Anlatmaya bağlı edebi metinler

ANLATMAYA BAGLI EDEBI METINLER : 

ANLATMAYA BAGLI EDEBI METINLER

MASAL : 

MASAL Sözlü edebiyat geleneginin bir ürünüdür. Masalin yapisi,olayörgüsü, kisiler,zaman ve mekan kavramindan olusur. Kisiler olaganüstü özellikler tasiyan kahramanlardir. Zaman ve mekan belirsizdir. Tekerlemelere yer verilir.

Slide 3: 

Genellikle –mis’li geçmis zaman kullanilir. Anlatici,ilahi bakis açisina sahiptir. Masalin sonunda iyiler ödüllendirilir kötüler ise cezalandirilir. Masal Anonim Halk Edebiyati ürünüdür.

DESTAN : 

DESTAN Bir ulusun hayatini yakindan ilgilendiren savas,göç gibi tarih ve toplum olaylarini anlatan uzun siirlerdir. Yapma destan ve dogal destan olmak üzere ikiye ayrilir. Anonimdir.Ancak yapma destanlarin söyleyeni bellidir.

Slide 5: 

Destanlarda tarihi bir gerçeklik bulunur. Yapi bakimindan olay örgüsü,kisiler, zaman ve mekan unsurlari bulunur. Zaman ve mekanin belirsiz oldugu destanlarda kisiler olaganüstü özellikler tasiyabilir. Destanlarin olusumunda dogus,yayilis ve yaziya geçirilis olmak üzere üç dönem bulunur. Dünya edebiyatinda en uzun destan Manas destanidir.

HALK HIKAYESI : 

HALK HIKAYESI Asiklar tarafindan anlatilan manzum ve mensur bölümlerinden olusan,sonraki dönemlerde yaziya geçirilen anonim ürünlerdir. Destandan modern öyküye geçisin köprüsü olarak kabul edilir.

Slide 7: 

Döseme,asil hikaye ve dua olmak üzere üç bölümden olusur. Olaylar düz yaziyla duygular ise siirle anlatilir. Ilk örneklerini 15. ve 16. yüzyilda yaziya geçirilen Dede Korkut Hikayeleri olusturur.

Slide 8: 

En temel konusu ask ve kahramanliktir. Olaganüstü özellik gösteren kisi ve olaylara destan ve masaldan daha az rastlanir.

MESNEVI : 

MESNEVI Divan edebiyati nazim sekillerindendir. Aruz ölçüsüyle yazilir. Nazim birimi beyittir. Beyit sayisi sinirsizdir. Olay örgüsü,kisiler,zaman ve mekan unsurlari bulunur.

Slide 10: 

5 mesnevinin bir araya getirilmesine hamse denir. Türk edebiyatindaki ilk mesneviyi 11 yüzyilda Yusuf Has Hacib yazmistir. (Kutadgu bilig=mutluluk veren bilgi) Uzun ask hikayelerinin anlatildigi,bazen de dini ve ahlaki ögütlerin yer aldigi eserlerdir.

MANZUM HIKAYE : 

MANZUM HIKAYE Bir olay yada durumun siir biçiminde ölçülü ve kafiyeli olarak yazilmasiyla olusan siirlere denir. Gerçek yada tasarlanmis bir olay ögüt vermek amaciyla öykülenir. Bati kaynakli bir yazi türüdür.

Slide 12: 

Genellikle bir çevre tasviri ile baslar.Sonra o çevrenin kisileri tanitilir.Daha sonra olaylar anlatilir. Siire göre çagrisim yönü zayiftir. Ilk örneklerini Tevfik Fikret vermistir. Mehmet Akif Ersoy bu türü gelistirmistir.

HIKAYE : 

HIKAYE Yasanmis yada yasanabilecek olaylari anlatilir. Yasamin bir parçasi anlatildigi için zaman,mekan ve kisi unsurlari bulunur. Kisi sayisi azdir.Kisiler her yönüyle ele alinamaz. Anlatilan olay ve durumun sadece bir yönü üzerinde durulur.

