Rumani 4

Slide 1: 

Ir-Rumani Mahduma minn: Frederica D’Amato

Slide 2: 

Fl-Ewwel Gwerra Punika Malta kienet taht Kartagni. Fit-Tieni Gwerra Punika ir-Rumani irnexxielhom jirbhu lill-Kartaginizi li kellhom madwar 2000 suldat fil-Gzejjer Maltin. Fit-Tielet Gwerra Punika ir-Rumani kellhom il-Malta f’idejhom u baqghet ghandhom. Huma qerdu ghal kollox il-belt ta Kartagni.

Slide 3: 

Fid-dar Rumana (Domus Rumana fir-Rabat) insibu hafna fdal Ruman. Din nghidulha Domus jew dar mhux villa ghax kienet tinsab go belt principali ta’ dak iz-zmien Melita. Fiha nsibu hafna muzajk sabih.Muzajk kien ikun maghmul minn bicciet zghar ta’ rham. Fost hafna fdalijiet ohra nsibu l-banjijiet (Thermae) ta’ Ghajn Tuffieha, katakombi u ghadd ta’VILEL imxerrda fil-kampanja. F’dawn il-vilel kien isir l-ghasir taz-zebbug biex jaghmlu z-zejt. F’Malta sibna wkoll xi muniti ta’ zmien ir-Rumani Sibna wkoll xi torrijiet ta’ zmien ir-Rumani

Slide 4: 

Id-Domus Rumana

Slide 5: 

Fi zmien ir-Rumani il-gvernatur kien Kajjus Verres.Dan kellu fabbrika tat-tessuti f’Malta. Huwa kien ghamel reat gravi. Dak li seraq minn go tempju Tas-Silg f’Marsaxlokk. Huwa kien gie akkuzat minn Cicerun fis-senat ta’ Ruma. Kajjus Verres

Slide 6: 

Il-belt ta’ Ruma tinsab fic-centru ta’ l-Italja. Qabel ma Ruma saret il-belt kapitali tal-Imperu Ruman din kienet rahal zghir. Leggenda tghid li Ruma twaqqfet minn tewmin li kien jisimhom Romulus u Remus. Dawn trabbew minn lupa u meta kibru bnew belt. Romulus semma lil Ruma ghalih. Meta kiber Romulus spicca qatel lil Remus biex hekk spicca hu l-mexxej ta’ Ruma. Ghall-ewwel Ruma kienet monarkija izda mbaghad ir-Rumani ghamlu rewwixta u spiccaw Reppublika. F’Ruma kien ikun hemm is-senat. Dan kien ikun maghmul min-nobbli u l-ghonja (Patrizji). Imbaghad kien ikun hemm l-assemblea li kienet tkun maghmula min-nies komuni (plebej). Dawn kienu jaqsmu l-poter bejniethom.

Slide 7: 

Ruma kellha hafna generali famuzi. Pompew u Gulju Cesari kienu zewg kapijiet tal-armata li hadu l-poter f’idejhom. Kien hemm bosta gwerer civili bejn generali Rumani stess biex jiksbu l-poter. Dan sakemm Awgustu sar imperatur. Ir-repubblika spiccat. Awgustu gab il-paci fl-artijiet kolla ta’ Ruma. Din insejhulha PAX RUMANA. Awgustu Cesri

Slide 8: 

F’Ruma kif digà ghedt kien hemm tliet gruppi: il-patrizji (nobbli), equites (kummercjanti) u l-plebej (nies komuni f’Ruma) Billi l-ligi ma kinitx miktuba l-imhallfin kienu dejjem jiddeciedu favur il-Patrizji izda fis-sena 426 q.k. saret talba mit-tribun Terentilju biex dawn il-ligijiet jinkitbu. It-talba damet 10 snin quddiem is-senat Ruman imma fl-ahhar is-senat accetta. Dawn il-ligijiet gew imnaqqxa fuq ghaxar tabelli tal-bronz li maz-zmien saru tnax. Dawn kienu twahhlu fil-Forum Ruman.

Slide 9: 

Ir-Rumani bnew hafna toroq madwar l-imperu Ruman. L-iskop ta dawn it-toroq kien militari. Il-gid tar-Rumani kien gej l-iktar mill-biedja. Is-sinjuri kienu juzaw l-iskjavi biex jahdmu l-ghelieqi. Ir-Rumani kienu jaghtu importanza kbira lill-indafa. F’Malta insibu l-banjijiet Rumani li juru dan. Zgur li meta nsemmu lil Ruma jigikom f’mohhkom il-Kolossew li fih kien isir glied bejn gladjaturi jew annimali. Dan kien jesa’ mal-45,000 spettatur. Ir-Rumani kienu jitghallmu l-iskola il-lingwa griega izda kienu jitkellmu bil-Latin.

Slide 10: 

L-ir[iel Rumani u sinjuri kienu jilbsu toga b]al din. Ilbies Ruman Is-suldati kienu jilbsu hekk.

Slide 11: 

Matul il-hakma Rumana, San Pawl waqaf Malta fi triqtu lejn Ruma, wara li f’maltempata x-xini li kien fuqu tkisser mal-blat (60WK).  Matul it-tliet xhur li dam Malta, San Pawl ikkonverta l-gzira ghall-Kristjanezmu. San Pawl

Slide 12: 

Ir-Rumani bdew iqisu lil Insara bhala ghedewwa ghaliex l-insara ma kinux jaccettaw li l-imperatur Ruman huwa alla. Ir-rumani kienu joqtlu l-insara. L-insara li kien ghad fadal kienu jinhbew fil-katakombi. Fis-sena 313w.k l-insara gew accettati izda l-imperu beda jitlef is-sahha tieghu. Il-marda tal-pesta bdiet toqtol hafna nies u l-imperu tant kien kbir li beda jsir wisq difficli biex tiddefendih.

Slide 13: 

L-Imperu Ruman inqasam fi tnejn dak tal-Lvant u dak tal-punent. Tal-punent spicca fix-xejn minhabba l-invazjoni tal-barbari u tal-lvant kien kmandat mill-Bizantini. Fl-Ewropa waqa’ zmien ikrah li ftit ghandna taghrif dwaru. Dawn iz-zminijiet konna nsejhulhom dark ages. Malta waqghet ghand il-Bizantini.

Slide 14: 

Gheluq