Wiarygodność badań klinicznych

Rodzaje badań biomedycznych: 

Rodzaje badań biomedycznych EKSPOZYCJA ZALEŻY OD BADACZA BADANIE EKSPERYMENTALNE BADANIE OBSERWACYJNE TAK NIE RANDOMIZACJA BADANIE RANDOMIZOWANE BADANIE Z GRUPĄ KONTROLNĄ BEZ RANDOMIZACJI TAK NIE

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją: 

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją poprawność randomizacji i jej utajnienie ( allocation concealment ); odsetek pacjentów, którzy ukończyli obserwację ( completeness of follow-up ); analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem ( intention-to-treat analysis ); ślepa próba (maskowanie; blinding ); inne kryteria.

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją: 

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją poprawność randomizacji i jej utajnienie ( allocation concealment ); odsetek pacjentów, którzy ukończyli obserwację ( completeness of follow-up ); analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem/protokołem ( intention-to-treat analysis ); ślepa próba (maskowanie; blinding ); inne kryteria.

Poprawność randomizacji: 

Poprawność randomizacji celem randomizacji jest uzyskanie grup podobnych pod względem możliwie wszystkich czynników zwanych czynnikami zakłócającymi ; dzięki temu jedyną cechą różniącą obie grupy jest oceniana interwencja i można jej wówczas przypisać różnice w obserwowanych efektach.

Znaczenie czynników zakłócających: 

Znaczenie czynników zakłócających Jeżeli czynnik zakłócający nie jest uwzględniony w programie badania i analizie, to: nie możemy rozstrzygnąć czy zaobserwowana zależność pomiędzy badanym czynnikiem a chorobą jest skutkiem tego czynnika czy czynnika zakłócającego

Poprawność randomizacji: 

Poprawność randomizacji wiarygodność badania z randomizacją zależy od poprawności jego przeprowadzenia; uchybienia w tym zakresie zwiększają ryzyko, że zaobserwowane przez badaczy różnice efektów będą istotnie odbiegać od istniejących w rzeczywistości (tzw. błędy systematyczne ).

Błędy przypadkowe i systematyczne: 

Błędy przypadkowe i systematyczne Rzeczywista wartość danej cechy w grupie Obserwowana wartość danej cechy w grupie

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją: 

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją poprawność randomizacji i jej utajnienie ( allocation concealment ); odsetek pacjentów, którzy ukończyli obserwację ( completeness of follow-up ); analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem/protokołem ( intention-to-treat analysis ); ślepa próba (maskowanie; blinding ); inne kryteria.

Czy oceniano wszystkich pacjentów włączonych do badania?: 

Czy oceniano wszystkich pacjentów włączonych do badania? Rezygnacja samego pacjenta lub wycofanie przez badacza ( withdrawal ), Nie wiadomo co się z pacjentem stało ( lost to follow-up ), Im więcej pacjentów wypada z badania tym bardzie rośnie prawdopodobieństwo zachwiania równowagi między analizowanymi grupami ( czynniki zakłócające )

Czy oceniano wszystkich pacjentów włączonych do badania?: 

Czy oceniano wszystkich pacjentów włączonych do badania? w badaniu wypadło 5% badanych przy różnicy występowania punktu końcowego 1,5% versus 3% ; w badaniu wypadło 5% badanych przy różnicy występowania punktu końcowego 15% versus 30% ; Stosuje się analizę wyników z poprawką na najgorszy scenariusz (worst case scenario sensitivity analisis)

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją: 

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją poprawność randomizacji i jej utajnienie ( allocation concealment ); odsetek pacjentów, którzy ukończyli obserwację ( completeness of follow-up ); analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem/protokołem ; ślepa próba (maskowanie; blinding ); inne kryteria.

Czy oceniano wszystkich pacjentów włączonych do badania?: 

Czy oceniano wszystkich pacjentów włączonych do badania? Zmiany dotyczące interwencji w toku prowadzenia badania, np. zimniejsze lub zwiększenie dawki, Przenoszenie pacjentów w toku badania do innej grupy niż byli początkowo zakwalifikowani w drodze randomizacji. Aby zachować wyjściową równowagę czynników zakłócających stosuje się analizę wyników w grupach wyodrębnionych zgodnie z zaplanowanym leczeniem (ITT analisys)

Slide 13: 

Analiza wyników zgodnie z zaplanowanym leczeniem lub protokołem

Slide 14: 

Analiza wyników zgodnie z zaplanowanym leczeniem lub protokołem

Slide 15: 

Analiza wyników zgodnie z zaplanowanym leczeniem lub protokołem

Slide 16: 

Analiza wyników zgodnie z zaplanowanym leczeniem lub protokołem

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją: 

Ocenie wiarygodności badania z randomizacją poprawność randomizacji i jej utajnienie ( allocation concealment ); odsetek pacjentów, którzy ukończyli obserwację ( completeness of follow-up ); analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem/protokołem; ślepa próba (maskowanie; blinding ); inne kryteria.

