Φόβοι και φοβίες στην παιδική ηλικία

Views:
 
Category: Education
     
 

Presentation Description

Η παρουσίαση προέρχεται από το εκπαιδευτικό υλικό του Ανοικτού Ιδρύματος Εκπαίδευσης.

Comments

Presentation Transcript

Φόβοι και φοβίες στην παιδική ηλικία:

Εισηγητησ : Μπλετσοσ κωνσταντινοσ Ψυχολογοσ Η παρουσιαση στηριζεται σε ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ υλικο toy ανοικτου ιδρυματοσ εκπαιδευσησ ( www.aie.gr) Φόβοι και φοβίες στην παιδική ηλικία

Η Ψυχοκοινωνική Ανάπτυξη του Νηπίου:

Η Ψυχοκοινωνική Ανάπτυξη του Νηπίου Η ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του νηπίου αφορά στην ανάπτυξη του συναισθηματικού κοινωνικού τομέα http://youtu.be/N9oxmRT2YWw

Συναισθηματικός τομέας:

Συναισθηματικός τομέας Το παιδί της νηπιακής ηλικίας διαφοροποιεί και εξειδικεύει τα συναισθήματά του, τα οποία αποκτούν πλέον μεγαλύτερη διάρκεια και σταθερότητα. Στη νηπιακή ηλικία το παιδί ποικίλει στους τρόπους της συναισθηματικής του έκφρασης και ελέγχει τα συναισθήματα του περισσότερο από το παιδί της βρεφικής ηλικίας. Ο θυμός και η οργή είναι δύο συνηθισμένες συναισθηματικές αντιδράσεις του νηπίου.

Κοινωνικός τομέας:

Κοινωνικός τομέας Το νήπιο κοινωνικοποιούμενο καλείται να συμπεριφέρεται κατά τα πρότυπα της ομάδας στην οποία προορίζεται να μεγαλώσει και να δράσει. Η μίμηση, η ταύτιση, η ενίσχυση κτλ είναι ψυχολογικές διαδικασίες που οδηγούν το παιδί στην απόκτηση και την αφομοίωση των προτύπων συμπεριφοράς. ( Ι. Παρασκευόπουλος, Εξελικτική Ψυχολογία Τόμος 2 σελ.89)

Ο ρόλος του φύλλου:

Ο ρόλος του φύλλου Ένας άλλος σημαντικός επίσης παράγοντας διαμόρφωσης της προσωπικότητας του είναι η διαμόρφωση του ρόλου του φύλου. Ο ρόλος του φύλου εξετάζεται τόσο από βιολογική όσο και από κοινωνική σκοπιά. Ο κοινωνικός ρόλος του φύλου διαμορφώνεται σταδιακά. Από το 3ο έτος το νήπιο γνωρίζει μεν τις λέξεις κορίτσι και αγόρι αλλά η διάκριση του φύλου γίνεται αποκλειστικά βάσει εξωτερικών χαρακτηριστικών ( π.χ ενδυμασία).

PowerPoint Presentation:

Η μονιμότητα της έννοιας του ρόλου του φύλου αρχίζει να αποκτάται μετά το 5ο ή 6ο έτος της ηλικίας. Για τους συμπεριφοριστές η απόκτηση από το παιδί της έννοιας του φύλου επιτυγχάνεται μέσω της ενίσχυσης και της μίμησης προτύπων. Για τους γενετικούς της γνωστικής κατεύθυνσης, ο ρόλος του φύλου, ως έννοια, ακολουθεί για το σχηματισμό της την πορεία που ακολουθεί o σχηματισμός των άλλων εννοιών ξεκινώντας από την προέννοια .

Peers:

Peers Σημαντικός παράγοντας επίσης στην ανάπτυξη του νηπίου και την κοινωνικοποίησή του παίζει και η ομάδα των συνομηλίκων. Το νήπιο αυξάνει τις διαπροσωπικές του επαφές με άλλα παιδιά καθώς παίζει πια στη γειτονιά ή ακόμα περισσότερο πηγαίνει σε παιδικό σταθμό ή νηπιαγωγείο. Με την είσοδό του το παιδί στο σχολείο έχει αναπτύξει επαρκώς την έννοια της ομάδας. Οι μορφές αλληλεπίδρασης μεταξύ των παιδιών σε κάθε ηλικία είναι εμφανείς και μπορούν να μελετηθούν και μέσα από το παιχνίδι των παιδιών.

