Τμήμα Γ2-Τοπική Ιστορία 2015-16

Views:
 
Category: Education
     
 

Presentation Description

No description available.

Comments

Presentation Transcript

Βιβλιογραφία:

Ανιχνεύοντας τη φυσιογνωμία της πόλης μας στο χρόνο Πρόσφυγες στο Κερατσίνι : ένα οδοιπορικό μνήμης γίνεται οδηγός σκέψης για το σήμερα Το θέμα της ομαδικής εργασίας μας στην τοπική ιστορία Οι μαθητές του Γ2 Σχολικό έτος 2015-16 Υπεύθυνη καθηγήτρια : Λυδία Σακελλαρίου

Βιβλιογραφία:

Σας καλωσορίζ ουμε στο οδοιπορικο μας στο χρόνο , με οδηγό τη δημιουργικότητα και τη φιλέρευνη διάθεση. Προσδεθείτε!!! Ηπεριπλάνηση αρχίζει... Για να μη φοβόμαστε αυτά που θα συμβούν χωρίς εμάς, είναι αναγκη να μάθουμε, να σκεφτούμε, να ονειρευτούμε και να δράσουμε . Τι θα λέγατε να ανακαλύψουμε τη γειτονιά μας και να μοιραστούμε μεταξύ μας τα μυστικά του χθες, σε ένα κόσμο που διαρκώς αλλάζει και στον οποίο δεν θέλουμε να είμαστε απλά θεατές ; Οι μαθητές του Γ2 μοιράζονται μαζί σας ένα δείγμα όσων ανακάλυψαν

Βιβλιογραφία:


Βιβλιογραφία:

Είναι πολύ σπουδαίο να γνωρίζεις την ιστορία του τόπου σου, αλλά και να την παραδίδεις στις επόμενες γενιές. Το Κερατσίνι, η Δραπετσώνα, η Νίκαια αποτελούν μικρές φτωχο -περιοχές, οι οποίες υπήρξαν σημαντικοί ιστορικοί σταθμοί και η κάθε μια κρύβει κάτι μοναδικό. Αρχικά, το Κερατσίνι, μπορεί να είναι μια μικρή συνοικία της Αθήνας αλλά εκεί έχουν γίνει μάχες όπως εκείνη στα Ταμπούρια με τον Γεώργιο Καραϊσκάκη και η μάχη της Ηλεκτρικής στο τέλος του ΄Β Παγκοσμίου πολέμου. Στη Δραπετσώνα, στη Νίκαια έχουν ιδρυθεί προσφυγικά σπίτια μετά την τραγωδία στη Σμύρνη. Έτσι λοιπόν, μαθαίνοντας την ιστορία του τόπου μας, συνδεόμαστε πιο στενά μαζί του. Στις περιοχές αυτές επίσης έχουν μεγαλώσει μεγάλοι καλλιτέχνες όπως ο Παντελής Θαλασσινός και άλλοι. Ανακαλύπτουμε λοιπόν νέα πράγματα που ίσως δεν είχαμε ξανακούσει. Μαθαίνουμε για τον πολιτισμό του τόπου μας και έμμεσα ανακαλύπτουμε την κουλτούρα μας,τον εαυτό μας. Έχει μεγάλη αξία να γνωρίζουμε την ιστορία του παρελθόντος που μας θυμίζει ότι είμαστε πολίτες του Πειραιά, του Κερατσινίου και ανήκουμε σε αυτές τις πανέμορφες συνοικίες. Αυτό δηλώνει άλλωστε και το όνομα της ομάδας μας, που είναι……. .ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ!!!!!

Βιβλιογραφία:

Για ποιο λόγο πρέπει να διδάσκεται η τοπική ιστορία ; Κατά τη γνώμη μας η τοπική ιστορία είναι ένα ιδιαιτέρα ενδιαφέρον μάθημα και θα πρέπει να διδάσκεται για τους εξής λογούς : Θα μάθουμε περισσότερα στοιχεία για την ιστορική σημασία του τόπου μας Θα μπορέσουμε να ακούσουμε μαρτυρίες κάτοικων που έζησαν ως πρόσφυγες στο Κερατσίνι Θα έχουμε μια πλήρη ,ολοκληρωμένη εικόνα για τη γειτονιά μας Θα ερευνήσουμε για την νεότερη ιστορία του τόπου μας.

Βιβλιογραφία:

Για εμάς το να γνωρίσουμε τον τόπο μας καλύτερα και ουσιαστικότερα έχει ιδιαίτερη σημασία, για τους εξής λόγους. Καταρχάς πιστεύουμε πως είναι αναγκαίο να γνωρίζουμε το μέρος που ζούμε και μεγαλώνουμε, να ξέρουμε δηλαδή τις ρίζες και την ιστορία του τόπου μας. Δυστυχώς στις μέρες μας, πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν την ιστορία της γειτονιάς τους, καθώς δεν υπάρχει κάποιος να τους τα μάθει ή να τους ωθήσει να ψάξουν μόνοι τους. Έτσι, βρίσκουμε πολύ καλή ιδέα να εφαρμοστεί κάτι τέτοιο ως μάθημα στο σχολείο, διότι δίνει την ευκαιρία στους μαθητές να βρουν τις ρίζες τους, ενώ παράλληλα τους δίνει και ένα ερέθισμα για περαιτέρω έρευνα .

Βιβλιογραφία:

1η φάση Μια σύντομη περιήγηση στην ιστορία της πόλης μας στο χρόνο, με ενδιάμεσους σταθμούς σε σημαντικά γεγονότα που καθόρισαν τη φυσιογνωμία τ ης .

Βιβλιογραφία:

Θα μπορούσαμε να ονομάσουμε την εργασία μας της 1 ης φάσης : Μια φορά κι έναν καιρό γεννήθηκε μια πόλη : σταθμοί στην ιστορία της πόλης μας  Εί χατε την αποστολή να ανιχνεύσουμε τη φυσιογνωμία της πόλης μας στο παρελθόν.  Για το σκοπό αυτό, ανατρέξαμε στις πηγές της τοπικής ιστορίας , για να παρουσιάσουμε σύντομα σε ένα ηλεκτρονικό λεύκωμα :  Πώς πήρε το όνομά της η πόλη μας ; ( 6 η ομάδα)  Η εξέλιξη του οικισμού –αρχαίες μαρτυρίες ( 6 η ομάδα) Όρια –πληθυσμιακή σύνθεση (4 η ομάδα) Ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την περιοχή μας (1 η ομάδα-2 η ομάδα -5 η ομάδα) Α. Η ναυμαχία της Σαλαμίνας Β. Ο Καραϊσκάκης στο Κερατσίνι Γ. Η μάχη της Ηλεκτρικής Ο δρόμος έχει τη δική του ιστορία : τοπόσημα –χαρακτηριστικοί χώροι-στο Κερατσίνι (3η Ομάδα)

Βιβλιογραφία:

Ο ΠΡΩΤΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ Στο λόφο του Αγίου Γεωργίου εντοπίζουμε τα πρώτα δείγματα της παρουσίας του δήμου μας. Ο λόφος αυτός αποτελούσε ιδανικό οχυρό για την ασφάλεια των κατοίκων του. Το όνομά του Θυμαιτάδαι και οι σχέσεις των κατοίκων του, ήταν αρμονικές με τους διπλανούς κατοίκους άλλων οικισμών, ταυτόχρονα έλεγχαν και όλη την γύρω περιοχή. Ο οδικός άξονας γνωστή σαν ‘’ ΟΔΟΣ’’ ήταν εκείνη που ένωνε την Αθήνα με το Πέραμα και η κύρια απασχόληση των κατοίκων του ήταν η ναυπήγηση πλοίων , κάτι που εκτιμήθηκε από τον Θησέα και τον Θεμιστοκλή. Η περιοχή μας επιλέχθηκε από τον Ξέρξη να στήσει τον πολυτελή θρόνο του, για να παρακολουθήσει την ‘’ήττα’’ του από τους Έλληνες, ο οποίος στην αποχώρησή του διέταξε την καταστροφή του οικισμού μας.

