logging in or signing up Harita_Bilgisi_ahmetaydin.com.tr nidyatemha Download Post to : URL : Related Presentations : Share Add to Flag Embed Email Send to Blogs and Networks Add to Channel Uploaded from authorPOINT lite Insert YouTube videos in PowerPont slides with aS Desktop Copy embed code: (To copy code, click on the text box) Embed: URL: Thumbnail: WordPress Embed Customize Embed The presentation is successfully added In Your Favorites. Views: 274 Category: Education License: Some Rights Reserved Like it (0) Dislike it (0) Added: September 20, 2011 This Presentation is Public Favorites: 0 Presentation Description No description available. Comments Posting comment... Premium member Presentation Transcript Harita Bilgisi: İçindekiler: 1. Tanım 2. Projeksiyon Tipleri 3. Ölçek 4. Harita Çeşitleri Ölçeklerine Göre Kullanım Amaçlarına Göre 5. Haritalarda Uzunluk ve Alan Hesaplama 6. Harita Çizim Yöntemleri 7. Profil Oluşturma Harita Bilgisi 20.09.2011 15:03 1 ahmetaydin.com.tr Gitmek istediğiniz konu başlığına tıklayınız.1. Tanım : 1. Tanım Harita: Dünyanın tamamının veya bir kısmının belli bir ölçek dahilinde küçültülerek, kuşbakışı görünümünün düzleme aktarılmasıdır. Altı çizili kelimeler bir çizimin harita olabilmesi için gerekli olan koşullardır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 2 ahmetaydin.com.trHaritalar Çizilirken Dikkat Edilecek Hususlar;: Haritalar Çizilirken Dikkat Edilecek Hususlar; Kulanım amacı belirlenir Ölçek belirlenir Amaca uygun başlık belirlenir Çizimi yapılacak yerin konumu belirlenir. Çizim yapılacak yerin alanı belirlenir. Çizim yöntemi (Projeksiyon) belirlenir. Çizimde kullanılacak sembol ve işaretler (Lejant) belirlenir. 20.09.2011 15:03 3 ahmetaydin.com.trSlide 4: BAŞLIK İŞARETLER ÖLÇEK YÖN COĞRAFİ KOORDİNATLARI ÇERÇEVE 20.09.2011 15:03 Başa Dön 4 ahmetaydin.com.trSlide 5: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 5 ahmetaydin.com.trGerçek ve İzdüşüm Alan;: Gerçek ve İzdüşüm Alan; Gerçek alan, yeryüzü şekillerinin tüm engebeleri ile hesaplanan alanıdır. İzdüşüm alanı ise engebe faktörü ortadan kaldırılarak yükselti sıfır metre kabul edilerek hesaplanan alandır. İzdüşüm alanda her yer düz kabul edilir. Türkiye’de izdüşüm alanı ile gerçek alan arasındaki farkın en fazla olduğu bölgeler Doğu Anadolu ve Karadeniz, en az olduğu bölgeler ise Marmara ve Güney Doğu Anadolu’dur. Türkiye’nin Gerçek Alanı: 814.578 Km 2 Türkiye’nin İzdüşüm Alanı: 780.576 Km 2 Arada yaklaşık 34.000 km 2 lik farkın bulunması Türkiye’nin dağlık bir ülke olduğunu gösterir. 20.09.2011 15:03 6 ahmetaydin.com.trSlide 7: Bir ülkenin gerçek alanı ile iz düşüm alanı arasında çok fazla fark varsa, bu ülke için aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir? Alçak ovalar geniş yer kaplar. Güney Yarımküre’ de yer alır. Çok sayıda akarsu ve göl vardır. Deniz ile kıyısı vardır. Yüksek dağlar geniş yer kaplar. 20.09.2011 15:03 7 ahmetaydin.com.trHaritada olmazsa olmazlar:: Haritada olmazsa olmazlar: 1. Kuşbakışı Görünüm: Yandan görünümle harita çizilmez. Bu şekilde yapılan çizimler harita değil resim olur. Haritalar daima tepeden görünümle çizilir. Buna kuşbakışı görünüm denir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 8 ahmetaydin.com.trÖncü Soru: Öncü Soru Dünya haritaları çiziminde uzaklık, alan ya da açılarda bozulmalar meydana gelir. Bu durumun t emel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? Meridyenlerin aralıklarının eşit olması Kara ve denizlerin dağılımı Yer şekillerinin engebeli olması Dünya’ nın küresel şekilde olması Çizim yönteminin iyi seçilememesi 20.09.2011 15:03 9 ahmetaydin.com.trSlide 10: 2. Düzleme aktarma: Harita herhangi bir zemine-düzleme aktarılır. Ancak bu aktarımda zorunlu olarak hatalar meydana gelir. Çünkü küresel bir şekli düz bir zemine hatasız aktarmak imkansızdır. Dünyamız da küresel bir şekle sahip olduğundan hatasız bir harita çizilememektedir. Hataları en aza indirmek için çeşitli projeksiyon ( izdüşüm ) yöntemleri geliştirilmiştir. Şimdi bu yöntemlerden bazılarını görelim. Haritada olmazsa olmazlar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 10 ahmetaydin.com.trProjeksiyon Yöntemleri:: Projeksiyon Yöntemleri: Orta kuşak ve çevresini en az hata ile çizmek için kullanılır. 1. Konik Projeksiyon: Video İçin Tıkla 20.09.2011 15:03 Başa Dön 11 ahmetaydin .com.trSlide 12: Projeksiyon Yöntemleri: 2 . Silindir ik Projeksiyon: Ekvator ve çevresini en az hata ile çizmek için kullanılır. Video İçin Tıkla 20.09.2011 15:03 Başa Dön 12 ahmetaydin.com.trSlide 13: Projeksiyon Yöntemleri: 3. Düzlem Projeksiyon: Kutuplar ve çevresini en az hata ile çizmek için kullanılır. Video İçin Tıkla 20.09.2011 15:03 Başa Dön 13 ahmetaydin.com.trÖncü Soru: Öncü Soru Yeryüzünün herhangi bir bölümünün kuşbakışı olarak çizilmesiyle elde edilen şekillerin harita özelliğini taşıyabilmesi için öncelikle aşağıdaki şartlardan hangisi gereklidir? Kullanılan işaretlerin açıklanmış olması Koordinatların belirtilmiş olması Belli bir ölçeğe göre çizilmiş olması Eşyükselti eğrileriyle çizilmiş olması Yükselti değerlerinin gösterilmiş olması 20.09.2011 15:03 14 ahmetaydin.com.tr3. Ölçek:: 3. Ölçek: Ölçek haritalardaki küçültme oranıdır. Çizimi yapılan yerin kaç kez küçültüldüğünü gösterir. Ölçekten yararlanarak kuşuçuşu uzaklık ve izdüşüm alan hesaplamaları yapılır. İki çeşit ölçek vardır. Çizgi ölçek: Kesir ölçek: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 15 ahmetaydin.com.trA) Çizgi ölçek:: A) Çizgi ölçek: Haritanın altında eşit aralıklara bölünmüş bir doğru çizilir. Bu doğrudaki herbir aralık(çentik) harita üzerindeki uzaklığın gerçekte kaç km olduğunu gösterir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 16 ahmetaydin.com.trSlide 17: Haritada iki nokta arasındaki kuş uçuşu uzaklığın daha pratik olarak bulunmasını sağlar. A) Çizgi ölçek: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 17 ahmetaydin.com.trSlide 18: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 18 ahmetaydin.com.trSlide 19: 1/25.000, 1/600.000 gibi kesirlerle ifade edilir. Pay daima 1’dir. Payda ise çizimi yapılan yerin kaç kez küçültüldüğünü gösterir. Örnek; Eviniz ile okulunuz arası gerçekte 4 km olsun. Çizilen haritada eviniz ile okulunuz arası 2 cm olarak gösterildi ise bu haritanın ölçeği B) Kesir ölçek: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 19 ahmetaydin.com.trSlide 20: Ölçeksiz kabataslak yapılan çizimlere kroki denir. Haritalarla ortak yanı kuşbakışı olarak düzleme aktarılmasıdır. Ayrılan yanı ise ölçeksiz orantısız olmasıdır. Günlük hayatta tariflerde sıklıkla kullanılır. Kroki nedir? 