Η παιδική επιθετικότητα :

Η παιδική επιθετικότητα Η παιδική επιθετικότητα ως αρνητική συναισθηματική αντίδραση είναι συνηθισμένη για τα παιδιά της ηλικίας αυτής. Η παιδική επιθετικότητα αναφέρεται κυρίως σε ενέργειες που έχουν ως στόχο να προκαλέσουν τραύμα, πόνο ή ζημιά σε άλλα άτομα. Διακρίνεται: στην εχθρική επιθετικότητα (κατευθύνεται προς άλλα πρόσωπα και συνοδεύεται με αρνητικά συναισθήματα) στη συντελεστική επιθετικότητα (δεν απευθύνεται σε άλλα πρόσωπα αλλά έχει στόχο την απόκτηση ή διατήρηση κάποιου αντικειμένου ή δικαιώματος)

Ο Φόβος:

Ο Φόβος Ο φόβος αποτελεί μια συναισθηματική αντίδραση του ατόμου σε κάποιο πραγματικό ή αναμενόμενο κίνδυνο. Σύμφωνα με τον ορισμό του Ι. M. Παρασκευόπουλου ( Εξελ . Ψυχολογία, Τόμος 2ΟΣ, σελ. 130) ως φόβος ορίζεται ως μια σφοδρή αρνητική θυμική αντίδραση προς κάποιο πρόσωπο – αντικείμενο – κατάσταση, που αποτελούν απειλή-κίνδυνο για την ψυχοσωματική υπόσταση του ατόμου.

Γιατί υπάρχει ο φόβος;:

Γιατί υπάρχει ο φόβος ; Για να μας προφυλάσσει από κινδύνους. Είναι ο σημαντικότερος μηχανισμός διατήρησης στη ζωή

Οι αντιδράσεις του παιδιού στο φόβο:

Οι αντιδράσεις του παιδιού στο φόβο Οι αντιδράσεις του παιδιού στο φόβο μπορεί να είναι: η τάση για απομάκρυνση το κλάμα οι φωνές το κρύψιμο του προσώπου Ο φόβος επίσης συνοδεύεται και από σωματικά συμπτώματα όπως ρίγη τρεμούλα εφίδρωση ταχυπαλμία

Τι φοβούνται τα παιδιά:

Τι φοβούνται τα παιδιά

Η ανάπτυξη των φόβων στα παιδιά :

Η ανάπτυξη των φόβων στα παιδιά Η ανάπτυξη των φόβων στα παιδιά επηρεάζεται από τους εξής παράγοντες: ( Martin Herbert , 1993) ιδιοσυγκρασία παιδιού προσωπικές εμπειρίες παιδιού περιβαλλοντικές συνθήκες μέσα στις οποίες εμφανίζονται τα φοβικά ερεθίσματα

PowerPoint Presentation:

Ειδικότερα, Πηγές δημιουργίας αντιδράσεων φόβου στο παιδί μπορεί να αποτελέσουν ( Ι. Μ. Παρασκευόπουλος, Εξελ . Ψυχολογία, Τόμος 2ΟΣ, σελ. 137-138) Η Άμεση εμπειρία του παιδιού (π.χ. δάγκωμα σκύλου) Η Χωροχρονική συνεξάρτηση (το παιδί φοβάται κάτι που παλαιότερα είχε συνδεθεί με ένα φοβικό ερέθισμα) Η Παρατήρηση και μίμηση προτύπων (το παιδί απλώς παρατηρεί ένα άλλο πρόσωπο που εκδηλώνει φόβο προς ένα ερέθισμα) Η Μετατόπιση (π.χ. η σχολική φοβία)

Πως γενικεύονται οι φόβοι:

Πως γενικεύονται οι φόβοι Συμπεριφορισμός : K λασική εξαρτημένη μάθηση (θεωρία του Pavlov ) στην οποία η σύνδεση ενός εξαρτημένου (ικανού δηλαδή να προκαλέσει μια αντίδραση) με ένα  ουδέτερο προκαλεί σε δεύτερο χρόνο  την αντίδραση ακόμη κι αν το εξαρτημένο δεν είναι πλέον παρόν.

John.B Watson (1879-1958) :

John.B Watson (1879-1958) Για παράδειγμα ο πατέρας του συμπεριφορισμού John.B Watson (1879-1958) χρησιμοποίησε τον μικρό Albert , ένα υγιές 11μηνο αγόρι, για να μελετήσει στην ανθρώπινη συμπεριφορά τα πορίσματα του Ρώσου φυσιολόγου Ι.P.Pavlov (1849-1936), o οποίος είχε μελετήσει τις εξαρτημένες αντιδράσεις στα περίφημα πειράματα με τα σκυλιά του.

PowerPoint Presentation:

Ο Watson λοιπών παρουσίαζε στον Albert έναν λευκό αρουραίο ο οποίος δεν προκαλούσε καμιά αντίδραση φόβου (ουδέτερο ερέθισμα)  και ταυτόχρονα συνόδευε την παρουσίαση με ένα δυνατό χτύπημα από δυο σιδερόβεργες (εξαρτημένο φοβικό ερέθισμα). Μετά από εφτά επαναλήψεις σε διάστημα 14 ημερών παρατήρησαν ότι η παρουσία του αρουραίου προκαλούσε πλέον φοβική αντίδραση στο παιδί (αν και πιο ήπια από τον ήχο που κάνανε οι σιδερόβεργες).

