có tên Nguy?n Phúc Thì (???), là v? Hoàng Ð? th? tu c?a nhà Nguy?n, tr? vì t? nam 1847 d?n nam 1883. Ông là v? vua có th?i gian tr? vì lâu dài nh?t c?a nhà Nguy?n. Nguy?n Phúc H?ng Nh?m là con th? c?a vua Thi?u Tr? và bà Ph?m Th? H?ng, sinh ngày 25 tháng 8 nam K? S?u, t?c 22 tháng 9 nam 1829. Ông lên ngôi vào tháng 10 nam Ðinh Mùi 1847 theo di chi?u c?a vua cha Thi?u Tr?. L?y niên hi?u là T? Ð?c. B?y gi? ông m?i có 19 tu?i, nhung h?c hành dã thông thái. Ð?i vua T? Ð?c có r?t nhi?u lo?n l?c (gi?c C? Ðen, C? Vàng, C? Tr?ng, n?i lo?n, phò Lê di?t Nguy?n v.v...) và cung là giai do?n d?u mà Pháp dánh Vi?t Nam. Sau khi ông Hoàng Di?u treo c? t? t? vì m?t thành, viên Khâm Sai Pháp ? Hu?, Rheinart sang thuong thuy?t, trong dó dòi nu?c Nam ph?i nh?n nu?c Pháp b?o h? và nhu?ng thành th? Hà N?i cho Pháp. Nhi?u ngu?i trong Tri?u dình nói r?ng: "Nu?c ta trong còn Luu Vinh Phúc, ngoài còn nu?c Tàu, l? nào bó tay mà ch?u" nên t? ch?i. Sau dó Tri?u dình cho ngu?i sang c?u c?u v?i nu?c Tàu. Tri?u dình nhà Thanh du?c d?p bèn g?i quân qua dóng h?t các t?nh B?c Ninh và Son Tây. Quân Pháp th?y quân Tàu tràn qua biên gi?i nên cung xua quân dánh. Ð?i tá Henri Rivière b? quân C? Ðen gi?t t?i c?u Gi?y. Ðúng lúc n?y thì vua T? Ð?c m?t ngày 16 tháng 6 nam Quí Mùi (1883) tr? vì 36 nam, th? 55 tu?i.

Slide 29: 

L? Thiên Anh Hoàng H?u Tên húy: V? Th? Bà là Hoàng Phi c?a vua T? Ð?c, là con c?a Thái T? Thái B?o, Ðông Các Ð?i H?c Si, kiêm qu?n Qu?c T? Giám S? V? Võ Xuân C?n. Lang c?a bà hi?u Khiêm Th? Lang, bên phía t? Khiêm Lang, t?i làng Duong Xuân Thu?ng, Huy?n Huong Th?y, T?nh Th?a Thiên. Vua T? Ð?c vì lúc bé b? b?nh d?u mùa nên không có con. Ông nh?n 3 ngu?i cháu làm con nuôi: Hoàng Tru?ng T? Ung Chân, t?c vua D?c Ð?c Hoàng T? Ung K?, t?c vua Ð?ng Khánh Hoàng T? Ung Ðang, t?c vua Ki?n Phúc

Slide 30: 

Các phi t?n c?a vua T? Ð?c. Nh?ng ngu?i này s?ng d?n d?u th? k? XX. (?nh c?a BAVH)

Slide 31: 

Lang T? Ð?c

Slide 32: 

Vua D?c Ð?c Nam sanh, nam m?t: 1853-1883 Giai do?n tr? vì: 1883 Niên hi?u: D?c Ð?c Mi?u hi?u: Công Tông Hu? Hoàng Ð? Tên Húy: Nguy?n Phúc Ung Chân Vua Hi?p Hoà Nam sanh, nam m?t: 1847-1883 Giai do?n tr? vì: 1883 Niên hi?u: Hi?p Hoà Tên Húy: Nguy?n Phúc Thang, Nguy?n Phúc Hu?ng D?t Vua Ki?n Phúc Nam sanh, nam m?t: 1869-1884 Giai do?n tr? vì: 1884 Niên hi?u: Ki?n Phúc Mi?u hi?u: Gi?ng Tông Ngh? Hoàng Ð? Tên Húy: Nguy?n Phúc H?o, Nguy?n Phúc Ung Ðang

Slide 33: 

Vua Hàm Nghi (1884-1885) Nam sanh, nam m?t: 1871-1943 Giai do?n tr? vì: 1884-1885 Niên hi?u: Hàm Nghi Tên Húy: Nguy?n Phúc Minh, Nguy?n Phúc Ung L?ch

Slide 34: 

