logging in or signing up 54 Dan Toc VN (PPS-2003) tdhoanh Download Post to : URL : Related Presentations : Share Add to Flag Embed Email Send to Blogs and Networks Add to Channel Uploaded from authorPOINT lite Insert YouTube videos in PowerPont slides with aS Desktop Copy embed code: (To copy code, click on the text box) Embed: URL: Thumbnail: WordPress Embed Customize Embed The presentation is successfully added In Your Favorites. Views: 331 Category: Entertainment License: All Rights Reserved Like it (1) Dislike it (0) Added: August 31, 2009 This Presentation is Public Favorites: 0 Presentation Description Power Point 2003 Comments Posting comment... Premium member Presentation Transcript Slide 1: 54 Dân T?c Vi?t Nam So?n th?o & thi?t k?: Túy-Phu?ng Gi?ng ca: Siu Black Âm thanh: Tr?n Ðình Hoành Nh?c: Ti?ng Sáo, Ph?m Minh Tu?n Click chu?t Dân T?c BANA : Dân T?c BANA Tên t? g?i: Ba Na.Tên g?i khác: Bo Nâm, Roh, Kon Kde, Ala Kông, Kpang Kông...Nhóm d?a phuong: Ro Ngao, Ro Long (hay Y Lang), To Lô, Go Lar Krem.Dân s?: 136.859 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Dân t?c Ba Na là m?t trong nh?ng cu dân sinh t? lâu d?i ? Tru?ng Son - Tây Nguyên dã ki?n l?p nên n?n van hoá d?c dáo ? dây. H? là t?c ngu?i có dân s? cao, chi?m v? trí r?t quan tr?ng trong các linh v?c van hoá, xã h?i ? các cao nguyên mi?n Trung nu?c ta. Ðàn ông Ba Na dan lát thành th?o, t?o nên nh?ng s?n ph?m d?p và b?n; các lo?i gùi, gió, dó, nón, chi?u... Ngu?i dàn ông trong ?nh dang dan nia. Dân T?c B? Y : Dân T?c B? Y Tên t? g?i: B? Y.Tên g?i khác: Ch?ng Chá, Tr?ng Gia...Nhóm d?a phuong: B? Y và Tu Dí.Dân s?: 1.420 ngu?i.Ngôn ng?: Nhóm B? Y nói ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai), còn nhóm Tu Dí nói ngôn ng? Hán (ng? h? Hán - T?ng). L?ch s?: Ngu?i B? Y di cu t? Trung Qu?c sang cách dây kho?ng 150 nam. B? n? ph?c B? Y có m?t nét d?p riêng ? gam màu l?nh, l?i t?o hoa van b?ng sáp ong trên váy và chi?c y?m dài tru?c ng?c. Ngh? d?t, nhu?m và may m?c truy?n th?ng c?a h? dang b? mai m?t d?n. Dân T?c BRÂU : Dân T?c BRÂU Tên g?i khác: Brao.Dân s?: 231 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Ngu?i Brâu chuy?n cu vào Vi?t Nam cách dây kho?ng 100 nam. Vùng Nam Lào và Ðông B?c Campuchia là noi sinh t? c?a ngu?i Brâu. Hi?n nay, d?i b? ph?n c?ng d?ng này v?n qu?n cu trên luu v?c các dòng sông Xê Xan (Xê Ca Máng) và N?m Khoong (Mê Kông). Ngu?i Brâu có truy?n thuy?t Un cha d?c l?p (l?a b?c nu?c dâng) nói v? n?n h?ng thu?. Ngu?i Brâu có các lo?i gùi khác nhau. Ð?p nh?t là ki?u gùi có hoa van, có n?p d?y, thu?ng dùng d? c?t d? d?c quý trong nhà ho?c d? d?ng và v?n chuy?n thóc g?o.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c Bru-Vân Ki?u : Dân T?c Bru-Vân Ki?u Tên t? g?i: Có ngu?i cho Bru là tên t? g?i.Tên g?i khác: Bru, Vân Ki?u.Nhóm d?a phuong: Vân Ki?u, Trì, Khùa, Ma Coong.Dân s?: 40.132 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn- Kho Me (ng? h? Nam Á), g?n gui v?i Ti?ng Tà Ôi, Co Tu. Ch? vi?t m?i hình thành theo cách phiên âm b?ng ch? cái Latinh. Gi?a các nhóm có m?t s? t? v?ng không gi?ng nhau. L?ch s?: H? thu?c s? dân cu du?c coi là có ngu?n g?c lâu d?i nh?t ? vùng Tru?ng Son. Ðan lát là công vi?c dành riêng cho dàn ông. H? cho ra d?i các lo?i gùi, gi? và nhi?u d? gia d?ng c?n thi?t khác. Chi?c gùi trong ?nh du?c dan b?ng mây, dùng vào vi?c di l?y c?i, l?y nu?c... ph?c v? cu?c s?ng, sinh ho?t hàng ngày. Dân T?c CHAM : Dân T?c CHAM Tên g?i khác: Chàm, Chiêm, Chiêm Thành, Cham Pa, H?i...Nhóm d?a phuong: Cham Hroi, Cham Po?ng, Chà Và Ku, Cham Châu Ð?c.Dân s?: 98.971 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Malayô - Polynéxia (ng? h? Nam Ð?o). L?ch s?: Dân t?c Cham v?n sinh t? ? duyên h?i mi?n Trung Vi?t Nam t? r?t lâu d?i, dã t?ng ki?n t?o nên m?t n?n van hoá r?c r? v?i ?nh hu?ng sâu s?c c?a van hoá ?n Ð?. Ngay t? nh?ng th? k? th? XVII, ngu?i Cham dã t?ng xây d?ng nên vuong qu?c Cham Pa. Hi?n t?i cu dân g?m có hai b? ph?n chính: B? ph?n cu trú ? Ninh Thu?n và Bình Thu?n ch? y?u theo d?o Bà La Môn (m?t b? ph?n nh? ngu?i Cham ? dây theo d?o Islam truy?n th?ng g?i là ngu?i Cham Bà Ni). B? ph?n cu trú ? m?t s? d?a phuong thu?c các t?nh Châu Ð?c,Tây Ninh, An Giang, Ð?ng Nai và thành ph? H? Chí Minh theo d?o Islam (H?i giáo) m?i. Các s?n ph?m g?m bàn xoay c?a ngu?i Cham r?t n?i ti?ng và ph? bi?n ? mi?n Trung. Ph? n? gi? vai trò quan tr?ng trong vi?c t?o ra các s?n ph?m dó. Dân T?c CHU-RU : Dân T?c CHU-RU Tên g?i khác: Cho Ru, Kru, Thu?ng.Dân s?: 10.746 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Malayô - Polynêxia, (ng? h? Nam Ð?o), g?n v?i ti?ng Cham. Có m?t b? ph?n ngu?i Chu Ru s?ng g?n v?i ngu?i Co Ho nên nói ti?ng Co Ho (thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me). L?ch s?: Có l? xa xua, t? tiên ngu?i Chu Ru là m?t b? ph?n trong kh?i c?ng d?ng Cham; v? sau, h? chuy?n lên mi?n núi s?ng bi?t l?p v?i c?ng d?ng g?c nên thành ngu?i Chu Ru. M?t ki?u n? ph?c truy?n th?ng c?a dân t?c Chu Ru là váy và t?m choàng d? h? m?t bên vai. H?u h?t trang ph?c c?a ph? n? Chu Ru là do ngu?i Co Ho s?n xu?t. Có nhi?u cách d?u em, d?u sau lung và d?u phía tru?c. Dân T?c CHO RO : Dân T?c CHO RO Tên g?i khác: Châu Ro, Do Ro, Chro, Thu?ng.Dân s?: 15.022 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: H? là l?p cu dân cu trú t? xa xua ? mi?n núi Nam Ðông Duong. Ngu?i Cho Ro cu trú ? vùng núi th?p, nhi?u sông su?i. H? không ch? dùng lá d?c cùng các lo?i công c? nhu: r?, dó... d? dánh b?t tôm cá mà còn dan dó dnông d? nh?t cá, d? tr? th?c an. Dân T?c CH?T : Dân T?c CH?T Tên t? g?i: Ch?t.Tên g?i khác: R?c, Arem, Sách.Nhóm d?a phuong: Mày, R?c, Sách, Arem, Mã Li?ng.Dân s?: 2.427 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Vi?t - Mu?ng (ng? h? Nam Á).L?ch s?: Quê huong xua c?a ngu?i Ch?t thu?c d?a bàn cu trú c?a ngu?i Vi?t ? hai huy?n B? Tr?ch và Qu?ng Tr?ch, t?nh Qu?ng Bình. Vì n?n gi?c giã, thu? khoá n?ng n? nên h? ph?i ch?y lên nuong náu ? vùng núi, m?t s? d?n d?n chuy?n sâu vào vùng phía tây thu?c hai huy?n Minh Hoá và B? Tr?ch t?nh Qu?ng Bình. Theo gia ph? c?a m?t s? dòng h? ngu?i Vi?t trong vùng thì các nhóm R?c, Sách cu trú t?i vùng núi này ít nh?t dã du?c trên 500 nam nay. Ngu?i Ch?t (nhóm R?c) có k? thu?t trèo cây n?i ti?ng d? l?y m?t ? các t? ong trên cây cao. H? leo thang b?ng dây mây. M?i n?c thang là m?t vòng dây bu?c vào thân cây, có ch? d?t bàn chân. Leo d?n dâu, bu?c vòng thang d?n dó. Dân T?c CO : Dân T?c CO Tên t? g?i: Cor, Col.Tên g?i khác: Cua, Tr?u.Dân s?: 22.649 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á), tuong d?i g?n gui các dân t?c khác trong vùng b?c Tây Nguyên và lân c?n nhu: Hrê, Xo Ðang, Ba Na... Ch? vi?t ra d?i t? th?i k? tru?c nam 1975 trên co s? dùng ch? cái La-tinh. Hi?n nay ch? vi?t này không không ph? bi?n n?a. L?ch s?: Ngu?i Co cu trú r?t lâu d?i ? tây b?c t?nh Qu?ng Ngãi và tây nam t?nh Qu?ng Nam. Tru?c dây ngu?i Co cung d?ng nhà m? cho ngu?i ch?t. Ngày nay ph?n m? ch? du?c rào kín, phía trên che m?t chi?c chi?u. C?nh d?ng m?t cây c?t nh?, cao ch?ng 1,5m, trên treo t?m v?i den và chi?c c?t khác treo gùi - tu?ng trung cho kho lúa, ph?n du?c chia c?a ngu?i dã khu?t. Dân T?c C?NG : Dân T?c C?NG Tên t? g?i: X?m khô?ng, Phuy A.Dân s?: 1.261 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng - Mi?n (ng? h? Hán - T?ng) g?n hon v?i ti?ng Mi?n, cùng nhóm v?i các ti?ng La H?, Phù Lá, Si La... H? quen s? d?ng ti?ng Thái trong giao d?ch hàng ngày. L?ch s?: Ngu?i C?ng có ngu?n g?c di cu tr?c ti?p t? Lào sang. Chi?u mây, s?n ph?m th? công n?i ti?ng c?a ngu?i C?ng. Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c CO HO : Dân T?c CO HO Tên t? g?i: Co Ho.Nhóm d?a phuong: Xrê, N?p (Tu n?p), Co Dòn, Chil, Lát (Lách), To Ring (Tring).Dân s?: 92.190 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Ngu?i Co Ho có l?ch s? cu trú lâu d?i ? Tây Nguyên. Chà g?c (yoas) là d?ng c? d? ch?t cây, phát r?y c?a ngu?i Co Ho. Cán chà g?c du?c làm b?ng m?t do?n g?c tre già và phía g?c, ch? tra lu?i dao du?c u?n cong khá c?u k?. Ngu?i ta u?n m?t lúc nhi?u cán chà g?c trên m?t chi?c c?t nhu th?y trong ?nh. Dân T?c C? LAO : Dân T?c C? LAO Tên t? g?i: C? Lao.Tên g?i khác: T? Ðu, Ho Ki, Voa Ð?.Nhóm d?a phuong: C? Lao Xanh, C? Lao Tr?ng, C? Lao Ð?.Dân s?: 1.473 ngu?i. L?ch s?: Ngu?i C? Lao chuy?n cu t?i Vi?t Nam cách dây kho?ng 150 - 200 nam. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Ka Ðai, cùng nhóm v?i ti?ng La Ha, La Chí, Pu Péo (ng? h? Thái - Ka Ðai). Tru?c dây, các nhóm d?a phuong có phuong ng? khác nhau nhung hi?n nay da s? ngu?i C? Lao Ð?, C? Lao Xanh không còn nói du?c ti?ng m? d? c?a mình n?a. Tu? theo quá trình ti?p xúc, c?ng cu h? quen s? d?ng ti?ng Quan ho?, ti?ng Nùng hay ti?ng Pu Péo, Hmông. Ph? n? C? Lao m?c áo dài d?n g?i. Trên hò ng?c và tay áo d?p thêm v?i màu. Hi?n nay chi?c áo trong v?i ?ng tay dài v?n còn du?c s? d?ng, còn chi?c áo ngoài v?i ?ng tay ng?n tr? nên hi?m hon. Dân T?c CO TU : Dân T?c CO TU Tên t? g?i: Co Tu.Tên g?i khác: Ca Tu, Ka Tu.Dân s?: 36.967 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á), g?n gui v?i ti?ng Tà Ôi, Bru - Vân Ki?u. Ch? vi?t ra d?i t? th?i k? tru?c nam 1975, trên co s? dùng ch? La-tinh d? phiên âm, nhung nay ít ngu?i s? d?ng. L?ch s?: Ngu?i Co Tu cu trú lâu d?i ? mi?n núi tây b?c t?nh Qu?ng Nam, tây nam t?nh Th?a Thiên Hu?, li?n kho?nh v?i d?a bàn phân b? t?c Co Tu bên Lào. H? thu?c s? cu dân cu trú lâu d?i ? vùng Tru?ng Son - Tây Nguyên. G?n li?n v?i vi?c giã g?o hàng ngày, ph?i có nia s?y. Ngu?i Co Tu dùng lo?i nia hình lá d?, dan d?p và dùng b?n, nh?t là nia dan b?ng mây. Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c DAO : Dân T?c DAO Tên t? g?i: Kìm Mi?n, Kìm Mùn (ngu?i r?ng).Tên g?i khác: Mán.Nhóm d?a phuong: Dao Ð? (Dao Cóc Ngáng, Dao s?ng, Dao D? l?y, Dao Ð?i b?n), Dao Qu?n ch?t (Dao Son d?u, Dao Tam d?o, Dao Nga hoàng, D? Cùn), Dao Lô gang (Dao Thanh phán, Dao Cóc Mùn), Dao Ti?n (Dao Ðeo ti?n, Dao Ti?u b?n), Dao Qu?n tr?ng (Dao H?), Dao Thanh Y, Dao Làn T?n (Dao Tuy?n, Dao áo dài).Dân s?: 473.945 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c ng? h? Hmông - Dao. L?ch s?: Ngu?i Dao có ngu?n g?c t? Trung Qu?c, vi?c chuy?n cu sang Vi?t Nam kéo dài su?t t? th? k? XII, XIII cho d?n n?a d?u th? k? XX. H? t? nh?n mình là con cháu c?a B?n H? (Bàn vuong), m?t nhân v?t huy?n tho?i r?t ph? bi?n và thiêng liêng ? ngu?i Dao. ? các xóm Dao thu?ng có th? rèn s?a ch?a công c?. Lò rèn ch? có kìm, de, búa và ?ng b?. ?ng b? là m?t khúc g? khoét r?ng (1m x 0,30 - 0,40m), n?m ngang d? qu?t gió. Ngu?i khách thu?ng giúp th? rèn kéo b?. Dân T?c Ê-ÐÊ : Dân T?c Ê-ÐÊ Tên t? g?i: Anak Ea Ðê, Ra Ðê (hay Rhadê), Ê Ðê, êgar, Ðê.Nhóm d?a phuong: Kpa, Adham, Krung, Mdhur, Ktul, Dliê, Hruê, Bih, Blô, Kah, Kdrao, Dong Kay, Dong Mak, Ening, Arul, Hwing, Ktlê, £pan...Dân s?: 194.710 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói c?a ngu?i Ê-Ðê thu?c nhóm ngôn ng? Malayô-Pôlinêxia (ng? h? Nam Ð?o). L?ch s?: Ngu?i Ê-Ðê là cu dân dã có m?t lâu d?i ? mi?n trung Tây nguyên. D?u v?t v? ngu?n g?c h?i d?o c?a dân t?c Ê-Ðê dã ph?n ánh lên t? các s? thi và trong ngh? thu?t ki?n trúc, ngh? thu?t t?o hình dân gian. Cho d?n nay, c?ng d?ng Ê- Ðê v?n còn là m?t xã h?i dang t?n t?i nh?ng truy?n th?ng d?m nét m?u h? ? nu?c ta. Ngh? d?t c? truy?n c?a ngu?i Ê-Ðê b?ng khung d?t ki?u Indônêdiêng thô so và nguyên thu? nhu bao t?c ngu?i khác ? Tru?ng Son - Tây Nguyên luôn là ngh? thu?t làm ra d? m?c: váy, áo, kh?, m?n, túi, d?u có d? b?n ch?c; d?ng th?i là ngh? thu?t trang trí hoa van trên n?n v?i v?i màu s?c, hình kh?i, du?ng nét và b? c?c riêng mang tính t?c ngu?i rõ r?t. Dân T?c GIÁY : Dân T?c GIÁY Tên t? g?i: GiáyTên g?i khác: Nh?ng, Gi?ngDân s?: 37.964 ngu?iNgôn ng?: Ti?ng Giáy thu?c ng? h? Thái - Ka Ðai. L?ch s?: Ngu?i Giáy t? Trung qu?c di cu sang Vi?t Nam cách dây kho?ng 200 nam. Làm ngói là m?t trong nh?ng ngh? th? công c?a ngu?i Giáy ? Hà Giang. Ngói Âm Duong (ngói máng) du?c t?o dáng b?ng bàn xoay t?o hình ?ng, phoi khô r?i c?t lát tru?c khi dua vào lò nung. Dân T?c GIA RAI : Dân T?c GIA RAI Tên t? g?i: Gia Rai.Tên g?i khác: Gio Ray, Cho Ray.Nhóm d?a phuong: Chor, Hdrung (g?m c? Hbau, Chor), Aráp, Mthur, Tobuân.Dân s?: 242.291 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? h? Malayô Pôlynêixa (ng? h? Nam Ð?o). L?ch s?: Dân t?c Gia Rai, v?i dân s? cao nh?t trong các dân tôc mi?n cao ? Tây Nguyên, là m?t trong nh?ng cu dân s?m sinh t? ? vùng này, lan sang m?t ph?n d?t Campuchia. Trong xã h?i Gia Rai xua dã có Po tao ia (vua nu?c) và Po tao pui (vua l?a) chuyên cúng tr?i, d?t, c?u mua thu?n gió hoà... Tru?c th? k? XI ngu?i Ê Ðê, Gia Rai du?c g?i chung m?t tên là Rang Ðêy. Vào th? k? XV-XVI s? sách phong ki?n Vi?t Nam ghi nh?n danh hi?u Th?y Xá (vua nu?c), Ho? Xá (vua l?a). Ch? có ngu?i dàn ông h? Siu m?i du?c làm vua l?a, vua nu?c và con gái h? Ro chom m?i du?c quy?n làm v? hai vua. Có l? ch? Po tao d?ng nghia v?i Mtao c?a ngu?i Êdê và Cham, T?o c?a ngu?i Thái và Thao c?a Lào, d?u ch? ngu?i th? linh. Tu?ng nhà m? Dân T?c GIÉ TRIÊNG : Dân T?c GIÉ TRIÊNG Tên t? g?i: M?i nhóm có tên t? g?i riêng nhu: Gié, Triêng, Ve, Bnoong.Tên g?i khác: Cà Tang, Giang R?y.Nhóm d?a phuong: Gié (Gi?), Triêng (T’riêng), Ve, Bnoong (Mnoong). Nhóm Gié dông hon c?.Dân s?: 26.924 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á), tuong d?i g?n gui v?i ti?ng Xo Ðang, Ba Na. Gi?a các nhóm ti?ng nói có nh?ng s? khác nhau nh?t d?nh. Ch? vi?t hình thành trong th?i k? tru?c nam 1975, c?u t?o b? v?n b?ng ch? cái La-tinh. L?ch s?: Ngu?i Gié-Triêng là cu dân g?n bó r?t lâu d?i ? vùng quanh qu?n son Ng?c Linh. ?ng d?ng b?ng tre là v?t d?ng khá ph? bi?n trong các gia dình ngu?i Gié-Triêng. Ph?n thân h?p du?c vót b?t d? l?p khít vào n?p. Nh?ng ch? d? v? du?c bó b?ng mây t?t b?n r?ng. Trong ?nh là ?ng d?ng có 2 ngan: m?t ngan d?ng vôi và m?t ngan d?ng thu?c lá, là v?t d?ng cá nhân.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c Vi?t Nam. Dân T?c HÀ NHÌ : Dân T?c HÀ NHÌ Tên t? g?i: Hà Nhi gia.Tên g?i khác: U Ní, Xá U Ní.Nhóm d?a phuong: Hà Nhì, C? Ch?, Hà Nhì La Mí, Hà Nhì den.Dân s?: 12.489 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng-Mi?n (ng? h? Hán-T?ng), g?n v?i Mi?n hon. L?ch s?: Cu dân Hà Nhì dã t?ng sinh s?ng lâu d?i ? nam Trung Qu?c và Vi?t Nam. T? th? k? th? 8, thu t?ch c? dã vi?t v? s? có m?t c?a h? ? Tây b?c Vi?t Nam. Nhung ph?n l?n t? tiên ngu?i Hà Nhì hi?n nay là l?p cu dân di cu d?n Vi?t Nam kho?ng 300 nam tr? l?i dây. Ph? n? Hà Nhì gi?i ngh? dan lát. Chi?c nón giang là bi?u tu?ng quen thu?c c?a ngh? này.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam Dân T?c MÔNG : Dân T?c MÔNG Tên t? g?i: Mông, Na Mi?o.Tên g?i khác: M?o, Mèo, Mi?u H?, Mán Tr?ng.Nhóm d?a phuong: Mông Tr?ng, Mông Hoa, Mông Ð?, Mông Ðen, Mông Xanh, Na Mi?o.Dân s?: 558.053 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c ngôn ng? h? Mông - Dao. V? b?ng sáp ong, nhu?m chàm là m?t cách t?o hoa van d?c trung c?a ngu?i Mông ho?c Dao. Ngu?i ph? n? dùng bút ch?m sáp ong nóng ch?y d? v? vào nh?ng hoa van trên t?m v?i lanh tr?ng. V? xong, t?m v?i dó du?c nhu?m chàm nhi?u l?n cho d?n khi du?c màu den v?a ý. Sau dó ngu?i ta dem v?i nhúng vào nu?c nóng cho sáp ong tan ra, d? l?i nh?ng hoa van màu tr?ng trên n?n chàm xanh. Dân T?c HOA : Dân T?c HOA Tên g?i khác: Khách, Hán, Tàu.Nhóm d?a phuong: Qu?ng Ðông, Qu?ng Tây, H?i Nam, Tri?u Châu, Phúc Ki?n, Sang Phang, Xìa Ph?ng, Thoòng Nh?n, Minh Huong, H?...Dân s?: 900.185 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Hán (Ng? h? Hán - T?ng). L?ch s?: Ngu?i Hoa di cu d?n Vi?t Nam vào nh?ng th?i di?m khác nhau t? th? k? XVI, và sau này vào cu?i th?i Minh, d?u th?i Thanh, kéo dài cho d?n n?a d?u th? k? XX. S?n ph?m c?a ngh? diêu kh?c dá c?a ngu?i Hoa ? thành ph? Biên Hoà, t?nh Ð?ng Nai. Dân T?c HRÊ : Dân T?c HRÊ Tên t? g?i: Hrê, tru?c kia thu?ng g?n v?i tên sông s? t?i nhu: "ngu?i Krê" - sông Kr? ? Son Hà; "ngu?i Hrê" - sông Hrê ? Ba To; "ngu?i nu?c Ðinh" - sông Ðinh ? An Lão)...Tên g?i khác: Cham Rê, Chom, Thu?ng Ba To, M?i Lu?, M?i Son Phòng, M?i Ðá Vách, Cham Qu?ng Ngãi, M?i Chòm, Rê, Màn Th?ch Bích.Dân s?: 94.259 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (Ng? h? Nam Á). T? th?i k? tru?c nam 1975, ch? vi?t ra d?i b?ng cách dùng h? th?ng kí t? La-tinh d? phiên âm, du?c s? d?ng r?ng rãi, nhung nay dã b? mai m?t. L?ch s?: Ngu?i Hrê thu?c s? cu dân sinh t? r?t lâu d?i ? vùng Tru?ng Son - Tây Nguyên. Ngu?i Hrê d?t v?i theo cách th?c c? truy?n Indonêdiêng: B? d?ng c? g?m nh?ng que, thanh, ?ng r?i nhau d?u làm b?ng g?, tre. Ch? khi giang th?m s?i d? d?t, chúng m?i liên k?t v?i nhau thành m?t h? th?ng. Hoa van du?c d?t cùng v?i v?i. Dân T?c KHÁNG : Dân T?c KHÁNG Tên t? g?i: Mo Kháng.Tên g?i khác: Háng, Br?n, Xá.Nhóm d?a phuong: Kháng D?ng, Kháng Ho?c, Kháng Dón, Kháng Súa, Ma Háng, Bu Háng, Ma Háng B?ng, Bu Háng C?i...Dân s?: 3.921 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á). H? nói th?o ti?ng Thái.L?ch s?: Ngu?i Kháng là m?t trong s? các dân t?c cu trú lâu d?i nh?t ? mi?n Tây B?c nu?c ta. Ðan hòm mây là m?t ngh? th? công truy?n th?ng c?a ngu?i Kháng. S?n ph?m c?a ngh? này du?c ua chu?ng nên dã tr? thành m?t hàng ph? bi?n.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c KHMER : Dân T?c KHMER Tên t? g?i: Ngu?i Khmer.Tên g?i khác: Cur, Cul, Cu Th?, Vi?t g?c Miên, Kho Me K’rôm. Dân s?: 895.299 ngu?i, là dân t?c có s? dân dông nh?t trong các dân t?c nói ngôn ng? Môn - Kho Me ? Vi?t Nam. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me. L?ch s?: Tru?c th? k? XII ngu?i Khmer và van hoá c?a h? gi? vai trò ch? th? ? vùng d?ng b?ng sông C?u Long. T?o dáng d? g?m. Dân T?c KHO MÚ : Dân T?c KHO MÚ Tên t? g?i: Km?, Kum M?.Tên g?i khác: Xá C?u, Kh? Kl?u, Mãng C?u, Tày H?y, M?n Xen, Pu Th?nh, T?nh.Dân s?: 42.853 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Kho Mú là m?t trong nh?ng cu dân dã cu trú lâu d?i nh?t ? mi?n Tây B?c Vi?t Nam. B? ph?n Kho Mú cu trú t?i mi?n núi các t?nh Thanh Hoá, Ngh? An do chuy?n cu t? Lào sang. Quen an nu?c m?ch trong các khe núi. Không có thói quen dua nu?c l?n v? t?n nhà. Hàng ngày, ph? n? và tr? em h?ng nu?c m?ch vào các ?ng buong, gánh v? nhà. Dân T?c LA CHÍ : Dân T?c LA CHÍ Tên t? g?i: Cù tê.Tên g?i khác: Th? Ðen, Mán, Xá.Dân s?: 7.863 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Ka Ðai (ng? h? Thái – Ka Ðai), cùng nhóm v?i ti?ng La Ha, Co Lao, Pu Péo. L?ch s?: Ngu?i La Chí có l?ch s? cu trú lâu d?i ? Hà Giang, Lào Cai. Ngu?i La Chí dan nh?ng dôi hòm b?ng tre vuông v?c, cái hoa van r?t d?p dành riêng cho cô dâu d?ng tu trang khi v? nhà ch?ng. Nh?ng chi?c hòm tre dó tr? thành bi?u tu?ng c?a h?nh phúc l?a dôi. Ch? trong nh?ng tru?ng h?p v? ch?ng ly d?, dôi hòm tre m?i có th? b? b? roi, còn không h? dùng d?n lúc ch?t thì chôn theo. Dân T?c LA HA : Dân T?c LA HA Tên t? g?i: La Ha, Klá, Phl?o.Tên g?i khác: Xá Cha, Xá Bung, Xá Khao, Xá Táu Nh?, Xá Po?ng, Xá U?ng, B? Hà, P?a.Nhóm d?a phuong: La Ha c?n (Khlá Phlao), La Ha nu?c (La Ha c?ng).Dân s?: 1.400Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Ka Ðai, (ng? h? Thái - Ka Ðai). L?ch s?: Ngu?i La Ha có m?t s?m ? mi?n Tây B?c nu?c ta. Theo nh?ng tài li?u ch? Thái c? thì vào th? k? XI, XII khi ngu?i Thái Ðen thiên di t?i vùng d?t này, h? dã g?p t? tiên c?a ngu?i La Ha hi?n nay. Chính vì v?y, khi làm l? cúng Mu?ng, ngu?i Thái v?n còn t?c d?t c? "trâu tr?ng" d? t? th?n ¡m Poi - m?t th? linh n?i ti?ng c?a ngu?i La Ha vào d?u th? k? XI. V?i ngu?i La Ha và nhi?u dân t?c khác ? Tây B?c, v? qu? b?u không nh?ng ch? d? d?ng nu?c mà còn c?t thành b?u d?ng xôi.