Νόμοι της ΚΕΜ:

Νόμοι της ΚΕΜ Στην Κλασική Εξαρτημένη Μάθηση, κρίσιμος παράγοντας ώστε να συντελεστεί, είναι η χρονική συνάφεια του ανεξάρτητου και του εξαρτημένου ερεθίσματος. Οι όροι και οι αρχές της είναι: 1. Το εξαρτημένο ερέθισμα να είναι έντονο και ευδιάκριτο 2. Να είναι πολύ κοντά χρονικά το εξαρτημένο με το ανεξάρτητο ερέθισμα (χρονική συνάφεια) 3. Η αρχή της ενδυνάμωσης, σύμφωνα με την οποία, η νέα σύνδεση ενισχύεται με την επανάληψη της παρουσίασης των δύο ερεθισμάτων και μάλιστα πολλές φορές 4. Η αρχή της απόσβεσης, σύμφωνα με την οποία η μάθηση "χάνεται" και μια συμπεριφορά παύει να συνδέεται με ένα εξαρτημένο ερέθισμα αν δε λάβουν χώρα επαναλήψεις ή αν το εξαρτημένο ερέθισμα είναι δυσάρεστο

Αντιμετώπιση φόβων :

Αντιμετώπιση φόβων Προκειμένου να βοηθήσουμε το παιδί να ξεπεράσει τους φόβους μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε: Διδασκαλία τεχνικών αντιμετώπισης Σταδιακή επαφή παιδιού με φοβικό αντικείμενο Ευκαιρία βαθμιαίας γνωριμίας φοβικού αντικειμένου Έλεγχο δικών μας φόβων Ταυτόχρονη συνεξάρτηση με ευχάριστα ερεθίσματα Σταθερή οικογενειακή ατμόσφαιρα, όπου κυριαρχούν: αποδοχή, ασφάλεια, ενθάρρυνση, απόκτηση αυτάρκειας και αυτονομίας.

Άγχος και φοβία:

Άγχος και φοβία Ο Φόβος Προϋποθέτει αντικείμενο γνωστό & καθορισμένο Είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα με καθορισμένα αίτια Δημιουργεί τάση για φυγή – άμυνα Το Άγχος Απουσία αντικειμένου Πολύπλοκη συγκίνηση Παραλύει, δημιουργεί σύγχυση

Οι φοβίες:

Οι φοβίες Οι φοβίες είναι ένα είδος ψυχονευρώσεων. Αποτελούν μόνιμους και αδικαιολόγητους φόβους με αναφορά συγκεκριμένο ερέθισμα. Ειδικότερα : Η φοβία χαρακτηρίζεται από επίμονο και υπερβολικό φόβο για ένα αντικείμενο ή κατάσταση Η αντίδραση είναι δυσανάλογη με την ηλικία του παιδιού και τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει Οι Ψυχαναλυτές θεωρούν ότι πίσω από τις φοβίες υπάρχουν ασυνείδητες ενδοψυχικές αιτίες ή και συγκρούσεις

Φόβοι της παιδικής και εφηβικής ηλικίας :

Φόβοι της παιδικής και εφηβικής ηλικίας Ανησυχίες, αγωνίες, φόβοι, συναισθήματα λύπης και απόγνωσης συναντιόνται συχνά μαζί με ψυχοσωματικά προβλήματα. Tα συμπτώματα των διαταραχών αυτών είναι συχνά όμοια: ανησυχία μέχρι έντονος τρόμος ταχυκαρδία εφίδρωση φόβος θανάτου αποφυγή της κατάστασης που δημιουργεί το φόβο κατάθλιψη και κοινωνική απομόνωση

Κλινικές καταστάσεις:

Κλινικές καταστάσεις 1. Διαταραχές φοβικού άγχους Aγοραφοβία Κοινωνικές φοβίες Eιδικές φοβίες 2. Aγχώδεις Διαταραχές Διαταραχή πανικού Διαταραχή γενικευμένου άγχους Μεικτή αγχώδης καταθλιπτική διαταραχή 3. Αντίδραση σε έντονο stress και διαταραχές προσαρμογής Οξεία αντίδραση στο stress , όπως στην κατάσταση ψυχικού σοκ Διαταραχή stress μετά από ψυχοτραυματική εμπειρία, όπως τη συναντάμε στην αντίδραση πένθους Ιδεοψυχαναγκαστική νεύρωση

Αιτιολογία:

Αιτιολογία Φοβίες, φόβοι και άγχος έχουν συχνά οικογενειακή προδιάθεση. Γονείς, οι οποίοι υποφέρουν από τέτοιες διαταραχές, πρέπει να υπολογίζουν ότι τα παιδιά τους είναι δυνατό να “κληρονομήσουν” αυτό το πρόβλημα. Τραυματικές εμπειρίες, όπως αρρώστια, θάνατος, πόλεμος, αλλά και συνεχόμενη έκθεση σε μια αρνητική κατάσταση για την εξέλιξη ενός παιδιού, όπως συνεχής κακοποίηση ή συνεχής κοροϊδία από συμμαθητές στο σχολείο. Κάποιες θεωρίες μιλούν ότι ο φόβος είναι συνδεδεμένος με την εμπειρία της απειλής, κι αυτό εξηγεί το άγχος αποχωρισμού. Η ψυχοδυναμική θεωρία εξηγεί τις φοβίες σαν έκφραση μιας εσωτερικής σύγκρουσης.