Nguy?n Phúc Ung L?ch lên ngôi nam 1884 - chua d?y 14 tu?i - l?y niên hi?u là Hàm Nghi. Nhung ch? m?t nam sau dã r?i b? ngai vàng ch?y ra Tân S? lãnh d?o Phong Trào C?n Vuong ch?ng l?i th?c dân Pháp. Sau hon ba nam n?m gai n?m m?t trên các chi?n khu t?i vùng son cu?c các t?nh Qu?ng Tr?, Qu?ng Bình và Hà Tinh, nhà vua b? Pháp b?t r?i dày sang Algérie nam 1888, lúc dó m?i 18 tu?i. Nhà vua t? tr?n ngày 28 tháng 11 nam Nhâm Ng?, t?c là ngày 4 tháng 1 nam 1944 t?i Alger sau 55 nam s?ng cu?c d?i luu dày, không h? du?c g?p l?i b?t c? m?t ngu?i bà con h? hàng thân thích nào. Khi d?n Algérie, vua Hàm Nghi là m?t nhà cách m?ng, m?t thanh niên 18 tu?i không h? bi?t m?y may gì v? n?n van hoá x? ngu?i, tuy nhiên khi t? giã cõi d?i thì ông là m?t ngu?i ngh? si da tài v?i m?t ki?n th?c ch?ng kém gì nh?ng b?c thu?ng luu trí th?c c?a nu?c Pháp. Dù dã b? tru?t ngôi nhung trong su?t 55 nam s?ng cu?c d?i luu dày ông luôn luôn gi? phong cách c?a m?t b?c quân vuong b?i ông không h? thoái v?. Dù s?ng trên d?t nu?c c?a k? thù nhung ông v?n luôn luôn ch?ng t? cho ngu?i Pháp th?y tinh th?n b?t khu?t c?a ông, s? ch?ng d?i c?a ông, dù ch? là m?t s? ch?ng d?i tiêu c?c: dù r?ng ông l?y v? ngu?i Pháp, ph?i h?c nói ti?ng Pháp và n?n van hoá c?a nu?c Pháp, nhung trong su?t cu?c d?i luu dày, t? ngày d?t chân lên x? Algérie cho d?n ngày t? giã cõi d?i, ông không h? thay d?i trang ph?c c?a quê huong ông, c?a dân t?c ông, dó là d?u tóc búi và cái khan dóng d?i trên d?u cùng cái áo dài den c? h?u. Ông không h? thay d?i m?t lo?i y ph?c nào khác. Không m?t ngu?i Vi?t Nam nào mà l?i không kh?i yêu m?n, kính tr?ng và ti?c thuong cho m?t nhà vua ái qu?c, m?t ngh? si da tài, b? th?c dân Pháp luu dày sang t?n Phi châu cách dây dúng 130 nam.

Slide 35: 

Vào 4 gi? sáng ngày 25 tháng 11 nam 1888, vua Hàm Nghi b? dua xu?ng tàu di vào Lang Cô. T? Sài Gòn, ngày 13 tháng 12 nam 1888, vua Hàm Nghi b? dua xu?ng chi?c tàu mang tên "Biên Hoà" vu?t d?i duong di B?c Phi. Chi?u ch? nh?t, 13 tháng 1 nam 1889, c?u hoàng Hàm Nghi d?n th? dô Alger c?a Algérie, nhà vua v?a bu?c qua tu?i 18. Mu?i ngày d?u, c?u hoàng Hàm Nghi t?m trú t?i L'hôtel de la Régence (Toà nhi?p chính). Sau dó, ông du?c chuy?n v? ? Villa des Pins (Bi?t th? R?ng thông) thu?c làng El Biar, cách Alger 5 cây s?. Ngày 24 tháng 1 nam 1889, Toàn quy?n Tirman c?a Algérie ti?p ki?n và m?i nhà vua an com gia dình. Ít ngày sau, qua Toàn quy?n Tirman, c?u hoàng nh?n du?c tin thân m?u là Bà Phan Th? Nhàn (v? th? c?a Kiên Thái Vuong, hoàng t? th? 26 c?a vua Thi?u Tr?) dã t? tr?n vào ngày 21 tháng 1 nam 1889 t?i Hu?. Trong mu?i tháng ti?p dó, c?u hoàng Hàm Nghi nh?t d?nh không ch?u h?c ti?ng Pháp vì ông cho dó là th? ti?ng c?a dân t?c xâm lu?c nu?c mình và v?n dùng khan lu?t, áo dài theo n?p cu ? quê huong. M?i vi?c giao thi?p d?u qua thông ngôn Tr?n Bình Thanh. Nhung v? sau, th?y ngu?i Pháp ? Algérie thân thi?n, khác v?i ngu?i Pháp ? Vi?t Nam, nên t? tháng 11 nam 1889 ông b?t d?u h?c ti?ng Pháp. Vài nam sau vua Hàm Nghi có th? nói và vi?t ti?ng Pháp thông th?o. Nam 1904, nhà vua k?t hôn v?i cô Marcelle Laloe (sinh nam 1884), con gái c?a ông Laloe, chánh án toà Thu?ng Th?m Alger. Ðám cu?i c?a h? tr? thành m?t s? ki?n van hóa c?a th? dô Alger. Vua Hàm Nghi cùng bà Marcelle Laloe có ba ngu?i con:* Công chúa Nhu Mai sinh nam 1905* Công chúa Nhu Lý sinh nam 1908* Hoàng t? Minh Ð?c sinh nam 1910Ngày 4 tháng 1 nam 1943, vua Hàm Nghi qua d?i vì b?nh ung thu d? dày t?i bi?t th? Gia Long, th? dô Alger. Ông du?c chôn c?t ? Sarlat (Sarlat-la-Canéda), vùng Aquitaine, nu?c Pháp.

Slide 36: 

Ðám cu?i vua Hàm Nghi và cô Marcelle Laloe ? th? dô Alger

Slide 37: 

Vua Hàm Nghi và cô dâu Marcelle Laloe

Slide 38: 

Vua Hàm Nghi, cô dâu, phù dâu, phù r?