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c LA H? : Dân T?c LA H? Tên t? g?i: La H?.Tên g?i khác: Xá lá vàng, Cò Xung, Khù Sung, Kha Quy, C? S?, Nê Thú.Nhóm d?a phuong: La H? na (den), La H? su (vàng) và La H? phung (tr?ng).Dân s?: 5.319 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng - Mi?n (ng? h? Hán - T?ng), g?n v?i Mi?n hon. Trang ph?c n? La h? có nhi?u tua ch? màu trên khan; nhi?u d?ng xu trên áo và can ghép tay áo b?ng các lo?i v?i nhi?u màu. Chi?c mu c?a tr? em không phân bi?t trai gái, d?u du?c dính nhi?u xu b?c và ch? màu. Mu c?a chúng có liên quan d?n h?n vía. Vì v?y h? thu?ng kiêng cho ho?c bán mu con cái c?a mình. Dân T?c LÀO : Dân T?c LÀO Tên t? g?i: Thay, Thay Du?n, Thay Nhu?n.Tên g?i khác: Phu Thay, Phu Lào.Nhóm d?a phuong: Lào B?c (Lào C?n) và Lào N?i (Lào Nh?).Dân s?: 9.614 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai).L?ch s?: Ngu?i Lào có ngu?n g?c di cu t? Lào sang. L?i d?ng s?c nu?c d? giã g?o là t?p quán v?n có c?a nhi?u dân t?c mi?n núi ? mi?n B?c nu?c ta. Ðây là m?t d?ng c?i nu?c c?a ngu?i Lào ? thu?ng ngu?n sông Mã. Dân T?c LÔ LÔ : Dân T?c LÔ LÔ Tên t? g?i: Lô Lô.Tên g?i khác: Mùn Di, Di, Màn Di, La La, Qua La, Ô Man, Lu L?c Màn.Nhóm d?a phuong: Lô Lô hoa và Lô Lô den.Dân s?: 3.134 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng-Mi?n (ng? h? Hán-T?ng), g?n v?i Mi?n hon. L?ch s?: H? là cu dân có m?t r?t s?m ? vùng c?c b?c c?a Hà Giang. N? ph?c Lô lô du?c trang trí b?ng nhi?u d? án hoa van khác nhau. Nét d?c trung ? c? hai nhóm là h? dùng nhi?u phuong pháp d?p ghép v?i và ua dùng các gam màu s?c s?. Dân T?c L? : Dân T?c L? Tên t? g?i: L?, Thay ho?c Thay L?.Tên g?i khác: Phù L?, Nhu?n, Du?n.Nhóm d?a phuong: ? Vi?t Nam ch? có nhóm L? Ðen (L? Ðam) ? xã B?n Hon, huy?n Phong Th?, Sìn H? (Lai Châu), phân bi?t nhóm L? Tr?ng (L? Khao) ? Síp Song Pan Na (Trung Qu?c).Dân s?: 3. 684 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai). L?ch s?: Ngu?i L? dã có m?t ? khu v?c Xam M?n (Ði?n Biên) ít nh?t cung tru?c th? k? XI - XII. T?i dây h? dã xây thành Xam M?n (Tam V?n) và khai kh?n nhi?u ru?ng d?ng. Vào th? k? chi?n tranh ngu?i L? ph?i phân tán di kh?p noi, m?t b? ph?n nh? ch?y lên sinh s?ng ? vùng núi Phong Th?, Sìn H?. Cung nhu các dân t?c nói ngôn ng? Tày - Thái, ngu?i L? chú tr?ng gi?i quy?t các nhu c?u v? v?i. Công vi?c làm ra v?i cho m?c, làm chan d?m hoàn toàn do ph? n? d?m nhi?m. Dân T?c M? : Dân T?c M? Tên t? g?i: M?.Tên g?i khác: Châu M?, Chô M?, Chê M?.Nhóm d?a phuong: M? Ngan, M? X?p, M? Tô, M? Krung.Dân s?: 25.436 ngu?i.L?ch s?: Ngu?i M? là cu dân sinh t? lâu d?i ? Tây Nguyên.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á). Ph? n? M? chu?n b? con s?i d? d?t v?i. Dân T?c M?NG : Dân T?c M?NG Tên t? g?i: M?ng.Tên g?i khác: M?ng U, Xá M?ng, Ni?ng O, Xá Bá O.Nhóm d?a phuong: M?ng G?ng, M?ng H?.Dân s?: 2.247 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam - Á). Nhi?u ngu?i M?ng bi?t ti?ng Thái. L?ch s?: Xua nay vùng N?m Ban (Dum Bai) thu?c xã N?m Ban, huy?n Sìn H? t?nh Lai Châu v?n du?c g?i là "quê huong" c?a ngu?i M?ng. Nhi?u truy?n thuy?t, truy?n k? còn luu truy?n cho d?n ngày nay giúp chúng ta có th? nh?n ra ngu?i M?ng là m?t trong nh?ng dân cu b?n d?a ? vùng Tây B?c. Ngu?i M?ng có truy?n th?ng an xôi n?p. Xôi n?p du?c d? trên ninh, chín d? ra r?i cho vào cái co d?ng com dan b?ng tre mây. Coi d?ng com du?c dan tròn có n?p d?y và chân d? cao d? cách ly gi?a dáy và b? m?t d?t gi?. Ngu?i ta s? d?ng coi d?ng xôi trong các b?a an ? nhà hay trên nuong. Khi an, coi d? c?nh mâm, dùng tay b?c xôi trong coi, n?m l?i thành n?m nh? ch?m vào th?c an.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam Dân T?c MNÔNG : Dân T?c MNÔNG Tên t? g?i: Mnông.Nhóm d?a phuong: Mnông Gar, Mnông Nông, Mnông Chil, Mnông Kuênh, Mnông Rlâm, Mnông Preh, Mnông Prâng, Mnông Ðíp, Mnông Bhiêt, Mnông Sitô, Mnông Bu Ðâng, Mnông Bu Nor, Mnông Bu Ðêh...Dân s?: 67.340 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á).L?ch s?: Ngu?i Mnông là cu dân sinh t? lâu d?i ? mi?n trung Tây Nguyên nu?c ta. Cách trang trí nhu th? này ? m?i d?u d?i kh? Mnông luôn là m?t trong nh?ng d?c di?m n?i b?t d? phân bi?t v?i trang ph?c cùng lo?i c?a các dân t?c khác t?i Tru?ng Son - Tây Nguyên. Hãy chú ý tru?c h?t d?n các c?m tua màu r?c r? du?c phân b? ? dôi du?ng biên, mép kh? và sau dó là s? b? c?c c?a các d?i hoa van h?p trên c? hai chi?u ngang d?c. Dân T?c MU?NG : Dân T?c MU?NG Tên t? g?i: Mol (ho?c Mon, Moan, Mual).Nhóm d?a phuong: Ao Tá (Âu Tá), M?i Bi.Dân s?: 914.596 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Vi?t - Mu?ng (ng? h? Nam Á).L?ch s?: Cùng ngu?n g?c v?i ngu?i Vi?t cu trú lâu d?i ? vùng Hoà Bình, Thanh Hoá, Phú Th?... T? qu?t ma là m?t nghi l? d?c dáo trong dám ma ngu?i Mu?ng. Khi t? qu?t ma, nh?ng ngu?i là dâu trong nhà trong h? c?a ngu?i quá c? ph?i m?c b? d? qu?t ma r?t d?p, g?m: váy den, c?p m?i, áo ng?n, áo chùng tr?ng, y?m d?, hai tay deo vòng h?t cu?m, tay ph?i c?m qu?t c? múa, tay trái c?m que g?y, d?u d?i mu qu?t trong trí tua h?t cu?m; phía tru?c d?t m?t chi?c gh? mây. Dân T?c NGÁI : Dân T?c NGÁI Tên t? g?i: Sán Ng?i.Tên g?i khác: Ngái H?c Cá, Ngái L?u M?n, H?, Sín, Ð?n, Lê, Xuy?n.Dân s?: 1.154 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Hán (ng? h? Hán - T?ng).L?ch s?: Ngu?i Ngái có nhi?u g?c khác nhau và thiên di t?i Vi?t Nam làm nhi?u d?t. Quá trình này di?n ra su?t th?i k? Trung và C?n d?i. Làm nh?ng cây rom d? gi? dùng dun n?u d?n là m?t thói quen c?a cu dân nông nghi?p tr?ng lúa nu?c ? d?ng b?ng và trung du. Ngu?i Ngái gi? các cây rom trên dàn cao d? tránh m?i m?c và gia súc phá ho?i. Dân T?c NÙNG : Dân T?c NÙNG Tên t? g?i: N?ng.Nhóm d?a phuong: Nùng Giang, Nùng Xu?ng, Nùng An, Nùng Inh, Nùng Lòi, Nùng Cháo, Nùng Phàn Slình, Nùng Quy R?n, Nùng Dín...Dân s?: 705.709 ngu?iNgôn ng?: Ti?ng Nùng thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai), cùng nhóm v?i ti?ng Tày, ti?ng Thái, và nh?t là ti?ng Choang ? Trung Qu?c... L?ch s?: Ngu?i Nùng ph?n l?n t? Qu?ng Tây (Trung Qu?c) di cu sang cách dây kho?ng 200-300 nam. Trong nhà ngu?i Nùng bàn th? t? tiên thu?ng d? ? gian bên trái. Bàn th? là noi tôn nghiêm du?c trang trí nh?ng b?c hoành phi và câu d?i vi?t b?ng ch? Hán trên n?n gi?y d?. Nhi?u noi còn có b?c phùng Slan d? tên dòng h?. Dân T?c O ÐU : Dân T?c O ÐU Tên t? g?i: O Ðu ho?c I Ðu.Tên g?i khác: Tày H?t (ngu?i dói rách).Dân s?: 194 ngu?i.Ngôn ng?: Thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á). Nay ch? còn ti?ng m? d?. H?u h?t ngu?i O Ðu dùng các ti?ng Kho Mú, Thái làm công c? giao ti?p hàng ngày. L?ch s?: Xua kia ngu?i O Ðu cu trú su?t m?t vùng d?c theo hai con sông N?m M? và N?m Non. Nhung t?p trung nh?t v?n là d?c sông N?m Non. Do nhi?u bi?n c? trong l?ch s? liên ti?p x?y ra ? vùng này bu?c h? ph?i r?i di noi khác hay s?ng hoà l?n v?i các cu dân m?i d?n. Hi?n ngu?i O Ðu ? hai b?n dông nh?t là X?p P?t và Kim Hoà, xã Kim Ða huy?n Tuong Duong, Ngh? An. ? Lào h? h?p v?i nhóm Tày Pho?ng cu trú ? t?nh S?m Nua. Chi?c áo toi li?n nón có hai quai deo vai d? che mua, che n?ng là s?n ph?m d?c dáo c?a ngu?i O Ðu. Dân T?c PÀ TH?N : Dân T?c PÀ TH?N Tên t? g?i: Pà Hung.Tên g?i khác: Mèo Lài, Mèo Hoa, Mèo Ð?, Bát tiên t?c...Dân s?: 3.680 ngu?i.Ngôn ng?: Thu?c ng? h? Hmông-Dao. L?ch s?: Theo truy?n thuy?t, ngu?i Pà Th?n ? vùng Than Lô (Trung Qu?c) d?n Vi?t Nam cách dây kho?ng 200-300 nam v?i câu chuy?n vu?t bi?n cùng ngu?i Dao. V?n van ngh? dân gia phong phú c?a ngu?i Pà Th?n luôn du?c gi? gìn và phát tri?n. Âm nh?c và nh?c c? dã du?c nâng cao và bi?u di?n trên sân kh?u. Dân T?c PHÙ LÁ : Dân T?c PHÙ LÁ Tên t? g?i: Lao Va Xo, B? Khô P?, Phù Lá.Tên g?i khác: Xá Phó, C?n Thin.Nhóm d?a phuong: Phù Lá Lão - B? Khô P?, Phù Lá Ðen, Phù Lá Hán.Dân s?: 6.500 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng Mi?n (ng? h? Hán - T?ng), g?n v?i Mi?n hon. L?ch s?: Nhóm Phù Lá Lão - B? Khô P? là cu dân có m?t tuong d?i s?m ? Tây B?c nu?c ta. Các nhóm khác d?n mu?n hon, kho?ng 200-300 nam tr? l?i, quá trình h?i nh?p c?a nhóm Phù Lá Hán còn ti?p di?n cho t?i nh?ng nam 40 c?a th? k? XX. Nhóm Phù Lá Lão cho d?n nay v?n duy trì ngh? tr?ng bông d?t v?i nh?m tho? mãn nhu c?u v? m?c c?a gia dình. Tranh th? lúc ? nhà, ngu?i ph? n? b?t bông, h? xe s?i lúc trên du?ng di nuong. Dân T?c PU PÉO : Dân T?c PU PÉO Tên t? g?i: Kabeo.Tên g?i khác: La Qu?, Penti Lô Lô.Dân s?: 382 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm Ka Ðai (ng? h? Thái - Ka Ðai). Ngu?i Pu Péo nói gi?i ti?ng Hmông, Quan ho?. L?ch s?: H? dã t?ng sinh s?ng lâu d?i ? mi?n c?c b?c Vi?t Nam. Các dân t?c láng gi?ng d?u th?a nh?n ngu?i Pu Péo là m?t trong nh?ng cu dân khai kh?n ru?ng nuong d?u tiên ? vùng c?c b?c. Cách v?n tóc thành búi ? trán và cài b?ng chi?c lu?c g? là m?t d?c trung van hoá Pu Péo. Dân T?c RA GLAI : Dân T?c RA GLAI Nhóm d?a phuong: T?p trung dông nh?t ? Khánh Hoà. Rai (? Hàm Tân - Bình Thu?n), Hoang, La Oang (Ð?c Tr?ng - Lâm Ð?ng)...Dân s?: 71.696 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Malayô - Pôlynêxia (ng? h? Nam Ð?o). Do có s? ti?p xúc v?i các dân t?c khác quanh vùng nên ? ngu?i Ra Glai (Rak Glei) dã xu?t hi?n tu?ng song ng? và da ng?. Ti?ng ph? thông hi?n gi? m?t vai trò quan tr?ng, là ngôn ng? giao ti?p c?a ngu?i dân noi dây v?i nh?ng dân t?c c?n cu khác. L?ch s?: Ngu?i Ra Glai dã sinh