Βιβλιογραφία:

ΑΓΡΙΜΕΙΟ Η ΚΕΡΑΤΣΙΝΙ Τα ίχνη του δήμου μας χάθηκαν την ρωμαϊκή, βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή. Σε όλη την περιοχή του Πειραιά μόνο το μοναστήρι του Αγίου Σπυρίδωνα υπήρχε . Τον 17ο αιώνα, λίγοι κάτοικοι ζούσαν εκτρέφοντας χοίρους και ασχολούντο με αγροτικές εργασίες. Συχνά από τον φόβο Τούρκων Πειρατών και Ευρωπαίων Χριστιανών, αναγκαζόντουσαν να κρύβονται δίνοντας την ονομασία “ Αγρίμειο’’ που άρχιζε από τον Άγιο Διονύσιο μέχρι το Κερατσίνι. Πάντως αυτή η ονομασία δεν επικράτησε. Η επίσημη ονομασία, τόσο σε οθωμανικά όσο και σε ελληνικά έγγραφα, ήταν Κερατσίνιον ή Τσερατσίνιον , με την δεύτερη να είναι επικρατέστερη Η ονομασία Κερατσίνι είναι μεικτή, από την Κερατιά, λόγω των δένδρων που φύτρωναν εκεί , αλλά και από το όνομα του ιδιοκτήτη της περιοχής Γκίνης ή Γκύνης . Η έκτασή του αρχίζει από τον Άγιο Παντελεήμονα και τον Άγιο Γεώργιο μέχρι τα Μανιάτικα, τα Μποστάνια και την Δραπετσώνα.

Βιβλιογραφία:

ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΧΩΡΙΟ Ο Ελβιγιά Τσελεμτή, Τούρκος περιηγητής, το 1667 στην πορεία του για την Αθήνα, μέσω της οδού Κούλουρης Αθηνών φιλοξενήθηκε στην πόλη μας. Οι κάτοικοι έφυγαν κυνηγημένοι από τους Τούρκους, αλλά απορίας άξιο είναι που περιήλθε στην μονή Φανερωμένης Σαλαμίνας τον 18ου αιώνα όλη η περιοχή, την οποία το 1822 την παρέδωσαν στους Τούρκους. Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης έδωσε τις μάχες του στα ταμπούρια κι εγκατέστησε το κανόνι του στο κέντρο του οικισμού, στο Νέο Χωριό, στον χώρο της πλατείας λαού. Οι κάτοικοι ταμπουρήθηκαν στην μάνδρα του Σαρδελά και πολεμούσαν τους Τούρκους του Τσελεπίτσαρη, όμως λόγω του φόβου του Κιουταχή έφυγαν. Το Χωριό έμεινε έρημο μέχρι το 1830 όπου αναχώρησαν οι Τούρκοι και επανασυστήθηκε από νησιώτες και Πελοπονήσιους για ένα καλύτερο μέλλον. Από το 1870 εγκαταστάθηκαν μόνιμα στο Νέο Χωριό Κερατσίνι που από το 1840 ανήκε στο Δήμο Αθηναίων.

Βιβλιογραφία:

Εκεί κατέληγαν οι περίπατοι και οι εκδρομές, που οργάνωναν οι φυσιολατρικοί, οι σύλλογοι της εποχής και τα ιδιωτικά γυμνάσια του Πειραιά. Τέλος έγινε αφορμή μετά την άφιξη των προσφύγων της Μ. Ασίας να ονομαστεί ο νεοσυσταθείς δήμος του 1934 ως ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ .

Βιβλιογραφία:

Όρια του τόπου μας Βορειοδυτικά: Αιγάλεω Όρος Βόρεια: Αιγάλεω Όρος Βορειοανατολικά: Κορυδαλλός Δυτικά: Πέραμα Κερατσίνι Ανατολικά: Νίκαια Νοτιοδυτικά: Σαρωνικός κόλπος Νότια: Δραπετσώνα Νοτιοανατολικά: Ταμπούρια Στα νοτιοδυτικά του βρίσκεται το λιμάνι της Δραπετσώνας, ο δήμος συνδέεται οδικά με τον Σκαραμαγκά, μέσω της λεωφόρου Γρηγορίου Λαμπράκη συνδέεται με την Αθήνα και μέσω της λεωφόρου Πέτρου Ράλλη συνδέεται με το Πέραμα. Συνορεύει βόρεια με το Αιγάλεω Όρος στην περιοχή του Σχιστού, νότια με την Δραπετσώνα, δυτικά με το Πέραμα στην περιοχή του Νέου Ικονίου και ανατολικά με την Νίκαια και τον Κορυδαλλό.

Βιβλιογραφία:

Ο δρόμος έχει τη δική του ιστορία Τ οπόσημα –χαρακτηριστικοί χώροι-στο Κερατσίνι ( 3η Ομάδα)

Βιβλιογραφία:

Κάθε τόπος μια ιστορία…

Βιβλιογραφία:

ΛΟΥΤΡΑ ΠΑΛΑΤΖΙΑΝ

Βιβλιογραφία:

ΠΗΓΑΔΑ ΚΕΡΑΤΟΠΥΡΓΟΣ ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΨΥΤΤΑΛΕΙΑΣ

Βιβλιογραφία:

ΟΙ ΝΑΟΙ ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΙ ΑΓ.ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΑΦΟΣ ΛΟΥΙΖΑΣ ΚΑΝΤΑΚΟΥΖΗΝΟΥ-ΑΡΜΑΣΜΠΕΡΓΚ

Βιβλιογραφία:

Ιχθυόσκαλα Κερατσινίου ΣΕΛΕΠΙΤΣΑΡΙ – ΠΑΡΚΟ ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

Βιβλιογραφία:

Ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την περιοχή μας ( 1 η ομάδα-2 η ομάδα -5 η ομάδα ) Α. Η ναυμαχία της Σαλαμίνας Β . Ο Καραϊσκάκης στο Κερατσίνι Γ . Η μάχη της Ηλεκτρικής

Βιβλιογραφία:

Ο Καραϊσκάκης στο Κερατσίνι

Βιβλιογραφία:

Η Μάχη της Ηλεκτρικής Η μάχη της Ηλεκτρικής, η οποία διαδραματίστηκε στις 13 Οκτωβρίου 1944, ήταν ένοπλη σύγκρουση στα πλαίσια προστασίας των υποδομών της πρωτεύουσας από τους υποχωρούντες Γερμανούς κατακτητές. Από την πλευρά των Ελλήνων, πολέμησαν οι αντιστασιακές οργανώσεις του ΕΑΜ/ ΕΛΑΣ,με την υποστήριξη ένοπλων πολιτών και εργατών.

Βιβλιογραφία:

2 η φάση της ερευνητικής μας εργασίας Στο εργαστήριο Η/Υ Κ άναμε μια ιστοεξερεύνηση , με σκοπό την αναζήτηση ηλεκτρονικών πηγών σχετικά με την Μικρασιατική καταστροφή ( οπτικοακουστικό υλικό, μαρτυρίες, φωτογραφικό υλικό, ιστορικά αφηγηματικά κείμενα) . Μετά την εισαγωγή στο πεδίο της έρευνάς μας , είμαστε έτοιμοι να αναζητήσουμε -περισσότερο στοχευμένα- πηγές, για να πληροφορηθούμε και να ευαισθητοποιηθούμε σχετικά με το προσφυγικό ζήτημα και τις ιστορικές συνθήκες που οδήγησαν σε αυτό. Για να έχουμε όλες οι ομάδες μια ολοκληρωμένη εικόνα για το ιστορικό πλαίσιο της εποχής που εξετάζουμε, εργαστήκαμε ανά ομάδα με βάση συγκεκριμένα υποθέματα.

Βιβλιογραφία:

Αναλάβαμε λοιπόν να ετοιμάσουμε μια σύντομη παρουσίαση των παρακάτω θεμάτων σε ένα αρχείο επεξεργασίας κειμένου( WORD ) και σε ένα πρόγραμμα παρουσίασης ( PPT ) 1 η Ομάδα: Ο τρόπος ζωής των Ελλήνων της Μ.Ασίας πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή 2 η Ομάδα A ’ παγκόσμιος πόλεμος –Η στάση της Ελλάδας-Εθνικός Διχασμός-Η εμπλοκή της χώρας στον Α΄ παγκόσμιο Πόλεμο 3 η Ομάδα Ο ελληνισμός της Μικράς Ασίας πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή 4 η Ομάδα : Η έξοδος –Η ανακωχή των Μουδανιών και η Συνθήκη Της Λοζάνης 5 η Ομάδα : Η απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη 6 η Ομάδα : Η τουρκική επίθεση και η κατάρρευση του μετώπου

Βιβλιογραφία:

΄΄ Εκεί που σμίγει η Δύση κι η Ανατολή…΄΄

Βιβλιογραφία:

Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΙΚ P ΑΣ ΑΣΙΑΣ Πριν την μεγάλη καταστροφή

Βιβλιογραφία:

Ιστορικός Χάρτης της Μ. Ασίας

Βιβλιογραφία:

Έλληνες της Μικράς Ασίας και του Πόντου-3000 χρόνια ιστορίας Οικονομική ανάπτυξη  Ανάπτυξη της βιοτεχνικής παραγωγής Ανάπτυξη του εμπορίου  Πολιτιστική καλλιέργεια Παιδεία Το περίφημο « Φροντιστήριον » της Τραπεζούντας, εκπαιδευτικό ίδρυμα που έδινε ανώτερη μόρφωση, εφάμιλλης πανεπιστημιακής εκπαίδευσης