Slide 39: 

Vua Hàm Nghi và cô dâu Marcelle Laloe

Slide 40: 

Vua Hàm Nghi nam 64 tu?i v?i nh?ng tác ph?m diêu kh?c c?a ông. Hình ch?p nam 1935, tài li?u c?a gia dình

Slide 41: 

Bia m? vua Hàm Nghi ? Sarlat (Sarlat-la-Canéda),

Slide 42: 

Di ?nh vua Hàm Nghi th? t?i lâu dài De la Nauche ?nh tài li?u c?a NÐX

Slide 43: 

Vua Ð?ng Khánh (1885-1889) Nam sanh, nam m?t: 1864-1889 Giai do?n tr? vì: 1885-1889 Niên hi?u: Ð?ng Khánh Mi?u hi?u: C?nh Tông Thu?n Hoàng Ð? Tên Húy: Nguy?n Phúc Bi?n, Nguy?n Phúc Chánh Mông

Slide 44: 

Vua Ð?ng Khánh (1864–1889) là v? vua th? 9 c?a nhà Nguy?n tr? vì t? nam 1885 d?n 1889. Hi?u c?a ông là Ho?ng Li?t Th?ng Thi?t M?n Hu? Thu?n Hoàng Ð?.C?nh Tôn Thu?n Hoàng Ð? Ð?ng Khánh sinh ngày 12 tháng giêng nam Giáp Tý, t?c ngày 19 tháng 2 nam 1864. Tên húy c?a Ð?ng Khánh các tài li?u ghi r?t mâu thu?n, có nh?c t?i nh?ng tên Nguy?n Phúc Ung K?, Nguy?n Phúc Ung Th?, Nguy?n Phúc Ung Bi?n, Nguy?n Phúc Chánh Mông, ngoài ra còn có tên Nguy?n Phúc Ðu?ng.Ông là con tru?ng c?a Kiên Thái Vuong Nguy?n Phúc H?ng Cai và bà Bùi Th? Thanh. Nam 1865 Ung K? du?c vua T? Ð?c nh?n làm con nuôi và giao cho bà Thi?n Phi Nguy?n Th? C?m d?y b?o cham sóc. Khi dó vua Hàm Nghi dã thoát ly tri?u dình kéo c? kh?i nghia ch?ng Pháp, Th?ng tu?ng de Courcy sai ông de Champeaux lên y?t ki?n Hoàng Thái H?u T? Du, m? d? c?a vua T? Ð?c, d? xin l?p Ung K? lên làm vua. Ngày 6 tháng 8 nam ?t D?u, t?c ngày 19 tháng 9 nam 1885, Nguy?n Phúc Ung K? ph?i thân hành sang bên Khâm s? Pháp làm l? th? phong, du?c tôn làm vua, l?y niên hi?u là Ð?ng Khánh.Ð?ng Khánh là ông vua không ch?ng Pháp. Sách c?a Tr?n Tr?ng Kim vi?t: "Vua Ð?ng Khánh tính tình hi?n lành, hay trang s?c và cung mu?n duy tân, ? r?t du?c lòng ngu?i Pháp." Khi dó vua Hàm Nghi dang ? vùng Qu?ng Bình, quân Pháp dang t?n công v? vùng dó. Vua Ð?ng Khánh dích thân ra t?n Qu?ng Bình d? chiêu d? vua Hàm Nghi và các quan tùy tùng v? hàng, h?a là s? cho cai tr? 3 t?nh Thanh Hóa, Ngh? An và Hà Tinh nhung không thành công. Sau dó vua Hàm Nghi b? m?t thu?c h? là Truong Quang Ng?c làm ph?n. Hàm Nghi b? ngu?i Pháp b?t r?i b? dua di d?y ? Algérie. Vua Ð?ng Khánh ? ngôi duoc ba nam thì b?nh và m?t vào ngày 27 tháng 12 nam M?u Tý, t?c ngày 28 tháng 1 nam 1889. Nhà vua du?c 25 tu?i.Lang c?a vua Ð?ng Khánh là Tu Lang t?i làng Duong Xuân Thu?ng, huy?n Huong Thu?, t?nh Th?a Thiên. Ông du?c th? t?i T? Tam Án ? Th? Mi?u và T? Tam Án di?n Ph?ng Tiên trong Ð?i N?i kinh thành Hu?.

Slide 45: 

Lu?ng Tôn Cung Bà Thánh Cung là Hoàng Phi c?a vua Ð?ng Khánh, húy là Nguy?n Th? Nhàn, con gái th? hai c?a ông Nguy?n H?u Ð?, C?n Chánh Ði?n Ð?i H?c Si, Kinh Lu?c S? B?c k?, là ngu?i có th? l?c nh?t trong tri?u dình lúc b?y gi?, và r?t du?c ngu?i Pháp tín nhi?m.  Ðám cu?i di?n ra vào tháng 2 nam 1886.  Bà du?c phong ngay làm Hoàng Quí Phi, lãnh trách nhi?m t?ng qu?n L?c Vi?n.  Nam 1924 vua Kh?i Ð?nh dã làm l? t?n tôn bà làm Khôn Nguyên Hoàng Thái H?u.  R?i sau dó vua B?o Ð?i l?i làm l? t?n gia tôn làm Khôn Nguyên Xuong Ð?c Thái Hoàng Thái H?u nam 1933. Bà m?t tháng 11 nam 1935. Bà Tiên Cung, ngu?i làng Trung Ki?n, huy?n Phú L?c, m? ru?t vua Kh?i Ð?nh, là Th? Phi c?a vua Ð?ng Khánh, m?c d?u bà là ngu?i dã g?p vua Ð?ng Khánh tru?c bà Thánh Cung. Bà húy Duong Th? Th?c, là con gái c?a Phú L?c Qu?n Công Duong Quang Hu?ng.  K? v? th? b?c thì thua bà Thánh Cung nhi?u, nhung l?i có th? r?t m?nh là có con trai tru?ng làm vua.  Nam 1886, bà m?i ch? du?c phong làm Ngu Giai Ti?p Du; qua nam 1889, lên T? Giai Hòa Tân, và mãi d?n nam 1914, m?i du?c vua Duy Tân phong làm Tam Giai Nghi Tân trong m?t bu?i l? khá long tr?ng ? ph? Ph?ng Hóa.  Sau khi lên ngôi, vua Kh?i Ð?nh t?n tôn bà làm Hoàng Thái Phi, r?i d?n nam 1924 m?i t?n tôn làm Khôn Nghi Hoàng Thái H?u.  Sau dó, vua B?o Ð?i t?n gia tôn làm Khôn Nghi Xuong Minh Thái Hoàng Thái H?u nam 1933. Bà m?t nam 1944. Sau khi con trai làm vua (5/1916), hai bà m?i tr? l?i cung c?m.  Bà Thánh Cung ? t?i cung Ninh Th? (sau vua Kh?i Ð?nh d?i làm Diên Th?), và bà Tiên Cung ? t?i cung Tru?ng Ninh (sau d?i làm Tru?ng Sanh). Trong tri?u d?i nhà Nguy?n th?i b?y gi? hai bà du?c m?i ngu?i g?i là Lu?ng Tôn Cung.

