Slide 2:2008 Rok Przyrody


Slide 3:USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. (Dz. U.04.92.880 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) Formy ochrony przyrody  Art. 6. 1. Formami ochrony przyrody są:  1) parki narodowe (23)  2) rezerwaty przyrody (ponad 1 300) 3) parki krajobrazowe (119)  4) obszary chronionego krajobrazu  5) obszary Natura 2000 – SOO – 364; OSO – 124  6) pomniki przyrody – kilkanaście tysięcy 7) stanowiska dokumentacyjne; użytki ekologiczne; zespoły przyrodniczo-krajobrazowe;


Ochrona przyrody w województwie pomorskim:Ochrona przyrody w województwie pomorskim parki narodowe – 2 rezerwaty przyrody – 125 parki krajobrazowe – 9 obszary chronionego krajobrazu – 42 obszary Natura 2000 – SOO – 51, OSO – 13 pomniki przyrody – 1927 stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe Na terenie naszego województwa mamy także ok. 80 gatunków roślin podlegających całkowitej ochronie oraz 2 leśne kompleksy promocyjne


Slide 5:Dla każdego obiektu przyrodniczego chronionego prawem ustalany jest indywidualny plan ochrony na 20 lat. Każdy rezerwat niesie ze sobą pewne ograniczenia, najczęściej dotyczą one zakazu: pozyskiwania i zrywania chronionych roślin oraz drzew polowania wydobywania skał i minerałów wyrzucania odpadów palenia ognisk naruszania gleby. Drewno wolno pozyskiwać tylko wtedy, gdy wymaga tego ochrona innych roślin lub gdy zgodę wyda konserwator przyrody.


Slide 6:NAZEWNICTWO Każda dziedzina wiedzy ma swoją specyfikę, do której na pewno zaliczyć należy nazewnictwo i definicje. Nie inaczej jest w naukach przyrodniczych. Podczas tego pokazu używam niektórych z nich. Zanim do nich dojdziemy, kilka wyjaśnień. Zapraszam więc na małą powtórkę z przyrody.


Slide 7:Rośliny naczyniowe – rośliny lądowe u których wykształciła się tkanka przewodzącą wodę, tzw. tkanka naczyniowa Endemity – unikalne rośliny występujące tylko w danym miejscu lub rejonie Subendemity – rośliny występujące na swoim głównym obszarze, ale także na stanowiskach w jego pobliżu (sąsiednie pasmo górskie, równia itp.) Gatunki kosmopolityczne – gatunki szeroko rozpowszechnione Hemikryptofity – rośliny których pączki czy odnawialne części znajdują się tuż przy powierzchni ziemi Byliny – rośliny wieloletnie Lichenoindykacja – skala (od 1 – 5) według której obserwując niektóre gatunki porostów możemy określić zanieczyszczenie powietrza Kenofity – rośliny zawleczone, obcego pochodzenia Oreofity – rośliny wysokogórskie


Slide 8:PIKTOGRAMY Aby ułatwić Państwu oglądanie oznaczyłem niektóre rośliny piktogramami: roślina chroniona roślina lecznicza roślina trująca roślina jadalna szkodnik lasu E - występuje tylko w jednym paśmie górskim w Polsce, najczęściej w Tatrach Relikt - relikt glacjalny


Slide 9:ENDEMITY TATRZAŃSKIE Endemity tatrzańskie – endemiczne taksony występujące wyłącznie na terenie Tatr i nigdzie poza nimi nie spotykane w stanie naturalnym. Spośród roślin naczyniowych należą do nich: kostrzewa (Festuca aglochis). Opisano jej występowanie na jednym tylko stanowisku, uznanie jej za endemita tatrzańskiego wymaga więc dalszych badań, przymiotno węgierskie (Erigeron hungaricus). Gatunek rozpowszechniony w całych Tatrach, szczególnie na podłożu wapiennym, ale spotykany również na granicie, przywrotnik (Alchemilla) – opisano kilkanaście gatunków endemicznych przywrotników występujących tylko w Tatrach. Ich rozróżnienie możliwe jest jednak tylko przez specjalistów, za endemity tatrzańskie należy je uważać dopóki nie zostaną odnalezione w innym miejscu, pszonak Wahlenberga (Erysimum wahlenbergii). Gatunek bardzo rzadki, występuje tylko w kilku miejscach w Tatrach Bielskich, wiechlina granitowa (Poa granitica). Występuje dość często w Tatrach Wysokich, rzadziej w Tatrach Zachodnich, wiechlina szlachetna (Poa nobilis). Bardzo rzadka, jedyne znane jej stanowiska znajdują się w okolicy Morskiego Oka.