Βιβλιογραφία:

Σμύρνη, μια πόλη του κόσμου

Βιβλιογραφία:

Η Σμύρνη, πόλη-σύμβολο Η Ευαγγελική Σχολή στη Σμύρνη Το σύνολο των εμπορευμάτων που διακινούνταν από τη Σμύρνη ήταν μεγαλύτερο από αυτό που περνούσε από το λιμάνι του Πειραιά

Βιβλιογραφία:

 Ένας μέγιστος εμπορικός κόμβος μεταξύ Ανατολής και Δύσης, η κοιτίδα πολλών αρχαίων λαών και πολιτισμών. Κατά αυτόν τον τρόπο περιγράφουν πολλοί τη Μικρά Ασία του τότε. Από τους 370000 κατοίκους της πόλης, οι 165000 ήταν Έλληνες.   Το ελληνικό στοιχείο, διάσπαρτο σε όλο το μήκος και το πλάτος της Ανατολίας μακροημέρευε κυρίως στην κοσμοπολίτικη Σμύρνη. Οι δε άνθρωποι που ζούσαν εκεί, Τούρκοι, Αρμένιοι, Εβραίοι, Λεβαντίνοι, ήξεραν όλοι να μιλούν ελληνικά. Η ελληνική γλώσσα είχε γίνει "η γλώσσα των εμπόρων και της καλής κοινωνίας

Βιβλιογραφία:

Η ΣΜΥΡΝΗ ΤΟ 19ΟΟ΄΄ Τι σε μέλλει εσένανε από πού είμαι εγώ απ’ το Καραντάσι φως μου ή απ’ το Κορδελιό Τι σε μέλλει εσένανε κι όλο με ρωτάς από ποιο χωριό είμαι εγώ αφού δε μ’ αγαπάς Απ’ τον τόπο που είμαι εγώ ξέυρουν ν’ αγαπούν ξεύρουν τον καημό να κρύβουν ξεύρουν να γλεντούν

Βιβλιογραφία:

Δυο παλληκάρια απ’ τ’ Αϊβαλί μπήκαν στο στέκι του Μπαλή μπήκαν στο στέκι του Μπαλή παρέα κι είχανε και τα δυο σεβντά κι ήπιαν δυο θάλασσες πιοτά για μια γυναίκα τ’ Αϊβαλιού ωραία Πίνανε και καπνίζανε  και την αγάπη βρίζανε

Βιβλιογραφία:

Η ζωή των Ελλήνων στη Μικρά Ασία Έθιμα

Βιβλιογραφία:

Καθημερινή ζωή Οι Έλληνες ασχολούνταν κυρίως με το εμπόριο . Στη Σμύρνη, εμπορική πύλη για ολόκληρη την Ανατολή, δραστηριοποιούνταν πολλές ελληνικές επιχειρήσεις (εμπορικοί οίκοι, ναυτιλιακές εταιρείες, τράπεζες). Παράλληλα, λειτουργούσαν πολλά ελληνικά σχολεία (Ευαγγελική Σχολή, Κεντρικό Παρθεναγωγείο, Ομήρειο) και πολιτιστικοί σύλλογοι, ενώ υπήρχαν και αρκετά τυπογραφεία όπου εκδίδονταν ελληνικά βιβλία και εφημερίδες.

Βιβλιογραφία:

Στις παραλιακές πόλεις και ιδίως στη Σμύρνη η οικονομική ζωή, εμπόριο, ναυτιλία και βιοτεχνία ήταν στα χέρια των E λλήνων όπως και η πνευματική ζωή: σχολεία, μορφωτικά ιδρύματα και η αξιόλογη καλλιτεχνική κίνηση που ήταν σε μεγάλη άνθιση. Υπήρχαν και σχολεία ξένων γλωσσών, κυρίως για την γαλλική γλώσσα, στα οποία τα περισσότερα άτομα που φοιτούσαν ήταν ελληνόπουλα.

Βιβλιογραφία:

Οι E λληνες διακινούσαν τις ξακουστές σταφίδες και τα σύκα της Σμύρνης , το λάδι, το σουσάμι και το καλαμπόκι της. Τα πλούσια μεταλλεία που βρίσκονταν στα περίχωρα της Σμύρνης ανήκαν σε έλληνες, και εκείνοι έκαναν τις εξαγωγές στην Ευρώπη. Τα φημισμένα ανατολικά χάλια ταξίδευαν επίσης για όλα τα λιμάνια της Ευρώπης και έκαναν ξακουστούς τους τεχνίτες της Σμύρνης.

Βιβλιογραφία:

Οι γυναίκες της Σμύρνης, όλες είχαν πάνω τους έναν αλλοτινό αέρα, μία αύρα από αλλού φερμένη. "Στη Σμύρνη, οι γυναίκες ακολουθούσαν πιστά τη μόδα και η μόδα δεν αργούσε να φτάσει στα Βουρλά . Θυμάμαι τις καζάκες, άσπρες, κεντημένες μπροστά με φρου φρου και δαντέλες. Τις φορούσαν όλες οι κοκέτες της εποχής. Όταν οι γυναίκες ντύνονταν έτσι, δεν φόραγαν πολλά χρυσαφικά και πεντόλιρα- μόνο δαχτυλίδια- και η ομπρέλα για να τις προστατεύει από τον ήλιο ήταν απαραίτητο αξεσουάρ". 

Βιβλιογραφία:

Γάμος Από τους γάμους δεν έλειπε η κουλίκα. Ένα γλυκό στο ταψί με ζάχαρη και κανέλλα, συνήθως διακοσμημένο με κουφέτα. Το έκοβαν πάνω σε ένα άσπρο τραπεζομάντηλο που κρατούσαν πάνω από την νύφη, για να είναι ο γάμος γλυκός σαν την κουλίκα. Αυτό συνέβαινε πριν τον γάμο, στο σπίτι της νύφης όταν ετοιμαζόταν… ( Το δοκιμάσαμε στην τάξη από τα χέρια της γιαγιάς του Αδαμάντιου … καταπληκτικό !!! )

Βιβλιογραφία:

Οι σχέσεις των δύο λαών, σύμφωνα με το δείγμα των μαρτυριών που μελετήθηκε, είναι πολύ ομαλές. Έλληνες και Τούρκοι ζουν μαζί, στις ίδιες κοινότητες, ίδιες γειτονιές, δουλεύουν μαζί, συνεργάζονται με άψογο τρόπο και απόλυτη αρμονία. Δεν υπάρχει ούτε ένας ο οποίος φέρει διαφορετική άποψη. Σ’ όλες τις συνεντεύξεις ο Τούρκος αναφέρεται συχνά σαν «αδερφός», «φίλος» και «σύντροφος».

Βιβλιογραφία:

Το καθρεφτάκι σου παλιό και πίσω απ’ τη θαμπάδα η Σμύρνη με το Κορδελιό και η παλιά Ελλάδα Μουτζουρωμένο το γυαλί μα πίσω απ’ τους καπνούς του βλέπει ο Θεός το Αϊβαλί και σταματάει ο νους του Τα σμυρνέικα τραγούδια ποιος σου τα ` μαθε να τα λες και να δακρύζεις της καρδιάς μου αν θέ

Βιβλιογραφία:

Τα κέντρα που ’χαν «παιχνίδια» ήσαν καφενέδες, καφέ – μπυραρίες, ταβέρνες, μπακαλοταβέρνες , ενώ στη φημισμένη προκυμαία το «ΚΑΙ» τα πιο κοσμικά κέντρα είχαν μικρά σύνολα δυτικής μουσικής που αγαπούσαν κι’ αυτή πολλοί Σμυρνιοί . Ο τρόπος που οργάνωναν και ζούσαν την κάθε ημέρα όλοι οι άνθρωποι εκεί, θα μπορούσε να προσδώσει αιώνιο χαρακτήρα στην πόλη. "Μόλις τελείωνε η δουλειά, οι εργάτες πλένονταν, χτενίζονταν, φόραγαν καθαρά ρούχα και άρχιζαν τη γιορτή. Μέσα στη σιγαλιά της νύχτας άκουγες μέχρι από πολύ μακριά παρέες να γελούν και να τραγουδούν και να λένε σαμπανιέτες , δηλαδή αστεία ". Κανείς δεν έμοιαζε να κοιμάται ποτέ σε αυτή την πόλη. Τραγούδια ακούγονταν και την αυγή, γιατί υπήρχαν κι εργάτες που δούλευαν όλη τη νύχτα στα καπνά και τελείωναν με το πρώτο φως. Εκεί να ακούσεις αμανέδες και τραγούδια με τη συνοδεία αηδονιών. Ούτε που μπορείτε να φανταστείτε αυτή την ομορφιά...", περιγράφει στο βιβλίο της η Γιαγιά Φιλιώ απ' τα Βουρλά .  