Slide 46: 

Khôn Nguyên Hoàng Thái H?u (thu?ng du?c g?i là Ð?c Thánh Cung) m? dích c?a vua Kh?i Ð?nh

Slide 47: 

Khôn Nghi Hoàng Thái H?u (t?c g?i Ð?c Tiên Cung), m? ru?t vua Kh?i Ð?nh (bên trái) và Hoàng t? Vinh Th?y (bên ph?i, vua B?o Ð?i sau này)

Slide 48: 

Lang vua Ð?ng Khánh

Slide 49: 

Vua Thành Thái (1889-1907) Nam sanh, nam m?t: 1879-1954 Giai do?n tr? vì: 1889-1907 Niên hi?u: Thành Thái Mi?u hi?u: Hoài Tr?ch Công Hoàng Ð? Tên Húy: Nguy?n Phúc Chiêu, Nguy?n Phúc B?u Lân

Slide 50: 

Vua Thành Thái tên húy là Nguy?n Phúc B?u Lân (????), còn có tên là Nguy?n Phúc Chiêu (???). Ông là con th? 7 c?a vua D?c Ð?c và bà T? Minh Hoàng H?u (Ph?m Th? Ði?u), sinh ngày 22 tháng 2 nam K? Mão, t?c 14 tháng 3 nam 1879. Nam ông b?n tu?i, vua cha D?c Ð?c b? ph? và ch?t trong tù. Ð?n nam du?c chín tu?i, vì ông ngo?i là Ph?m Ðình Bình (làm quan Thu?ng Thu B? H?) b? vua Ð?ng Khánh b?t giam, B?u Lân l?i ph?i cùng m? lên kinh dô, ch?u s? qu?n thúc, s?ng trong c?nh thi?u th?n.Ngày 28 tháng 1 nam 1889, vua Ð?ng Khánh m?t vì b?nh. Khi dó con vua Ð?ng Khánh m?i 3 tu?i nên không n?i ngôi du?c, tri?u dình Hu? xin ý ki?n c?a Khâm s? Trung k? Pierre Paul Rheinart. ? Tòa khâm s? lúc này có ông Di?p Van Cuong dang làm thông ngôn. Di?p Van Cuong l?y bà cô ru?t c?a B?u Lân, và cung có c?m tình thuong h?i vua D?c Ð?c, nên c? tìm cách cho cháu mình lên ngôi. Ông d?ch cho Khâm s? Rheinart nghe hoàn toàn khác v?i ý c?a Vi?n Co M?t. Vì th? B?u Lân du?c ch?n lên ngai vàng. Bà Ph?m Th? Ði?u nghi t?i c?nh vua D?c Ð?c và th?m k?ch b?n tháng ba vua tru?c dây nên khóc lóc, không d?ng ý, ph?i khuyên gi?i mãi m?i ung thu?n.  Sau khi lên ngôi, nhà vua ti?n hành canh tân d?t nu?c, d?y m?nh quá trình dô th? hoá, cho l?p ch? Ðông Ba, m? du?ng Nam Giao Tân L?, thành l?p th? xã Hu?. Vua Thành Thái là ngu?i có tu tu?ng ch?ng Pháp. Vì v?y, sau 19 nam ? ngôi, du?i áp l?c c?a Pháp, tri?u dình Hu? l?y c? nhà vua m?c b?nh tâm th?n và bu?c ph?i thoái v?. Sau dó, ông b? Pháp dua di an trí ? Vung Tàu. Nam 1916, ông b? Pháp dem di dày ? d?o Réunion (Châu Phi). Nam 1947, ông du?c tr? v? s?ng ? Sài Gòn cho d?n khi m?t. Ông m?t ngày 9 tháng 3 nam 1955, th? 77 tu?i.

Slide 51: 

T? Minh Hoàng H?u Bà tên là Ph?m Th? Ði?u - Hoàng Phi c?a vua D?c Ð?c - M? vua Thành Thái. Bà sinh ngày 8/9/1855, m?t ngày 27/12/1906. Cu?c d?i bà khá gian truân, sau khi vua D?c Ð?c b? ph? tru?t và ch?t, m?t mình bà lo vi?c an táng và ? l?i chùa d? huong khói cho ông. Khi vua Thành Thái lên ngôi, bà du?c dua v? ? cung Diên Th?. Sau khi vua Thành Thái b? dày, bà l?i tr? v? An Lang ? ?n cho d?n khi qua d?i và du?c an táng t?i dây.  Lang bà T? Minh Hoàng H?u n?m trong khuôn viên An Lang, ? phu?ng An C?u, thành ph? Hu?, t?nh Th?a Thiên, Hu?.

Slide 52: 

Th? Phi Nguy?n Th? Ð?nh v? vua Thành Thái, m? vua Duy Tân

Slide 53: 

Lang m? vua Thành Thái t?a l?c trong khuôn viên An Lang, thu?c phu?ng An C?u, thành ph? Hu?, t?nh Th?a Thiên, Hu?.