Slide 10:Kostrzewa E


Slide 11:Rośliny górskie Idąc od łąk i pól uprawnych, powoli pniemy się w górę. Spotykamy różne rodzaje roślinności. Popatrzcie na bogactwo kwiatów, roślin ich kształty i kolory. W górach polskich występuje ok. 2300 roślin naczyniowych. Jest to 85% wszystkich gatunków występujących w Polsce. W Karpatach jest ich około 2100 gatunków w Sudetach około 1200. Natomiast typowo górskich roślin naczyniowych jest około 500 w Tatrach – ok. 400 w Sudetach mniej – ok. 200 Ciekawym terenem pod tym względem jest rejon Babiej Góry, gdzie występuje około 200 gatunków górskich, w tym 70 to endemity tatrzańsko-babiogórskie. Okrzyn jeleni (symbol BgPN) i rogownica alpejska rosną w Polsce tylko tutaj.


Slide 12:Okrzyn jeleni Babiogórski Park Narodowy E


Slide 13:PRZYSTOSOWANIE ROŚLIN DO ŻYCIA W GÓRACH


Slide 14:Skrócony okres wegetacji (3 do 4 miesięcy) Zmiany kształtu i wysokości wraz ze wzrostem wysokości bezwzględnej i zmianami klimatycznymi (buki krzywulcowe)


Slide 15:Buki krzywulcowe w Bieszczadach


Slide 16:Krzewinki szpalerowe


Slide 17:wierzba śląska


Slide 18:Wzrost poduszkowy


Slide 19:Skalnica seledynowa E


Slide 20:Wzrost darniowy


Slide 21:Skalnica nakrapiana E


Slide 22:Skalnica nakrapiana


Slide 23:Wzrost różyczkowy – wszystkie liście zebrane w jedną różyczkę


Slide 24:Urdzik karpacki EZK


Slide 25:Kutner


Slide 26:Szarotka alpejska E


Slide 27:Owoszczenie liści


Slide 28:Pierwiosnek łyszczak E


Slide 29:Gruboszowatość liści


Slide 30:Fiołek alpejski E


Slide 31:Żyworodność


Slide 32:Wiechlina alpejska


Slide 33:BIOTOPY (ekosystemy) w górach Puszcza sudecka i karpacka (lasy bukowo-jodłowe, bory jodłowo-świerkowe) Buczyna karpacka (buk, jodła, jawor, świerk) Jaworzyny (jawor, lipa, buk, jodła czasem świerk) Olszynki (olcha czarna, szara i zielona) Łęgi ( w bardzo ograniczonej formie: podgórski łęg jesionowy, nadrzeczna olszyna górska, bagienna olszyna górska) Reglowe łąki, pastwiska, młaki, mszarniki i ziołorośla Subalpejskie zarośla, ziołorośla i traworośla Roślinność piargów, żwirków i wyleżysk Wysokogórskie hale, murawy naskalne na wapieniu i dolomicie w reglach Wysokogórskie hale, murawy naskalne na podłożu ubogim w węglan wapnia


Slide 34:PIONOWE ZASIĘGI ROŚLIN Gatunki ogólnogórskie Gatunki reglowe (występują w piętrze leśnym) Gatunki subalpejskie (piętro kosodrzewiny i regla górnego) Gatunki alpejskie Gatunki alpejsko-turniowe Gatunki turniowe


Slide 35:PIĘTRA KLIMATYCZNE i ZBIOROWISKA LEŚNE Schemat rozmieszczenia wysokościowego pięter klimatycznych i ważniejszych zbiorowisk leśnych na północnym stoku Radziejowej (1263 m. npm)


Slide 36:Piętro pogórzy (pola uprawne) do 550 Regiel dolny 1150 Regiel górny 1450 Piętro kosówki (subalpejskie) 1850 Piętro hal (alpejskie) 2250 Piętro turni (subniwalne) Piętra klimatyczno-roślinne w górach 2654,4 Gerlach (2654,4)


Slide 37:Piętro pogórzy (pola uprawne, łąki)


Slide 39:Chaber bławatek


Slide 40:Mieczyk dachówkowaty


Slide 41:Nawłoć kanadyjska


Slide 42:Krzyżak dwubarwny


Slide 43:Regiel dolny (lasy mieszane)