Βιβλιογραφία:

M ουσικοί και μουσική στη Σμύρνη Στη Σμύρνη ο εγκατεστημένος κυρίως στα μεσαία και ανώτερα δώματα της πυραμίδας Ελληνισμός αναπτύσσει ιδιόρρυθμη έντονα κοσμοπολίτικη και πνευματική, αστική συνείδηση όταν ασχολείται με τις εμπορικές επιχειρήσεις και τη ναυτιλία, πράγμα που αισθητά αναβαθμίζει τη μουσική του αγωγή. Πολύ σημαντική είναι η προσφορά της Ιωνικής πρωτεύουσας στον τομέα της έντεχνης δυτικής μουσικής από την οποία θα επωφεληθεί και η Ελλάδα. Πολλοί Σμυρνιοί είναι απόφοιτοι φημισμένων ωδείων, όπως της Βιέννης, του Βερολίνου, της Δρέσδης, του Παρισιού.

Βιβλιογραφία:

΄΄ΕΣΤΟΥΔΙΑΝΤΙΝΕΣ΄΄

Βιβλιογραφία:

Μικρές ορχήστρες, οι περίφημες εστου διαντίνες είναι, μέχρι την καταστροφή, δημοφιλέστατες στον μικρασιατικό ελληνισμό. Αρχικά είναι κυρίως μαντολινάτες ιταλικού στυλ που γρήγορα εμπλουτίζονται με άλλα όργανα, 3 μέχρι 8 οργανοπαίχτες, 2-3 τραγουδιστές και συχνά κάποια ολιγομελή χορωδία.

Βιβλιογραφία:

Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος 1914-1918 Η εμπλοκή της Ελλάδας

Βιβλιογραφία:

Η αποβαση του ελληνικου στρατου στη Σμυρνη

Βιβλιογραφία:

Η συνθήκη του Μούδρου (στη Λήμνο), με την οποία η Οθωμανική αυτοκρατορία αναγνώριζε την ήττα της και έμπαινε κάτω από τον έλεγχο της Αντάντ , υπογράφτηκε στις 30 Οκτωβρίου 1918. Στις 5 Νοεμβρίου, το αγγλικό «Μηνύτορας 29» έπιανε στο λιμάνι της Σμύρνης για να μεταφέρει τις συμμαχικές εντολές. Στα τέλη Απριλίου του 1919, στο λιμάνι ναυλοχούσαν 35 συμμαχικά πολεμικά, από τα οποία, τα έξι θωρηκτά (δυο βρετανικά, δυο γαλλικά, ένα ιταλικό και ο ελληνικός «Αβέρωφ»).

Βιβλιογραφία:

Η 1η ελληνική μεραρχία αποβιβάστηκε στη Σμύρνη, στις 2/15 Μαΐου 1919. Μεταφέρθηκε εκεί με δυο υπερωκεάνια και δώδεκα επιβατικά πλοία που συνοδεύονταν από ένα αντιτορπιλικό και τέσσερα τορπιλοβόλα του ελληνικού πολεμικού στόλου. Για να υπογραμμιστεί η κάλυψη της συμμαχίας στο όλο εγχείρημα αλλά και για να προληφθεί οποιαδήποτε ιταλική ενέργεια, τη νηοπομπή συνόδευαν και τέσσερα βρετανικά αντιτορπιλικά.

Βιβλιογραφία:

Στα τέλη Αυγούστου του 1922 κατέρρευσε το μικρασιατικό μέτωπο κάτω από την καλά οργανωμένη Μεγάλη Επίθεση των Τούρκων. Στο πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου του 1922 πραγματοποιήθηκε η καταστροφή της Σμύρνης από τους κεμαλικούς Τούρκους. Η έκβαση του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1919-1922 αποτέλεσε μεταίχμιο μεταξύ δύο εποχών .

Βιβλιογραφία:

Η συνθήκη της Λοζάνης Στις 24 Ιουλίου 1923 υπογράφηκε η Συνθήκη ειρήνης της Λοζάνης. Έξι μήνες πριν, στις 30 Ιανουαρίου 1923, είχε υπογραφεί η ελληνοτουρκική Σύμβαση, η οποία ρύθμιζε την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Προβλεπόταν η υποχρεωτική ανταλλαγή μεταξύ των Ελλήνων ορθοδόξων κατοίκων της Τουρκίας και των Μουσουλμάνων κατοίκων της Ελλάδας. Αυτή θα ίσχυε τόσο γι' αυτούς που παρέμεναν στις εστίες τους, όσο και για εκείνους που είχαν ήδη καταφύγει στην ομόθρησκη χώρα. Μάλιστα, η ανταλλαγή ίσχυσε αναδρομικά για όλες τις μετακινήσεις που έγιναν από τη μέρα που κηρύχθηκε ο Α' Βαλκανικός πόλεμος (18 Οκτωβρίου 1912). Από την ανταλλαγή αυτή εξαιρέθηκαν οι Έλληνες ορθόδοξοι της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου και οι Μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης. Με βάση το άρθρο 11 της Σύμβασης της Λοζάνης ιδρύθηκε η Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Την αποτελούσαν έντεκα μέλη (τέσσερις Έλληνες, τέσσερις Τούρκοι και τρία μέλη-πολίτες ουδέτερων κατά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο κρατών) με αρμοδιότητα τον καθορισμό του τρόπου μετανάστευσης των πληθυσμών και της εκτίμησης της ακίνητης περιουσίας των ανταλλαξίμων.

Βιβλιογραφία:

Ο μικρασιατικός πόλεμος έληξε τον Αύγουστο του 1922 με ήττα και υποχώρηση του ελληνικού στρατού. Χιλιάδες πρόσφυγες, ακολουθώντας το στρατό, άρχισαν να φτάνουν στην Ελλάδα . Ήδη, πριν από τον Αύγουστο του 1922, ελληνικοί πληθυσμοί της Μικράς Ασίας (Πόντου, Κιλικίας, Καππαδοκίας) είχαν εγκαταλείψει τα σπίτια τους και είχαν καταφύγει στη Σμύρνη ή την Ελλάδα. Μετά την καταστροφή της Σμύρνης σειρά είχαν τα Βουρλά , το Αϊβαλί και τα Μοσχονήσια . Διώξεις σημειώθηκαν και στη βορειοδυτική Μικρά Ασία (Προποντίδα και αλλού). Αιχμάλωτοι στρατιώτες και ντόπιοι άνδρες 18-45 ετών συγκεντρώθηκαν σε στρατόπεδα και σχηματίστηκαν πορείες αιχμαλώτων και ομήρων προς το εσωτερικό της Μικράς Ασίας .

Βιβλιογραφία:

Πολλοί πέθαναν από κακουχίες και ασιτία. Στους κατοίκους της Ανατολικής Θράκης δόθηκε προθεσμία ενός μήνα για να εκκενώσουν την περιοχή. Με αυτόν τον τρόπο είχαν τη δυνατότητα να πάρουν μαζί τους όσα μπορούσαν να μεταφέρουν από την κινητή περιουσία τους. Οι Έλληνες της χερσονήσου της Καλλίπολης έφυγαν αργότερα. Συνολικά, το φθινόπωρο του 1922 έφθασαν στην Ελλάδα περίπου 900.000 πρόσφυγες (ανάμεσά τους και 50.000 Αρμένιοι). Περίπου 200.000 Έλληνες παρέμεναν στην Καππαδοκία και γενικότερα στην Κεντρική και Νότια Μικρά Ασία. Αυτοί μεταφέρθηκαν στην Ελλάδα το 1924 και το 1925 με τη φροντίδα της Μικτής Επιτροπής. Ένα τμήμα των Ελλήνων του Πόντου κατέφυγε στη Ρωσία.

Βιβλιογραφία:

H Μικρασιατική καταστροφή εξαφάνισε τον μικρασιατικό ελληνισμό, ο οποίος, μέσα σε δύσκολες συνθήκες, συνέχισε στην Ελλάδα την δραστηριότητά του σε όλους τους τομείς, με αποφασιστική συμβολή στην οικονομική και πολιτιστική ζωή της χώρας. Η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας άλλαξε σημαντικά την εθνολογική σύνθεση της Μικράς Ασίας, αλλά και της Μακεδονίας. Επιπλέον, οι απαλλοτριώσεις εκ μέρους των τουρκικών αρχών και οι σφετερισμοί από μουσουλμάνους σημαντικών περιουσιών -ιδιαίτερα των Ελλήνων και των Αρμενίων της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της νέας Τουρκίας- μετέβαλαν και τον εθνικό χαρακτήρα της οικονομικής ζωής της χερσονήσου της Ανατολής.