Slide 54: 

Vua Duy Tân (1907-1916) Nam sanh, nam m?t: 1900-1945 Giai do?n tr? vì: 1907-1916 Niên hi?u: Duy Tân Tên Húy: Nguy?n Phúc Ho?ng, Nguy?n Phúc Vinh San

Slide 55: 

Ngày 5 tháng 9 nam 1907, Nguy?n Phúc Vinh San lên ngôi l?y niên hi?u là Duy Tân. Ð? ki?m soát vua Duy Tân, ngu?i Pháp cho l?p m?t ph? chính g?m sáu d?i th?n là Tôn Th?t Hân, Nguy?n H?u Bài, Hu?nh Côn, Miên L?ch, Lê Trinh và Cao Xuân D?c d? cai tr? Vi?t Nam du?i s? di?u khi?n c?a Khâm s? Pháp. M?t ti?n si sinh h?c là Ebérhard du?c dua d?n d? d?y h?c cho vua Duy Tân, theo nhi?u ngu?i thì dó ch? là hành d?ng ki?m soát. Kho?ng nam 1912, Khâm s? Georges Marie Joseph Mahé m? m?t chi?n d?ch tìm vàng ráo ri?t. Mahé l?y tu?ng vàng dúc t? th?i Nguy?n Phúc Chu trên tháp Phu?c Duyên chùa Thiên M?, dào lang vua T? Ð?c và dào x?i lung tung trong Ð?i N?i d? tìm vàng. Vua Duy Tân ph?n d?i quy?t li?t nh?ng hành d?ng thô b?o dó, nhung Mahé v?n làm ngo. Duy Tân ra l?nh dóng c?a cung không ti?p ai. Toà Khâm s? Pháp làm áp l?c v?i nhà vua thì Duy Tân de d?a s? tuy?t giao v?i các nhà duong c?c ? Hu? lúc b?y gi?. Cu?i cùng Toàn quy?n Albert Pierre Sarraut t? Hà N?i ph?i vào gi?i quy?t vua Duy Tân m?i cho m? Hoàng thành. Nam vua Duy Tân 13 tu?i, ông xem l?i nh?ng hi?p u?c mà hai nu?c Vi?t-Pháp dã ký. Nhà vua c?m th?y vi?c thi hành c?a hi?p u?c ?y không dúng v?i nh?ng di?u ki?n mà hai bên dã ký k?t v?i nhau nên m?t hôm gi?a tri?u dình, nhà vua t? ý mu?n c? ông Nguy?n H?u Bài là ngu?i gi?i ti?ng Pháp sang Pháp d? yêu c?u duy?t l?i hi?p u?c ký nam 1884 (Patenôtre). Nhung c? tri?u dình không ai dám nh?n chuy?n di dó. Nam 15 tu?i, vua Duy Tân dã tri?u t?p c? sáu ông d?i th?n trong Ph? chính, b?t bu?c các v? ph?i ký vào biên b?n d? dích thân vua s? c?m qua trình v?i toà Khâm S? nhung các d?i th?n s? ngu?i Pháp gi?n s? ki?m chuy?n nên t? ch?i không ký và ph?i xin y?t ki?n bà Thái H?u d? nh? bà can gián nhà vua. T? dó không nh?ng nhà vua có ác c?m v?i th?c dân Pháp mà còn ác c?m v?i Tri?u dình.  Vua Duy Tân b? dày di d?o La Réunion ? ?n Ð? Duong cùng v?i cha là vua Thành Thái vào nam 1916. Ngày 26 tháng 12 nam 1945, lúc 18 gi? ru?i, trên khúc du?ng bay Fort-Lamy di Bangui, chi?c máy bay Lockheed Lodester, ki?u C-60, mang s? F.BALV c?a H? th?ng Hàng không Pháp ch? sáu hành khách – nhà vua là m?t trong hai quân nhân – roi xu?ng làng Bossako, huy?n M’Baiki, t?nh Lobaye, vùng Oubangui Chari. Máy bay b? gãy h?y hoàn toàn, t?t c? hành khách cùng ba phi công d?u thi?t m?ng.

Slide 56: 

Vuong Phi Mai Th? Vàng Phi c?a vua Duy Tân

Slide 57: 

Nguy?n Phúc Vinh San (vua Duy Tân) v?i ch? và em - 1910

Slide 58: 

Lang m? vua Duy Tân t?a l?c trong khuôn viên An Lang, thu?c phu?ng An C?u,  thành ph? Hu?, t?nh Th?a Thiên, Hu?.

Slide 59: 

Vua Kh?i Ð?nh (1916-1925) Nam sanh, nam m?t: 1885-1925 Giai do?n tr? vì: 1916-1925 Niên hi?u: Kh?i Ð?nh Mi?u hi?u: Ho?ng Tông Tuyên Hoàng Ð? Tên Húy: Nguy?n Phúc Tu?n, Nguy?n Phúc B?u Ð?o

Slide 60: 