Slide 44:Lepiężnik biały


Slide 45:Rozpucz lepiężnikowiec


Slide 46:Zaraza żółta


Slide 47:Zaraza żółta


Slide 48:Złoć żółta


Slide 49:Żywiec gruczołowaty SubOK


Slide 50:Runo buczyny karpackiej


Slide 53:Cebulica dwulistna


Slide 55:Zawilec żółty


Slide 56:Zawilec gajowy


Slide 57:Zawilec gajowy


Slide 58:Przylaszczka pospolita


Slide 59:Przylaszczka pospolita


Slide 60:Kokoryczka wonna


Slide 61:Kruszczyk rdzawoczerwony


Slide 62:Kruszczyk rdzawoczerwony


Slide 63:Gółka długoostrogowa


Slide 64:Storczyk plamisty


Slide 65:Kukułka zaniedbana


Slide 66:Kruszczyk drobnolistny


Slide 67:Kruszczyk drobnolistny


Slide 68:Gałęziak złocisty


Slide 69:Wrośniak różnobarwny


Slide 70:Złotorost ścienny


Slide 71:Malina pospolita


Slide 72:Paprotka zwyczajna


Slide 73:Dziewięćsił bezłodygowy


Slide 74:Lipa


Slide 75:Chaber łąkowy i trzmiel


Slide 76:Ostrożeń łąkowy i pluskwiaki


Slide 77:Rusałka pawik


Slide 78:Niedzwiedziówka kaja


Slide 79:Zawisak borowiec


Slide 80:Ostrożeń głowacz i ściga lśniąca


Slide 81:Ostrożeń głowacz i pająk kwietnik


Slide 82:Żerdzianka sosnówka


Slide 83:Jaszczurka zwinka


Slide 84:Świetlik tatrzański E


Slide 85:Urdzik karpacki


Slide 86:Regiel górny (bory jodłowo-świerkowe)


Slide 87:Arcydzięgiel litwor


Slide 88:Dziurawiec zwyczajny


Slide 89:Dziurawiec zwyczajny


Slide 90:Rdest wężownik


Slide 91:Tojad mocny


Slide 92:Tojad dziobaty


Slide 93:Tojad dziobaty


Slide 94:Lilia złotogłów


Slide 95:Lilia złotogłów


Slide 96:Dębik ośmiopłatkowy Relikt ET-P


Slide 97:Dębik ośmiopłatkowy


Slide 98:Parzydło leśne


Slide 99:Ostróżka wyniosła i parzydło leśne E


Slide 100:Ostróżka wyniosła


Slide 101:Ostróżka wyniosła


Slide 102:Niebielistka trwała


Slide 103:Niebielistka trwała


Slide 104:Gęsiówka alpejska


Slide 105:Piętro kosówki (subalpejskie)


Slide 106:Powojnik alpejski


Slide 107:Limba


Slide 108:Orzechówka


Slide 109:Miłosna górska


Slide 110:Modrzyk górski


Slide 111:Goryczka kropkowana


Slide 112:Jarząb pospolity


Slide 113:Piętro hal (alpejskie)


Slide 114:Zerwa kulista


Slide 115:Goryczka wiosenna


Slide 116:Goryczka wiosenna


Slide 117:Goryczuszka orzęsiona


Slide 118:Goryczuszka orzęsiona


Slide 119:Goryczka krotkołodygowa


Slide 120:Goryczka trojeściowa


Slide 121:Goryczka trojeściowa


Slide 122:Goryczuszka wczesna


Slide 123:Kuklik górski


Slide 124:Kuklik górski


Slide 125:Fiołek żółty sudecki


Slide 126:Pięciornik złoty


Slide 127:Zawilec narcyzowy


Slide 128:Pleszczotka górska


Slide 129:Bielinek bryonie


Slide 130:Pełnik europejski


Slide 131:Pełnik europejski


Slide 132:Gnidosz dwubarwny E


Slide 133:Omieg górski


Slide 134:Borówka brusznica i wrzos zwyczajny


Slide 135:Ciemiężyca zielona i bniec


Slide 136:Ciemiężyca zielona


Slide 137:Aster alpejski


Slide 138:Aster alpejski


Slide 139:Piętro turni (subniwalne)


Slide 140:Roślinność żwirków i piargów z piaskowcem orzęsionym i bartsją alpejską E


Slide 141:Lepnica bezłodygowa i różeniec górski E


Slide 142:Pierwiosnek maleńki


Slide 143: Skalnica gronkowa


Slide 144:Mak tatrzański E


Slide 145:Płonnik pospolity


Slide 148:Droga do świata


Slide 149:Prezentacja właściwej postawy Prezesa Oddziału PTTK Sekretarza Oddziału i skromnego Prezesa Koła Przewodników