politiki oikonomia kef. 3

Κεφάλαιο 3 :

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 1 Κεφάλαιο 3 Παραγωγή και Συντελεστές Παραγωγής

Κλάδοι παραγωγής :

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 2 Κλάδοι παραγωγής Πρωτογενής Γεωργία – Πρώτες Ύλες και τελικά αγαθά Δευτερογενής Εργοστάσια 1 .Μεταποίηση (Βιομηχανία, Βιοτεχνία, Οικοτεχνία) 2.Κατασκευές (Δρόμοι, Λιμάνια, Κατοικίες) 3.Παραγωγή Ενέργειας (ηλεκτρισμός) Τριτογενής τομέας Εμπόριο και Βοηθητικές Υπηρεσίες (Διακίνηση) Προσωπικές υπηρεσίες (γιατρός, κουρέας) Κρατικές Υπηρεσίες (υγεία, άμυνα, δικαιοσύνη)

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 3 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Παραγωγή : είναι η διαδικασία μετατροπής των Συντελεστών της Παραγωγής σε αγαθά και υπηρεσίες χρήσιμα στον άνθρωπο. Επίσης εννοούμε και το αποτέλεσμα της παραγωγικής διαδικασίας, δηλ. το προϊόν. Κλάδος Παραγωγής : είναι το σύνολο των επιχειρήσεων που παράγουν το ίδιο ή παρόμοιο προϊόν. Με βάση το προϊόν που παράγει κάθε κλάδος διακρίνεται σε : 1) Πρωτογενής Τομέας (Γεωργία, Κτηνοτροφία, Αλιεία κλπ.). 2) Δευτερογενής Τομέας (Επεξεργασία, Μεταποίηση, Κατασκευές, Παραγωγή Ενέργειας). 3) Τριτογενής Τομέας (Εμπόριο και Υπηρεσίες).

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 4 ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Παραγωγικοί Συντελεστές θεωρούνται όλα τα μέσα ή οι πόροι που συντελούν στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Ομαδοποιούνται σε τέσσερις κατηγορίες : Κατηγορίες Αμοιβές 1) Εργασία Εργατικός Μισθός 2) Φύση ή Έδαφος Έγγειος Πρόσοδος ή Ενοίκιο 3) Κεφάλαιο Τόκος 4) Επιχειρηματικότητα Κέρδος ή Ζημιά

Slide 5:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 5 Βασικές Ιδιότητες – Χαρακτηριστικά . 1) Βρίσκονται σε Στενότητα ή Ανεπάρκεια : Περιορισμένη ποσότητα (λόγος εμφάνισης τιμών) → Οικονομικό Πρόβλημα 2) Παρουσιάζουν Εναλλακτικές Χρήσεις : Παραγωγή διαφορετικών αγαθών 3) Παρουσιάζουν Δυνατότητα Υποκατάστασης : Ένας συντελεστής μπορεί να υποκατασταθεί από άλλο συντελεστή (π.χ. 5 Μηχανήματα και 10 Εργάτες → 7 Μηχανήματα και 2 Εργάτες).

Slide 6:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 6 Συντελεστής παραγωγής: Εργασία Έννοια: Με τον όρο εργασία εννοούμε κάθε σωματική ή πνευματική ενέργεια που κάνει ο άνθρωπος και που αποβλέπει στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Αμοιβή εργασίας : Εργατικός μισθός (μισθός, ημερομίσθιο, ωρομίσθιο, προμήθεια). Προσφορά εργασίας: ενεργό πληθυσμό ή εργατικό δυναμικό. Προσφορά εργατικού δυναμικού: α) Ποσοτική (εξαρτάται από τον αριθμό των απασχολούμενων). β) Ποιοτική (εξαρτάται από την πνευματική στάθμη). Διακρίσεις της εργασίας: Πνευματική – Σωματική. Ειδικευμένη – Ανειδίκευτη. Διευθυντική – Εκτελεστική.

Slide 7:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 7 Συντελεστής παραγωγής: Φύση / έδαφος Έννοια: Περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος που συντελούν στην παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών (έδαφος – υπέδαφος, λίμνες, ποταμοί, υποθαλάσσιος πλούτος, δάση κλπ). Χρήση εδάφους: Ανέγερση κατοικιών – Γεωργία – Κατασκευή δρόμων – Εξόρυξη μεταλλευμάτων. Αμοιβή εδάφους: Ενοίκιο ή Έγγειος Πρόσοδος. Οι φυσικοί πόροι δεν μπορούν να αναπαραχθούν.