s?ng lâu d?i ? vùng mi?n Nam Trung b?. Có nhi?u cách ch? thóc thành g?o: xay, c?i giã g?o b?ng chân, c?i giã g?o b?ng s?c nu?c, c?i giã g?o b?ng chày, tay... Ngu?i Rak Glei cung nhu các dân t?c Tây Nguyên ph? bi?n giã g?o b?ng chày tay. Dân T?c RO MAM : Dân T?c RO MAM Dân s?: 286 ngu?i. Ngôn ng?: ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á), ch?u ?nh hu?ng nhi?u y?u t? ngôn ng? c?a dân t?c Kho Me và g?n gui v?i ti?ng nói c?a m?t s? nhóm trong dân t?c Xo Ðang. Ngu?i Ro Mam hi?n s? d?ng thành th?o ti?ng nói c?a nhi?u dân t?c, trong dó có ti?ng ph? thông. L?ch s?: Nh?ng ngu?i già làng cho bi?t h? là cu dân dã sinh s?ng ? khu v?c này t? xa xua. Ð?u th? k? XX dân s? c?a t?c này còn khá dông, phân b? trong 12 làng, ? l?n v?i ngu?i Gia Lai. Hi?n h? ch? s?ng t?p trung trong m?t làng. Cho dù nh?ng ngôi nhà ki?u cu không còn n?a, nhung hàng nam các c?t nêu ngày l? dâm trâu, cái n? ti?p cái kia v?n dang và s? còn m?c lên v?i hàng c?t vu?t lên trên chi?u cao c?a mái nhà, nh?ng hàng cây. Ðó là s? k?t h?p hài hoà gi?a truy?n th?ng và hi?n d?i ? làng Le c?a ngu?i Ro Mam hôm nay. Dân T?c SÁN CHAY : Dân T?c SÁN CHAY Tên t? g?i: Sán ChayTên g?i khác: H?n Bán, Chùng, Tr?i...Nhóm d?a phuong: Cao Lan và Sán Ch?.Dân s?: 114.012 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng Cao Lan thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai) còn ti?ng Sán Ch? thu?c nhóm ngôn ng? Hán (ng? h? Hán T?ng). L?ch s?: Ngu?i Sán Chay t? Trung Qu?c di cu sang cách dây kho?ng 400 nam. Nhà sàn là ngôi nhà truy?n th?ng c?a nhi?u dân t?c thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái.Nhà c?a ngu?i Sán Chay thuong quay lung lên d?i phía tru?cnhìn ra ru?ng và xung quanh là vu?n cây luu niên. Dân T?c SÁN DÌU : Dân T?c SÁN DÌU Tên t? g?i: San Déo Nhín (Son Dao Nhân).Tên g?i khác: Tr?i, Tr?i Ð?t, Mán Qu?n c?c, Mán Váy x?...Ngôn ng?: Ngu?i Sán Dìu nói th? ng? Hán Qu?ng Ðông (ng? h? Hán - T?ng).Dân s?: 91.530 ngu?i.L?ch s?: Ngu?i Sán Dìu di cu d?n Vi?t Nam kho?ng 300 nam nay. B? d? ngh? c?a thày cúng Sán Dìu g?m có án,l?nh bài, sách cúng, tù và và th? xin âm duong.. Dân T?c SI LA : Dân T?c SI LA Tên t? g?i: Cù D? S?.Tên g?i khác: Kha P?.Dân s?: 594 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng - Mi?n, g?n v?i Mi?n hon.L?ch s?: Ngu?i Si La có ngu?n g?c di cu t? Lào sang. Thi?u n? Si La khi chua ch?ng thì v?n tóc quanh d?u và d?i khan tr?ng gi?n d?. Khi l?y ch?ng thì búi tóc lên d?nh d?u và cu?n d?i khan chàm den. Dân T?c TÀY : Dân T?c TÀY Tên g?i khác: Th?.Dân s?: 1.190.342 ngu?i.Nhóm d?a phuong: Th?, Ng?n, Phén, Thu Lao và Pa Dí.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai). L?ch s?: Ngu?i Tày có m?t ? Vi?t Nam t? r?t s?m, có th? t? n?a cu?i thiên niên k? th? nh?t tru?c Công nguyên. Ðàn tính là nh?c c? du?c s? d?ng ph? bi?n ? ngu?i Tày. B?u dàn làm b?ng v? qu? b?u khô, c?n dàn b?ng g?, dây dàn b?ng to. Ðàn có th? có 2 ho?c 3 dây. Ðàn tính thu?ng dùng trong nghi l?, d?m cho hát then, ngày nay còn dùng bi?u di?n trên sân kh?u.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c TÀ ÔI : Dân T?c TÀ ÔI Tên g?i khác: Tà Ôi, Pa Cô, Tà U?t, KanTua, Pa Hy...Nhóm d?a phuong: Tà Ôi, Pa Cô, Pa Hy.Dân s?: 26.044 ngu?i. Ngôn ng?: Thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á), Ít nhi?u g?n gui v?i ti?ng Co Tu và Bru - Vân Ki?u. Gi?a các nhóm có m?t s? khác bi?t nh? v? t? v?ng. L?ch s?: Ngu?i Tà Ôi thu?c l?p dân cu t? lâu d?i ? Tru?ng Son. Ngu?i Tà Ôi m?t s? noi gi?i ngh? d?t v?i s?i bông, hoa van du?c t?o b?ng s?i màu vàng và b?ng cu?m tr?ng. Lo?i v?i có hoa van cu?m du?c ua thích. Dân T?c THÁI : Dân T?c THÁI Tên t? g?i: Tay ho?c ThayTên g?i khác: Tay Thanh, Man Thanh, Tay Mu?i, Tày Mu?ng, Hàng T?ng, Tay D?, Th?.Nhóm d?a phuong: Ngành Ðen (Tay Ðam), Ngành tr?ng (Tay Ðón ho?c Khao).Dân s?: 1.040.549 ngu?i.Ngôn ng?: Thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai).L?ch s?: Ngu?i Thái có c?i ngu?n ? vùng Ðông Nam Á l?c d?a, t? tiên xa xua c?a ngu?i Thái có m?t ? Vi?t Nam t? r?t s?m. Cót xát r?t ph? bi?n ? vùng ngu?i Thái, dùng d? tr?i trên sàn tru?c khi x?p chi?u ph?c tay và các t?m d?m ng? lên trên. Cót du?c dan b?ng cây m?y loi, m?t lo?i cây thu?c loài tre, n?a m?c trên núi dá vôi cao. Dân T?c TH? : Dân T?c TH? Tên t? g?i: Th?.Tên g?i khác: Ngu?i Nhà làng, Mu?ng, Con Kha, Xá Lá Vàng.Nhóm d?a phuong: K?o, M?n, Cu?i, H?, Ðan Lai, Ly Hà, Tày Po?ng.Dân s?: 51.274 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Vi?t Mu?ng (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Ð?a bàn cu trú hi?n nay c?a ngu?i Th? v?n là giao di?m c?a các lu?ng di cu xuôi ngu?c. Do nh?ng bi?n d?ng l?ch s? ? nh?ng th? k? tru?c, nh?ng nhóm ngu?i Mu?ng t? mi?n Tây Thanh Hoá d?ch chuy?n vào phía Nam g?p g? ngu?i Vi?t t? các huy?n ven bi?n Di?n Châu, Qu?nh Luu, Thanh Chuong ngu?c lên hoà nh?p v?i cu dân d?a phuong có th? là g?c Vi?t c? ? dây. Nh?ng ngu?i tha huong cùng chung c?nh ng? ?y ngày m?t hoà nh?p vào nhau thành m?t c?ng d?ng chung dân t?c Th?. Phong t?c r?t da d?ng, nhi?u khi trái ngu?c nhau. ? nhi?u dân t?c khác, khan tr?ng là d?u hi?u nhà có tang nhung ? ngu?i Th? và ngu?i Mu?ng, khan tr?ng du?c s? d?ng hàng ngày d? tôn v? d?p c?a trang ph?c. Dân T?c VI?T : Dân T?c VI?T Tên g?i khác: Kinh.Dân s?: Ngu?i Kinh chi?m 86,83% dân s? toàn qu?c.Ngôn ng?: Ngu?i Kinh có ti?ng nói và ch? vi?t riêng. Ti?ng Vi?t n?m trong nhóm ngôn ng? Vi?t Mu?ng (ng? h? Nam Á). L?ch s?: T? tiên ngu?i Kinh t? r?t xa xua dã d?nh cu ch?c ch?n ? B?c b? và b?c Trung b?. Trong su?t ti?n trình phát tri?n c?a l?ch s? Vi?t Nam, ngu?i Kinh luôn là trung tâm thu hút và doàn k?t các dân t?c anh em xây d?ng và b?o v? T? qu?c. Th? cúng t? tiên là ho?t d?ng tinh th?n quan tr?ng b?c nh?t c?a dân t?c Kinh. Có nhi?u cách b? trí c?a bàn th?. Bàn th? có th? kê trên giu?ng cao, giu?ng c?u hay bàn. Trên bàn th? có khám (ngai, ? hay ?nh), mâm tri?n (mâm b?ng), mâm dài (dài ru?u, dài tr?u, kê trên tam son) cùng ngu s? (d?nh, hai cây n?n, hai cây dèn) hay tam s? (d?nh, hai cây n?n), bát huong. Y môn có th? b?ng g? hay v?i. Dân T?c XINH MUN : Dân T?c XINH MUN Tên t? g?i: Xinh MunTên g?i khác: Pu?c, Xá, Pn?Nhóm d?a phuong: Xinh, Mun D?, Xinh Mun Ngh?t.Dân s?: 10.890 ngu?i. Ngôn ng?: Thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á). Ngu?i Xinh Mun gi?i ti?ng Thái. L?ch s?: Ngu?i Xinh Mun dã t?ng sinh s?ng lâu d?i ? mi?n Tây B?c Vi?t Nam. B? n? ph?c Xinh Mun tuy dã ch?u ?nh hu?ng sâu s?c c?a y ph?c Thái, nhung v?n gi? cách v?n khan riêng c?a mình. Dân T?c XO ÐANG : Dân T?c XO ÐANG Tên t? g?i: Xo Teng (Hdang, Xdang, Xdeng), To Ðrá (Xdrá, Hdrá), Mnâm, Ca Dong, Ha Lang (Xlang), Tà Tri (Tà Trê), Châu.Tên g?i khác: Hdang, Kmrâng, Con lan, Brila.Nhóm d?a phuong: Xo Teng, To Ðrá, Mnâm, Ca Dong, Ha Lang, Tà Tri, Châu.Dân s?: 96.766 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng Xo Ðang thu?c ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á), g?n v?i ti?ng Hrê, Ba Na, Gié Triêng. Gi?a các nhóm có m?t s? t? v?ng khác nhau. Ch? vi?t dùng h? ch? cái La-tinh, m?i hình thành cách dây m?y ch?c nam. L?ch s?: Ngu?i Xo Ðang thu?c s? cu dân sinh t? lâu d?i ? Tru?ng Son - Tây Nguyên và vùng lân c?n thu?c mi?n núi c?a Qu?ng Nam, Qu?ng Ngãi. Ngôi nhà công c?ng (nhà rông) n?i b?t trong làng ? nhi?u vùng ngu?i Xo Ðang. Công trình ki?n trúc cao, to và d?p nh?t này dùng d? ti?p dón khách, h?i h?p, liên hoan an u?ng, t? ch?c m?t s? l? cúng và cung là ch? vui choi, ngh? ngoi lúc r?i rãi c?a nam gi?i. Nh?ng thanh thi?u niên khi chua có v? ra dây ng? dêm. Dân T?c XTIÊNG : Dân T?c XTIÊNG Tên g?i khác: Xa Ðiêng hay Xa Chiêng.Nhóm d?a phuong: Bù Lo, Bù Ðek (Bù Ðêh), Bù Biêk.Dân s?: 50.194 ngu?i.Ngôn ng?: thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á) tuong d?i g?n gui v?i ti?ng M?, Mnông, Cho Ro. Ch? vi?t hình thành t? tru?c nam 1975, theo ch? cái La-tinh. L?ch s?: Ngu?i Xtiêng sinh t? lâu d?i ? vùng Tru?ng Son - Tây Nguyên và mi?n dông Nam b?. Trong ngày l? m?ng lúa m?i, ngu?i Xtiêng thu?ng t? ch?c dâm trâu. Khi gi?t m?t trâu, h? ch? d?ng do?n thây cây g?o làm c?t. N?u dâm nhi?u trâu, l?n d?u gia ch? làm lo?i c?t don gi?n gâng srung, nh?ng l?n sau h? d?ng c?t gâng rai v?i nhi?u hoa van trang trí. Ðây là ph?n ng?n c?a cây c?t dâm trâu gâng rai. T?ng k?t: Các nhóm dân t?c : T?ng k?t: Các nhóm dân t?c Các dân t?c Vi?t Nam du?c x?p vào 8 nhóm ngôn ng? t?c ngu?i khác nhau: a- Nhóm van hoá ngôn ng? Nam Á: 1. Nhóm ngôn ng? Vi?t - Mu?ng: G?m các dân t?c Kinh, Mu?ng, Th?, Ch?t 2. Nhóm ngôn ng? Môn- Khmer: G?m các dân t?c Khmer, Ba- na, Xo- dang, Co- ho, Hrê, Mnông, Xtiêng, Bru-Vân ki?u, Co- tu, Gié- Triêng, M?, Kho- mú, Co, Tà- ôi, Cho- ro, Kháng, Xinh- mun, M?ng, Brâu, O- du, Ro-mam. 3. Nhóm ngôn ng? Tày - Thái: G?m các dân t?c Tày, Thái, Nùng, Sán Chay, Giáy, Lào, L?, B? Y. 4. Nhóm ngôn ng? H'mông - Dao: G?m các dân t?c H'mông, Dao, Pà Th?n. b- Nhóm van hoá ngôn ng? Nam Ð?o: 5. Nhóm ngôn ng? Mã lai - Ða d?o: G?m các dân t?c Cham, Chu-ru, Gia-rai, Ê-dê, Ra-glai c- Nhóm van hoá ngôn ng? Hán T?ng: 6. Nhóm ngôn ng? T?ng - Mianma: G?m các dân t?c Hà Nhì, La H?, Phù Lá, Lô Lô, C?ng, Si La. 7. Nhóm ngôn ng? Hán: G?m các dân t?c Hoa, Ngái, Sán Dìu. d. Nhóm ngôn ng? Kadai 8. Nhóm van hoá ngôn ng? Kadai: G?m có các dân t?c C? Lao, La Chí, La Ha, Pu Péo. Slide 57: Hình ?nh & thông tin: Trang di?n t? U? Ban Dân T?c (www.cema.gov.vn) Nh?c: Ti?ng Sáo; nh?c và l?i: Ph?m Minh Tu?n Ca si: Siu Black C? v?n k? thu?t: Tr?n Ðình Hoành So?n th?o & thi?t k?: Tr?n Lê Túy-Phu?ng Washington DC, 26 tháng 8, 2009 www.dotchuoinon.com B?u oi thuong l?y bí cùng Tuy r?ng khác gi?ng nhung chung m?t giàn ? ? You do not have the permission to view this presentation. In order to view it, please contact the author of the presentation.