Ho?ng Tôn Tuyên Hoàng Ð? Kh?i Ð?nh tên húy là Nguy?n Phúc B?u Ð?o (????), còn có tên là Nguy?n Phúc Tu?n (???), con tru?ng c?a vua Ð?ng Khánh và bà H?u Thiên Thu?n Hoàng H?u Duong Th? Th?c, sinh ngày 1 tháng 9 nam ?t D?u t?c 8 tháng 10 nam 1885.Khi vua Ð?ng Khánh m?t, B?u Ð?o còn nh? tu?i nên không du?c k? v?. Nam 1906 B?u Ð?o du?c phong làm Ph?ng Hóa Công. B?u Ð?o là ngu?i mê c? b?c, thu?ng xuyên b? thua, có khi ph?i c?m bán c? nh?ng d? dùng và nh?ng ngu?i h?u h?. B?u Ð?o còn b?t v? mình, là con gái c?a quan d?i th?n Truong Nhu Cuong, v? xin ti?n b? m? gán n? d? dánh b?c ti?p. Vi?c B?u Ð?o lên ngôi cung không hoàn toàn suông s?. Vì sau khi bu?c t?i vua Duy Tân, ngu?i Pháp dã có ý mu?n xóa b? n?n quân ch? ? Vi?t Nam nhung các tri?u th?n, d?c bi?t là thu?ng thu Nguy?n H?u Bài không ch?u nên Pháp ph?i chi?u theo ý.Ngày 18 tháng 5 nam 1916, Nguy?n Phúc B?u Ð?o lên ngôi l?y niên hi?u là Kh?i Ð?nh. Du?i th?i vua Kh?i Ð?nh, tri?u dình Hu? không có xích mích v?i Pháp. M?i vi?c d?u do Tòa Khâm S? d?nh do?t. Kh?i Ð?nh cung k?t thân v?i Khâm s? Trung k? Jean François Eugène Charles và g?i g?m con mình là Vinh Th?y (Vua B?o Ð?i) cho v? ch?ng Khâm S?. Kh?i Ð?nh b? dánh giá là m?t ông vua ch? ham choi b?i. Ông t? sáng ch? ra nh?ng b? y ph?c m?i cho mình và cho c? quan h? v?. Ông r?t chu?ng trang di?m, an m?c lòe lo?t, không tuân theo y ph?c hoàng bào truy?n th?ng c?a các vua chúa và thu?ng b? d? kích trên báo chí duong th?i.  Vua Kh?i Ð?nh ? ngôi du?c 10 nam thì b? b?nh n?ng và m?t vào ngày 20 tháng 9 nam ?t S?u t?c 6 tháng 11 nam 1925, th? 40 tu?i. Lang c?a vua Kh?i Ð?nh hi?u ?ng Lang, t?i làng Chân Ch?, huy?n Huong Thu?, t?nh Th?a Thiên.

Slide 61: 

Thánh Ch? Ng? Danh Kim Sách (Kim Sách c?a vua Kh?i Ð?nh) Ng? danh c?a vua Kh?i Ð?nh là th? 9 có g?ch du?i

Slide 62: 

Nh?t Giai Ân Phi H? Th? Ch? Hoàng Phi c?a vua Kh?i Ð?nh con gái c?a Thu?ng Thu B? H?c H? Ð?c Trung Bà Ân Phi không có con, sau khi vua Kh?i Ð?nh bang hà, bà ngày càng tr? thành m?t bóng m? trong cung c?m. Càng l?n tu?i càng có tri?u ch?ng tâm th?n, có l? vì g?p nhi?u th?t v?ng trong d?i, ch?ng h?n m?i tình d?u dã theo gió chính tr? bay sang Phi Châu (vua Duy Tân), và tuy k?t hôn v?i vua Kh?i Ð?nh nhung tình v? ch?ng l?t l?o, không con. Sau nam 1945, ngu?i ta thu?ng g?p bà lang thang noi này noi khác ? Hu?.  Không rõ bà m?t nam nào, ? dâu.

Slide 63: 

Nh? Giai H?u Phi - Hoàng Th? Cúc (Ð?c T? Cung - Ðoan Huy Hoàng Thái H?u) Th? Phi c?a vua Kh?i Ð?nh, m? vua B?o Ð?i. Bà Hoàng Thái H?u cu?i cùng c?a tri?u Nguy?n. Bà Hoàng Th? Cúc, ngu?i quê M? L?i, huy?n Phú L?c, con c?a ông Hoàng Van Tích. Ti?u s? c?a bà cung mang nhi?u nét m? ?o c?a du lu?n và tin d?n, vì v?y có nhi?u ki?n gi?i khác nhau du?c công b?.  Ch?ng h?n, theo Nguy?n Lý Tu?ng - bà Cúc “nguyên không ph?i là cung phi hay cung t?n mà ch? là m?t gái h?u c?a Ng?c Lâm Công Chúa (con vua Ð?ng Khánh), xu?t thân t? gia dình bình dân.” Theo Tr?n Gia Ph?ng - “Khi m?i d?n Hu?, bà Cúc buôn bán nh? ? ch? An C?u, g?p m? ru?t c?a Hoàng Thân B?u Ð?o (sau này là vua Kh?i Ð?nh) là bà Tiên Cung (v? vua Ð?ng Khánh), ngu?i không cùng làng nhung cùng huy?n Phú L?c. Bà Tiên Cung nh?n bà Cúc vào làm vi?c trong dinh c?a ông hoàng B?u Ð?o ? An C?u (sau này xây thành An Ð?nh Cung).  T? dó bà Cúc m?i quen bi?t ông hoàng”. Bà Cúc sinh B?o Ð?i tru?c khi Kh?i Ð?nh cu?i bà Nh?t Giai Ân Phi H? Th? Ch?. Vì không ph?i là dòng d?i quí t?c nên bà không du?c phong chánh phi. Bà m?t ngày 3/10/1980, hu?ng th? 91 tu?i. Lang m? c?a bà du?c táng g?n Tu Lang (lang Ð?ng Khánh) làng Duong Xuân, Hu?.