Slide 14: 

Ayrintilara girilmez. Dünya edebiyatinda Boccacio’nun Decameron adli hikayesi ilk hikaye olarak kabul edilir. Türk edebiyatinda hikaye gelenegi çok eskilere dayanir. Sözlü edebiyatin ürünü olan Dede Korkut Hikayeleri,Divan edebiyatinda uzun ask hikayelerinin anlatildigi mesneviler hikaye özelligi gösterir.

Slide 15: 

Batili anlamda hikaye Tanzimatla birlikte edebiyatimiza girmistir. Bati tarzindaki ilk hikaye örneklerini Ahmet Mithat Efendi “Letaif-i Rivayat” adli eseriyle vermistir. Sami P. Sezai’nin “Küçük Seyler” adli eseri modern anlamda kisa hikayenin baslangici sayilir.

Slide 16: 

Hikayeler olay ve durum hikayeleri basta olmak üzere ikiye ayrilir: Olay hikayeleri(Maupassant tarzi) Olay agirliklidir.Olaylarin baslangici ve sonu bulunur.Bu yüzden serim,dügüm,çözüm bölümlerinden olusur.Okuyucuya fazla hayal hakki tanimaz. Temsilcileri:Ömer Seyfettin,Resat Nuri Güntekin,Halide Edip Adivar

Slide 17: 

Durum hikayeleri(Çehov tarzi hik.) Olay agirlikli degildir. Duygu,düsünce,hayal,kisisel ve sosyal durumlar ön plandadir. Hikaye bir sonuca baglanmayabilir.Böyle okuyucu üzerinde farkli çagrisimlar uyandirir.Ele alinan konular tamamen Açilmaz.Sezdirilir. Temsilcileri:Sait Faik Abasiyanik,Memduh Sevket Esendal,Rasim Özdenören

ROMAN : 

ROMAN Yasanmis ya da yasanmasi mümkün olaylari,durumlari,ayrintili bir biçimde anlatan uzun yazi türüne denir. Olaylar ve durumlar kisi,zaman ve mekan unsurlarina bagli kalinarak anlatilir. Olaylar ayrintili olarak ele alinir. Sik sik betimlemelerden yararlanilir.

Slide 19: 

Isledigi konulara göre; Macera romanlari Tarihi romanlar Psikolojik romanlar Polisiye romanlar Köy romanlari Bilim-kurgu romanlari vb.çesitleri vardir. “Tanzimat döneminde” Bati edebiyatindan Türk edebiyatina girmistir.

Slide 20: 

Tanzimat döneminde yazilan ilk romanlarda teknik unsurlar olsa da “Servet-i Fünun” döneminde bu kusurlar ortadan kalkmistir . Cervantes’in “Don Kisot “adli romani Bati edebiyatinda ilk çagdas roman kabul edilir.

Slide 21: 

Türk edebiyatinda ilk roman bir çeviri romanidir.Bu Yusuf Kamil Pasa’nin Fenelon’dan (Fransiz) çevirdigi “Telemak “adli romandir. Bundan baska ilk yerli roman Semsettin Sami’nin “Tassuk-i Talat ve Fitnat “adli romanidir.

Slide 22: 

Ilk edebi roman Namik Kemal’in “Intibah” adli romanidir. Ilk köy romani Nabizade Nazim’in “Karabibik” adli romanidir. Ilk tarihi roman Namik Kemal’in “Cezmi” adli romanidir. Ilk psikoloji roman Mehmet Rauf’un”Eylül” adli romanidir. Ilk realist roman Recaizade Mahmut Ekrem’in “Araba Sevdasi” adli romanidir.

Slide 23: 

Hazirlayanlar Zeynep Çetinkaya Gizem Aka Bengisu Ören Ögretmen Ufuk Sadikoglu