Slide 8:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 8 Συντελεστής παραγωγής: Κεφάλαιο Έννοια: Με τον όρο κεφάλαιο εννοούμε το υλικό ή πραγματικό κεφάλαιο δηλαδή όλα τα υλικά αγαθά που έχουν παραχθεί από τον άνθρωπο και χρησιμοποιούνται για την παραγωγή άλλων αγαθών (κεφαλαιουχικά ή παραγωγικά). Διάκριση κεφαλαίου: α) Πάγιο υλικό κεφάλαιο (Εργαλεία, Μηχανήματα, Κτίρια). β) Κυκλοφοριακό υλικό κεφάλαιο (Πρώτες ύλες, Ημικατεργασμένα και έτοιμα προϊόντα). Το Χρηματικό ή αποταμιευτικό κεφάλαιο δεν αποτελεί συντελεστή παραγωγής. Μπορεί όμως να μετατραπεί μέσω της επένδυσης ή ακόμα να χρησιμοποιηθεί για την απόκτηση οποιουδήποτε άλλου συντελεστή της παραγωγής. Αμοιβή κεφαλαίου: Τόκος και εκφράζεται σαν ποσοστό επί τοις εκατό και λέγεται επιτόκιο.

Slide 9:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 9 Συντελεστής παραγωγής: Επιχειρηματικότητα. Έννοια: Είναι η ανάληψη της πρωτοβουλίας και του κινδύνου από τον επιχειρηματία, να συνδυάσει και να οργανώσει κατάλληλα τους άλλους τρεις συντελεστές της παραγωγής. Αμοιβή: Κέρδος (θετική) ή Ζημιά (αρνητική). Η ανάληψη των επιχειρηματικών κινδύνων δεν είναι μια συνηθισμένη εργασία και για τον λόγο αυτό η επιχειρηματικότητα δεν εντάσσεται στο συντελεστή παραγωγής «εργασία».

Συνδυασμός Παραγωγικών Συντελεστών και Χρόνος στην παραγωγή:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 10 Συνδυασμός Παραγωγικών Συντελεστών και Χρόνος στην παραγωγή Άριστο Επίπεδο Παραγωγής είναι το σημείο που ο επιχειρηματίας ελαχιστοποιεί το Μέσο Κόστος Παραγωγής. Το διάστημα λειτουργίας της επιχείρησης είναι είτε Βραχυχρόνιο είτε Μακροχρόνιο.

Slide 11:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 11 Βραχυχρόνια Περίοδος Παραγωγής : Θεωρείται η περίοδος κατά την οποία η επιχείρηση, αν θέλει να αυξήσει ή να μειώσει την παραγωγή της, μπορεί να μεταβάλει μόνο ορισμένους συντελεστές της παραγωγής , ενώ ορισμένοι άλλοι μένουν σταθεροί. Εξαρτάται από το είδος της επιχείρησης (δηλ. κατασκευή αυτοκινήτων - ετοίμων ενδυμάτων). Μεταβλητοί : Αριθμός εργατών, καύσιμα, πρώτες ύλες κλπ. Σταθεροί : Ακίνητα, εργοστάσιο, μηχανήματα, εξοπλισμός κλπ. Μακροχρόνια Περίοδος Παραγωγής : Θεωρείται η περίοδος κατά την οποία η επιχείρηση μπορεί να μεταβάλει όλους τους Παραγωγικούς Συντελεστές, αν θέλει να αυξήσει ή να μειώσει την παραγωγή της.

ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 12 ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Συνάρτηση παραγωγής είναι η σχέση που συνδέει τις ποσότητες του παραγόμενου προϊόντος (Εκροές) και τις ποσότητες των παραγωγικών συντελεστών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τους (Εισροές). Η συνάρτηση της παραγωγής προσδιορίζεται αποκλειστικά από τις τεχνικές συνθήκες παραγωγής (τεχνολογία) και συμβολίζεται ως εξής: Q = f (K, N, L) όπου Q = Παραγόμενο προϊόν (Εκροές) f = Συνάρτηση – εξαρτάται από: Κ = Κεφάλαιο Ν = Φύση (Εισροές) L = Εργασία

Slide 13:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 13 Επειδή στη Βραχυχρόνια περίοδο οι συντελεστές (Κ) Κεφάλαιο (Κ), Φύση (Ν) παραμένουν σταθεροί και μεταβάλλεται μόνο ο συντελεστής Εργασία ( L) , η παραγωγή μπορεί να αυξηθεί μόνο όταν αυξηθεί η ποσότητα εργασίας . Η αύξηση της παραγωγής δε θα είναι ανάλογη με την αύξηση της ποσότητας της Εργασίας γιατί, περιορίζεται από το νόμο της Φθίνουσας Απόδοσης ή Μη Ανάλογης Απόδοσης των μεταβλητών συντελεστών της παραγωγής.