Maskowanie, ślepa próba: 

Maskowanie, ślepa próba Pacjenci – pacjent różnie interpretuje swoje objawy w zależności od tego w której grupie się znajduje, Zespół medyczny – inne traktowanie pacjentów w zależności od ich przynależności do grupy, Osoby wykonujące badania dodatkowe i zbierające dane od pacjentów – różna interpretacja wyników badań w zależności od ich przynależności do grupy, Osoba analizująca dane – aby zapoiec nieobiektywnym decyzjom dotyczącym analizy statystycznej.

Maskowanie, ślepa próba: 

Maskowanie, ślepa próba Pojedyncza ślepa próba ( single blind ), Podwójna ślepa próba ( double blind ), Próba otwarta ( open label ), Podwójnie pozorowana próba ( double dummy ).

Idealne placebo: 

Idealne placebo Dla zachowania wiarygodności badań ważne jest zapewnienie, że zastosowane placebo, uniemożliwia pacjentowi zorientowanie się, czy otrzymuje lek czy też substancje obojętną. W ten sposób eliminuje się jedno z głównych źródeł zafałszowań wyników badania – podświadomej tendencji zarówno u badacza jak i badanego do przeceniania efektu nowej substancji – „nowoczesnej” i budzącej nadzieje.

Idealne placebo: 

Idealne placebo Do rozkodowania może dojść jeśli: placebo jest odmienne od leku pod względem wyglądu lub smaku; pacjenci komunikują się między sobą i mogą zauważyć różnice w działaniach niepożądanych preparatów lub charakterystycznych objawach; w sytuacji badań pacjentów z chorobami przewlekłymi istotna jest ich wiedza na temat leków stosowanych w terapii.

Idealne placebo: 

Idealne placebo Problemy ze stworzeniem odpowiedniego placebo są tym bardziej oczywiste w badaniach oceniających interwencje chirurgiczne i inne metody inwazyjne. Zabieg pozorowany (sham procedure)

Zabieg pozorowany: 

Zabieg pozorowany

Zabieg pozorowany: 

Zabieg pozorowany W sytuacji, gdy chirurgiczna lub medyczna procedura stanowi metodę leczenie to randomizacja i użycie placebo w grupie kontrolnej stwarza problemy natury etycznej. Nie tylko pacjent jest utrzymywany w niewiedzy ale lekarz, który ma zastosować aktywne lub nieaktywne leczenie, musi być czynnie zaangażowany w „oszustw”. Przykładami mogą by takie procedury jak operacje chirurgiczne, akupunktura czy metody psychoterapii.

Ślepa próba, placebo a interwencja: 

Ślepa próba, placebo a interwencja Aby uniknąć błędnego wnioskowania wynikającego z różnego poziomu sprawności posługiwania się określoną techniką np. chirurgiczną, stosuje się randomizację pacjentów do chirurgów biegłych w danej technice ( expertise based randomised controlled trial )

Idealne placebo: 

Idealne placebo Placebo w idealnym badaniu: pacjent nieświadomy samego udziału w badaniu; badacz nie powinien być informowany o udziale w badaniu, aby zachować obiektywność jego decyzji; diagnoza choroby powinna być obiektywna, aby uniknąć badania populacji „szpitalnej”, a stosowane pomiary nie powinny bezpośrednio dotyczyć pacjenta. JAK TO ZROBIĆ???

Rodzaje badań biomedycznych: 

Rodzaje badań biomedycznych EKSPOZYCJA ZALEŻY OD BADACZA BADANIE EKSPERYMENTALNE BADANIE OBSERWACYJNE TAK NIE GRUPA KONTROLNA BADANIE OPISOWE TAK NIE BADANIE ANALITYCZNE KIERUNEK OBSERWACJI BADANIE PROSPEKTYWNE BADANIE RETROSPEKTYWNE BADANIE PRZEKROJOWE

Slide 28: 

Czy badane grupy były podobne pod względem wszystkich znanych czynników determinujących stan zdrowia oprócz badanego czynnika? Czy w analizie wprowadzono poprawkę na nierównowagę znanych czynników zakłócających? Czy ekspozycję i punkty końcowe oceniano w sposób obiektywny tak samo w obu grupach? Czy badany stan kliniczny obejmował wszystkich pacjentów którzy rozpoczęli obserwację? Ocena wiarygodności obserwacyjnych badań analitycznych

Slide 29: 

Kryteria Brandforda Hilla : Czy narażenie poprzedzało wystąpienie stanu klinicznego; Czy „efekt” (stan kliniczny) zależał od stopnia narażenia? Czy obserwowana zależność była opisana przez innych autorów na innych grupach pacjentów? Czy po zaprzestaniu narażenia zmniejszył się „efekt” (stan kliniczny); Czy postulowany związek da się poprzeć wiarygodną hipotezą biologiczną? Wnioskowanie przyczynowo-skutkowe

Ocena wiarygodności obserwacyjnych badań analitycznych: 

Ocena wiarygodności obserwacyjnych badań analitycznych

Ocena wiarygodności obserwacyjnych badań analitycznych: 

Ocena wiarygodności obserwacyjnych badań analitycznych