Slide 64: 

Lang vua Kh?i Ð?nh

Slide 65: 

Vua B?o Ð?i (1925-1945) Nam sanh, nam m?t: 1913-1997 Giai do?n tr? vì: 1925- 1945 Niên hi?u: B?o Ð?i Tên Húy: Nguy?n Phúc Thi?n, Nguy?n Phúc Vinh Th?y

Slide 66: 

?n “Hoàng Ð? Chi B?u” c?a vua B?o Ð?i

Slide 67: 

Hoàng Ð? B?o Ð?i tên húy là Nguy?n Phúc Vinh Th?y (????), còn có tên Nguy?n Phúc Thi?n (???) sinh ngày 22 tháng 10 nam 1913 (nam Quý S?u) t?i Hu?, là con c?a vua Kh?i Ð?nh và bà T? Cung Hoàng Th? Cúc. Nam 1922, ông du?c sách l?p Ðông Cung Hoàng Thái T?. Ngày 24 tháng 4 nam 1922, Vinh Th?y du?c v? ch?ng c?u Khâm s? Trung k? Jean François Eugène Charles nh?n làm con nuôi và dua sang Pháp h?c ? tru?ng Lycée Condorcet r?i sau ? tru?ng Sciences Po (École libre des sciences politiques), Paris. Nam 1925, vua Kh?i Ð?nh bang hà. Ngày 8 tháng 1 nam 1926 ông du?c tôn k? v?, l?y niên hi?u là B?o Ð?i, là vua th? 13 c?a tri?u Nguy?n khi dúng 13 tu?i. Sau khi lên ngôi, ông l?i tr? sang Pháp d? h?c ti?p, còn vi?c tri?u chính trong nu?c giao cho Tôn Th?t Hân nhi?p chính trong th?i gian vua v?ng m?t. Tháng 9 nam 1932, B?o Ð?i h?i loan tr? v? nu?c, chính th?c làm vua. Ngày 20 tháng 3 nam 1934, B?o Ð?i làm dám cu?i v?i Marie Thérèse Nguy?n H?u Th? Lan và t?n phong bà làm Nam Phuong Hoàng H?u. Ðây là m?t vi?c làm phá l? b?i vì k? t? khi vua Minh M?ng cho d?n vua Kh?i Ð?nh, các v? vua ch? du?c phong tu?c Vuong Phi, sau khi t? tr?n m?i du?c truy phong Hoàng H?u. Ông là nhà vua d?u tiên th?c hi?n b? ch? d? cung t?n, th? phi. Cu?c hôn nhân này cung g?p ph?i r?t nhi?u ph?n d?i vì Nguy?n H?u Th? Lan là ngu?i Công giáo và mang qu?c t?ch Pháp. B?o Ð?i dã cho b? m?t s? t?p t?c mà các tiên vuong dã bày ra. T? nay th?n dân không ph?i qu? l?y mà có th? ngu?c nhìn long nhan nhà vua khi nhà vua t?i, m?i khi vào ch?u các quan Tây không ph?i ch?p tay xá l?y mà ch? b?t tay vua, các quan ta cung không ph?i qu? l?y. B?o Ð?i cung c?i t? b? máy hành chính, cho các thu?ng thu kém nang l?c v? huu, s?c phong thêm 4 thu?ng thu m?i xu?t thân t? gi?i h?c gi? và hành chính. Ông thành l?p Vi?n Dân Bi?u d? trình bày nguy?n v?ng lên nhà vua và quan ch?c b?o h? Pháp và cho phép H?i Ð?ng Tu V?n B?c K? du?c thay m?t Nam tri?u trong vi?c h?p tác v?i chính quy?n b?o h?. Sau khi Nh?t d?o chính Pháp và tuyên b? trao tr? d?c l?p cho Vi?t Nam, ngày 11 tháng 3 nam 1945, B?o Ð?i ra d?o d? "Tuyên Cáo Vi?t Nam Ð?c L?p". Ngày 17 tháng 4 nam 1945, B?o Ð?i ký d?o d? s? 5 chu?n y thành ph?n n?i các Tr?n Tr?ng Kim và ngày 12 tháng 5 gi?i th? Vi?n Dân Bi?u Trung K?. B?o Ð?i thoái v? trong m?t bu?i l? long tr?ng ? Ng? Môn, Hu? vào chi?u 30 tháng 8 nam 1945, ch?m d?t ch? d? quân ch? tr? vì Vi?t Nam.

Slide 68: 

C?u hoàng B?o Ð?i là v? vua th? nh?t nhà Nguy?n. Ông qua d?i ngày 31 tháng 7 nam 1997 t?i Quân Y Vi?n Val de Grâce, hu?ng th? 84 tu?i. Ông cung là m?t ph? d? s?ng th? nh?t trên th? gi?i th?i hi?n d?i. Ðám tang B?o Ð?i du?c di?n Elysée d?ng ra lo li?u d?y d? và trang tr?ng. V? phía gia dình, có hoàng t? B?o Long và các công chúa cùng d?n ti?n dua thân ph?, ngoài ra còn có bà Didelot (ch? ru?t c?a Hoàng H?u Nam Phuong), tuy dã 90 tu?i nhung cung t?i d?. Ông du?c an táng t?i nghia trang Passy, qu?n 16, Paris, khá g?n tháp Eiffel. Ðám tang B?o Ð?i du?c nhà nu?c Pháp c? m?t ti?u d?i lính lê duong quân ph?c tr?ng, gù d? trên vai, b?ng súng, m?t si quan c?m qu?c k? Pháp di d?u và ti?u d?i lính c?m súng di hai bên linh c?u. Chính ph? Pháp có c? d?i di?n d?n d? l?, chia bu?n và ti?n dua. Ông cùng Nam Phuong Hoàng H?u sinh h? 2 thái t? và 3 công chúa: - Hoàng Thái T? Nguy?n Phúc B?o Long, sinh ngày 4 tháng 1 nam 1936, m?t ngày 28 tháng 7 nam 2007. - Công chúa Nguy?n Phúc Phuong Mai,sinh ngày 1 tháng 8 nam 1937. - Công chúa Nguy?n Phúc Phuong Liên, sinh ngày 3 tháng 11 nam 1938. - Công chúa Nguy?n Phúc Phuong Dung, sinh ngày 5 tháng 2 nam 1942. - Hoàng t? Nguy?n Phúc B?o Th?ng, sinh ngày 9 tháng 12 nam 1943.