20.09.2011 15:03 Başa Dön 20 ahmetaydin.com.trSlide 21: Kesir Ölçeği Çizgi Ölçeğe Çevirme Kesir ölçeği, çizgi ölçeğe çevirirken önce 1 cm'nin kaç km'yi gösterdiği bulunur. Örnek : 1 / 2.500.000 ölçeğinde 1 cm 25km'yi gösterdiğine göre çizgi ölçekte de 1 cm 25 km'yi göstermelidir. Bir doğru parçası çizilerek eşit aralıklara bölünür. Üzerine , 1 cm 25 km'yi gösterecek şekilde değerler yazılır. Sıfırın sol tarafındaki aralık 25 km'den daha kısa uzunlukların ölçülmesine yarayacak biçimde bölümlenir. 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 21 0 25 50 75 100 km 25 1 cmÇizgi Ölçeği Kesir Ölçeğe Çevirme: Çizgi Ölçeği Kesir Ölçeğe Çevirme Çizgi ölçeği kesir ölçeğe çevirirken önce ölçeğin uzunluğunun , toplam kaç km'yi gösterdiği bulunur. 1 cm'nin kaç km'yi gösterdiğini bulmak için orantı kurulur. Örneğin : Çizgi ölçeğin uzunluğu 5 cm'dir. 5 cm 20 km gösterdiğine göre 1 cm x km'yi gösterir x = 20 / 5 = 4 km Bulunan değer cm'ye çevrilir. Buna göre kesir ölçek 1 / 400.000'dir. 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 22 0 4 8 12 16 km 4 1 cmHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri a) Planlar: Ölçekleri 1/1 ile 1/20.000 arasında olan haritalardır. A) Ölçeklerine Göre; 1. Büyük ölçekli haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 23 ahmetaydin.com.trHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri b) Topoğrafya Haritaları: Ölçekleri 1/20.000 ile 1/200.000 arasında olan haritalardır. A) Ölçeklerine Göre; 1. Büyük ölçekli haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 24 ahmetaydin.com.trHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri Ölçekleri 1/200.000 ile 1/500.000 arasında olan haritalardır. A) Ölçeklerine Göre; 2. Orta ölçekli haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 25 ahmetaydin.com.trHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri Ölçeğinin paydası 500.000 den büyük olan haritalardır. Ya da ölçeği 1/500.000 den daha küçük olan haritalardır. Örn; 1/800.000 vb. A) Ölçeklerine Göre; 3. Küçük ölçekli haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 26 ahmetaydin.com.trSlide 27: Büyük Ölçekli Haritalar ile Küçük Ölçekli Haritalar Arasındaki Farklar BÜYÜK ÖLÇEK: -Ayrıntı fazladır -Küçültme oranı azdır -Hata payı azdır. -Gösterilen alan az -İzohipsler arasındaki yükselti farkı az 10-20-30m gibi KÜÇÜK ÖLÇEK -Ayrıntı azdır. - Küçültme oranı fazladır. -Hata payı fazladır. - Gösterilen alan fazla -İzohipsler arasındaki yükselti farkı fazladır 500-1000m 1/200.000 1/8.000.000 20.09.2011 15:03 Başa Dön 27 ahmetaydin.com.trSlide 28: Çamlıca tepesi 1/10.000 Çamlıca tepesi 1/75.000 Yükseltisi yaklaşık 270 m olan Çamlıca tepesi az küçültüldüğü İçin haritada geniş alan kaplamıştır. Alan geniş olduğu için fazla sayıda izohips çizilebilmiştir. Bu nedenle izohipsler arası yükselti farkı azdır. Yükseltisi yaklaşık 270 m olan Çamlıca tepesi fazla küçültüldüğü İçin haritada dar alan kaplamıştır. Alan dar olduğu için az sayıda izohips çizilebilmiştir. Bu nedenle izohipsler arası yükselti farkı fazladır. 100 m 200 m 20.09.2011 15:03 Başa Dön 28 ahmetaydin.com.trSlide 29: I. 1 / 20000 II. 1 / 200000 III. 1 / 300000 IV. 1 / 800000 V. 1 / 1200000 Yukarıda ölçekleri verilen haritalardan hangisinde ayrıntıyı gösterme gücü en fazladır ? A) I B) II C) III D) IV E) V 20.09.2011 15:03 29 ahmetaydin.com.trSlide 30: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 30 ahmetaydin.com.trSlide 31: Yeryüzü şekillerini göstermek için çizilir. Yalnızca bu haritalardan profil çıkartılabilir. Harita Çeşitleri B) Kullanım Amaçlarına Göre; 1. Fiziki haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 31 ahmetaydin.com.trSlide 32: Siyasi ülke, idari il,ilçe vb sınırları göstermek için çizilir. Harita Çeşitleri B) Kullanım Amaçlarına Göre; 2. Siyasi ve idari haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 32 ahmetaydin.com.trSlide 33: Beşeri haritalar nüfus,göç,yerleşme vb ekonomik haritalar ise tarım,maden,hayvancılık gibi ekonomik etkinliklerin dağılışını gösterir. Harita Çeşitleri B) Kullanım Amaçlarına Göre; 3. Beşeri ve ekonomik haritalar: Nüfus Tarım 20.09.2011 15:03 Başa Dön 33 ahmetaydin.com.trHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri Uzman kişiler için oluşturulan haritalardır. Deprem,jeoloji vb. B) Kullanım Amaçlarına Göre; 4. Özel haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 34 ahmetaydin.com.tr5. Haritalarda Uzunluk ve Alan Hesaplama: 5. Haritalarda Uzunluk ve Alan Hesaplama Hesaplamalarda uzunluk ölçülerini kullanacağımızdan kısa bir hatırlatma yapalım. 10 hm 100 dam 1000 m 10.000 dm 100.000 cm 1.000.000 mm A) Uzunluk Hesaplama 1 km yi cm ye çevirmek için yanına 5 sıfır ilave ederiz. Cm’yi km’ye çevirmek için ise yanından 5 sıfır sileriz. Genellikle bu işlem gerekli olacaktır. 1 km= 20.09.2011 15:03 Başa Dön 35 ahmetaydin.com.tra) Gerçek uzunluk bulma:: a) Gerçek uzunluk bulma: G.U= H.U. X ÖLÇEK PAYDASI Soru: 1/3.000.000 ölçekli haritada Bursa ile İstanbul arası 3 cm gösterildiğine göre bu iki şehir arası kuşuçuşu gerçek uzaklık kaç km’dir ? Gu = 3 x 3.000.000 ölçeğin paydası cm cinsindendir. Sonuç km olarak istendiğinden 5 sıfır önceden silinir veya çarpılır sonra silinir. G.U= 90 km A) Uzunluk Hesaplama 20.09.2011 15:03 Başa Dön 36 ahmetaydin.com.tr G.U H.U ÖLÇEK PAYDASIb) Harita uzunluğu bulma:: b) Harita uzunluğu bulma: Soru: Gerçekte 100 km olan iki şehir arası 1/1000.000 ölçekli haritada kaç cm olarak gösterilir. A) Uzunluk Hesaplama 20.09.2011 15:03 Başa Dön 37 ahmetaydin.com.trKarşılaştırmalı soru: Karşılaştırmalı soru Soru: 1/200.000 ölçekli haritada 4 cm olarak gösterilen iki şehir arası 1/800.000 ölçekli haritada kaç cm olarak gösterilir? Bu tip sorularda öncelikle 1. haritadaki verilerden yararlanarak gerçek uzaklık bulunur. İkinci haritada harita uzunluğunu bulmak mümkün hale gelir. 