Σχολική Άρνηση-Φοβία-Επιθετικότητα:

Σχολική Άρνηση-Φοβία-Επιθετικότητα Κατά την είσοδο τους στο σχολείο, τα παιδιά έρχονται αντιμέτωπα με μια νέα , άγνωστη γι’ αυτά , πραγματικότητα Αναμένεται , λοιπόν , ότι ορισμένα από αυτά θα αντιμετωπίσουν κάποιες δυσκολίες προσαρμογής ή και φόβους , που σε ορισμένες περιπτώσεις μετατρέπονται σε φοβίες , επηρεάζοντας τη σχολική πορεία τους. Τα παιδιά εσωτερικεύουν την πίεση , το άγχος και την ένταση που βιώνουν , αναπτύσσουν αρνητικά συναισθήματα και καλούνται να διαχειριστούν πραγματικά δύσκολες καταστάσεις , όχι πάντα με επιτυχία .

PowerPoint Presentation:

Οι δυσκολίες αυτές και οι φόβοι ενδέχεται να οδηγήσουν τα παιδιά στην εκδήλωση επιθετικής ή και βίαιης - εκφοβιστικής συμπεριφοράς ( bullying , harassment , mobbing ), εξωτερικεύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την ένταση , την αδιαφορία με την οποία αντιμετωπίζονται και τη δυσφορία τους απέναντι σε καταστάσεις και άτομα. Συχνά μάλιστα παρατηρείται ότι τα παιδιά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες προσαρμογής στο σχολείο, γίνονται θύτες ή θύματα επιθετικότητας και το ανάποδο

Επιθετικότητα – Βία – Εκφοβισμός :

Επιθετικότητα – Βία – Εκφοβισμός Η επιθετικότητα με τη μορφή βίαιης θυματοποίησης ή εκφοβισμού συχνά θεωρείται ως ένα κοινωνικό φαινόμενο που συνδέεται στενά με την κοινωνική ανισότητα , τον κοινωνικό αποκλεισμό , τη ματαίωση και τη διαφορετικότητα ( Γαλάνης & Τριανταφυλίδου‐Γαλάνη , 2004∙ Σώκου , 2003). Τα παιδιά που χαρακτηρίζονται από βίαιη συμπεριφορά πολύ συχνά βιώνουν έντονα συναισθήματα θυμού , στα οποία αντιδρούν άλλοτε έντονα και άλλοτε παραμένουν απαθή , ανάλογα με το χαρακτήρα και την ηλικία τους ( Card , Stucky , Sawalani , & Little , 2008∙ Christopher , 2008∙ Kikas , Tropp & Hinn , χχ∙ Laukkanen , Shemeikka , Notkola , Koivumaa‐Honkanen , & Nissinen , 2002).

Αιτίες βίαιης συμπεριφοράς:

Αιτίες βίαιης συμπεριφοράς Στους παράγοντες αυτούς περιλαμβάνονται : α) γενετικοί ή κληρονομικοί παράγοντες , β) εγκεφαλικές διαταραχές ή βλάβες , γ) γνωστικοί παράγοντες που επιδρούν στη σχολική επίδοση (π.χ. χαμηλή νοημοσύνη ), δ) κοινωνικοί παράγοντες (π.χ. απουσία κοινωνικής πρόνοιας , ανεργία , κ.λπ.), ε) οικογενειακοί παράγοντες (π.χ. σωματική βία ή και σεξουαλική κακοποίηση , φτώχια , διαζύγιο γονέων , μονογονεϊκή οικογένεια , έλλειψη υποστήριξης , κ.λπ.) και στ) έκθεση σε σκηνές βίας (π.χ. τηλεόραση , κινηματογράφος , κ.λπ.).

Σχολικά χαρακτηριστικά που «παράγουν» βία:

Σχολικά χαρακτηριστικά που «παράγουν» βία Στο σχολείο δημιουργούνται βίαια περιστατικά σύγκρουσης και εκφοβισμού , πιθανώς εξαιτίας φυλετικών εντάσεων , διαφορών κουλτούρας στη στάση και τη συμπεριφορά ή άλλων ατομικών διαφορών .