Βιβλιογραφία:

Κείμενα που περιγράφουν τη ζωή των Ελλήνων στη Μικρά Ασία και τα δύσκολα χρόνια του επαναπατρισμού στην Ελλάδα Γιώργος Θεοτοκάς, «Ο Δημοτικός Κήπος του Ταξιμιού » Κοσμάς Πολίτης, Στου Χατζηφράγκου Ηλίας Βενέζης , Αιολική γη Γιώργος Ιωάννου, «Μες τους Προσφυγικούς Συνοικισμούς»

Βιβλιογραφία:

Σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν είναι σαν να σβήνεις κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον" Γιώργος Σεφέρης

Βιβλιογραφία:

Πάλι τα ίδια και τα ίδια, θα μου πεις, φίλε. Όμως τη σκέψη του πρόσφυγα τη σκέψη του αιχμάλωτου τη σκέψη του ανθρώπου σαν κατάντησε κι αυτός πραμάτεια δοκίμασε να την αλλάξεις, δεν μπορείς. Γ. Σεφέρης, Τελευταίος σταθμός

Βιβλιογραφία:

3 η φάση της ερευνητικής μας εργασίας  Συνεχίζοντας αυτό το οδοιπορικό στην ιστορία του τόπου μας , έχουμε ως οδηγό μας οδωνύμια ( ονόματα οδών) που παραπέμπουν στις κοιτίδες του Ελληνισμού στη Μικρά Ασία και κτίσματα που συναντάμε στη διαδρομή μας προς το σχολείο και άλλες περιοχές της γειτονιάς μας, στα οποία έζησαν κάποτε πρόσφυγες της Μικράς Ασίας και του Πόντου. Δεν αποκλείεται μάλιστα κάποιοι από αυτούς να είναι παππούδες και γιαγιάδες μας, που θα μπορούσαν ίσως να μας βοηθήσουν με τις προσωπικές τους μαρτυρίες να γνωρίσουμε την τοπική ιστορία του Δήμου μας.

Βιβλιογραφία:

Η οδός Κωνσταντινουπόλεως, όπου βρίσκεται το σχολείο μας, μάς ταξιδεύει νοερά στην Πόλη, όπου η μακραίωνη παρουσία του Ελληνισμού έχει αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα της. Η ίδια η φυσιογνωμία της πόλης μας, εξάλλου, επηρεάστηκε καθοριστικά από την έλευση και εγκατάσταση των προσφύγων από την Μικρά Ασία και τον Πόντο τις πρώτες δεκαετίες του 20αι., και κυρίως μετά την Μικρασιατική Καταστροφή.  

Βιβλιογραφία:

Οι άξονες της έρευνάς μας 1 ος άξονας : Η εγκατάσταση των προσφύγων στο Κερατσίνι και στην ευρύτερη περιοχή και οι συνθήκες προσαρμογής τους στο νέο περιβάλλον. 2 ος άξονας: Η επαγγελματική εγκατάσταση των προσφύγων και η οργάνωση της κοινωνικής τους ζωής 3 ος άξονας : Η καθημερινή ζωή των προσφύγων μέσα από τις συνήθειες και τις παραδόσεις τους

Βιβλιογραφία:

Πώς οργανώθηκε η άφιξη των προσφύγων; Μετά την κατάρρευση του μετώπου τον Αύγουστο του 1922 και ως την τελική συμφωνία για την ανταλλαγή των πληθυσμών τον Ιανουάριο του 1923, έφτασαν στην Ελλάδα περίπου 900.000 πρόσφυγες από την Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά δεδομένα, οι άνθρωποι που πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς έως τον Δεκέμβριο του 1924 ήταν 1.220.000 έλληνες και 45.000 Αρμένιοι, οι οποίοι ήρθαν στην Ελλάδα, 518.146 μουσουλμάνοι που πήγαν στην Τουρκία, και 92.000 Βούλγαροι που εγκαταστάθηκαν στην Βουλγαρία.

Βιβλιογραφία:

Ποιοι ήταν οι τόποι καταγωγής τους και εγκατάστασής τους; Στο Κερατσίνι εγκαταστάθηκε σημαντικός αριθμός προσφύγων. Οι περισσότεροι από αυτούς κατάγονταν από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο, αλλά και από την Κωνσταντινούπολη. Στην περιοχή της Αμφιάλης εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από χωριά της Μικράς Ασίας και του Πόντου. Από την Ανικού της Καππαδοκίας, το Ντεράμπασι της Οινόης, το Παχλάν, το Τεκιρέζ, τον Πόρο, τον Κερασούντα και τη Σινασό. Στην Ανάσταση εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από το χωριό Γετουρμάζ της Αργυρούπολης, την Ανακού, τη Χολωμάνα Τραπεζούντας, το Φλοϊτά, τη Τζελάλα και τη Σινασό. Στην περιοχή του Κουτσίκαρι εγκαταστάθηκαν οικογένειες από το Καγιάμπασι.

Βιβλιογραφία:

Στα Ταμπούρια, στο Κερατσίνι και στα Λιπάσματα εγκαταστάθηκαν οικογένειες από τη Σινασό, τα Μισαηλάντα Τραπεζούντας (μία από τις οικογένειες του χωριού αυτού που εγκαταστάθηκαν στα Λιπάσματα ήταν και η οικογένεια του Δημητρίου Μισαηλίδη, δημάρχου Κερατσινίου επί πολλά έτη), από την Ανακού και το Μίστι, τα Παλάδαντα Αργυρούπολης (Μούζενα), τα Σίλατα, το Καράντασι και την Τσίτα Σουρμένων, το Τσαρακλί, τη Σίλλη, τα Φάρασα, το Φερτέκι, τη Σίγη, το Ακσεράι, το Τσίτε της Αδρασσας Αργυρούπολης, το Σαρπίσκε, τα Σεριάνα, την Κρώμνη, το Χαμοντρί της Ματσούκας, το Κουρτούν, τη Σίμκλη, τα Κάτω Πελανά του Καρς και από τους Κομνηνούς . Στη συνοικία της Χαραυγής (ο μικρός συνοικισμός Χωριουδάκι θεμελιώθηκε το 1890, όταν εγκαταστάθηκαν μερικές οικογένειες, γιατί οι άνδρες εργάζονταν στα γειτονικά λατομεία), εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από το χωριό Καστάμπολη (Χότου) και από τη Ματσούκα Πόντου.

Βιβλιογραφία:

Γιατί επιλέχθηκε μεταξύ άλλων η περιοχή μας ; Η περιοχή μας επιλέχθηκε μεταξύ άλλων από τους πρόσφυγες για τους εξής λόγους. Από τη μία πλευρά, το Κερατσίνι βρίσκεται πολύ κοντά στο λιμάνι του Πειραιά, από όπου κατέφταναν οι πρόσφυγες στην Ελλάδα, με συνέπεια να καθίσταται εύκολη η μετακίνησή τους ως εδώ. Εκτός αυτών το Κερατσίνι εκείνη την εποχή ήταν μια πόλη που αναπτυσσόταν η βιομηχανία (π.χ. εργοστάσια, χημικές βιομηχανίες, τσιμεντοβιομηχανίες κτλ.), η γεωργία, η βόσκηση αιγοπροβάτων και το εμπόριο. Με απλά λόγια το Κερατσίνι αρχίζει σταδιακά να γίνεται ένας εργατικός συνοικισμός .

Βιβλιογραφία:

Σε εκείνους που αποκαθίσταντο ως αγρότες παρείχαν, εκτός από γεωργικό κλήρο, κατοικίδια, ζώα, σπόρους, εργαλεία, λιπάσματα και χρήματα ώστε να επιβιώσουν οι ίδιοι και οι οικογένειες τους μέχρι την πρώτη σοδειά. Όσοι βρέθηκαν στα μεγάλα αστικά κέντρα (Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Καβάλα) και είχαν φέρει κάποια χρήματα μαζί τους, νοίκιασαν ή αγόρασαν ένα σπίτι. Οι υπόλοιποι έμειναν είτε σε επιταγμένα οικήματα είτε σε πρόχειρα, φτιαγμένα από πλίνθους σπιτάκια σε οικόπεδα που τους δόθηκαν απ’ το κράτος . 