1. Harita G.U: ? H.U: 4 CM Ölçek=1/200.000 G.U= H.U. X ÖLÇEK PAYDASI G.U= 4 X 200.000 G.U= 8 KM 2. Harita G.U: ? BİRİNCİ HARİTADA 8 KM OLDUĞUNU BULDUK H.U: ? Ölçek=1/200.000 H.U= G.U/ ÖLÇEK PAYDASI H.U= 8 / 800.000 H.U= 1 CM 20.09.2011 15:03 Başa Dön 38 ahmetaydin.com.trc) Ölçek bulma:: c) Ölçek bulma: A) Uzunluk Hesaplama Soru: Haritada 7 cm gösterilen iki merkez arası gerçekte 210 km olduğuna göre bu haritanın ölçeği nedir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 39 ahmetaydin.com.trKarşılaştırmalı soru: Karşılaştırmalı soru Soru: 1/200.000 ölçekli haritada 4 cm olarak gösterilen iki şehir arası başka bir haritada 2 cm gösterildiğine göre haritanın ölçeği nedir? Bu tip sorularda öncelikle 1. haritadaki verilerden yararlanarak gerçek uzaklık bulunur. İkinci haritanın ölçeğini bulmak mümkün hale gelir. 1. Harita G.U: ? H.U: 4 cm Ölçek=1/200.000 G.U= H.U. X ÖLÇEK PAYDASI G.U= 4 X 200.000 G.U= 8 KM 2. Harita G.U: ? BİRİNCİ HARİTADA 8 KM OLDUĞUNU BULDUK H.U: 2 cm Ölçek= Ölçek= hu/ gu Ölçek= 2/8 Ölçek= 1/400.000 20.09.2011 15:03 Başa Dön 40 ahmetaydin.com.tra) Gerçek alan bulma:: a) Gerçek alan bulma: B) Alan Hesaplama Soru: 1/5.000.000 ölçekli haritada 3 cm² olarak gösterilen bir yerleşim alanı gerçekte kaç km² dir ? 20.09.2011 15:03 Başa Dön 41 ahmetaydin.com.trb) Harita alanı bulma:: b) Harita alanı bulma: B) Alan Hesaplama Soru: Gerçek alanı 16 km² olan Mehmetlerin tarlası 1/200.000 ölçekli haritada kaç cm² olarak gösterilir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 42 ahmetaydin.com.trc) Ölçek bulma:: c) Ölçek bulma: B) Alan Hesaplama Soru: Haritada 9 cm² alan kaplayan bir yer gerçekte 81 km² olduğuna göre bu haritanın ölçeği nedir? 20.09.2011 15:03 Başa Dön 43 ahmetaydin.com.trEĞİM HESABI: EĞİM HESABI İki nokta arasındaki yükselti farkının bu iki nokta arasındaki yatay uzaklığa (metre cinsinden) oranına eğim denir. Yüzde veya binde olarak hesaplanır. Eğer yüzde isteniyorsa yükselti farkı 100 ile binde isteniyorsa yükselti farkı 1000 ile çarpılır. Eğim (E) = Yükselti Farkı x 100 veya 1000 Yatay Mesafe 20.09.2011 15:03 Başa Dön 44 ahmetaydin .com.trÖrnek Soru: Örnek Soru Deniz seviyesinden 600 m yüksekliğe çıkan bir araç yatay mesafede 30 km yol gittiğine göre, bu yolun eğimi % kaçtır? Eğim (E) = Yükselti Farkı x 100 veya 1000 Yatay Mesafe Eğim = 600 x 100 30 km = 600 x 100 30,000 m = % 2 20.09.2011 15:03 Başa Dön 45 ahmetaydin.com.trSoru: Soru A – B merkezleri arası 20 km, aralarındaki yükselti farkı ise 400 m’ dir . Bu iki merkez arasındaki eğim binde kaçtır? A) 20 B) 40 C) 60 D) 80 E) 100 20.09.2011 15:03 46 ahmetaydin.com.trSlide 47: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 47 ahmetaydin.com.trSlide 48: Yükseltiler belli oranda küçültülür. Yer şekilleri kabartılarak gösterilir. Maket türü haritalardır. Yer şekillerini en iyi gösteren haritalardır. Yapımı ve kullanımı zor, maliyeti yüksek olduğundan yaygın değildir. Kabartma Yöntemi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 48 ahmetaydin.com.trSlide 49: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 49 ahmetaydin.com.trSlide 50: Güneş ışınlarının yer şekilleri üzerine 45 derece açı ile geldiği kabul edilerek arazi yapısı gösterilir. Bu yöntemde gölgelerin açık veya koyu oluşu arazinin eğimi hakkında bilgi verir. Gölgelerin koyulaştığı yerlerde eğim artar. Gölgenin renginin açıldığı yerler eğimin az olduğu yerlerdir. Gölgelendirme Yöntemi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 50 ahmetaydin.com.trSlide 51: Yer şekilleri kısa, kalın, sık ya da ince, uzun, seyrek çizgilerle taranmış olarak gösterilir. Eğim arttıkça taramaların boyları kısalır, sıklaşır ve kalınlığı artar. Eğimin az olduğu yerlerde ise taramalar uzar, seyrekleşir ve incelir. Taramanın yapılmadığı yerler ise düzlükleri göstermektedir. Tarama Yöntemi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 51 ahmetaydin.com.trSlide 52: Eşyükselti eğrileriyle birlikte kullanılan bu yöntemde yükselti ve derinlik basamakları renklerle gösterilir. Fiziki haritalarda yükseltiler genellikle, yeşil, sari ve kahverenginin çeşitli tonları, derinlikler ise açıktan koyuya mavi rengin tonları ile gösterilir. Renklendirme Yöntemi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 52 ahmetaydin.com.trSlide 53: Fiziki haritalarda kullanılan renkler, yer şekillerini göstermez. Yükselti ve derinlik basamaklarını göstermek için kullanılır 20.09.2011 15:03 Başa Dön 53 ahmetaydin.com.trİZOHİPS YÖNTEMİ : İZOHİPS YÖNTEMİ Deniz seviyesinden itibaren eşit yükseltideki noktaların birleştirilmesiyle oluşturulan eğrilere izohips denir. Bu eğrilerden yararlanarak yer şekillerinin gösterilmesine de izohips yöntemi denir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 54 ahmetaydin.com.trSlide 55: İzohips eğrileri birbirini kesmezler. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 55 ahmetaydin.com.trBirbirini kesmezler ancak tam dik yamaçlarda bu şekilde gösterilirler.: Birbirini kesmezler ancak tam dik yamaçlarda bu şekilde gösterilirler. 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 56Slide 57: Bir izohips eğrisi üzerindeki bütün noktaların yükseltisi eşittir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 57 ahmetaydin.com.trSlide 58: 20.09.2011 15:03 58 ahmetaydin.com.trSlide 59: Sıfır metre eğrisi deniz seviyesini gösterir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 59 ahmetaydin.com.trSlide 60: 20.09.2011 15:03 60 ahmetaydin.com.trSlide 61: İzohips eğrileri arasındaki yükselti farkı her yerde aynıdır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 61 ahmetaydin.com.trSlide 62: Eşyükselti eğrileri kapalı eğrilerdir. En içteki eğri en yüksek yerleri, en dıştaki eğri de en alçak yerleri gösterir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 62 ahmetaydin.com.trSlide 63: Birbirini çevrelemeyen komşu iki eğrinin yükseltisi aynıdır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 63 ahmetaydin.com.trSlide 64: İzohipsler dağ doruklarında nokta halini alırlar. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 64 ahmetaydin.com.trSlide 65: İzohipsler üzerinden geçen kesik çizgiler mevsimlik akarsuları, düz çizgiler ise daimi akarsuları gösterir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 65 ahmetaydin.com.trSlide 66: Akarsuyun her iki yanındaki izohips eğrilerinin yükseltisi eşittir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 66 ahmetaydin.com.trSlide 67: Eğimin arttığı yerlerde izohipsler sıklaşır, azaldığı yerlerde ise seyrekleşir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 67 ahmetaydin.com.trSlide 68: İzohipslerin sayısı haritanın ölçeğine ve yükseltiye göre farklılık gösterir. Çamlıca tepesi 1/10.000 Çamlıca tepesi 1/75.000 Yükseltisi yaklaşık 270 m olan Çamlıca tepesi az küçültüldüğü İçin haritada geniş alan kaplamıştır. Alan geniş olduğu için fazla sayıda izohips çizilebilmiştir. Bu nedenle izohipsler arası yükselti farkı azdır. Yükseltisi yaklaşık 270 m olan Çamlıca tepesi fazla küçültüldüğü İçin haritada dar alan kaplamıştır. Alan dar olduğu için az sayıda izohips çizilebilmiştir. Bu nedenle izohipsler arası yükselti farkı fazladır. 100 m 200 m 20.09.2011 15:03 68 ahmetaydin.com.trSlide 69: İzohipslerin sık geçtiği deniz kıyılarında kıta sahanlığı (şelf) dar, seyrek geçtiği kıyılarda kıta sahanlığı geniştir. Kıta sahanlığı: kıyı çizgisinden itibaren denizin 200 metre derinliğe ulaştığı yere kadar olan bölümdür. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 69 ahmetaydin.com.tr2010 LYS 4: 20.09.2011 15:03 70 ahmetaydin.com.tr 2010 LYS 4Eğimin fazla olduğu yerlerde: Eğimin fazla olduğu yerlerde Akarsuyun akış hızı fazladır. Akarsuyun aşındırma gücü fazladır. Akarsuyun enerji potansiyeli fazladır. Akarsuyun taşıdığı materyal boyutu büyüktür. Zirveye çıkış daha zordur. Yatay uzaklık azdır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 71 ahmetaydin.com.trİzohips Haritalarında Yeryüzü Şekillerinin Gösterilişi: İzohips Haritalarında Yeryüzü Şekillerinin Gösterilişi Yükseltisi fazla olan eğriden, yükseltisi az olan eğriye doğru ters “ V ” şekli oluşturur. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 72 ahmetaydin.com.tr VADİLERSIRTLAR: SIRTLAR İzohips yükseltisi fazla olan eğriden, yükseltisi az olan eğriye doğru “V” şekli oluşturur. Vadilerin tersi şeklindedir. Sırtların kenarları da yamaçları oluşturur. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 73 ahmetaydin.com.trBİRİKİNTİ KONİLERİ VE DELTALAR: BİRİKİNTİ KONİLERİ VE DELTALAR Delta ve birikinti konileri akarsuların alüvyonlarını biriktirerek düzlükler oluşturduğu yerlerdir. Buralarda izohips eğrileri daha seyrektir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 74 ahmetaydin.com.trBOYUN: BOYUN İki tepenin arasındaki ve iki vadinin üst kısmındaki hafif düzlük yerlerdir. 20.09.2011 15:03 75 ahmetaydin.com.trSlide 76: 20.09.2011 15:03 76 ahmetaydin.com.trKAPALI ÇUKUR: KAPALI ÇUKUR Arazide çevrelerine göre kapalı çukur özelliğine sahip yerlerdir. Çukurlaşmanın başladığı yerden çukurlaşma yönünde ok işareti konarak gösterilir. Buralara çanakta denir. (Krater, polye , obruk gibi) Kapalı çukurların içerisinde su varsa taranarak gösterilir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 77 ahmetaydin.com.trPLATO: PLATO Akarsular tarafından derince yarılmış yüksek düzlüklerdir. İzohipsler platonun düz yerlerinde seyrek, eğimli yerlerde sıktır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 78 ahmetaydin.com.trDORUK: DORUK Dağların zirvelerine doruk denir. İzohipsler buralarda bazen nokta halini alır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 79 ahmetaydin.com.trOVA: OVA Akarsular tarafından parçalanmamış geniş düzlüklere denir. İzohipsler ovalarda seyrekleşir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 80 ahmetaydin.com.tr2010 YGS: 2010 YGS Bu kişinin izlemesi gereken yön ve katetmesi gereken yaklaşık mesafe aşağıdakilerin hangisinde doğru sırada verilmiştir? A) Güneybatıya 3 km, kuzeydoğuya 5 km B) Kuzeydoğuya 5 km, güneye 8 km, kuzeybatıya 5 km C) Kuzeybatıya 5 km, güneydoğuya 5 km D) Güneybatıya 3 km, kuzeye 8 km, güneybatıya 5 km E) Güneybatıya 3 km, kuzeybatıya 5 km Yandaki topoğrafya haritasında, X noktasıyla gösterilen yerde bulunan bir kişi, kurumuş akarsu yatağını izleyerek Y köyüne ulaşmak istemektedir.Slide 82: 20.09.2011 15:03 82 ahmetaydin.com.trPROFİL ÇIKARMA: PROFİL ÇIKARMA İzohips haritalarından yararlanılarak arazilerdeki belli noktalar arasının yandan görünüşü çıkartılabilir. Buna profil çizimi denir. İzohips Haritalarından Profil Çıkarılırken; Tepe ve çukur sayısı, Profilin başlangıç ve bitiş noktalarının yükseltisi Eğim durumu gibi özelliklerine dikkat edilmelidir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 83 ahmetaydin.com.trProfil Çıkartma: Profil Çıkartma 20.09.2011 15:03 Başa Dön 84 ahmetaydin.com.trSlide 85: 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 85Eşleştirelim : 20.09.2011 15:03 86 ahmetaydin.com.tr Eşleştirelim 6 1 4 3 2 5İZOBAT: İZOBAT Aynı derinlikteki noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğrilere denir. Göl ve denizler gösterilebilir. İZOHİPS İZOBAT 0 metre Deniz Seviyesi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 87 ahmetaydin.com.tr2010 LYS 3: 2010 LYS 3 Uzunluğu 500 km olan bir akarsuyun kaynağıyla ağzı arasında , yatağı boyunca, belli yükselti ve mesafelerde görülen yer şekilleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 88Umarım faydalı olmuştur.: Umarım faydalı olmuştur. 20.09.2011 15:03 89 ahmetaydin.com.tr You do not have the permission to view this presentation. In order to view it, please contact the author of the presentation.