ΣΥΝΟΛΙΚΟ, ΜΕΣΟ ΚΑΙ ΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΙΟΝ :

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 14 ΣΥΝΟΛΙΚΟ, ΜΕΣΟ ΚΑΙ ΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΙΟΝ Συνολικό Προϊόν (TP , Total Product) είναι το προϊόν που παράγεται από όλους τους εργάτες μαζί. Π . χ . ένα εργοστάσιο έχει 10 εργάτες και παράγουν καθημερινώς 120 φορέματα. Συνολικό προϊόν είναι τα 120 φορέματα. Μέσο Προϊόν ( AP, Average Product) είναι το προϊόν που παράγεται κατά μέσο όρο ανά εργάτη ή ανά μηχανή. Μέσο Προϊόν = Συνολικό Προϊόν ΑΡ = Q = 120 = 12 Αριθμός Εργατών L 10 Μέσο προϊόν είναι 12 φορέματα ανά εργάτη την ημέρα.

Slide 15:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 15 Οριακό Προϊόν ( MP, Marginal Product) είναι το επιπλέον προϊόν που παράγεται με την προσθήκη κάθε νέου εργάτη, δηλ. το προϊόν που παράγει ο επιπλέον εργάτης (τελευταίος). Οριακό Προϊόν = Διαφορά Συνολικού Προϊόντος ΜΡ = Δ Q Διαφορά Αριθμού Εργατών Δ L

Slide 16:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 16

Slide 17:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 17

Slide 18:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 18

ΣΤΑΔΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 19 ΣΤΑΔΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 1ο Στάδιο Αύξουσας Οριακής Απόδοσης Η καμπύλη ΤΡ αρχίζει από την αρχή των αξόνων στο 0 και ανέρχεται με αύξοντα ρυθμό, αφού το Οριακό Προϊόν αυξάνεται και τερματίζεται στο σημείο Δ, όπου μεγιστοποιείται το Οριακό Προϊόν. Το μέσο προϊόν αυξάνεται συνεχώς γιατί το οριακό προϊόν είναι μεγαλύτερο από το μέσο προϊόν. Ο λόγος της αύξουσας απόδοσης της εργασίας είναι το ότι οι προστιθέμενες μονάδες του μεταβλητού συντελεστή εργασίας συνδυάζονται ολοένα και πιο αποδοτικά με τις μονάδες των σταθερών συντελεστών Φύση, Κεφάλαιο. ΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΙΟΝ > ΜΕΣΟ ΠΡΟΙΟΝ → ΜΕΣΟ ΠΡΟΙΟΝ ↑ (αυξάνεται)

Slide 20:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 20 2ο Στάδιο Φθίνουσας Οριακής Απόδοσης Η καμπύλη ΤΡ ανέρχεται με φθίνοντα ρυθμό (ΑΒ) και φθάνει στο σημείο (Β), όπου μεγιστοποιείται το ΤΡ, ενώ το Οριακό Προϊόν φθάνει στο σημείο (Ζ) όπου μηδενίζεται – (καμπύλη ΜΡ τέμνει τον άξονα) – λόγω του νόμου της φθίνουσας οριακής απόδοσης. Το Μέσο Προϊόν αυξάνεται μέχρι το σημείο (Ε), όπου τέμνει η καμπύλη ΜΡ την ΑΡ και στη συνέχεια μειώνεται, διότι το Οριακό Προϊόν είναι μικρότερο από το Μέσο Προϊόν. Οι μονάδες του μεταβλητού συντελεστή εργασίας συνδυάζονται δυσανάλογα με τους σταθερούς συντελεστές Φύση, Κεφάλαιο. ΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΙΟΝ < ΜΕΣΟ ΠΡΟΙΟΝ → ΜΕΣΟ ΠΡΟΙΟΝ ↓ (μειώνεται )

Slide 21:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 21 3ο Στάδιο Αρνητικής Οριακής Απόδοσης Αν συνεχιστεί η προσθήκη νέων εργατών, τότε το ΤΡ αρχίζει να μειώνεται (μετά το Β), επειδή το ΜΡ γίνεται αρνητικό (μετά το Ζ). Οι προστιθέμενες μονάδες του μεταβλητού συντελεστή εργασίας συνδυάζονται πλέον εντελώς ασύμφορα με τους σταθερούς συντελεστές Φύση, Κεφάλαιο. Χρησιμοποιούνται περισσότεροι εργάτες από όσοι χρειάζονται, με αποτέλεσμα ορισμένοι να υποαπασχολούνται και να εμποδίζουν και τους άλλους στην εργασία τους.