54 Dan Toc VN (PPS-2003) tdhoanh Download Post to : URL : Related Presentations : Share Add to Flag Embed Email Send to Blogs and Networks Add to Channel Uploaded from authorPOINT lite Insert YouTube videos in PowerPont slides with aS Desktop Copy embed code: (To copy code, click on the text box) Embed: URL: Thumbnail: WordPress Embed Customize Embed The presentation is successfully added In Your Favorites. Views: 331 Category: Entertainment License: All Rights Reserved Like it (1) Dislike it (0) Added: August 31, 2009 This Presentation is Public Favorites: 0 Presentation Description Power Point 2003 Comments Posting comment... Premium member Presentation Transcript Slide 1: 54 Dân T?c Vi?t Nam So?n th?o & thi?t k?: Túy-Phu?ng Gi?ng ca: Siu Black Âm thanh: Tr?n Ðình Hoành Nh?c: Ti?ng Sáo, Ph?m Minh Tu?n Click chu?t Dân T?c BANA : Dân T?c BANA Tên t? g?i: Ba Na.Tên g?i khác: Bo Nâm, Roh, Kon Kde, Ala Kông, Kpang Kông...Nhóm d?a phuong: Ro Ngao, Ro Long (hay Y Lang), To Lô, Go Lar Krem.Dân s?: 136.859 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Dân t?c Ba Na là m?t trong nh?ng cu dân sinh t? lâu d?i ? Tru?ng Son - Tây Nguyên dã ki?n l?p nên n?n van hoá d?c dáo ? dây. H? là t?c ngu?i có dân s? cao, chi?m v? trí r?t quan tr?ng trong các linh v?c van hoá, xã h?i ? các cao nguyên mi?n Trung nu?c ta. Ðàn ông Ba Na dan lát thành th?o, t?o nên nh?ng s?n ph?m d?p và b?n; các lo?i gùi, gió, dó, nón, chi?u... Ngu?i dàn ông trong ?nh dang dan nia. Dân T?c B? Y : Dân T?c B? Y Tên t? g?i: B? Y.Tên g?i khác: Ch?ng Chá, Tr?ng Gia...Nhóm d?a phuong: B? Y và Tu Dí.Dân s?: 1.420 ngu?i.Ngôn ng?: Nhóm B? Y nói ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai), còn nhóm Tu Dí nói ngôn ng? Hán (ng? h? Hán - T?ng). L?ch s?: Ngu?i B? Y di cu t? Trung Qu?c sang cách dây kho?ng 150 nam. B? n? ph?c B? Y có m?t nét d?p riêng ? gam màu l?nh, l?i t?o hoa van b?ng sáp ong trên váy và chi?c y?m dài tru?c ng?c. Ngh? d?t, nhu?m và may m?c truy?n th?ng c?a h? dang b? mai m?t d?n. Dân T?c BRÂU : Dân T?c BRÂU Tên g?i khác: Brao.Dân s?: 231 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Ngu?i Brâu chuy?n cu vào Vi?t Nam cách dây kho?ng 100 nam. Vùng Nam Lào và Ðông B?c Campuchia là noi sinh t? c?a ngu?i Brâu. Hi?n nay, d?i b? ph?n c?ng d?ng này v?n qu?n cu trên luu v?c các dòng sông Xê Xan (Xê Ca Máng) và N?m Khoong (Mê Kông). Ngu?i Brâu có truy?n thuy?t Un cha d?c l?p (l?a b?c nu?c dâng) nói v? n?n h?ng thu?. Ngu?i Brâu có các lo?i gùi khác nhau. Ð?p nh?t là ki?u gùi có hoa van, có n?p d?y, thu?ng dùng d? c?t d? d?c quý trong nhà ho?c d? d?ng và v?n chuy?n thóc g?o.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c Bru-Vân Ki?u : Dân T?c Bru-Vân Ki?u Tên t? g?i: Có ngu?i cho Bru là tên t? g?i.Tên g?i khác: Bru, Vân Ki?u.Nhóm d?a phuong: Vân Ki?u, Trì, Khùa, Ma Coong.Dân s?: 40.132 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn- Kho Me (ng? h? Nam Á), g?n gui v?i Ti?ng Tà Ôi, Co Tu. Ch? vi?t m?i hình thành theo cách phiên âm b?ng ch? cái Latinh. Gi?a các nhóm có m?t s? t? v?ng không gi?ng nhau. L?ch s?: H? thu?c s? dân cu du?c coi là có ngu?n g?c lâu d?i nh?t ? vùng Tru?ng Son. Ðan lát là công vi?c dành riêng cho dàn ông. H? cho ra d?i các lo?i gùi, gi? và nhi?u d? gia d?ng c?n thi?t khác. Chi?c gùi trong ?nh du?c dan b?ng mây, dùng vào vi?c di l?y c?i, l?y nu?c... ph?c v? cu?c s?ng, sinh ho?t hàng ngày. Dân T?c CHAM : Dân T?c CHAM Tên g?i khác: Chàm, Chiêm, Chiêm Thành, Cham Pa, H?i...Nhóm d?a phuong: Cham Hroi, Cham Po?ng, Chà Và Ku, Cham Châu Ð?c.Dân s?: 98.971 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Malayô - Polynéxia (ng? h? Nam Ð?o). L?ch s?: Dân t?c Cham v?n sinh t? ? duyên h?i mi?n Trung Vi?t Nam t? r?t lâu d?i, dã t?ng ki?n t?o nên m?t n?n van hoá r?c r? v?i ?nh hu?ng sâu s?c c?a van hoá ?n Ð?. Ngay t? nh?ng th? k? th? XVII, ngu?i Cham dã t?ng xây d?ng nên vuong qu?c Cham Pa. Hi?n t?i cu dân g?m có hai b? ph?n chính: B? ph?n cu trú ? Ninh Thu?n và Bình Thu?n ch? y?u theo d?o Bà La Môn (m?t b? ph?n nh? ngu?i Cham ? dây theo d?o Islam truy?n th?ng g?i là ngu?i Cham Bà Ni). B? ph?n cu trú ? m?t s? d?a phuong thu?c các t?nh Châu Ð?c,Tây Ninh, An Giang, Ð?ng Nai và thành ph? H? Chí Minh theo d?o Islam (H?i giáo) m?i. Các s?n ph?m g?m bàn xoay c?a ngu?i Cham r?t n?i ti?ng và ph? bi?n ? mi?n Trung. Ph? n? gi? vai trò quan tr?ng trong vi?c t?o ra các s?n ph?m dó. Dân T?c CHU-RU : Dân T?c CHU-RU Tên g?i khác: Cho Ru, Kru, Thu?ng.Dân s?: 10.746 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Malayô - Polynêxia, (ng? h? Nam Ð?o), g?n v?i ti?ng Cham. Có m?t b? ph?n ngu?i Chu Ru s?ng g?n v?i ngu?i Co Ho nên nói ti?ng Co Ho (thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me). L?ch s?: Có l? xa xua, t? tiên ngu?i Chu Ru là m?t b? ph?n trong kh?i c?ng d?ng Cham; v? sau, h? chuy?n lên mi?n núi s?ng bi?t l?p v?i c?ng d?ng g?c nên thành ngu?i Chu Ru. M?t ki?u n? ph?c truy?n th?ng c?a dân t?c Chu Ru là váy và t?m choàng d? h? m?t bên vai. H?u h?t trang ph?c c?a ph? n? Chu Ru là do ngu?i Co Ho s?n xu?t. Có nhi?u cách d?u em, d?u sau lung và d?u phía tru?c. Dân T?c CHO RO : Dân T?c CHO RO Tên g?i khác: Châu Ro, Do Ro, Chro, Thu?ng.Dân s?: 15.022 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: H? là l?p cu dân cu trú t? xa xua ? mi?n núi Nam Ðông Duong. Ngu?i Cho Ro cu trú ? vùng núi th?p, nhi?u sông su?i. H? không ch? dùng lá d?c cùng các lo?i công c? nhu: r?, dó... d? dánh b?t tôm cá mà còn dan dó dnông d? nh?t cá, d? tr? th?c an. Dân T?c CH?T : Dân T?c CH?T Tên t? g?i: Ch?t.Tên g?i khác: R?c, Arem, Sách.Nhóm d?a phuong: Mày, R?c, Sách, Arem, Mã Li?ng.Dân s?: 2.427 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Vi?t - Mu?ng (ng? h? Nam Á).L?ch s?: Quê huong xua c?a ngu?i Ch?t thu?c d?a bàn cu trú c?a ngu?i Vi?t ? hai huy?n B? Tr?ch và Qu?ng Tr?ch, t?nh Qu?ng Bình. Vì n?n gi?c giã, thu? khoá n?ng n? nên h? ph?i ch?y lên nuong náu ? vùng núi, m?t s? d?n d?n chuy?n sâu vào vùng phía tây thu?c hai huy?n Minh Hoá và B? Tr?ch t?nh Qu?ng Bình. Theo gia ph? c?a m?t s? dòng h? ngu?i Vi?t trong vùng thì các nhóm R?c, Sách cu trú t?i vùng núi này ít nh?t dã du?c trên 500 nam nay. Ngu?i Ch?t (nhóm R?c) có k? thu?t trèo cây n?i ti?ng d? l?y m?t ? các t? ong trên cây cao. H? leo thang b?ng dây mây. M?i n?c thang là m?t vòng dây bu?c vào thân cây, có ch? d?t bàn chân. Leo d?n dâu, bu?c vòng thang d?n dó. Dân T?c CO : Dân T?c CO Tên t? g?i: Cor, Col.Tên g?i khác: Cua, Tr?u.Dân s?: 22.649 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á), tuong d?i g?n gui các dân t?c khác trong vùng b?c Tây Nguyên và lân c?n nhu: Hrê, Xo Ðang, Ba Na... Ch? vi?t ra d?i t? th?i k? tru?c nam 1975 trên co s? dùng ch? cái La-tinh. Hi?n nay ch? vi?t này không không ph? bi?n n?a. L?ch s?: Ngu?i Co cu trú r?t lâu d?i ? tây b?c t?nh Qu?ng Ngãi và tây nam t?nh Qu?ng Nam. Tru?c dây ngu?i Co cung d?ng nhà m? cho ngu?i ch?t. Ngày nay ph?n m? ch? du?c rào kín, phía trên che m?t chi?c chi?u. C?nh d?ng m?t cây c?t nh?, cao ch?ng 1,5m, trên treo t?m v?i den và chi?c c?t khác treo gùi - tu?ng trung cho kho lúa, ph?n du?c chia c?a ngu?i dã khu?t. Dân T?c C?NG : Dân T?c C?NG Tên t? g?i: X?m khô?ng, Phuy A.Dân s?: 1.261 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng - Mi?n (ng? h? Hán - T?ng) g?n hon v?i ti?ng Mi?n, cùng nhóm v?i các ti?ng La H?, Phù Lá, Si La... H? quen s? d?ng ti?ng Thái trong giao d?ch hàng ngày. L?ch s?: Ngu?i C?ng có ngu?n g?c di cu tr?c ti?p t? Lào sang. Chi?u mây, s?n ph?m th? công n?i ti?ng c?a ngu?i C?ng. Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c CO HO : Dân T?c CO HO Tên t? g?i: Co Ho.Nhóm d?a phuong: Xrê, N?p (Tu n?p), Co Dòn, Chil, Lát (Lách), To Ring (Tring).Dân s?: 92.190 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Ngu?i Co Ho có l?ch s? cu trú lâu d?i ? Tây Nguyên. Chà g?c (yoas) là d?ng c? d? ch?t cây, phát r?y c?a ngu?i Co Ho. Cán chà g?c du?c làm b?ng m?t do?n g?c tre già và phía g?c, ch? tra lu?i dao du?c u?n cong khá c?u k?. Ngu?i ta u?n m?t lúc nhi?u cán chà g?c trên m?t chi?c c?t nhu th?y trong ?nh. Dân T?c C? LAO : Dân T?c C? LAO Tên t? g?i: C? Lao.Tên g?i khác: T? Ðu, Ho Ki, Voa Ð?.Nhóm d?a phuong: C? Lao Xanh, C? Lao Tr?ng, C? Lao Ð?.Dân s?: 1.473 ngu?i. L?ch s?: Ngu?i C? Lao chuy?n cu t?i Vi?t Nam cách dây kho?ng 150 - 200 nam. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Ka Ðai, cùng nhóm v?i ti?ng La Ha, La Chí, Pu Péo (ng? h? Thái - Ka Ðai). Tru?c dây, các nhóm d?a phuong có phuong ng? khác nhau nhung hi?n nay da s? ngu?i C? Lao Ð?, C? Lao Xanh không còn nói du?c ti?ng m? d? c?a mình n?a. Tu? theo quá trình ti?p xúc, c?ng cu h? quen s? d?ng ti?ng Quan ho?, ti?ng Nùng hay ti?ng Pu Péo, Hmông. Ph? n? C? Lao m?c áo dài d?n g?i. Trên hò ng?c và tay áo d?p thêm v?i màu. Hi?n nay chi?c áo trong v?i ?ng tay dài v?n còn du?c s? d?ng, còn chi?c áo ngoài v?i ?ng tay ng?n tr? nên hi?m hon. Dân T?c CO TU : Dân T?c CO TU Tên t? g?i: Co Tu.Tên g?i khác: Ca Tu, Ka Tu.Dân s?: 36.967 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á), g?n gui v?i ti?ng Tà Ôi, Bru - Vân Ki?u. Ch? vi?t ra d?i t? th?i k? tru?c nam 1975, trên co s? dùng ch? La-tinh d? phiên âm, nhung nay ít ngu?i s? d?ng. L?ch s?: Ngu?i Co Tu cu trú lâu d?i ? mi?n núi tây b?c t?nh Qu?ng Nam, tây nam t?nh Th?a Thiên Hu?, li?n kho?nh v?i d?a bàn phân b? t?c Co Tu bên Lào. H? thu?c s? cu dân cu trú lâu d?i ? vùng Tru?ng Son - Tây Nguyên. G?n li?n v?i vi?c giã g?o hàng ngày, ph?i có nia s?y. Ngu?i Co Tu dùng lo?i nia hình lá d?, dan d?p và dùng b?n, nh?t là nia dan b?ng mây. Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c DAO : Dân T?c DAO Tên t? g?i: Kìm Mi?n, Kìm Mùn (ngu?i r?ng).Tên g?i khác: Mán.Nhóm d?a phuong: Dao Ð? (Dao Cóc Ngáng, Dao s?ng, Dao D? l?y, Dao Ð?i b?n), Dao Qu?n ch?t (Dao Son d?u, Dao Tam d?o, Dao Nga hoàng, D? Cùn), Dao Lô gang (Dao Thanh phán, Dao Cóc Mùn), Dao Ti?n (Dao Ðeo ti?n, Dao Ti?u b?n), Dao Qu?n tr?ng (Dao H?), Dao Thanh Y, Dao Làn T?n (Dao Tuy?n, Dao áo dài).Dân s?: 473.945 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c ng? h? Hmông - Dao. L?ch s?: Ngu?i Dao có ngu?n g?c t? Trung Qu?c, vi?c chuy?n cu sang Vi?t Nam kéo dài su?t t? th? k? XII, XIII cho d?n n?a d?u th? k? XX. H? t? nh?n mình là con cháu c?a B?n H? (Bàn vuong), m?t nhân v?t huy?n tho?i r?t ph? bi?n và thiêng liêng ? ngu?i Dao. ? các xóm Dao thu?ng có th? rèn s?a ch?a công c?. Lò rèn ch? có kìm, de, búa và ?ng b?. ?ng b? là m?t khúc g? khoét r?ng (1m x 0,30 - 0,40m), n?m ngang d? qu?t gió. Ngu?i khách thu?ng giúp th? rèn kéo b?. Dân T?c Ê-ÐÊ : Dân T?c Ê-ÐÊ Tên t? g?i: Anak Ea Ðê, Ra Ðê (hay Rhadê), Ê Ðê, êgar, Ðê.Nhóm d?a phuong: Kpa, Adham, Krung, Mdhur, Ktul, Dliê, Hruê, Bih, Blô, Kah, Kdrao, Dong Kay, Dong Mak, Ening, Arul, Hwing, Ktlê, £pan...Dân s?: 194.710 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói c?a ngu?i Ê-Ðê thu?c nhóm ngôn ng? Malayô-Pôlinêxia (ng? h? Nam Ð?o). L?ch s?: Ngu?i Ê-Ðê là cu dân dã có m?t lâu d?i ? mi?n trung Tây nguyên. D?u v?t v? ngu?n g?c h?i d?o c?a dân t?c Ê-Ðê dã ph?n ánh lên t? các s? thi và trong ngh? thu?t ki?n trúc, ngh? thu?t t?o hình dân gian. Cho d?n nay, c?ng d?ng Ê- Ðê v?n còn là m?t xã h?i dang t?n t?i nh?ng truy?n th?ng d?m nét m?u h? ? nu?c ta. Ngh? d?t c? truy?n c?a ngu?i Ê-Ðê b?ng khung d?t ki?u Indônêdiêng thô so và nguyên thu? nhu bao t?c ngu?i khác ? Tru?ng Son - Tây Nguyên luôn là ngh? thu?t làm ra d? m?c: váy, áo, kh?, m?n, túi, d?u có d? b?n ch?c; d?ng th?i là ngh? thu?t trang trí hoa van trên n?n v?i v?i màu s?c, hình kh?i, du?ng nét và b? c?c riêng mang tính t?c ngu?i rõ r?t. Dân T?c GIÁY : Dân T?c GIÁY Tên t? g?i: GiáyTên g?i khác: Nh?ng, Gi?ngDân s?: 37.964 ngu?iNgôn ng?: Ti?ng Giáy thu?c ng? h? Thái - Ka Ðai. L?ch s?: Ngu?i Giáy t? Trung qu?c di cu sang Vi?t Nam cách dây kho?ng 200 nam. Làm ngói là m?t trong nh?ng ngh? th? công c?a ngu?i Giáy ? Hà Giang. Ngói Âm Duong (ngói máng) du?c t?o dáng b?ng bàn xoay t?o hình ?ng, phoi khô r?i c?t lát tru?c khi dua vào lò nung. Dân T?c GIA RAI : Dân T?c GIA RAI Tên t? g?i: Gia Rai.Tên g?i khác: Gio Ray, Cho Ray.Nhóm d?a phuong: Chor, Hdrung (g?m c? Hbau, Chor), Aráp, Mthur, Tobuân.Dân s?: 242.291 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? h? Malayô Pôlynêixa (ng? h? Nam Ð?o). L?ch s?: Dân t?c Gia Rai, v?i dân s? cao nh?t trong các dân tôc mi?n cao ? Tây Nguyên, là m?t trong nh?ng cu dân s?m sinh t? ? vùng này, lan sang m?t ph?n d?t Campuchia. Trong xã h?i Gia Rai xua dã có Po tao ia (vua nu?c) và Po tao pui (vua l?a) chuyên cúng tr?i, d?t, c?u mua thu?n gió hoà... Tru?c th? k? XI ngu?i Ê Ðê, Gia Rai du?c g?i chung m?t tên là Rang Ðêy. Vào th? k? XV-XVI s? sách phong ki?n Vi?t Nam ghi nh?n danh hi?u Th?y Xá (vua nu?c), Ho? Xá (vua l?a). Ch? có ngu?i dàn ông h? Siu m?i du?c làm vua l?a, vua nu?c và con gái h? Ro chom m?i du?c quy?n làm v? hai vua. Có l? ch? Po tao d?ng nghia v?i Mtao c?a ngu?i Êdê và Cham, T?o c?a ngu?i Thái và Thao c?a Lào, d?u ch? ngu?i th? linh. Tu?ng nhà m? Dân T?c GIÉ TRIÊNG : Dân T?c GIÉ TRIÊNG Tên t? g?i: M?i nhóm có tên t? g?i riêng nhu: Gié, Triêng, Ve, Bnoong.Tên g?i khác: Cà Tang, Giang R?y.Nhóm d?a phuong: Gié (Gi?), Triêng (T’riêng), Ve, Bnoong (Mnoong). Nhóm Gié dông hon c?.Dân s?: 26.924 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á), tuong d?i g?n gui v?i ti?ng Xo Ðang, Ba Na. Gi?a các nhóm ti?ng nói có nh?ng s? khác nhau nh?t d?nh. Ch? vi?t hình thành trong th?i k? tru?c nam 1975, c?u t?o b? v?n b?ng ch? cái La-tinh. L?ch s?: Ngu?i Gié-Triêng là cu dân g?n bó r?t lâu d?i ? vùng quanh qu?n son Ng?c Linh. ?ng d?ng b?ng tre là v?t d?ng khá ph? bi?n trong các gia dình ngu?i Gié-Triêng. Ph?n thân h?p du?c vót b?t d? l?p khít vào n?p. Nh?ng ch? d? v? du?c bó b?ng mây t?t b?n r?ng. Trong ?nh là ?ng d?ng có 2 ngan: m?t ngan d?ng vôi và m?t ngan d?ng thu?c lá, là v?t d?ng cá nhân.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c Vi?t Nam. Dân T?c HÀ NHÌ : Dân T?c HÀ NHÌ Tên t? g?i: Hà Nhi gia.Tên g?i khác: U Ní, Xá U Ní.Nhóm d?a phuong: Hà Nhì, C? Ch?, Hà Nhì La Mí, Hà Nhì den.Dân s?: 12.489 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng-Mi?n (ng? h? Hán-T?ng), g?n v?i Mi?n hon. L?ch s?: Cu dân Hà Nhì dã t?ng sinh s?ng lâu d?i ? nam Trung Qu?c và Vi?t Nam. T? th? k? th? 8, thu t?ch c? dã vi?t v? s? có m?t c?a h? ? Tây b?c Vi?t Nam. Nhung ph?n l?n t? tiên ngu?i Hà Nhì hi?n nay là l?p cu dân di cu d?n Vi?t Nam kho?ng 300 nam tr? l?i dây. Ph? n? Hà Nhì gi?i ngh? dan lát. Chi?c nón giang là bi?u tu?ng quen thu?c c?a ngh? này.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam Dân T?c MÔNG : Dân T?c MÔNG Tên t? g?i: Mông, Na Mi?o.Tên g?i khác: M?o, Mèo, Mi?u H?, Mán Tr?ng.Nhóm d?a phuong: Mông Tr?ng, Mông Hoa, Mông Ð?, Mông Ðen, Mông Xanh, Na Mi?o.Dân s?: 558.053 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c ngôn ng? h? Mông - Dao. V? b?ng sáp ong, nhu?m chàm là m?t cách t?o hoa van d?c trung c?a ngu?i Mông ho?c Dao. Ngu?i ph? n? dùng bút ch?m sáp ong nóng ch?y d? v? vào nh?ng hoa van trên t?m v?i lanh tr?ng. V? xong, t?m v?i dó du?c nhu?m chàm nhi?u l?n cho d?n khi du?c màu den v?a ý. Sau dó ngu?i ta dem v?i nhúng vào nu?c nóng cho sáp ong tan ra, d? l?i nh?ng hoa van màu tr?ng trên n?n chàm xanh. Dân T?c HOA : Dân T?c HOA Tên g?i khác: Khách, Hán, Tàu.Nhóm d?a phuong: Qu?ng Ðông, Qu?ng Tây, H?i Nam, Tri?u Châu, Phúc Ki?n, Sang Phang, Xìa Ph?ng, Thoòng Nh?n, Minh Huong, H?...Dân s?: 900.185 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Hán (Ng? h? Hán - T?ng). L?ch s?: Ngu?i Hoa di cu d?n Vi?t Nam vào nh?ng th?i di?m khác nhau t? th? k? XVI, và sau này vào cu?i th?i Minh, d?u th?i Thanh, kéo dài cho d?n n?a d?u th? k? XX. S?n ph?m c?a ngh? diêu kh?c dá c?a ngu?i Hoa ? thành ph? Biên Hoà, t?nh Ð?ng Nai. Dân T?c HRÊ : Dân T?c HRÊ Tên t? g?i: Hrê, tru?c kia thu?ng g?n v?i tên sông s? t?i nhu: "ngu?i Krê" - sông Kr? ? Son Hà; "ngu?i Hrê" - sông Hrê ? Ba To; "ngu?i nu?c Ðinh" - sông Ðinh ? An Lão)...Tên g?i khác: Cham Rê, Chom, Thu?ng Ba To, M?i Lu?, M?i Son Phòng, M?i Ðá Vách, Cham Qu?ng Ngãi, M?i Chòm, Rê, Màn Th?ch Bích.Dân s?: 94.259 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (Ng? h? Nam Á). T? th?i k? tru?c nam 1975, ch? vi?t ra d?i b?ng cách dùng h? th?ng kí t? La-tinh d? phiên âm, du?c s? d?ng r?ng rãi, nhung nay dã b? mai m?t. L?ch s?: Ngu?i Hrê thu?c s? cu dân sinh t? r?t lâu d?i ? vùng Tru?ng Son - Tây Nguyên. Ngu?i Hrê d?t v?i theo cách th?c c? truy?n Indonêdiêng: B? d?ng c? g?m nh?ng que, thanh, ?ng r?i nhau d?u làm b?ng g?, tre. Ch? khi giang th?m s?i d? d?t, chúng m?i liên k?t v?i nhau thành m?t h? th?ng. Hoa van du?c d?t cùng v?i v?i. Dân T?c KHÁNG : Dân T?c KHÁNG Tên t? g?i: Mo Kháng.Tên g?i khác: Háng, Br?n, Xá.Nhóm d?a phuong: Kháng D?ng, Kháng Ho?c, Kháng Dón, Kháng Súa, Ma Háng, Bu Háng, Ma Háng B?ng, Bu Háng C?i...Dân s?: 3.921 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á). H? nói th?o ti?ng Thái.L?ch s?: Ngu?i Kháng là m?t trong s? các dân t?c cu trú lâu d?i nh?t ? mi?n Tây B?c nu?c ta. Ðan hòm mây là m?t ngh? th? công truy?n th?ng c?a ngu?i Kháng. S?n ph?m c?a ngh? này du?c ua chu?ng nên dã tr? thành m?t hàng ph? bi?n.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c KHMER : Dân T?c KHMER Tên t? g?i: Ngu?i Khmer.Tên g?i khác: Cur, Cul, Cu Th?, Vi?t g?c Miên, Kho Me K’rôm. Dân s?: 895.299 ngu?i, là dân t?c có s? dân dông nh?t trong các dân t?c nói ngôn ng? Môn - Kho Me ? Vi?t Nam. Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me. L?ch s?: Tru?c th? k? XII ngu?i Khmer và van hoá c?a h? gi? vai trò ch? th? ? vùng d?ng b?ng sông C?u Long. T?o dáng d? g?m. Dân T?c KHO MÚ : Dân T?c KHO MÚ Tên t? g?i: Km?, Kum M?.Tên g?i khác: Xá C?u, Kh? Kl?u, Mãng C?u, Tày H?y, M?n Xen, Pu Th?nh, T?nh.Dân s?: 42.853 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn-Kho Me (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Kho Mú là m?t trong nh?ng cu dân dã cu trú lâu d?i nh?t ? mi?n Tây B?c Vi?t Nam. B? ph?n Kho Mú cu trú t?i mi?n núi các t?nh Thanh Hoá, Ngh? An do chuy?n cu t? Lào sang. Quen an nu?c m?ch trong các khe núi. Không có thói quen dua nu?c l?n v? t?n nhà. Hàng ngày, ph? n? và tr? em h?ng nu?c m?ch vào các ?ng buong, gánh v? nhà. Dân T?c LA CHÍ : Dân T?c LA CHÍ Tên t? g?i: Cù tê.Tên g?i khác: Th? Ðen, Mán, Xá.Dân s?: 7.863 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Ka Ðai (ng? h? Thái – Ka Ðai), cùng nhóm v?i ti?ng La Ha, Co Lao, Pu Péo. L?ch s?: Ngu?i La Chí có l?ch s? cu trú lâu d?i ? Hà Giang, Lào Cai. Ngu?i La Chí dan nh?ng dôi hòm b?ng tre vuông v?c, cái hoa van r?t d?p dành riêng cho cô dâu d?ng tu trang khi v? nhà ch?ng. Nh?ng chi?c hòm tre dó tr? thành bi?u tu?ng c?a h?nh phúc l?a dôi. Ch? trong nh?ng tru?ng h?p v? ch?ng ly d?, dôi hòm tre m?i có th? b? b? roi, còn không h? dùng d?n lúc ch?t thì chôn theo. Dân T?c LA HA : Dân T?c LA HA Tên t? g?i: La Ha, Klá, Phl?o.Tên g?i khác: Xá Cha, Xá Bung, Xá Khao, Xá Táu Nh?, Xá Po?ng, Xá U?ng, B? Hà, P?a.Nhóm d?a phuong: La Ha c?n (Khlá Phlao), La Ha nu?c (La Ha c?ng).Dân s?: 1.400Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Ka Ðai, (ng? h? Thái - Ka Ðai). L?ch s?: Ngu?i La Ha có m?t s?m ? mi?n Tây B?c nu?c ta. Theo nh?ng tài li?u ch? Thái c? thì vào th? k? XI, XII khi ngu?i Thái Ðen thiên di t?i vùng d?t này, h? dã g?p t? tiên c?a ngu?i La Ha hi?n nay. Chính vì v?y, khi làm l? cúng Mu?ng, ngu?i Thái v?n còn t?c d?t c? "trâu tr?ng" d? t? th?n ¡m Poi - m?t th? linh n?i ti?ng c?a ngu?i La Ha vào d?u th? k? XI. V?i ngu?i La Ha và nhi?u dân t?c khác ? Tây B?c, v? qu? b?u không nh?ng ch? d? d?ng nu?c mà còn c?t thành b?u d?ng xôi.