Harita_Bilgisi_ahmetaydin.com.tr nidyatemha Download Post to : URL : Related Presentations : Share Add to Flag Embed Email Send to Blogs and Networks Add to Channel Uploaded from authorPOINT lite Insert YouTube videos in PowerPont slides with aS Desktop Copy embed code: (To copy code, click on the text box) Embed: URL: Thumbnail: WordPress Embed Customize Embed The presentation is successfully added In Your Favorites. Views: 274 Category: Education License: Some Rights Reserved Like it (0) Dislike it (0) Added: September 20, 2011 This Presentation is Public Favorites: 0 Presentation Description No description available. Comments Posting comment... Premium member Presentation Transcript Harita Bilgisi: İçindekiler: 1. Tanım 2. Projeksiyon Tipleri 3. Ölçek 4. Harita Çeşitleri Ölçeklerine Göre Kullanım Amaçlarına Göre 5. Haritalarda Uzunluk ve Alan Hesaplama 6. Harita Çizim Yöntemleri 7. Profil Oluşturma Harita Bilgisi 20.09.2011 15:03 1 ahmetaydin.com.tr Gitmek istediğiniz konu başlığına tıklayınız.1. Tanım : 1. Tanım Harita: Dünyanın tamamının veya bir kısmının belli bir ölçek dahilinde küçültülerek, kuşbakışı görünümünün düzleme aktarılmasıdır. Altı çizili kelimeler bir çizimin harita olabilmesi için gerekli olan koşullardır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 2 ahmetaydin.com.trHaritalar Çizilirken Dikkat Edilecek Hususlar;: Haritalar Çizilirken Dikkat Edilecek Hususlar; Kulanım amacı belirlenir Ölçek belirlenir Amaca uygun başlık belirlenir Çizimi yapılacak yerin konumu belirlenir. Çizim yapılacak yerin alanı belirlenir. Çizim yöntemi (Projeksiyon) belirlenir. Çizimde kullanılacak sembol ve işaretler (Lejant) belirlenir. 20.09.2011 15:03 3 ahmetaydin.com.trSlide 4: BAŞLIK İŞARETLER ÖLÇEK YÖN COĞRAFİ KOORDİNATLARI ÇERÇEVE 20.09.2011 15:03 Başa Dön 4 ahmetaydin.com.trSlide 5: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 5 ahmetaydin.com.trGerçek ve İzdüşüm Alan;: Gerçek ve İzdüşüm Alan; Gerçek alan, yeryüzü şekillerinin tüm engebeleri ile hesaplanan alanıdır. İzdüşüm alanı ise engebe faktörü ortadan kaldırılarak yükselti sıfır metre kabul edilerek hesaplanan alandır. İzdüşüm alanda her yer düz kabul edilir. Türkiye’de izdüşüm alanı ile gerçek alan arasındaki farkın en fazla olduğu bölgeler Doğu Anadolu ve Karadeniz, en az olduğu bölgeler ise Marmara ve Güney Doğu Anadolu’dur. Türkiye’nin Gerçek Alanı: 814.578 Km 2 Türkiye’nin İzdüşüm Alanı: 780.576 Km 2 Arada yaklaşık 34.000 km 2 lik farkın bulunması Türkiye’nin dağlık bir ülke olduğunu gösterir. 20.09.2011 15:03 6 ahmetaydin.com.trSlide 7: Bir ülkenin gerçek alanı ile iz düşüm alanı arasında çok fazla fark varsa, bu ülke için aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir? Alçak ovalar geniş yer kaplar. Güney Yarımküre’ de yer alır. Çok sayıda akarsu ve göl vardır. Deniz ile kıyısı vardır. Yüksek dağlar geniş yer kaplar. 20.09.2011 15:03 7 ahmetaydin.com.trHaritada olmazsa olmazlar:: Haritada olmazsa olmazlar: 1. Kuşbakışı Görünüm: Yandan görünümle harita çizilmez. Bu şekilde yapılan çizimler harita değil resim olur. Haritalar daima tepeden görünümle çizilir. Buna kuşbakışı görünüm denir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 8 ahmetaydin.com.trÖncü Soru: Öncü Soru Dünya haritaları çiziminde uzaklık, alan ya da açılarda bozulmalar meydana gelir. Bu durumun t emel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? Meridyenlerin aralıklarının eşit olması Kara ve denizlerin dağılımı Yer şekillerinin engebeli olması Dünya’ nın küresel şekilde olması Çizim yönteminin iyi seçilememesi 20.09.2011 15:03 9 ahmetaydin.com.trSlide 10: 2. Düzleme aktarma: Harita herhangi bir zemine-düzleme aktarılır. Ancak bu aktarımda zorunlu olarak hatalar meydana gelir. Çünkü küresel bir şekli düz bir zemine hatasız aktarmak imkansızdır. Dünyamız da küresel bir şekle sahip olduğundan hatasız bir harita çizilememektedir. Hataları en aza indirmek için çeşitli projeksiyon ( izdüşüm ) yöntemleri geliştirilmiştir. Şimdi bu yöntemlerden bazılarını görelim. Haritada olmazsa olmazlar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 10 ahmetaydin.com.trProjeksiyon Yöntemleri:: Projeksiyon Yöntemleri: Orta kuşak ve çevresini en az hata ile çizmek için kullanılır. 1. Konik Projeksiyon: Video İçin Tıkla 20.09.2011 15:03 Başa Dön 11 ahmetaydin .com.trSlide 12: Projeksiyon Yöntemleri: 2 . Silindir ik Projeksiyon: Ekvator ve çevresini en az hata ile çizmek için kullanılır. Video İçin Tıkla 20.09.2011 15:03 Başa Dön 12 ahmetaydin.com.trSlide 13: Projeksiyon Yöntemleri: 3. Düzlem Projeksiyon: Kutuplar ve çevresini en az hata ile çizmek için kullanılır. Video İçin Tıkla 20.09.2011 15:03 Başa Dön 13 ahmetaydin.com.trÖncü Soru: Öncü Soru Yeryüzünün herhangi bir bölümünün kuşbakışı olarak çizilmesiyle elde edilen şekillerin harita özelliğini taşıyabilmesi için öncelikle aşağıdaki şartlardan hangisi gereklidir? Kullanılan işaretlerin açıklanmış olması Koordinatların belirtilmiş olması Belli bir ölçeğe göre çizilmiş olması Eşyükselti eğrileriyle çizilmiş olması Yükselti değerlerinin gösterilmiş olması 20.09.2011 15:03 14 ahmetaydin.com.tr3. Ölçek:: 3. Ölçek: Ölçek haritalardaki küçültme oranıdır. Çizimi yapılan yerin kaç kez küçültüldüğünü gösterir. Ölçekten yararlanarak kuşuçuşu uzaklık ve izdüşüm alan hesaplamaları yapılır. İki çeşit ölçek vardır. Çizgi ölçek: Kesir ölçek: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 15 ahmetaydin.com.trA) Çizgi ölçek:: A) Çizgi ölçek: Haritanın altında eşit aralıklara bölünmüş bir doğru çizilir. Bu doğrudaki herbir aralık(çentik) harita üzerindeki uzaklığın gerçekte kaç km olduğunu gösterir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 16 ahmetaydin.com.trSlide 17: Haritada iki nokta arasındaki kuş uçuşu uzaklığın daha pratik olarak bulunmasını sağlar. A) Çizgi ölçek: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 17 ahmetaydin.com.trSlide 18: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 18 ahmetaydin.com.trSlide 19: 1/25.000, 1/600.000 gibi kesirlerle ifade edilir. Pay daima 1’dir. Payda ise çizimi yapılan yerin kaç kez küçültüldüğünü gösterir. Örnek; Eviniz ile okulunuz arası gerçekte 4 km olsun. Çizilen haritada eviniz ile okulunuz arası 2 cm olarak gösterildi ise bu haritanın ölçeği B) Kesir ölçek: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 19 ahmetaydin.com.trSlide 20: Ölçeksiz kabataslak yapılan çizimlere kroki denir. Haritalarla ortak yanı kuşbakışı olarak düzleme aktarılmasıdır. Ayrılan yanı ise ölçeksiz orantısız olmasıdır. Günlük hayatta tariflerde sıklıkla kullanılır. Kroki nedir? 