Βιβλιογραφία:

Η οικιστικΗ ανΑπτυξη μετΑ την εγκατΑσταση των προσφΥγων το 1928 Δυσκολίες διαβίωσης, στέγασης και συνθηκών υγιεινής

Βιβλιογραφία:

Πληθυσμός Α)Δήμος Αγίου Γεωργίου Κερατσινίου: 1)Συνοικισμός Ταμπουριών κατ’ απογράφην 1928,8.529 2)Συνοικισμός Αγίου Γεωργίου κατ’ απογράφην 1928,7.598 3)Συνοικισμός Αμφιάλης κατ’ απογράφην επιτροπής 2.400 4)Συνοικισμός Ευγενείας κατ’ απογράφην επιτροπής 3.500 5)Συνοικισμός ανακαλύψεως κατ’ απογράφην επιτροπής 2.000 6)Συνοικισμός Αναστάσεως κατ’ απογράφην 1928,3.229 Ήτοι σύνολον πληθυσμού δήμου 27.256

Βιβλιογραφία:

Η στέγαση στο Κ ερατσίνι Στους συνοικισμούς υπήρχαν συνολικά 111 κοινόχρηστοι βόθροι, χωρητικότητας 1880μ. Προσπάθεια μεταστέγασης των κατοίκων από τις παράγκες στα πετρόχτηστα σπίτια, από τα οποία τα περισσότερα παρέμεναν κλειστά μέχρι το 1940 περιμένοντας τους ιδιοκτήτες που θα τα κέρδιζαν. Στην περιοχή της σημερινής Αμφιάλης είχαν είδη κτιστεί 32 τέτοιες κατοικίες στην οδό Π. Τσαλδάρη-Π. Μελά που έμειναν στην ιστορία της περιοχής ως τα «ΔΕΚΑΞΙ». Με προκαταβολή 5 ομολογίες των 1000 προπολεμικών δρχ. μπορούσαν τότε (1937) να πάρουν από την κοινωνική πρόνοια ένα «πέτρινο» σπίτι από αυτά που κτίζονταν τότε στην Αμφιάλη ή από εκείνα που άρχιζαν να κτίζονται λίγο αργότερα κοντά στην Παλιά Δημαρχία.

Βιβλιογραφία:

Αυτά τα σπίτια φτιάχτηκαν για να στεγάσουν τους πρόσφυγες από την Σμύρνη, από τα παράλια της Μ. Ασίας, από τον Πόλη και από τον Πόντο. Μέχρι το 1940 αυτά τα σπίτια ήταν κλειστά. Με την κήρυξη όμως του πολέμου τα άνοιξε ο Δήμος για να μπουν μέσα όσοι από τους πρόσφυγες είχαν κληρωθεί ιδιοκτήτες αυτών των σπιτιών. Σε πολλά σπίτια έμεναν μέσα ακόμα και 2 οικογένειες. Όσοι δεν κληρώνονταν έμπαιναν μέσα χρησιμοποιώντας βία.

Βιβλιογραφία:

Μερικές από τις οικογένειες που πρωτοκατοίκησαν στα «16» είναι οι εξής: Φάκου , Ρόσταν , Βρεττός, Σκαλιδάκης , Σμυρνιοπούλου , Αναστασάκης . Αυτά τα σπίτια ονομάστηκαν έτσι γιατί σε αριθμό ήταν 16 στην Παύλου Μελά, και άλλα τόσα στην Π. Τσαλδάρη. Δεν έλειψαν οπό την ζωή των κατοίκων των «16» οι διαφωνίες και οι φασαρίες. Ένα άλλο επίσης πρόβλημα ήταν η παροχή νερού. Οι κάτοικοι έπρεπε να πηγαίνουν να παίρνουν νερό από μια βρύση στην εκκλησία της Παναγίας των Βλαχερνών . Συχνά έκαναν γιορτές όπου συμμετείχαν όλοι οι ιδιοκτήτες των «16».

Βιβλιογραφία:

• Οι περιοχές εγκατάστασης των προσφύγων στην Αθήνα και τον Πειραιά. •Πρόχειρο ισόγειο σπίτι στην Κοκκινιά, διατηρημένο με συγκινητική επιμέλεια .

Βιβλιογραφία:

Η Διαβίωση των προσφύγων Η αποκατάσταση των προσφύγων σε ανθρώπινα σπίτια άργησε πολύ να ολοκληρωθεί. Το δράμα από την έλλειψη νερού, φωτός, δρόμων, περίθαλψης, συνεχιζόταν για πολλά χρόνια. Οι Αθηναίοι απαξιούσαν να κατέβουν στον Πειραιά για να δουν ζωντανό το σκηνικό της τραγωδίας. Δεν υπήρχαν έργα υποδοχής, ούτε δίκτυα ύδρευσης, ηλεκτροφωτισμού και αποχέτευσης. Έλειπαν παντελώς οι χώροι αναψυχής, ενώ μεταδίδονταν εύκολα επιδημικές ασθένειες όπως ο εξανθηματικός τύφος, η γρίπη, η ελονοσία, η φυματίωση και η ευλογιά, παρούσες ήδη στην Ελλάδα και πριν την άφιξη των προσφύγων.

Βιβλιογραφία:

Συνθήκες υγιεινής Τα σπίτια που στέγαζαν οικογένειες προσφυγικές οικογένειες δεν είχαν αποχωρητήρια. Στο κέντρο κάθε συνοικισμού ένα τρισάθλιο παράπηγμα, που διεκδικούσε ρόλο κοινόχρηστου αποχωρητηρίου. Σε αυτό εξυπηρετούνταν οι καθημερινές ανάγκες όλου του συνοικισμού. Την δεκαετία του 20 στο Κερατσίνι υπήρχαν συνεργία του δήμου που αναλάμβαναν την υγιεινή καθαριότητα των προσφύγων: 1. Συνεργείο καθαριότητας, 2. Συνεργείο καταβρέγματος, 3. Συνεργείο συντήρησης οδών, 4. Συνεργείο ασβεστώματος, 5. Συνεργείο εκκένωσης βόθρων.

Βιβλιογραφία:

Εικόνα από την αρχική εγκατάσταση των προσφύγων στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, Αθήνα

Βιβλιογραφία:

Προσφυγική γειτονιά στην παλιά Κοκκινιά με τον αγωγό των λυμάτων έξω από τα σπίτια των προσφύγων.

Βιβλιογραφία:

Ποιες ήταν οι επαγγελματικές ασχολίες των προσφύγων μετά την εγκατάστασή τους ; Την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα εμφανίστηκαν οι πρώτες βιομηχανίες σε κλάδους αιχμής, όπως οι χημικές βιομηχανίες, η τσιμεντοβιομηχανία και τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Το 1907 ιδρύθηκε η τσιμεντοβιομηχανία ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ, ενώ το 1909 ιδρύθηκε στη Δραπετσώνα το εργοστάσιο λιπασμάτων και το τσιμεντάδικο των Νικόλαου Κανελλόπουλου και Ανδρέα Χατζηκυριάκου.

Βιβλιογραφία:

Μετά το 1912 έφτασαν πολλοί νησιώτες από τα Δωδεκάνησα, οι οποίοι δεν άντεχαν πλέον καταπίεση των ιταλικών δυνάμεων κατοχής. Το 1915 εγκαταστάθηκε μια ομάδα από Αρμένιους (όπως για παράδειγμα ο Ντεκμεντζιάν Καραμπέτ ) οι οποίοι σώθηκαν από τη γενοκτονία. Οι Αρμένιοι πρόσφυγες στο Κερατσίνι εργάστηκαν στα τσιμεντάδικα ή δημιούργησαν δικές τους επιχειρήσεις .

Βιβλιογραφία:

Ο Ντεκμεντζιάν Καραμπέτ ίδρυσε ένα μικρό εργοστάσιο υφαντών και ο Αρτίν Παλαντζιάν έχτισε αργότερα, το 1932 τα γνωστά λουτρά «Βαλκάνια», καθώς και ένα υφαντουργείο με 200 αργαλειούς. Το 1922 λειτουργούσε το εργοστάσιο εκρηκτικών υλών «Η Σαλαμίς» του Γεωργίου Δρέλλια στον χώρο που σήμερα περικλείεται από τις οδούς Δαρδανελλίων – Αϊνστάιν – Ψηλορείτη και Μυριοφύτου.

Βιβλιογραφία:

Η άφιξη των Ποντίων και των Μικρασιατών στο Κερατσίνι σήμανε την έναρξη μίας νέας εποχής που επηρέασε άμεσα ή έμμεσα την ευρύτερη περιοχή του Πειραιά . Οι άνθρωποι αυτοί εργάζονταν στο Κερατσίνι ως βιομηχανικοί κυρίως εργάτες κλάδους όπως η σιδηροβιομηχανία, η υαλουργία, η αλευροβιομηχανία, η κλωστοϋφαντουργία, σαπωνοποιία και η οινοπνευματοποιία.

Βιβλιογραφία:

Κατάφεραν τόσο να ανταποκριθούν στις προσκλήσεις με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και δημιουργήσουν το κοινωνικό και πολιτιστικό υπόβαθρο που τους οδήγησε στην εξέλιξη και στην ανάπτυξη, μέσα από κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες. Παράλληλα με τον σκληρό αγώνα επιβίωσης και τις συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί στη νέα τους πατρίδα, οι πρόσφυγες οργανώθηκαν πολύ γρήγορα συλλόγους, ενώ το πρώτο μέλημά τους σε ομαδικό επίπεδο ήταν η δημιουργία εκκλησιών προκειμένου να στεγάσουν την πίστη τους και την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο.