Άλλοι παράγοντες:

Άλλοι παράγοντες Ο συνωστισμός υπεράριθμων μαθητών στα σχολεία , Η μεγάλη αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό , Η χαμηλή σχολική επίδοση και η αδιαφορία των μαθητών , που δίνει αφορμή για διάσπαση προσοχής κατά την ώρα του μαθήματος , Ο λανθασμένος σχεδιασμός και η διασπορά των κτιρίων στο χώρο που, αυξάνοντας την απομόνωση , αποτελούν εμπόδιο επικοινωνίας και διαπροσωπικών σχέσεων∙ τέλος , Η ανεπάρκεια των εκπαιδευτικών - γονέων να δράσουν αποτελεσματικά , είτε επειδή αυτοί που μπορούν να αντιδράσουν πιστεύουν ότι πρόκειται για καταστάσεις που δεν αντιμετωπίζονται , είτε αρνούνται να παραδεχθούν το πρόβλημα , είτε πιστεύουν ότι τίποτα δεν μπορεί να « δουλέψει » προς μια θετική κατεύθυνση ή επειδή απλά δεν γνωρίζουν τι να κάνουν ( Sautter , 1995∙ Watson , 1995).

Οι πιο συνηθισμένες μορφές βίας στο σχολείο:

Οι πιο συνηθισμένες μορφές βίας στο σχολείο Βία έναντι αντικειμένων : Όταν οι μαθητές καταστρέφουν ( μουτζουρώνουν , γδέρνουν , σπάνε ) μέρη ή αντικείμενα του σχολείου (π.χ. τοίχους , θρανία , καρέκλες , πίνακες , οπτικοακουστικά μέσα κ.λπ.). Σωματική βία : Όταν κάποιος μαθητής ή ομάδα μαθητών λερώνει , χτυπά , σπρώχνει , κλωτσά , βασανίζει , τραυματίζει κ.λπ. κάποιον άλλο μαθητή . Ψυχ ( ολογ ) ική βία : Όταν οι μαθητές επιτίθενται σε κάποιον ρητά ή άρρητα με αφορμή την εξωτερική εμφάνιση (π.χ. τα ρούχα , τα μαλλιά , τα γυαλιά , τα σιδεράκια στα δόντια κ.λπ.), τη σχολική επίδοση , την εθνικότητα - καταγωγή , τη χρήση της γλώσσας (π.χ. διάλεκτος , προφορά , λάθη ) κ.ά . Λεκτική βία : Όταν κάποιος μαθητής ειρωνεύεται , χλευάζει , υβρίζει , απειλεί , ταπεινώνει , πιέζει , διαβάλλει ή προσβάλει ( σοβαρά ή « αστεία ») κάποιο μαθητή . Βία που δεν εκφράζεται : Όταν κάποιος παραβλέπει , παρακούει ή αποκρύπτει κάτι ή παίρνει απειλητικό βλέμμα ή στάση σώματος .

Εκφοβισμός-θυματοποίση:

Εκφοβισμός-θυματοποίση Σε μια κατάσταση θυματοποίησης - εκφοβισμού δεν υπάρχουν μόνο οι ρόλοι του εκφοβιστή και του θύματος , αλλά και των συμμαθητών , που αναλαμβάνουν το ρόλο του βοηθού ( assistant ), του ενισχυτή ( reinforcer ), του υπερασπιστή του θύματος ( defender ) ή εκείνων που δεν παίρνουν καμία θέση ( outsider / bystander ). Οι εκφοβιστές προέρχονται συνήθως από αυταρχικές οικογένειες , που χρησιμοποιούν και ενθαρρύνουν τη βία και την τιμωρία ως κύριο μέσο διαπαιδαγώγησης .

Η εξελικτική δυναμική της θυματοποίησης:

Η εξελικτική δυναμική της θυματοποίησης Οι μορφές που παίρνει η θυματοποίηση - εκφοβισμός εξαρτώνται από το φύλο και την ηλικία , καθώς υπάρχει η τάση να μειώνεται η σωματική θυματοποίηση και να παίρνει πιο έμμεση - συμβολική μορφή , όσο αυξάνεται η ηλικία , γεγονός που αποκαλύπτει τον εξελικτικό χαρακτήρα του φαινομένου ( Hanke , 1996). Ορισμένοι ερευνητές ερμηνεύουν τη σχολική βία ως μια σύγκρουση ανάμεσα σε μαθητές και εκπαιδευτικούς ( Curcio & First , 1993∙Steinberg, 1991) που καταλήγει στην αποβολή ή την τιμωρία των μαθητών

PowerPoint Presentation:

Οι εκφοβιστές αποτελούν παιδιά με υψηλές κοινωνικές δεξιότητες που γνωρίζουν τους μηχανισμούς λειτουργίας της ομάδας , χειραγωγούν τους συνομηλίκους τους και αντλούν κύρος από την θυματοποίηση , ιδιαίτερα των παιδιών που έχουν ή αρχίζουν να αποκτούν αναγνώριση , απειλώντας , κατά κάποιο τρόπο , την αρχηγική τους θέση . Τα θύματα μπορεί να είναι παθητικά ή επιθετικά , ενώ άλλα αυτό‐προσδιορίζονται ως θυματοποιημένα και αλλά δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους ως θύμα , μολονότι δέχονται θυματοποίηση ( Olweus , 1993; 2002).