Slide 22:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 22 Δε συμφέρει στην επιχείρηση να προχωρήσει στο 3ο στάδιο παραγωγής , αφού θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει λιγότερους εργάτες και να έχει μεγαλύτερη παραγωγή. Επίσης δε συμφέρει να σταματήσει στο 1ο στάδιο, γιατί υπάρχουν ακόμα περιθώρια αύξησης της παραγωγής, αφού τα σταθερά έξοδα επιμερίζονται σε μεγαλύτερη ποσότητα παραγωγής, πράγμα που συμβάλλει στη μείωση του κόστους παραγωγής. Το πιο αποτελεσματικό επίπεδο παραγωγής για μια επιχείρηση βρίσκεται στο 2ο στάδιο παραγωγής.

ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΦΘΙΝΟΥΣΑΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 23 ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΦΘΙΝΟΥΣΑΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Καθώς αυξάνεται η ποσότητα του μεταβλητού συντελεστή στην παραγωγική διαδικασία, ενώ οι υπόλοιποι συντελεστές και η τεχνολογία παραμένουν σταθεροί, μετά από ένα ορισμένο σημείο η απόδοση του μεταβλητού συντελεστή (πρώτα η Οριακή και μετά η Μέση) αρχίζει να μειώνεται, εξαιτίας της δυσανάλογης σχέσης σταθερού και μεταβλητού συντελεστή παραγωγής. Όταν η επιχείρηση κατορθώσει να βρει το άριστο επίπεδο παραγωγής της ( optimum) , τότε λέμε ότι η επιχείρηση βρίσκεται σε κατάσταση ισορροπίας και δεν έχει κανένα λόγο να μεταβάλει το επίπεδο παραγωγής της. Εμφανίζεται μόνο στη Βραχυχρόνια περίοδο , όπου ορισμένοι παραγωγικοί συντελεστές είναι σταθεροί και ορισμένοι μεταβλητοί, και όχι στη Μακροχρόνια περίοδο, όπου όλοι οι συντελεστές είναι μεταβλητοί.

ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 24 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Παράδειγμα : Στο εργοστάσιο Α 5 εργάτες παράγουν σε μια μέρα 100 τεμάχια, ενώ στο Β 8 εργάτες παράγουν 120 τεμάχια. Παραγωγή είναι το προϊόν που παράγεται συνολικά σε ορισμένο χρόνο, (δηλ. στο Α είναι 100 και στο Β είναι 120). Παραγωγικότητα είναι το προϊόν που παράγεται ανά μονάδα εργασίας σε ορισμένο χρόνο, δηλαδή το μέσο προϊόν Συνολικό προϊόν Αριθμός Εργατών Για το Α = 100 = 20 και για το Β = 120 = 15 5 8

Slide 25:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 25 Η παραγωγικότητα επηρεάζεται από τους εξής παράγοντες : Την ευσυνειδησία των εργαζομένων (συμπεριφορά εργοδότη, μισθός, άλλα ωφελήματα). Τις συνθήκες εργασίας των εργαζομένων (θόρυβος, ένταση, κίνδυνοι). Τον καταμερισμό εργασίας (ποσοτική και ποιοτική βελτίωση της παραγωγής). Τη μόρφωση και επιμόρφωση των εργαζομένων (προγράμματα Αρχής Βιομηχανικής Κατάρτισης). Την εφαρμογή σύγχρονης τεχνολογίας(σύγχρονα μηχανήματα  αύξηση της παραγωγής) . Την ορθολογική οργάνωση και διοίκηση της εργασίας (ομαλή διεξαγωγή των εργασιών).

Slide 26:

ΠΙΓΓΟΥΡΑΣ/08-09 26 Σημασία υπολογισμού της Παραγωγικότητας Είναι μέτρο διαχρονικής σύγκρισης μεταξύ των εργαζομένων στην ίδια επιχείρηση. Είναι μέτρο σύγκρισης των εργαζομένων σε ομοειδής επιχειρήσεις.