Βιβλιογραφία:

Ποιες ήταν οι συνθήκες εργασίας τους ( χαμηλά ημερομίσθια, ανεργία κλπ ) Οι συνθήκες εργασίας τους ήταν πολύ άσχημες. Υπήρχε μεγάλο ποσοστό ανεργίας και όσοι δούλευαν έπαιρναν χαμηλά ημερομίσθια. Επίσης, υπήρχαν διακρίσεις ανάμεσα στους πρόσφυγες και στους κατοίκους της πόλης. Δηλαδή ήταν πιο εύκολο να βρει δουλειά κάποιος που έμενε στην πόλη χρόνια , παρά ένας πρόσφυγας επειδή δεν τον θεωρούσαν άξιο. Τέλος, οι εργαζόμενοι για παράδειγμα ενός σχολείου πληρώνονταν από τις συνδρομές.

Βιβλιογραφία:

Πως διαμόρφωσαν την κοινωνική τους ζωή ( πχ. Σχολεία, ενώσεις, αθλητικοί σύλλογοι, εκκλησίες) Το 1923 ιδρύθηκε ο πρώτος σύλλογος Ποντίων στην Ελλάδα μετά τον ξεριζωμό τους, η Ένωση Ποντίων Πειραιώς με έδρα τη Δραπετσώνα. Ο σύλλογος ασχολήθηκε με το οικιστικό και προσφυγικό πρόβλημα και κατάφερε να διατηρήσει και να διαδώσει τα ήθη και τα έθιμα του Πόντου. Το πρώτο μέλημά του ήταν η ίδρυση σχολείου, το οποίο χτίστηκε με εισφορές των μελών στην οδό Πόντου .

Βιβλιογραφία:

Ποιες ήταν οι σχέσεις με τους ντόπιους κατοίκους; Η κοινωνική αφομοίωση των ανθρώπων αυτών δεν ήταν καθόλου εύκολη, καθώς υπήρχε μεγάλη αντίθεση ανάμεσα στους γηγενείς και τους πρόσφυγες σε όλα τα επίπεδα της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής. Οι γηγενείς αντιμετώπιζαν με δυσπιστία, η οποία μερικές φορές έφτανε ως το μίσος. Αυτή η στάση απέρρεε από την ψυχολογική κόπωση και την οικονομική εξάντληση αλλά και την πολιτισμική διαφορετικότητα των ανθρώπων για τους οποίους πολέμησαν, νιώθοντάς τους τμήμα του εθνικού σώματος, αλλά που τελικά έγινε φανερό με την άφιξή τους ότι ήταν πολύ διαφορετικοί.

Βιβλιογραφία:

Όσο διαρκούσε η Μικρασιατική εκστρατεία, οι άνθρωποι αυτοί παρουσιάζοντας ως αλύτρωτοι Έλληνες αδελφοί. Όταν όμως έφτασαν στην Ελλάδα, οι ντόπιοι διαπίστωσαν ότι μια μερίδα προσφύγων δεν μιλούσαν καν ελληνικά, ενώ είχε καθαρά ανατολίτικες συνήθειες ( οι γυναίκες κάπνιζαν ναργιλέ, ντύνονταν ιδιόμορφα και άκουγαν αμανέδες). Βέβαια το μεγαλύτερο μέρος των προσφύγων, κυρίως αυτοί που έφτασαν από τα παράλια της Ιωνίας και την Κωνσταντινούπολη, είχαν λάβει ελληνική παιδεία και είχαν καθαρά δυτικό τρόπο συμπεριφοράς. Εκτός όμως από τις πολιτισμικές διαφορές, έντονη ήταν και η σύγκρουση σε οικονομικό επίπεδο. Η παρουσία προσφύγων οδήγησε σε σκληρό ανταγωνισμό στην αγορά εργασίας, στην προσπάθεια για την απόκτηση γης και σε όλο το φάσμα της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Βιβλιογραφία:

Οι κοινωνικές διακρίσεις ήταν εμφανείς στις εκδηλώσεις της καθημερινής ζωής. Θα περάσουν πολλά χρόνια μέχρι η λέξη «πρόσφυγας» να πάψει να έχει υποτιμητική σημασία, ενώ πολλοί θα αναγκαστούν να απαλείψουν από τα επώνυμά τους τουρκογενή προθέματα και καταλήξεις ή θα τα αλλάξουν εντελώς. Ωστόσο, παρά τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν με οξύτερο εκείνο της κατοικίας , οι πρόσφυγες του Κερατσινίου συνέβαλαν τα μέγιστα στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής και στη δημιουργία μιας εργατούπολης που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ελληνική κοινωνία τα επόμενα χρόνια. Ενσωματώθηκαν γρήγορα στην κοινωνία, προσαρμόστηκαν στα νέα δεδομένα και οργανώθηκαν κατάλληλα για να αντιμετωπίσουν με ομαδικό πνεύμα τα προβλήματα.

Βιβλιογραφία:

Η καθημερινΗ ζΩΗ των προσφ Y γων μΕσα απΟ τιΣ συν H θειεΣ και τιΣ παραδΟσειΣ τουΣ

Βιβλιογραφία:

Ποιοι ήταν οι τρόποι ψυχαγωγίας των προσφύγων; Το τοπίο της ελληνικής κοινωνίας του Μεσοπολέμου, ο αστικός χώρος έγινε το σταυροδρόμι όπου συναντήθηκαν άνθρωποι με και ιδέες. Ιδιαίτερα η πρωτεύουσα δεξιώθηκε τις νέες ευρωπαϊκές τάσεις για τη μόδα, την ψυχαγωγία και τα ήθη. Όχι μόνο οι πρόσφυγες αλλά και οι ντόπιοι των περιοχών αυτών διασκέδαζαν με τους χορούς και τις συναθροίσεις σε κέντρα, πήγαιναν συχνά στα καζίνα και στον ιππόδρομο. Επίσης εξαιτίας της φυσιολατρίας συμμετείχαν σε ορειβατικούς συλλόγους και οργάνωναν εκδρομές. Η σωματική άθληση κέρδιζε όλο και περισσότερους οπαδούς, ενώ την ίδια περίοδο άνοιξε και η πρώτη «Κινηματογραφική Σχολή Αθηνών». Ο κινηματογράφος είχε γίνει πια ένα δημοφιλές μέσο ψυχαγωγίας σε όλα τα κοινωνικά στρώματα και έτσι μειώθηκε το κοινό του θεάτρου και του καραγκιόζη. Βέβαια η ψυχαγωγία των προσφύγων αποτελούνταν κυρίως από μουσική και χορούς της πατρίδας τους. Σημαντικό ρόλο στη ζωή τους φαίνεται να παίζει το κρασί και η ρετσίνα. Η συμβολή των προσφύγων ήταν καθοριστική για τη διαμόρφωση της ψυχαγωγίας των σύγχρονων Ελλήνων.

Βιβλιογραφία:

Με ποιο μουσικό είδος ασχολήθηκαν ιδιαίτερα και ποια μουσικά όργανα χρησιμοποιούσαν; Η μουσική των προσφύγων από την παλιά πατρίδα τους επηρέασε τα λαϊκά στρώματα παρέχοντας νέους τρόπους έκφρασης. Το ελληνικό ρεμπέτικο και η Σμυρναίικη μουσική ενώθηκαν. Η μουσική ορχήστρα εμπλουτίστηκε με τον μπαγλαμά, τα σοίζια , τους ταμπουράδες, το βιολί, το ούτι, και το κονάκι. Οι πρόσφυγες τραγουδούσαν πατριωτικά τραγούδια και χόρευαν καντρίλιες

Βιβλιογραφία:

ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ Το θέατρο, το τόσο ανεπτυγμένο στη Σμύρνη έγινε αναπόσπαστο μέροςτης προσφυγικής κοινωνίας. Η πρώτη θεατρική δράση εμφανίζεται το 1924, μόλις ένα χρόνο μετά από την εγκατάσταση των προσφύγων. Σε μια ξύλινη παράγκα παρουσιάζονται από Τουρκόφωνους κι Αρμένιους θεατρίνους ανατολίτικοι χοροί, παντομίμα και άλλα συναφή θέματα. Στην παράγκα αυτή, ο Μέρτικας ,που στη Σμύρνη είχε συνεργαστεί με όλα τα μεγάλα ονόματα της εποχής, συγκρότησε θίασο και έφτιαξε το δικό του θέατρο το « Κεντρικόν », ένα κυκλικό ξύλινο παράπηγμα, περίπου 400 θέσεων, το οποίο διέθετε θεωρείο.