PowerPoint Presentation:

Τα αγόρια εκφοβιστές εμπλέκονται σε άμεση σωματική θυματοποίηση με πρόθεση για σωματική βλάβη , απειλές ή λεκτική επιθετικότητα ( Baldry , 2003), ενώ τα κορίτσια προβαίνουν σε έμμεση θυματοποίηση‐εκφοβισμό . Τα αγόρια θύματα υφίστανται κυρίως σωματική θυματοποίηση από άλλα αγόρια , ενώ τα κορίτσια υφίστανται λεκτική θυματοποίηση και κοινωνική απομόνωση από αγόρια και κορίτσια .

PowerPoint Presentation:

Τα νεαρότερα παιδιά , επίσης , θυματοποιούνται πιο συχνά σε σχέση με τα μεγαλύτερα παιδιά και τα αγόρια θυματοποιούνται πιο συχνά από τα κορίτσια ( Pateraki & Houndoumadi , 2001).

Αξιολόγηση – Διάγνωση :

Αξιολόγηση – Διάγνωση Ορισμένοι δείκτες προδιάθεσης για συμπεριφορές θυματοποίησης - εκφοβισμού , όπως αυτοί που ακολουθούν ( Brooks‐Gunn & Duncan , 1997∙ Domitrovich & Greenberg , 2003∙ Huesman , et.al , 1984∙ Μόττη - Στεφανίδη & Τσέργας , 2000) την ταυτόχρονη εμφάνιση , τη συχνότητα εμφάνισης , την ένταση εμφάνισης /το βαθμό απόκλισης από το φυσιολογικό , την αδυναμία αποφυγής - επιμονή εμφάνισης , τη συναισθηματική ικανοποίηση από την εμφάνιση και την πιθανότητα εμπλοκής του παιδιού με τη δικαιοσύνη Μικρή ή καθόλου εκτίμηση του ρόλου ή της προσωπικότητας του εκπαιδευτικού . Προτίμηση σε αναγνώσματα και θεάματα με βίαια θέματα , τελετές και κακοποίηση . Τάση μεταβίβασης των ευθυνών τους σε άλλους . Συχνή αδικαιολόγητη απουσία - εγκατάλειψη του σχολείου .

συνέχεια:

συνέχεια Ιστορικό σοβαρών προβλημάτων πειθαρχίας και επιθετικότητας Ιστορικό με ναρκωτικά , αλκοόλ ή χρήση και εξάρτηση από άλλες ουσίες . Επίδειξη σκληρότητας ή/και βαναυσότητας προς τα ζώα . Σκληρή πειθαρχία και απόρριψη ή χαλαρή επίβλεψη από γονείς και αδέλφια . Ενδοοικογενειακή ( σωματική ) κακοποίηση , παραβατικότητα , εγκληματικότητα . Τραυματικός αποχωρισμός από τους γονείς ( θάνατος , διαζύγιο , φυλάκιση , κ.ά ). Οικογενειακή - κοινωνική δυσπραγία ( μετανάστευση , ανεργία , αλκοολισμός κ.ά .). Αδυναμία σύναψης και, κυρίως , διατήρησης φιλικών σχέσεων και δεσμών . Απόπειρες ή απειλές αυτοκτονίας και συχνά περιστατικά αυτοτραυματισμού . Χαμηλές κοινωνικές - συναισθηματικές δεξιότητες , συμμετοχή σε αντικοινωνικές ομάδες και περιθωριοποίηση από τους συνομηλίκους . Μεταφορά στο σχολείο κάποιας μορφής όπλου ( στιλέτα , σπαθιά , πιστόλια κ.ά .). Βιώματα (ως μάρτυρες ή/και θύματα ) εκφοβισμού / συγκρούσεων με συνομηλίκους . Ξαφνική μείωση της επίδοσης / ενδιαφέροντος για στις σχολικές δραστηριότητες . Σημαντικές μεταπτώσεις της διάθεσης , συχνά ξεσπάσματα θυμού , οργής και σύγχυση στις σχολικές εργασίες ( εκθέσεις , ζωγραφιές κ.ά .). Χρήση χαρακτηρισμών , βρισιών , βίαιων απειλών και προσβλητικής γλώσσας .