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c LA H? : Dân T?c LA H? Tên t? g?i: La H?.Tên g?i khác: Xá lá vàng, Cò Xung, Khù Sung, Kha Quy, C? S?, Nê Thú.Nhóm d?a phuong: La H? na (den), La H? su (vàng) và La H? phung (tr?ng).Dân s?: 5.319 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng - Mi?n (ng? h? Hán - T?ng), g?n v?i Mi?n hon. Trang ph?c n? La h? có nhi?u tua ch? màu trên khan; nhi?u d?ng xu trên áo và can ghép tay áo b?ng các lo?i v?i nhi?u màu. Chi?c mu c?a tr? em không phân bi?t trai gái, d?u du?c dính nhi?u xu b?c và ch? màu. Mu c?a chúng có liên quan d?n h?n vía. Vì v?y h? thu?ng kiêng cho ho?c bán mu con cái c?a mình. Dân T?c LÀO : Dân T?c LÀO Tên t? g?i: Thay, Thay Du?n, Thay Nhu?n.Tên g?i khác: Phu Thay, Phu Lào.Nhóm d?a phuong: Lào B?c (Lào C?n) và Lào N?i (Lào Nh?).Dân s?: 9.614 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai).L?ch s?: Ngu?i Lào có ngu?n g?c di cu t? Lào sang. L?i d?ng s?c nu?c d? giã g?o là t?p quán v?n có c?a nhi?u dân t?c mi?n núi ? mi?n B?c nu?c ta. Ðây là m?t d?ng c?i nu?c c?a ngu?i Lào ? thu?ng ngu?n sông Mã. Dân T?c LÔ LÔ : Dân T?c LÔ LÔ Tên t? g?i: Lô Lô.Tên g?i khác: Mùn Di, Di, Màn Di, La La, Qua La, Ô Man, Lu L?c Màn.Nhóm d?a phuong: Lô Lô hoa và Lô Lô den.Dân s?: 3.134 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng-Mi?n (ng? h? Hán-T?ng), g?n v?i Mi?n hon. L?ch s?: H? là cu dân có m?t r?t s?m ? vùng c?c b?c c?a Hà Giang. N? ph?c Lô lô du?c trang trí b?ng nhi?u d? án hoa van khác nhau. Nét d?c trung ? c? hai nhóm là h? dùng nhi?u phuong pháp d?p ghép v?i và ua dùng các gam màu s?c s?. Dân T?c L? : Dân T?c L? Tên t? g?i: L?, Thay ho?c Thay L?.Tên g?i khác: Phù L?, Nhu?n, Du?n.Nhóm d?a phuong: ? Vi?t Nam ch? có nhóm L? Ðen (L? Ðam) ? xã B?n Hon, huy?n Phong Th?, Sìn H? (Lai Châu), phân bi?t nhóm L? Tr?ng (L? Khao) ? Síp Song Pan Na (Trung Qu?c).Dân s?: 3. 684 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai). L?ch s?: Ngu?i L? dã có m?t ? khu v?c Xam M?n (Ði?n Biên) ít nh?t cung tru?c th? k? XI - XII. T?i dây h? dã xây thành Xam M?n (Tam V?n) và khai kh?n nhi?u ru?ng d?ng. Vào th? k? chi?n tranh ngu?i L? ph?i phân tán di kh?p noi, m?t b? ph?n nh? ch?y lên sinh s?ng ? vùng núi Phong Th?, Sìn H?. Cung nhu các dân t?c nói ngôn ng? Tày - Thái, ngu?i L? chú tr?ng gi?i quy?t các nhu c?u v? v?i. Công vi?c làm ra v?i cho m?c, làm chan d?m hoàn toàn do ph? n? d?m nhi?m. Dân T?c M? : Dân T?c M? Tên t? g?i: M?.Tên g?i khác: Châu M?, Chô M?, Chê M?.Nhóm d?a phuong: M? Ngan, M? X?p, M? Tô, M? Krung.Dân s?: 25.436 ngu?i.L?ch s?: Ngu?i M? là cu dân sinh t? lâu d?i ? Tây Nguyên.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á). Ph? n? M? chu?n b? con s?i d? d?t v?i. Dân T?c M?NG : Dân T?c M?NG Tên t? g?i: M?ng.Tên g?i khác: M?ng U, Xá M?ng, Ni?ng O, Xá Bá O.Nhóm d?a phuong: M?ng G?ng, M?ng H?.Dân s?: 2.247 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam - Á). Nhi?u ngu?i M?ng bi?t ti?ng Thái. L?ch s?: Xua nay vùng N?m Ban (Dum Bai) thu?c xã N?m Ban, huy?n Sìn H? t?nh Lai Châu v?n du?c g?i là "quê huong" c?a ngu?i M?ng. Nhi?u truy?n thuy?t, truy?n k? còn luu truy?n cho d?n ngày nay giúp chúng ta có th? nh?n ra ngu?i M?ng là m?t trong nh?ng dân cu b?n d?a ? vùng Tây B?c. Ngu?i M?ng có truy?n th?ng an xôi n?p. Xôi n?p du?c d? trên ninh, chín d? ra r?i cho vào cái co d?ng com dan b?ng tre mây. Coi d?ng com du?c dan tròn có n?p d?y và chân d? cao d? cách ly gi?a dáy và b? m?t d?t gi?. Ngu?i ta s? d?ng coi d?ng xôi trong các b?a an ? nhà hay trên nuong. Khi an, coi d? c?nh mâm, dùng tay b?c xôi trong coi, n?m l?i thành n?m nh? ch?m vào th?c an.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam Dân T?c MNÔNG : Dân T?c MNÔNG Tên t? g?i: Mnông.Nhóm d?a phuong: Mnông Gar, Mnông Nông, Mnông Chil, Mnông Kuênh, Mnông Rlâm, Mnông Preh, Mnông Prâng, Mnông Ðíp, Mnông Bhiêt, Mnông Sitô, Mnông Bu Ðâng, Mnông Bu Nor, Mnông Bu Ðêh...Dân s?: 67.340 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á).L?ch s?: Ngu?i Mnông là cu dân sinh t? lâu d?i ? mi?n trung Tây Nguyên nu?c ta. Cách trang trí nhu th? này ? m?i d?u d?i kh? Mnông luôn là m?t trong nh?ng d?c di?m n?i b?t d? phân bi?t v?i trang ph?c cùng lo?i c?a các dân t?c khác t?i Tru?ng Son - Tây Nguyên. Hãy chú ý tru?c h?t d?n các c?m tua màu r?c r? du?c phân b? ? dôi du?ng biên, mép kh? và sau dó là s? b? c?c c?a các d?i hoa van h?p trên c? hai chi?u ngang d?c. Dân T?c MU?NG : Dân T?c MU?NG Tên t? g?i: Mol (ho?c Mon, Moan, Mual).Nhóm d?a phuong: Ao Tá (Âu Tá), M?i Bi.Dân s?: 914.596 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Vi?t - Mu?ng (ng? h? Nam Á).L?ch s?: Cùng ngu?n g?c v?i ngu?i Vi?t cu trú lâu d?i ? vùng Hoà Bình, Thanh Hoá, Phú Th?... T? qu?t ma là m?t nghi l? d?c dáo trong dám ma ngu?i Mu?ng. Khi t? qu?t ma, nh?ng ngu?i là dâu trong nhà trong h? c?a ngu?i quá c? ph?i m?c b? d? qu?t ma r?t d?p, g?m: váy den, c?p m?i, áo ng?n, áo chùng tr?ng, y?m d?, hai tay deo vòng h?t cu?m, tay ph?i c?m qu?t c? múa, tay trái c?m que g?y, d?u d?i mu qu?t trong trí tua h?t cu?m; phía tru?c d?t m?t chi?c gh? mây. Dân T?c NGÁI : Dân T?c NGÁI Tên t? g?i: Sán Ng?i.Tên g?i khác: Ngái H?c Cá, Ngái L?u M?n, H?, Sín, Ð?n, Lê, Xuy?n.Dân s?: 1.154 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Hán (ng? h? Hán - T?ng).L?ch s?: Ngu?i Ngái có nhi?u g?c khác nhau và thiên di t?i Vi?t Nam làm nhi?u d?t. Quá trình này di?n ra su?t th?i k? Trung và C?n d?i. Làm nh?ng cây rom d? gi? dùng dun n?u d?n là m?t thói quen c?a cu dân nông nghi?p tr?ng lúa nu?c ? d?ng b?ng và trung du. Ngu?i Ngái gi? các cây rom trên dàn cao d? tránh m?i m?c và gia súc phá ho?i. Dân T?c NÙNG : Dân T?c NÙNG Tên t? g?i: N?ng.Nhóm d?a phuong: Nùng Giang, Nùng Xu?ng, Nùng An, Nùng Inh, Nùng Lòi, Nùng Cháo, Nùng Phàn Slình, Nùng Quy R?n, Nùng Dín...Dân s?: 705.709 ngu?iNgôn ng?: Ti?ng Nùng thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai), cùng nhóm v?i ti?ng Tày, ti?ng Thái, và nh?t là ti?ng Choang ? Trung Qu?c... L?ch s?: Ngu?i Nùng ph?n l?n t? Qu?ng Tây (Trung Qu?c) di cu sang cách dây kho?ng 200-300 nam. Trong nhà ngu?i Nùng bàn th? t? tiên thu?ng d? ? gian bên trái. Bàn th? là noi tôn nghiêm du?c trang trí nh?ng b?c hoành phi và câu d?i vi?t b?ng ch? Hán trên n?n gi?y d?. Nhi?u noi còn có b?c phùng Slan d? tên dòng h?. Dân T?c O ÐU : Dân T?c O ÐU Tên t? g?i: O Ðu ho?c I Ðu.Tên g?i khác: Tày H?t (ngu?i dói rách).Dân s?: 194 ngu?i.Ngôn ng?: Thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á). Nay ch? còn ti?ng m? d?. H?u h?t ngu?i O Ðu dùng các ti?ng Kho Mú, Thái làm công c? giao ti?p hàng ngày. L?ch s?: Xua kia ngu?i O Ðu cu trú su?t m?t vùng d?c theo hai con sông N?m M? và N?m Non. Nhung t?p trung nh?t v?n là d?c sông N?m Non. Do nhi?u bi?n c? trong l?ch s? liên ti?p x?y ra ? vùng này bu?c h? ph?i r?i di noi khác hay s?ng hoà l?n v?i các cu dân m?i d?n. Hi?n ngu?i O Ðu ? hai b?n dông nh?t là X?p P?t và Kim Hoà, xã Kim Ða huy?n Tuong Duong, Ngh? An. ? Lào h? h?p v?i nhóm Tày Pho?ng cu trú ? t?nh S?m Nua. Chi?c áo toi li?n nón có hai quai deo vai d? che mua, che n?ng là s?n ph?m d?c dáo c?a ngu?i O Ðu. Dân T?c PÀ TH?N : Dân T?c PÀ TH?N Tên t? g?i: Pà Hung.Tên g?i khác: Mèo Lài, Mèo Hoa, Mèo Ð?, Bát tiên t?c...Dân s?: 3.680 ngu?i.Ngôn ng?: Thu?c ng? h? Hmông-Dao. L?ch s?: Theo truy?n thuy?t, ngu?i Pà Th?n ? vùng Than Lô (Trung Qu?c) d?n Vi?t Nam cách dây kho?ng 200-300 nam v?i câu chuy?n vu?t bi?n cùng ngu?i Dao. V?n van ngh? dân gia phong phú c?a ngu?i Pà Th?n luôn du?c gi? gìn và phát tri?n. Âm nh?c và nh?c c? dã du?c nâng cao và bi?u di?n trên sân kh?u. Dân T?c PHÙ LÁ : Dân T?c PHÙ LÁ Tên t? g?i: Lao Va Xo, B? Khô P?, Phù Lá.Tên g?i khác: Xá Phó, C?n Thin.Nhóm d?a phuong: Phù Lá Lão - B? Khô P?, Phù Lá Ðen, Phù Lá Hán.Dân s?: 6.500 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng Mi?n (ng? h? Hán - T?ng), g?n v?i Mi?n hon. L?ch s?: Nhóm Phù Lá Lão - B? Khô P? là cu dân có m?t tuong d?i s?m ? Tây B?c nu?c ta. Các nhóm khác d?n mu?n hon, kho?ng 200-300 nam tr? l?i, quá trình h?i nh?p c?a nhóm Phù Lá Hán còn ti?p di?n cho t?i nh?ng nam 40 c?a th? k? XX. Nhóm Phù Lá Lão cho d?n nay v?n duy trì ngh? tr?ng bông d?t v?i nh?m tho? mãn nhu c?u v? m?c c?a gia dình. Tranh th? lúc ? nhà, ngu?i ph? n? b?t bông, h? xe s?i lúc trên du?ng di nuong. Dân T?c PU PÉO : Dân T?c PU PÉO Tên t? g?i: Kabeo.Tên g?i khác: La Qu?, Penti Lô Lô.Dân s?: 382 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm Ka Ðai (ng? h? Thái - Ka Ðai). Ngu?i Pu Péo nói gi?i ti?ng Hmông, Quan ho?. L?ch s?: H? dã t?ng sinh s?ng lâu d?i ? mi?n c?c b?c Vi?t Nam. Các dân t?c láng gi?ng d?u th?a nh?n ngu?i Pu Péo là m?t trong nh?ng cu dân khai kh?n ru?ng nuong d?u tiên ? vùng c?c b?c. Cách v?n tóc thành búi ? trán và cài b?ng chi?c lu?c g? là m?t d?c trung van hoá Pu Péo. Dân T?c RA GLAI : Dân T?c RA GLAI Nhóm d?a phuong: T?p trung dông nh?t ? Khánh Hoà. Rai (? Hàm Tân - Bình Thu?n), Hoang, La Oang (Ð?c Tr?ng - Lâm Ð?ng)...Dân s?: 71.696 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Malayô - Pôlynêxia (ng? h? Nam Ð?o). Do có s? ti?p xúc v?i các dân t?c khác quanh vùng nên ? ngu?i Ra Glai (Rak Glei) dã xu?t hi?n tu?ng song ng? và da ng?. Ti?ng ph? thông hi?n gi? m?t vai