20.09.2011 15:03 Başa Dön 20 ahmetaydin.com.trSlide 21: Kesir Ölçeği Çizgi Ölçeğe Çevirme Kesir ölçeği, çizgi ölçeğe çevirirken önce 1 cm'nin kaç km'yi gösterdiği bulunur. Örnek : 1 / 2.500.000 ölçeğinde 1 cm 25km'yi gösterdiğine göre çizgi ölçekte de 1 cm 25 km'yi göstermelidir. Bir doğru parçası çizilerek eşit aralıklara bölünür. Üzerine , 1 cm 25 km'yi gösterecek şekilde değerler yazılır. Sıfırın sol tarafındaki aralık 25 km'den daha kısa uzunlukların ölçülmesine yarayacak biçimde bölümlenir. 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 21 0 25 50 75 100 km 25 1 cmÇizgi Ölçeği Kesir Ölçeğe Çevirme: Çizgi Ölçeği Kesir Ölçeğe Çevirme Çizgi ölçeği kesir ölçeğe çevirirken önce ölçeğin uzunluğunun , toplam kaç km'yi gösterdiği bulunur. 1 cm'nin kaç km'yi gösterdiğini bulmak için orantı kurulur. Örneğin : Çizgi ölçeğin uzunluğu 5 cm'dir. 5 cm 20 km gösterdiğine göre 1 cm x km'yi gösterir x = 20 / 5 = 4 km Bulunan değer cm'ye çevrilir. Buna göre kesir ölçek 1 / 400.000'dir. 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 22 0 4 8 12 16 km 4 1 cmHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri a) Planlar: Ölçekleri 1/1 ile 1/20.000 arasında olan haritalardır. A) Ölçeklerine Göre; 1. Büyük ölçekli haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 23 ahmetaydin.com.trHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri b) Topoğrafya Haritaları: Ölçekleri 1/20.000 ile 1/200.000 arasında olan haritalardır. A) Ölçeklerine Göre; 1. Büyük ölçekli haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 24 ahmetaydin.com.trHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri Ölçekleri 1/200.000 ile 1/500.000 arasında olan haritalardır. A) Ölçeklerine Göre; 2. Orta ölçekli haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 25 ahmetaydin.com.trHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri Ölçeğinin paydası 500.000 den büyük olan haritalardır. Ya da ölçeği 1/500.000 den daha küçük olan haritalardır. Örn; 1/800.000 vb. A) Ölçeklerine Göre; 3. Küçük ölçekli haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 26 ahmetaydin.com.trSlide 27: Büyük Ölçekli Haritalar ile Küçük Ölçekli Haritalar Arasındaki Farklar BÜYÜK ÖLÇEK: -Ayrıntı fazladır -Küçültme oranı azdır -Hata payı azdır. -Gösterilen alan az -İzohipsler arasındaki yükselti farkı az 10-20-30m gibi KÜÇÜK ÖLÇEK -Ayrıntı azdır. - Küçültme oranı fazladır. -Hata payı fazladır. - Gösterilen alan fazla -İzohipsler arasındaki yükselti farkı fazladır 500-1000m 1/200.000 1/8.000.000 20.09.2011 15:03 Başa Dön 27 ahmetaydin.com.trSlide 28: Çamlıca tepesi 1/10.000 Çamlıca tepesi 1/75.000 Yükseltisi yaklaşık 270 m olan Çamlıca tepesi az küçültüldüğü İçin haritada geniş alan kaplamıştır. Alan geniş olduğu için fazla sayıda izohips çizilebilmiştir. Bu nedenle izohipsler arası yükselti farkı azdır. Yükseltisi yaklaşık 270 m olan Çamlıca tepesi fazla küçültüldüğü İçin haritada dar alan kaplamıştır. Alan dar olduğu için az sayıda izohips çizilebilmiştir. Bu nedenle izohipsler arası yükselti farkı fazladır. 100 m 200 m 20.09.2011 15:03 Başa Dön 28 ahmetaydin.com.trSlide 29: I. 1 / 20000 II. 1 / 200000 III. 1 / 300000 IV. 1 / 800000 V. 1 / 1200000 Yukarıda ölçekleri verilen haritalardan hangisinde ayrıntıyı gösterme gücü en fazladır ? A) I B) II C) III D) IV E) V 20.09.2011 15:03 29 ahmetaydin.com.trSlide 30: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 30 ahmetaydin.com.trSlide 31: Yeryüzü şekillerini göstermek için çizilir. Yalnızca bu haritalardan profil çıkartılabilir. Harita Çeşitleri B) Kullanım Amaçlarına Göre; 1. Fiziki haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 31 ahmetaydin.com.trSlide 32: Siyasi ülke, idari il,ilçe vb sınırları göstermek için çizilir. Harita Çeşitleri B) Kullanım Amaçlarına Göre; 2. Siyasi ve idari haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 32 ahmetaydin.com.trSlide 33: Beşeri haritalar nüfus,göç,yerleşme vb ekonomik haritalar ise tarım,maden,hayvancılık gibi ekonomik etkinliklerin dağılışını gösterir. Harita Çeşitleri B) Kullanım Amaçlarına Göre; 3. Beşeri ve ekonomik haritalar: Nüfus Tarım 20.09.2011 15:03 Başa Dön 33 ahmetaydin.com.trHarita Çeşitleri: Harita Çeşitleri Uzman kişiler için oluşturulan haritalardır. Deprem,jeoloji vb. B) Kullanım Amaçlarına Göre; 4. Özel haritalar: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 34 ahmetaydin.com.tr5. Haritalarda Uzunluk ve Alan Hesaplama: 5. Haritalarda Uzunluk ve Alan Hesaplama Hesaplamalarda uzunluk ölçülerini kullanacağımızdan kısa bir hatırlatma yapalım. 10 hm 100 dam 1000 m 10.000 dm 100.000 cm 1.000.000 mm A) Uzunluk Hesaplama 1 km yi cm ye çevirmek için yanına 5 sıfır ilave ederiz. Cm’yi km’ye çevirmek için ise yanından 5 sıfır sileriz. Genellikle bu işlem gerekli olacaktır. 1 km= 20.09.2011 15:03 Başa Dön 35 ahmetaydin.com.tra) Gerçek uzunluk bulma:: a) Gerçek uzunluk bulma: G.U= H.U. X ÖLÇEK PAYDASI Soru: 1/3.000.000 ölçekli haritada Bursa ile İstanbul arası 3 cm gösterildiğine göre bu iki şehir arası kuşuçuşu gerçek uzaklık kaç km’dir ? Gu = 3 x 3.000.000 ölçeğin paydası cm cinsindendir. Sonuç km olarak istendiğinden 5 sıfır önceden silinir veya çarpılır sonra silinir. G.U= 90 km A) Uzunluk Hesaplama 20.09.2011 15:03 Başa Dön 36 ahmetaydin.com.tr G.U H.U ÖLÇEK PAYDASIb) Harita uzunluğu bulma:: b) Harita uzunluğu bulma: Soru: Gerçekte 100 km olan iki şehir arası 1/1000.000 ölçekli haritada kaç cm olarak gösterilir. A) Uzunluk Hesaplama 20.09.2011 15:03 Başa Dön 37 ahmetaydin.com.trKarşılaştırmalı soru: Karşılaştırmalı soru Soru: 1/200.000 ölçekli haritada 4 cm olarak gösterilen iki şehir arası 1/800.000 ölçekli haritada kaç cm olarak gösterilir? Bu tip sorularda öncelikle 1. haritadaki verilerden yararlanarak gerçek uzaklık bulunur. İkinci haritada harita uzunluğunu bulmak mümkün hale gelir. 