Πρόληψη – Διαχείριση - Αντιμετώπιση :

Πρόληψη – Διαχείριση - Αντιμετώπιση Η επιθετικότητα είναι δύσκολο να προληφθεί , αφού καθορίζεται από πολλαπλούς παράγοντες και συντηρείται μέσα σε διαφορετικά πλαίσια - συστήματα ( οικογένεια , ομάδες συνομηλίκων , σχολείο ). Όσον αφορά , λοιπόν , την ορθή και αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου , οι παρεμβάσεις θα πρέπει να εστιάζονται στο πλαίσιο των συνομηλίκων και όχι αποκλειστικά στους ίδιους τους μαθητές ( θύτη και θύμα ). Εάν τροποποιηθούν οι αντιλήψεις των συνομηλίκων για τη θυματοποίηση - εκφοβισμό , τότε θα τροποποιηθεί και η στάση του θύτη , καθώς η στάση - συμπεριφορά του επηρεάζεται από το πλαίσιο των συνομηλίκων .

PowerPoint Presentation:

Σκοπός της παρέμβασης είναι η αλλαγή της παλαιάς και η διατήρηση της νέας συμπεριφοράς . Δυο σημαντικές τεχνικές είναι α) η τεχνική της αντιμετάθεσης ρόλων ( participant role approach ) ( Gollwitzer , Eisenbach , Atria , Strohmeier , & Banse , 2006∙ Salmivalli , 1999), όπου μέσω του παιχνιδιού ρόλων τα παιδιά μπαίνουν στη θέση του άλλου και « βιώνουν » τα συναισθήματά του και β) η τεχνική συγκρότησης ομάδων υποστήριξης από συνομηλίκους ( peer support systems ) ( Cartwright , 2005∙ Naylor , & Cowie , 1999), οι οποίοι αναλαμβάνουν υποστηρικτικό - συμβουλευτικό ρόλο .

PowerPoint Presentation:

Ο εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα να εφαρμόσει στρατηγικές πρώιμης παρέμβασης , όπως οι εξής : Να ενθαρρύνει τη θετική ενίσχυση , την επικοινωνία , την ομαδική (συν) εργασία . Να προσδιορίζει τους σκοπούς και να θέτει καθημερινούς εφικτούς στόχους . Να αξιολογεί και να προλαμβάνει τις « ύποπτες » συμπεριφορές των μαθητών του. Να ενθαρρύνει την αξιολόγηση της συμπεριφοράς από τους ίδιους τους μαθητές . Να επισημαίνει στους μαθητές ποιες συμπεριφορές δεν είναι αποδεκτές και γιατί , αλλά και να υποδείξει ποιες είναι αποδεκτές και πώς υιοθετούνται . Να διδάσκει τους μαθητές πώς να διαχειρίζονται το θυμό τους. Να δείχνει καθημερινά την ίδια προσοχή και φροντίδα προς όλους τους μαθητές . Να αγνοεί τη μη επιθυμητή συμπεριφορά που δεν έχει κάποιο στόχο .

PowerPoint Presentation:

Αντίθετα , σε περιπτώσεις όπου η βίαιη - εκφοβιστική συμπεριφορά δεν έχει έγκαιρα αντιμετωπιστεί κι έχει καταφέρει να βρει τρόπους εκδήλωσης , ο εκπαιδευτικός χρειάζεται να υιοθετήσει άμεσα συγκεκριμένες αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης τέτοιων καταστάσεων ( Thody , Gray & Bowden , 2003), όπως οι εξής :

PowerPoint Presentation:

Να σταματήσει άμεσα την επιθετική συμπεριφορά που έχει αντιληφθεί . Να διατηρήσει την ψυχραιμία του μέχρις ότου βεβαιωθεί για το τι συνέβη . Να αποφύγει την αντιπαράθεση και να επιδιώξει την αποκλιμάκωση της έντασης . Να δώσει ξεκάθαρες οδηγίες στο βίαιο μαθητή όσο και στους υπόλοιπους μαθητές . Να επιτρέψει στους μαθητές να μείνουν για λίγο μόνοι τους, έτσι ώστε να ανακτήσουν τον έλεγχο της κατάστασης και να αποφορτιστούν συναισθηματικά . Να προβληματίσει τους μαθητές για τα αίτια / επιπτώσεις αυτής της συμπεριφοράς . Να συμβάλλει στην ομαλή επιστροφή των εμπλεκόμενων στην τάξη . Να εξασφαλίσει την ενημέρωση και συμμετοχή των γονέων στην όλη προσπάθεια .

Σημαντικό :

Σημαντικό «Οι μαθητές είναι οι μαθητές και τα προβλήματα είναι τα προβλήματα…..»

Σχολική φοβία - Άρνηση :

Σχολική φοβία - Άρνηση Η σχολική φοβία ή άρνηση , αποτελεί μια στρεσσογόνο κατάσταση , που ορίζεται ως ο φόβος ή άρνηση του παιδιού να πάει σχολείο επειδή εκεί βιώνει έντονες σωματικές και ψυχικές ενοχλήσεις ( Κούρος , 1993). Η σχολική φοβία ή άρνηση θεωρείται ως μια ενιαία διαταραχή με διακριτές υποδιαιρέσεις μαθητικής άρνησης του σχολείου : σκασιάρχες , μαθητές με άγχος αποχωρισμού , μαθητές με κοινωνική φοβία και μαθητές με συγκεκριμένη φοβία για ένα αντικείμενο ή πρόσωπο του σχολείου .