Βιβλιογραφία:

ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΙΑΣ Σμύρνη μάνα καίγεται. ( Καλδάρας Απόστολος/Πυθαγόρας) Μες του Βοσπόρου τα στενά. (Καλδάρας Απόστολος/Πυθαγόρας) Τι να θυμηθώ τι να ξεχάσω. (Καλδάρας Απόστολος/Πυθαγόρας) Οι καμπάνες της Άγια- Σοφίας. (Καλδάρας Απόστολος/Πυθαγόρας) Ο μαρμαρωμένος βασιλιάς. (Καλδάρας Απόστολος/ Πυθαγόρας) Παραπονεμένα λόγια. (Μαρκόπουλος Γιάννης/ Μάνος Ελευθερίου) Ο ξεριζωμός. (Ξαρχάκος Σταύρος/ Καμπανέλλης Ιάκωβος) Η προσφυγιά. (Καλδάρας Απόστολος/ Καμπανέλλης Ιάκωβος) Το σπίτι μου το πατρικό. (Καλδάρας Απόστολος/ Πυθαγόρας) Γιορτή ζεϊμπέκηδων. (Καλδάρας Απόστολος/ Πυθαγόρας) Βάρα νταγερέ . (Καλδάρας Απόστολος/ Λευτέρης Παπαδόπουλος)

Βιβλιογραφία:

ΠΟΙΑ ΗΤΑΝ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το 1920 ιδρύθηκε ο Σύνδεσμος για τα δικαιώματα της γυναίκας. Οι διεκδικήσεις αυτού του φεμινιστικού κινήματος δεν αφορούσαν μόνο το εκλέγειν και το εκλέγεσθαι αλλά και την εκπαίδευση, την εργασία, την ισότητα στην αμοιβή και την κατοχύρωση του δικαιώματος των γυναικών να προσλαμβάνονται σε όλες τις δημόσιες θέσεις. Εκείνη την εποχή ιδρύθηκαν και τα πρώτα σχολεία θηλέων. Η συντριπτική πλειονότητα των γυναικών ακολουθούσε το επάγγελμα της δασκάλας, της μαίας και της νοσοκόμας. Η ανάπτυξη της βιοτεχνίας και η δημιουργία εργατικής τάξης στις πόλεις, οδήγησε τις γυναίκες στη διεκδίκηση της συμμετοχής τους στον τομέα της εργασίας.

Βιβλιογραφία:

Μετά τη μικρασιατική καταστροφή, σημειώνεται μαζική είσοδος των γυναικών στην αγορά εργασίας. Το 1928 το 1/4σχεδόν των απασχολούμενων στη βιομηχανία ήταν γυναίκες και το 36,2% από αυτές ήταν πρόσφυγες. Ολόκληροι κλάδοι όπως η ταπητουργία και η υφαντουργία στελεχώνονταν από ειδικευμένες γυναίκες. Τέλος οι γυναίκες δούλευαν και σε εργοστάσια καπνοβιομηχανίας χαρτοποιίας και χημικής βιομηχανίας.

Βιβλιογραφία:

Μαρτυρίες προσφύγων Ακερμανίδης Γεώργιος, Αμυντέου 7 , Ταμπούρια. Πότε εγκατασταθήκατε εδώ ; Στο Κερατσίνι το 1948. Αλλά ζούσαμε πριν στη Δραπετσώνα για 24 χρόνια περίπου. Αλλά τότε Δραπετσώνα και Κερατσίνι ήταν το ίδιο πράμα. Λόφοι, πέτρες, τσαντίρια προσφύγων και παράγκες. Από πού ήρθατε; Απ’ το Πόντο: Ζούσαμε στη Τραπεζούντα, υπέροχη πόλη. Λιμάνι. Τη θυμάμαι σαν τώρα… Ζήσαμε με τη φτώχεια χωρίς δουλειά. Τίποτα. Το μυαλό μας ήταν πάντα στην Τραπεζούντα την πατρίδα μας. Ήμουν τότε 9 χρονών ορφανός από πατέρα. Δούλευα σε κάτι αποθήκες. Σπάγαμε τα αμύγδαλα και πέρναμε 1 δρχ. σε κάθε οκά αμύγδαλα που καθαρίζαμε. Αργότερα φτιάχτηκαν τα σπίτια του συνοικισμού στο Κερατσίνι στο εργοστάσιο Ζαχαροπλαστικής του Βουτυρίτσα .  

Βιβλιογραφία:

Πώς περνούσατε εκείνη την εποχή στο Κερατσίνι; Διασκεδάζατε ; Η διασκέδαση παιδί μου, είναι μέσα στο αίμα των Πόντιων. Δεν είχαμε λεφτά. Δεν είχαμε τίποτα, αλλά είχαμε την Πόντια ενεργητικότητα και ζωντάνια μέσα μας, που έβραζε. Κάθε βράδυ μαζευόμασταν στις γειτονιές και με τον κεμετζέ (λύρα), το τουλούμπι και τα ακορντεόν γλεντούσαμε μέχρι πρωίας. Μες στις λάσπες, στα νερά και με τις λιγοστούς μεζέδες … Θυμάστε γείτονές σας; Ήμασταν όλοι δεμένοι κι αγαπημένοι χωρίς να ξέρουμε ο ένας τον άλλον. Είμασταν απ’ την ίδια πατρίδα κι αυτό αρκούσε. Δεν υπήρχε βλέπεις η πονηριά μεταξύ μας.  

Βιβλιογραφία:

ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ Σκέψεις των μαθητών Ανακαλύπτοντας ένα κομμάτι του τόπου μας , ανακαλύπτουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας. Το προσφυγικό ζήτημα δεν θα λυθεί αν δεν υπάρχει ομόνοια και αλληλεγγύη μεταξύ των λαών Οι λαοί δεν έχουν να χωρίσουν τίποτα μεταξύ τους. Η ιστορία παίζει άσχημα παιχνίδια. Είμαστε μια κοινωνία που έχει ζήσει την προσφυγιά και την μετανάστευση και από τις δύο όψεις της. Κάποτε ήμασταν πρόσφυγες, σήμερα δεχόμαστε πρόσφυγες. Πολλές φορές μεταναστεύσαμε μαζικά, τώρα είμαστε χώρα και αποστολής μεταναστών και υποδοχής. Πώς είναι δυνατόν να μην διδασκόμαστε από αυτή την κατάσταση και να αφήνουμε ρατσιστικές φωνές να δίνουν τον τόνο; Θα διεκδικήσουμε την οργάνωση του στοιχειώδους, να μπορεί δηλαδή η χώρα να φιλοξενήσει ανθρώπους που προσπαθούν να διαφύγουν από τον θάνατο, τον πόλεμο και τη βία;    

Βιβλιογραφία:

Βιβλιογραφία ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Από το Ψηφιακό Αρχείο της ΕΡΤ παρακολουθήστε το ντοκιμαντέρ με τίτλο « Από τη Μικρασία χαίρε » για την ιστορία της Μικρασιατικής Εκστρατείας και την καταστροφή της Σμύρνης. http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=635&autostart=0 http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=634&autostart=0 Αρχείο της ΕΡΤ Ντοκιμαντέρ http://www.ime.gr/chronos/14/gr/1923_1940/foreign_policy/facts/02.html Η ιστοσελίδα του ιδρύματος μείζονος Ελληνισμού http://genealogy.ime.gr/ ΙΜΕ/ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ http://photodentro.edu.gr/l Υλικό από το Φωτόδεντρο του ψηφιακού σχολείου Μικρασιατική καταστροφή και πρόσφυγες/Η Σμύρνη και ο ελληνισμός της Μικράς Ασίας Έντυπες πηγές- προφορικές μαρτυρίες Το σχολικό εγχειρίδιο Ιστορίας Γ’ Γυμνασίου ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, τόμος ΙΕ, σελ.260 κ.ε. Πληροφορίες επίσης μπορείτε να αναζητήσετε στη Δημοτική βιβλιοθήκη Κερατσινίου –Δραπετσώνας Βιβλιοθήκη Αμφιάλης Τοπικός τύπος: http://neakeratsiniou.blogspot.gr/ Επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου Κερατσινίου Δραπετσωνας http://keratsini-drapetsona.gr/ Λεύκωμα του Δήμου Κερατσινίου Χάρης Κουτελάκης - Αμάντα Φώσκολου, ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΜΟΙΚΙΣΜΟΙ, ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ ΠΕΡΑ Α ΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ, ΙΜΕ Στιγμές από την ιστορία του Δήμου μας, ΚΕΡΑΤΣΙΝΙ 2004 Αναζητήστε το υλικό σας μέσω συνεντεύξεων από ανθρώπους του περιβάλλοντός σας με καταγωγή από την Μικρά Ασία ή τον Πόντο.   Σημείωση : οποιαδήποτε άλλη ηλεκτρονική ή έντυπη πηγή έχει ελεγχθεί για την αξιοπιστία της μπορεί να χρησιμοποιηθεί.