1. Harita G.U: ? H.U: 4 CM Ölçek=1/200.000 G.U= H.U. X ÖLÇEK PAYDASI G.U= 4 X 200.000 G.U= 8 KM 2. Harita G.U: ? BİRİNCİ HARİTADA 8 KM OLDUĞUNU BULDUK H.U: ? Ölçek=1/200.000 H.U= G.U/ ÖLÇEK PAYDASI H.U= 8 / 800.000 H.U= 1 CM 20.09.2011 15:03 Başa Dön 38 ahmetaydin.com.trc) Ölçek bulma:: c) Ölçek bulma: A) Uzunluk Hesaplama Soru: Haritada 7 cm gösterilen iki merkez arası gerçekte 210 km olduğuna göre bu haritanın ölçeği nedir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 39 ahmetaydin.com.trKarşılaştırmalı soru: Karşılaştırmalı soru Soru: 1/200.000 ölçekli haritada 4 cm olarak gösterilen iki şehir arası başka bir haritada 2 cm gösterildiğine göre haritanın ölçeği nedir? Bu tip sorularda öncelikle 1. haritadaki verilerden yararlanarak gerçek uzaklık bulunur. İkinci haritanın ölçeğini bulmak mümkün hale gelir. 1. Harita G.U: ? H.U: 4 cm Ölçek=1/200.000 G.U= H.U. X ÖLÇEK PAYDASI G.U= 4 X 200.000 G.U= 8 KM 2. Harita G.U: ? BİRİNCİ HARİTADA 8 KM OLDUĞUNU BULDUK H.U: 2 cm Ölçek= Ölçek= hu/ gu Ölçek= 2/8 Ölçek= 1/400.000 20.09.2011 15:03 Başa Dön 40 ahmetaydin.com.tra) Gerçek alan bulma:: a) Gerçek alan bulma: B) Alan Hesaplama Soru: 1/5.000.000 ölçekli haritada 3 cm² olarak gösterilen bir yerleşim alanı gerçekte kaç km² dir ? 20.09.2011 15:03 Başa Dön 41 ahmetaydin.com.trb) Harita alanı bulma:: b) Harita alanı bulma: B) Alan Hesaplama Soru: Gerçek alanı 16 km² olan Mehmetlerin tarlası 1/200.000 ölçekli haritada kaç cm² olarak gösterilir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 42 ahmetaydin.com.trc) Ölçek bulma:: c) Ölçek bulma: B) Alan Hesaplama Soru: Haritada 9 cm² alan kaplayan bir yer gerçekte 81 km² olduğuna göre bu haritanın ölçeği nedir? 20.09.2011 15:03 Başa Dön 43 ahmetaydin.com.trEĞİM HESABI: EĞİM HESABI İki nokta arasındaki yükselti farkının bu iki nokta arasındaki yatay uzaklığa (metre cinsinden) oranına eğim denir. Yüzde veya binde olarak hesaplanır. Eğer yüzde isteniyorsa yükselti farkı 100 ile binde isteniyorsa yükselti farkı 1000 ile çarpılır. Eğim (E) = Yükselti Farkı x 100 veya 1000 Yatay Mesafe 20.09.2011 15:03 Başa Dön 44 ahmetaydin .com.trÖrnek Soru: Örnek Soru Deniz seviyesinden 600 m yüksekliğe çıkan bir araç yatay mesafede 30 km yol gittiğine göre, bu yolun eğimi % kaçtır? Eğim (E) = Yükselti Farkı x 100 veya 1000 Yatay Mesafe Eğim = 600 x 100 30 km = 600 x 100 30,000 m = % 2 20.09.2011 15:03 Başa Dön 45 ahmetaydin.com.trSoru: Soru A – B merkezleri arası 20 km, aralarındaki yükselti farkı ise 400 m’ dir . Bu iki merkez arasındaki eğim binde kaçtır? A) 20 B) 40 C) 60 D) 80 E) 100 20.09.2011 15:03 46 ahmetaydin.com.trSlide 47: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 47 ahmetaydin.com.trSlide 48: Yükseltiler belli oranda küçültülür. Yer şekilleri kabartılarak gösterilir. Maket türü haritalardır. Yer şekillerini en iyi gösteren haritalardır. Yapımı ve kullanımı zor, maliyeti yüksek olduğundan yaygın değildir. Kabartma Yöntemi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 48 ahmetaydin.com.trSlide 49: 20.09.2011 15:03 Başa Dön 49 ahmetaydin.com.trSlide 50: Güneş ışınlarının yer şekilleri üzerine 45 derece açı ile geldiği kabul edilerek arazi yapısı gösterilir. Bu yöntemde gölgelerin açık veya koyu oluşu arazinin eğimi hakkında bilgi verir. Gölgelerin koyulaştığı yerlerde eğim artar. Gölgenin renginin açıldığı yerler eğimin az olduğu yerlerdir. Gölgelendirme Yöntemi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 50 ahmetaydin.com.trSlide 51: Yer şekilleri kısa, kalın, sık ya da ince, uzun, seyrek çizgilerle taranmış olarak gösterilir. Eğim arttıkça taramaların boyları kısalır, sıklaşır ve kalınlığı artar. Eğimin az olduğu yerlerde ise taramalar uzar, seyrekleşir ve incelir. Taramanın yapılmadığı yerler ise düzlükleri göstermektedir. Tarama Yöntemi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 51 ahmetaydin.com.trSlide 52: Eşyükselti eğrileriyle birlikte kullanılan bu yöntemde yükselti ve derinlik basamakları renklerle gösterilir. Fiziki haritalarda yükseltiler genellikle, yeşil, sari ve kahverenginin çeşitli tonları, derinlikler ise açıktan koyuya mavi rengin tonları ile gösterilir. Renklendirme Yöntemi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 52 ahmetaydin.com.trSlide 53: Fiziki haritalarda kullanılan renkler, yer şekillerini göstermez. Yükselti ve derinlik basamaklarını göstermek için kullanılır 20.09.2011 15:03 Başa Dön 53 ahmetaydin.com.trİZOHİPS YÖNTEMİ : İZOHİPS YÖNTEMİ Deniz seviyesinden itibaren eşit yükseltideki noktaların birleştirilmesiyle oluşturulan eğrilere izohips denir. Bu eğrilerden yararlanarak yer şekillerinin gösterilmesine de izohips yöntemi denir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 54 ahmetaydin.com.trSlide 55: İzohips eğrileri birbirini kesmezler. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 55 ahmetaydin.com.trBirbirini kesmezler ancak tam dik yamaçlarda bu şekilde gösterilirler.: Birbirini kesmezler ancak tam dik yamaçlarda bu şekilde gösterilirler. 