Slide 69: 

Nam Phuong Hoàng H?u - v? Hoàng H?u cu?i cùng c?a V??t Nam - khuê danh Nguy?n H?u Th? Lan (Marie Thérèse) sinh nam 1914 t?i Gò Công Nam Ph?n, con c?a d?i di?n ch? Nguy?n H?u Hào và là cháu ngo?i c?a ông Lê Phát Ð?t, t?c Huy?n S?, m?t trong nh?ng ngu?i giàu có nh?t mi?n Nam. Nam 1926, Nguy?n H?u Th? Lan, 12 tu?i, du?c gia dình cho sang Pháp tòng h?c t?i tru?ng Couvent des Oiseaux, m?t tru?ng n? danh ti?ng thu?c lo?i nhà giàu ? Paris do các n? tu di?u hành. Sau khi thi d?u Tú Tài vào nam 1932, bà theo chuy?n tàu c?a hãng Messagerie Maritime tr? v? nu?c cùng lu?t v?i B?o Ð?i. Mãi d?n g?n m?t nam sau, nhân d?p vua B?o Ð?i ngh? mát t?i Ðà L?t và do s? s?p d?t c?a Toàn Quy?n Ðông Duong, bà g?p vua B?o Ð?i t?i khách s?n Palace (còn g?i là khách s?n Langbian) ? Ðà L?t. Ðám cu?i c?a vua B?o Ð?i và bà di?n ra t?i Hu? ngày 20-3-1934. Ngay ngày hôm dó Nguy?n H?u Th? Lan du?c t?n phong làm Hoàng H?u v?i danh hi?u Nam Phuong. S? ki?n Nguy?n H?u Th? Lan du?c t?n phong Hoàng H?u ngay sau khi cu?i là m?t bi?t l? vì mu?i m?t d?i vua Nguy?n tru?c kia, t? vua Minh M?ng d?n vua Kh?i Ð?nh, các bà v? Vua ch? du?c phong tu?c Vuong Phi, d?n khi qua d?i m?i du?c truy phong Hoàng H?u.

Slide 70: 

Lúc vua B?o Ð?i dã thoái v?, bà Nam Phuong dang ? t?i An Ð?nh Cung bên b? sông An C?u. Ðau lòng tru?c th?m c?nh d?ng bào mi?n Nam và quê huong c?a bà dang tr?c ti?p gánh ch?u, c?u Hoàng H?u Nam Phuong dã g?i m?t thông di?p cho b?n bè ? Á Châu yêu c?u h? lên ti?ng t? cáo hành d?ng xâm lang c?a th?c dân Pháp v?i l?i l? nhu sau:"K? t? tháng 3 nam 1945, nu?c Vi?t Nam dã thoát kh?i s? dô h? c?a ngu?i Pháp nhung vì lòng tham c?a m?t thi?u s? th?c dân Pháp v?i s? ti?p tay c?a quân d?i Hoàng Gia Anh nên hi?n nay máu c?a nhân dân Vi?t Nam l?i ti?p t?c ch?y trên mãnh d?t v?n dã có quá nhi?u dau kh?. Hành d?ng n?y c?a th?c dân Pháp là trái v?i ch? truong c?a Ð?ng Minh mà nu?c Pháp l?i là m?t thành viên. V?y tôi tha thi?t yêu c?u nh?ng ai dã t?ng dau kh? vì chi?n tranh hãy bày t? thái d? và hành d?ng d? giúp chúng tôi ch?m d?t chi?n tranh dang ngày dêm tàn phá d?t nu?c tôi. Thay m?t cho hàng ch?c tri?u ph? n? Vi?t Nam, tôi th?nh c?u t?t c? b?n bè c?a tôi và b?n bè c?a nu?c Vi?t Nam hãy bênh v?c cho t? do. Xin các chính ph? c?a kh?i t? do s?m can thi?p d? ki?n t?o m?t n?n hòa bình công minh và chân chính và xin quý v? nh?n noi dây lòng bi?t on sâu xa c?a t?t c? d?ng bào c?a chúng tôi". Ký tên:Bà Vinh Th?y(t?c Hoàng H?u Nam Phuong)

Slide 71: 

M? c?a Nam Phuong Hoàng H?u t?i nghia trang Chabrignac. (Nam Phuong Hoàng H?u d?t ng?t qua d?i t?i làng Chabrignac, cách th? dô Paris kho?ng 500 km, ngày 14 tháng 9 nam 1963).

Slide 72: 

M? c?a vua B?o Ð?i t?i nghia trang Passy, Pháp

Slide 73: 

Vua B?o Ð?i và Hoàng H?u Nam Phuong trong m?t d?p l?

Slide 74: 

Vua B?o Ð?i và Nam Phuong Hoàng H?u

Slide 75: 

Bà T? Cung, vua B?o Ð?i, Nam Phuong Hoàng H?u và hai con

Slide 76: 

Hoàng Thái T? Nguy?n Phúc B?o Long

Slide 77: 

Hoàng Ð? B?o Ð?i V? vua cu?i cùng c?a tri?u Nguy?n Nam Phuong Hoàng H?u Hoàng H?u cu?i cùng c?a tri?u Nguy?n

Slide 78: 

CHÚC AN L?C Tr?n Lê Túy-Phu?ng Xin xem ti?p ph?n 6 – “T? Dân Lên Quan” Ti?n thu?ng d?i Kh?i Ð?nh Deep thanks to all those who help make these historical documents available Especially Mr. Tu? Quang Tôn-Th?t Tu?

authorStream Live Help