trò quan tr?ng, là ngôn ng? giao ti?p c?a ngu?i dân noi dây v?i nh?ng dân t?c c?n cu khác. L?ch s?: Ngu?i Ra Glai dã sinh s?ng lâu d?i ? vùng mi?n Nam Trung b?. Có nhi?u cách ch? thóc thành g?o: xay, c?i giã g?o b?ng chân, c?i giã g?o b?ng s?c nu?c, c?i giã g?o b?ng chày, tay... Ngu?i Rak Glei cung nhu các dân t?c Tây Nguyên ph? bi?n giã g?o b?ng chày tay. Dân T?c RO MAM : Dân T?c RO MAM Dân s?: 286 ngu?i. Ngôn ng?: ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á), ch?u ?nh hu?ng nhi?u y?u t? ngôn ng? c?a dân t?c Kho Me và g?n gui v?i ti?ng nói c?a m?t s? nhóm trong dân t?c Xo Ðang. Ngu?i Ro Mam hi?n s? d?ng thành th?o ti?ng nói c?a nhi?u dân t?c, trong dó có ti?ng ph? thông. L?ch s?: Nh?ng ngu?i già làng cho bi?t h? là cu dân dã sinh s?ng ? khu v?c này t? xa xua. Ð?u th? k? XX dân s? c?a t?c này còn khá dông, phân b? trong 12 làng, ? l?n v?i ngu?i Gia Lai. Hi?n h? ch? s?ng t?p trung trong m?t làng. Cho dù nh?ng ngôi nhà ki?u cu không còn n?a, nhung hàng nam các c?t nêu ngày l? dâm trâu, cái n? ti?p cái kia v?n dang và s? còn m?c lên v?i hàng c?t vu?t lên trên chi?u cao c?a mái nhà, nh?ng hàng cây. Ðó là s? k?t h?p hài hoà gi?a truy?n th?ng và hi?n d?i ? làng Le c?a ngu?i Ro Mam hôm nay. Dân T?c SÁN CHAY : Dân T?c SÁN CHAY Tên t? g?i: Sán ChayTên g?i khác: H?n Bán, Chùng, Tr?i...Nhóm d?a phuong: Cao Lan và Sán Ch?.Dân s?: 114.012 ngu?i. Ngôn ng?: Ti?ng Cao Lan thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai) còn ti?ng Sán Ch? thu?c nhóm ngôn ng? Hán (ng? h? Hán T?ng). L?ch s?: Ngu?i Sán Chay t? Trung Qu?c di cu sang cách dây kho?ng 400 nam. Nhà sàn là ngôi nhà truy?n th?ng c?a nhi?u dân t?c thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái.Nhà c?a ngu?i Sán Chay thuong quay lung lên d?i phía tru?cnhìn ra ru?ng và xung quanh là vu?n cây luu niên. Dân T?c SÁN DÌU : Dân T?c SÁN DÌU Tên t? g?i: San Déo Nhín (Son Dao Nhân).Tên g?i khác: Tr?i, Tr?i Ð?t, Mán Qu?n c?c, Mán Váy x?...Ngôn ng?: Ngu?i Sán Dìu nói th? ng? Hán Qu?ng Ðông (ng? h? Hán - T?ng).Dân s?: 91.530 ngu?i.L?ch s?: Ngu?i Sán Dìu di cu d?n Vi?t Nam kho?ng 300 nam nay. B? d? ngh? c?a thày cúng Sán Dìu g?m có án,l?nh bài, sách cúng, tù và và th? xin âm duong.. Dân T?c SI LA : Dân T?c SI LA Tên t? g?i: Cù D? S?.Tên g?i khác: Kha P?.Dân s?: 594 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? T?ng - Mi?n, g?n v?i Mi?n hon.L?ch s?: Ngu?i Si La có ngu?n g?c di cu t? Lào sang. Thi?u n? Si La khi chua ch?ng thì v?n tóc quanh d?u và d?i khan tr?ng gi?n d?. Khi l?y ch?ng thì búi tóc lên d?nh d?u và cu?n d?i khan chàm den. Dân T?c TÀY : Dân T?c TÀY Tên g?i khác: Th?.Dân s?: 1.190.342 ngu?i.Nhóm d?a phuong: Th?, Ng?n, Phén, Thu Lao và Pa Dí.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai). L?ch s?: Ngu?i Tày có m?t ? Vi?t Nam t? r?t s?m, có th? t? n?a cu?i thiên niên k? th? nh?t tru?c Công nguyên. Ðàn tính là nh?c c? du?c s? d?ng ph? bi?n ? ngu?i Tày. B?u dàn làm b?ng v? qu? b?u khô, c?n dàn b?ng g?, dây dàn b?ng to. Ðàn có th? có 2 ho?c 3 dây. Ðàn tính thu?ng dùng trong nghi l?, d?m cho hát then, ngày nay còn dùng bi?u di?n trên sân kh?u.Hi?n v?t B?o tàng Dân t?c h?c Vi?t Nam. Dân T?c TÀ ÔI : Dân T?c TÀ ÔI Tên g?i khác: Tà Ôi, Pa Cô, Tà U?t, KanTua, Pa Hy...Nhóm d?a phuong: Tà Ôi, Pa Cô, Pa Hy.Dân s?: 26.044 ngu?i. Ngôn ng?: Thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á), Ít nhi?u g?n gui v?i ti?ng Co Tu và Bru - Vân Ki?u. Gi?a các nhóm có m?t s? khác bi?t nh? v? t? v?ng. L?ch s?: Ngu?i Tà Ôi thu?c l?p dân cu t? lâu d?i ? Tru?ng Son. Ngu?i Tà Ôi m?t s? noi gi?i ngh? d?t v?i s?i bông, hoa van du?c t?o b?ng s?i màu vàng và b?ng cu?m tr?ng. Lo?i v?i có hoa van cu?m du?c ua thích. Dân T?c THÁI : Dân T?c THÁI Tên t? g?i: Tay ho?c ThayTên g?i khác: Tay Thanh, Man Thanh, Tay Mu?i, Tày Mu?ng, Hàng T?ng, Tay D?, Th?.Nhóm d?a phuong: Ngành Ðen (Tay Ðam), Ngành tr?ng (Tay Ðón ho?c Khao).Dân s?: 1.040.549 ngu?i.Ngôn ng?: Thu?c nhóm ngôn ng? Tày - Thái (ng? h? Thái - Ka Ðai).L?ch s?: Ngu?i Thái có c?i ngu?n ? vùng Ðông Nam Á l?c d?a, t? tiên xa xua c?a ngu?i Thái có m?t ? Vi?t Nam t? r?t s?m. Cót xát r?t ph? bi?n ? vùng ngu?i Thái, dùng d? tr?i trên sàn tru?c khi x?p chi?u ph?c tay và các t?m d?m ng? lên trên. Cót du?c dan b?ng cây m?y loi, m?t lo?i cây thu?c loài tre, n?a m?c trên núi dá vôi cao. Dân T?c TH? : Dân T?c TH? Tên t? g?i: Th?.Tên g?i khác: Ngu?i Nhà làng, Mu?ng, Con Kha, Xá Lá Vàng.Nhóm d?a phuong: K?o, M?n, Cu?i, H?, Ðan Lai, Ly Hà, Tày Po?ng.Dân s?: 51.274 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng nói thu?c nhóm ngôn ng? Vi?t Mu?ng (ng? h? Nam Á). L?ch s?: Ð?a bàn cu trú hi?n nay c?a ngu?i Th? v?n là giao di?m c?a các lu?ng di cu xuôi ngu?c. Do nh?ng bi?n d?ng l?ch s? ? nh?ng th? k? tru?c, nh?ng nhóm ngu?i Mu?ng t? mi?n Tây Thanh Hoá d?ch chuy?n vào phía Nam g?p g? ngu?i Vi?t t? các huy?n ven bi?n Di?n Châu, Qu?nh Luu, Thanh Chuong ngu?c lên hoà nh?p v?i cu dân d?a phuong có th? là g?c Vi?t c? ? dây. Nh?ng ngu?i tha huong cùng chung c?nh ng? ?y ngày m?t hoà nh?p vào nhau thành m?t c?ng d?ng chung dân t?c Th?. Phong t?c r?t da d?ng, nhi?u khi trái ngu?c nhau. ? nhi?u dân t?c khác, khan tr?ng là d?u hi?u nhà có tang nhung ? ngu?i Th? và ngu?i Mu?ng, khan tr?ng du?c s? d?ng hàng ngày d? tôn v? d?p c?a trang ph?c. Dân T?c VI?T : Dân T?c VI?T Tên g?i khác: Kinh.Dân s?: Ngu?i Kinh chi?m 86,83% dân s? toàn qu?c.Ngôn ng?: Ngu?i Kinh có ti?ng nói và ch? vi?t riêng. Ti?ng Vi?t n?m trong nhóm ngôn ng? Vi?t Mu?ng (ng? h? Nam Á). L?ch s?: T? tiên ngu?i Kinh t? r?t xa xua dã d?nh cu ch?c ch?n ? B?c b? và b?c Trung b?. Trong su?t ti?n trình phát tri?n c?a l?ch s? Vi?t Nam, ngu?i Kinh luôn là trung tâm thu hút và doàn k?t các dân t?c anh em xây d?ng và b?o v? T? qu?c. Th? cúng t? tiên là ho?t d?ng tinh th?n quan tr?ng b?c nh?t c?a dân t?c Kinh. Có nhi?u cách b? trí c?a bàn th?. Bàn th? có th? kê trên giu?ng cao, giu?ng c?u hay bàn. Trên bàn th? có khám (ngai, ? hay ?nh), mâm tri?n (mâm b?ng), mâm dài (dài ru?u, dài tr?u, kê trên tam son) cùng ngu s? (d?nh, hai cây n?n, hai cây dèn) hay tam s? (d?nh, hai cây n?n), bát huong. Y môn có th? b?ng g? hay v?i. Dân T?c XINH MUN : Dân T?c XINH MUN Tên t? g?i: Xinh MunTên g?i khác: Pu?c, Xá, Pn?Nhóm d?a phuong: Xinh, Mun D?, Xinh Mun Ngh?t.Dân s?: 10.890 ngu?i. Ngôn ng?: Thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á). Ngu?i Xinh Mun gi?i ti?ng Thái. L?ch s?: Ngu?i Xinh Mun dã t?ng sinh s?ng lâu d?i ? mi?n Tây B?c Vi?t Nam. B? n? ph?c Xinh Mun tuy dã ch?u ?nh hu?ng sâu s?c c?a y ph?c Thái, nhung v?n gi? cách v?n khan riêng c?a mình. Dân T?c XO ÐANG : Dân T?c XO ÐANG Tên t? g?i: Xo Teng (Hdang, Xdang, Xdeng), To Ðrá (Xdrá, Hdrá), Mnâm, Ca Dong, Ha Lang (Xlang), Tà Tri (Tà Trê), Châu.Tên g?i khác: Hdang, Kmrâng, Con lan, Brila.Nhóm d?a phuong: Xo Teng, To Ðrá, Mnâm, Ca Dong, Ha Lang, Tà Tri, Châu.Dân s?: 96.766 ngu?i.Ngôn ng?: Ti?ng Xo Ðang thu?c ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á), g?n v?i ti?ng Hrê, Ba Na, Gié Triêng. Gi?a các nhóm có m?t s? t? v?ng khác nhau. Ch? vi?t dùng h? ch? cái La-tinh, m?i hình thành cách dây m?y ch?c nam. L?ch s?: Ngu?i Xo Ðang thu?c s? cu dân sinh t? lâu d?i ? Tru?ng Son - Tây Nguyên và vùng lân c?n thu?c mi?n núi c?a Qu?ng Nam, Qu?ng Ngãi. Ngôi nhà công c?ng (nhà rông) n?i b?t trong làng ? nhi?u vùng ngu?i Xo Ðang. Công trình ki?n trúc cao, to và d?p nh?t này dùng d? ti?p dón khách, h?i h?p, liên hoan an u?ng, t? ch?c m?t s? l? cúng và cung là ch? vui choi, ngh? ngoi lúc r?i rãi c?a nam gi?i. Nh?ng thanh thi?u niên khi chua có v? ra dây ng? dêm. Dân T?c XTIÊNG : Dân T?c XTIÊNG Tên g?i khác: Xa Ðiêng hay Xa Chiêng.Nhóm d?a phuong: Bù Lo, Bù Ðek (Bù Ðêh), Bù Biêk.Dân s?: 50.194 ngu?i.Ngôn ng?: thu?c nhóm ngôn ng? Môn - Kho Me (ng? h? Nam Á) tuong d?i g?n gui v?i ti?ng M?, Mnông, Cho Ro. Ch? vi?t hình thành t? tru?c nam 1975, theo ch? cái La-tinh. L?ch s?: Ngu?i Xtiêng sinh t? lâu d?i ? vùng Tru?ng Son - Tây Nguyên và mi?n dông Nam b?. Trong ngày l? m?ng lúa m?i, ngu?i Xtiêng thu?ng t? ch?c dâm trâu. Khi gi?t m?t trâu, h? ch? d?ng do?n thây cây g?o làm c?t. N?u dâm nhi?u trâu, l?n d?u gia ch? làm lo?i c?t don gi?n gâng srung, nh?ng l?n sau h? d?ng c?t gâng rai v?i nhi?u hoa van trang trí. Ðây là ph?n ng?n c?a cây c?t dâm trâu gâng rai. T?ng k?t: Các nhóm dân t?c : T?ng k?t: Các nhóm dân t?c Các dân t?c Vi?t Nam du?c x?p vào 8 nhóm ngôn ng? t?c ngu?i khác nhau: a- Nhóm van hoá ngôn ng? Nam Á: 1. Nhóm ngôn ng? Vi?t - Mu?ng: G?m các dân t?c Kinh, Mu?ng, Th?, Ch?t 2. Nhóm ngôn ng? Môn- Khmer: G?m các dân t?c Khmer, Ba- na, Xo- dang, Co- ho, Hrê, Mnông, Xtiêng, Bru-Vân ki?u, Co- tu, Gié- Triêng, M?, Kho- mú, Co, Tà- ôi, Cho- ro, Kháng, Xinh- mun, M?ng, Brâu, O- du, Ro-mam. 3. Nhóm ngôn ng? Tày - Thái: G?m các dân t?c Tày, Thái, Nùng, Sán Chay, Giáy, Lào, L?, B? Y. 4. Nhóm ngôn ng? H'mông - Dao: G?m các dân t?c H'mông, Dao, Pà Th?n. b- Nhóm van hoá ngôn ng? Nam Ð?o: 5. Nhóm ngôn ng? Mã lai - Ða d?o: G?m các dân t?c Cham, Chu-ru, Gia-rai, Ê-dê, Ra-glai c- Nhóm van hoá ngôn ng? Hán T?ng: 6. Nhóm ngôn ng? T?ng - Mianma: G?m các dân t?c Hà Nhì, La H?, Phù Lá, Lô Lô, C?ng, Si La. 7. Nhóm ngôn ng? Hán: G?m các dân t?c Hoa, Ngái, Sán Dìu. d. Nhóm ngôn ng? Kadai 8. Nhóm van hoá ngôn ng? Kadai: G?m có các dân t?c C? Lao, La Chí, La Ha, Pu Péo. Slide 57: Hình ?nh & thông tin: Trang di?n t? U? Ban Dân T?c (www.cema.gov.vn) Nh?c: Ti?ng Sáo; nh?c và l?i: Ph?m Minh Tu?n Ca si: Siu Black C? v?n k? thu?t: Tr?n Ðình Hoành So?n th?o & thi?t k?: Tr?n Lê Túy-Phu?ng Washington DC, 26 tháng 8, 2009 www.dotchuoinon.com B?u oi thuong l?y bí cùng Tuy r?ng khác gi?ng nhung chung m?t giàn ? ?