PowerPoint Presentation:

Οι σχολικοί παράγοντες που προκαλούν σχολική φοβία ή άρνηση συνοψίζονται στην ύπαρξη ενός σχολικού περιβάλλοντος στο οποίο υπάρχουν περιθώρια : εκδήλωσης συμπεριφορών θυματοποίησης - εκφοβισμού ασθενέστερων μαθητών από ισχυρότερους , διατήρησης απρόσωπων ή ακόμα και εχθρικών σχέσεων μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών , απομόνωσης των μαθητών σε χώρους εκτός ελέγχου και επίβλεψης του προσωπικού , εφαρμογής αυταρχικής και άκαμπτης σχολικής διοίκησης , απουσίας συνεργασίας ανάμεσα στο σχολείο και την οικογένεια , ανάπτυξης του φόβου της αποτυχίας , και επιβολής υπερβολικής αυστηρότητας και πειθαρχίας από μέρους του εκπαιδευτικού .

Αξιολόγηση – Διάγνωση :

Αξιολόγηση – Διάγνωση Σύμφωνα με τους Brand & O’Conner (2004), Broadwin (Καΐλα, κ.ά ., 1998), Elliot & Place (1998), McDonald & Sheperd (1976), Fremont (2003), Λαζαράτου & Αναγνωστόπουλος (2003) κ.ά ., τα πιο συνηθισμένα ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα του σχολειοφοβικού μαθητή (5-17 ετών ) είναι τα ακόλουθα : Απουσιάζει συστηματικά από το σχολείο ( όλες ή τις τελευταίες ώρες ) τουλάχιστον για μερικούς μήνες , όμως ο λόγος της απουσίας είναι ακατανόητος .

PowerPoint Presentation:

Οι γονείς γνωρίζουν πάντα πού είναι και έχουν ήδη μάταια προσπαθήσει , για μεγάλο χρονικό διάστημα , να τον πείσουν να πάει στο σχολείο . Υποφέρει από συγκεκριμένες ψυχοσυναισθηματικές διαταραχές όπως αγωνία - άγχος που αλλάζει μορφή ( άλλοτε προσκολλάται σε ένα θέμα , π.χ. αρρώστια μητέρας , μεταπηδά σε άλλο , π.χ. ειρωνείες του δασκάλου και κατόπιν σε άλλο , π.χ. εκφοβισμοί συμμαθητών ), άγχος αποχωρισμού από τη μητέρα , νευρικότητα - ανησυχία , φόβο , κατάθλιψη , υπερευαισθησία χαμηλή αυτοεκτίμηση

PowerPoint Presentation:

Παρουσιάζει περιοδικώς εμφανιζόμενα σωματικά συμπτώματα : πόνους σε κοιλιά , στήθος , αρθρώσεις , πλάτη ή πονοκεφάλους στομαχικές διαταραχές , ( ναυτία , εμετούς ), ταχυκαρδίες , τρέμουλο κ.ά ., τα οποία τον φέρνουν σε πολύ άσχημη κατάσταση , ιδιαίτερα κατά τις πρωινές ώρες , εκλιπαρώντας για αποφυγή του σχολείου . Τα συμπτώματα αυτά όμως συνήθως εξαφανίζονται αμέσως μόλις δεχτούν οι γονείς να παραμείνει στο σπίτι ή τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες .

PowerPoint Presentation:

Η προηγούμενη σχολική εργασία και συμπεριφορά του παιδιού υπήρξε ικανοποιητική , χωρίς στοιχεία υποεπίδοσης ή ανεπιθύμητης συμπεριφοράς .

Πρόληψη :

Πρόληψη Προκειμένου τα παιδιά να μην αναπτύξουν αυτόν τον παράλογο και ανεξέλεγκτο φόβο προς το σχολείο , ο εκπαιδευτικός οφείλει να συμβάλλει με τους εξής τρόπους : Να μεταβιβάσει στα παιδιά ένα μέρος από την εξουσία και τη δύναμή του. Να αποδέχεται και να δείχνει εμπιστοσύνη σε όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά . Να προσπαθεί να μειώνει τις εσωτερικές συγκρούσεις και το άγχος στα παιδιά . Να καλλιεργεί στα παιδιά συνήθειες αυτόνομης εργασίας , ανεξάρτητη σκέψη και συναίσθημα ατομικής ηθικής ευθύνης και ελευθερίας . Να δίνει σαφείς οδηγίες και εξηγήσεις . Να είναι παρατηρητικός , συνεπής και σταθερός στην τήρηση της τάξης . Να είναι όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικός , δίκαιος και με χιούμορ . Να είναι ευγενικός , ενθαρρύνοντας και ενισχύοντας τους μαθητές .

PowerPoint Presentation:

ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