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 56Slide 57: Bir izohips eğrisi üzerindeki bütün noktaların yükseltisi eşittir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 57 ahmetaydin.com.trSlide 58: 20.09.2011 15:03 58 ahmetaydin.com.trSlide 59: Sıfır metre eğrisi deniz seviyesini gösterir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 59 ahmetaydin.com.trSlide 60: 20.09.2011 15:03 60 ahmetaydin.com.trSlide 61: İzohips eğrileri arasındaki yükselti farkı her yerde aynıdır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 61 ahmetaydin.com.trSlide 62: Eşyükselti eğrileri kapalı eğrilerdir. En içteki eğri en yüksek yerleri, en dıştaki eğri de en alçak yerleri gösterir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 62 ahmetaydin.com.trSlide 63: Birbirini çevrelemeyen komşu iki eğrinin yükseltisi aynıdır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 63 ahmetaydin.com.trSlide 64: İzohipsler dağ doruklarında nokta halini alırlar. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 64 ahmetaydin.com.trSlide 65: İzohipsler üzerinden geçen kesik çizgiler mevsimlik akarsuları, düz çizgiler ise daimi akarsuları gösterir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 65 ahmetaydin.com.trSlide 66: Akarsuyun her iki yanındaki izohips eğrilerinin yükseltisi eşittir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 66 ahmetaydin.com.trSlide 67: Eğimin arttığı yerlerde izohipsler sıklaşır, azaldığı yerlerde ise seyrekleşir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 67 ahmetaydin.com.trSlide 68: İzohipslerin sayısı haritanın ölçeğine ve yükseltiye göre farklılık gösterir. Çamlıca tepesi 1/10.000 Çamlıca tepesi 1/75.000 Yükseltisi yaklaşık 270 m olan Çamlıca tepesi az küçültüldüğü İçin haritada geniş alan kaplamıştır. Alan geniş olduğu için fazla sayıda izohips çizilebilmiştir. Bu nedenle izohipsler arası yükselti farkı azdır. Yükseltisi yaklaşık 270 m olan Çamlıca tepesi fazla küçültüldüğü İçin haritada dar alan kaplamıştır. Alan dar olduğu için az sayıda izohips çizilebilmiştir. Bu nedenle izohipsler arası yükselti farkı fazladır. 100 m 200 m 20.09.2011 15:03 68 ahmetaydin.com.trSlide 69: İzohipslerin sık geçtiği deniz kıyılarında kıta sahanlığı (şelf) dar, seyrek geçtiği kıyılarda kıta sahanlığı geniştir. Kıta sahanlığı: kıyı çizgisinden itibaren denizin 200 metre derinliğe ulaştığı yere kadar olan bölümdür. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 69 ahmetaydin.com.tr2010 LYS 4: 20.09.2011 15:03 70 ahmetaydin.com.tr 2010 LYS 4Eğimin fazla olduğu yerlerde: Eğimin fazla olduğu yerlerde Akarsuyun akış hızı fazladır. Akarsuyun aşındırma gücü fazladır. Akarsuyun enerji potansiyeli fazladır. Akarsuyun taşıdığı materyal boyutu büyüktür. Zirveye çıkış daha zordur. Yatay uzaklık azdır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 71 ahmetaydin.com.trİzohips Haritalarında Yeryüzü Şekillerinin Gösterilişi: İzohips Haritalarında Yeryüzü Şekillerinin Gösterilişi Yükseltisi fazla olan eğriden, yükseltisi az olan eğriye doğru ters “ V ” şekli oluşturur. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 72 ahmetaydin.com.tr VADİLERSIRTLAR: SIRTLAR İzohips yükseltisi fazla olan eğriden, yükseltisi az olan eğriye doğru “V” şekli oluşturur. Vadilerin tersi şeklindedir. Sırtların kenarları da yamaçları oluşturur. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 73 ahmetaydin.com.trBİRİKİNTİ KONİLERİ VE DELTALAR: BİRİKİNTİ KONİLERİ VE DELTALAR Delta ve birikinti konileri akarsuların alüvyonlarını biriktirerek düzlükler oluşturduğu yerlerdir. Buralarda izohips eğrileri daha seyrektir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 74 ahmetaydin.com.trBOYUN: BOYUN İki tepenin arasındaki ve iki vadinin üst kısmındaki hafif düzlük yerlerdir. 20.09.2011 15:03 75 ahmetaydin.com.trSlide 76: 20.09.2011 15:03 76 ahmetaydin.com.trKAPALI ÇUKUR: KAPALI ÇUKUR Arazide çevrelerine göre kapalı çukur özelliğine sahip yerlerdir. Çukurlaşmanın başladığı yerden çukurlaşma yönünde ok işareti konarak gösterilir. Buralara çanakta denir. (Krater, polye , obruk gibi) Kapalı çukurların içerisinde su varsa taranarak gösterilir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 77 ahmetaydin.com.trPLATO: PLATO Akarsular tarafından derince yarılmış yüksek düzlüklerdir. İzohipsler platonun düz yerlerinde seyrek, eğimli yerlerde sıktır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 78 ahmetaydin.com.trDORUK: DORUK Dağların zirvelerine doruk denir. İzohipsler buralarda bazen nokta halini alır. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 79 ahmetaydin.com.trOVA: OVA Akarsular tarafından parçalanmamış geniş düzlüklere denir. İzohipsler ovalarda seyrekleşir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 80 ahmetaydin.com.tr2010 YGS: 2010 YGS Bu kişinin izlemesi gereken yön ve katetmesi gereken yaklaşık mesafe aşağıdakilerin hangisinde doğru sırada verilmiştir? A) Güneybatıya 3 km, kuzeydoğuya 5 km B) Kuzeydoğuya 5 km, güneye 8 km, kuzeybatıya 5 km C) Kuzeybatıya 5 km, güneydoğuya 5 km D) Güneybatıya 3 km, kuzeye 8 km, güneybatıya 5 km E) Güneybatıya 3 km, kuzeybatıya 5 km Yandaki topoğrafya haritasında, X noktasıyla gösterilen yerde bulunan bir kişi, kurumuş akarsu yatağını izleyerek Y köyüne ulaşmak istemektedir.Slide 82: 20.09.2011 15:03 82 ahmetaydin.com.trPROFİL ÇIKARMA: PROFİL ÇIKARMA İzohips haritalarından yararlanılarak arazilerdeki belli noktalar arasının yandan görünüşü çıkartılabilir. Buna profil çizimi denir. İzohips Haritalarından Profil Çıkarılırken; Tepe ve çukur sayısı, Profilin başlangıç ve bitiş noktalarının yükseltisi Eğim durumu gibi özelliklerine dikkat edilmelidir. 20.09.2011 15:03 Başa Dön 83 ahmetaydin.com.trProfil Çıkartma: Profil Çıkartma 20.09.2011 15:03 Başa Dön 84 ahmetaydin.com.trSlide 85: 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 85Eşleştirelim : 20.09.2011 15:03 86 ahmetaydin.com.tr Eşleştirelim 6 1 4 3 2 5İZOBAT: İZOBAT Aynı derinlikteki noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğrilere denir. Göl ve denizler gösterilebilir. İZOHİPS İZOBAT 0 metre Deniz Seviyesi 20.09.2011 15:03 Başa Dön 87 ahmetaydin.com.tr2010 LYS 3: 2010 LYS 3 Uzunluğu 500 km olan bir akarsuyun kaynağıyla ağzı arasında , yatağı boyunca, belli yükselti ve mesafelerde görülen yer şekilleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. 20.09.2011 15:03 ahmetaydin.com.tr 88Umarım faydalı olmuştur.: Umarım faydalı olmuştur. 20.09.2011 15:03 89 ahmetaydin.com.tr