HUONG DAN DOC CT SCAN SO NAO

Slide 1: 

HƯỚNG DẪN ĐỌC CT SCAN SỌ NÃO ThSBS Đinh Hữu Hùng Chuyên ngành: Thần kinh học

NỘI DUNG TRÌNH BÀY: 

NỘI DUNG TRÌNH BÀY Đại cương về CT Scan sọ não Giải phẫu học cơ bản Quy trình chung đọc CT Scan sọ não CT Scan trong một số bệnh lý: * Đột quỵ (tai biến mạch máu não) * U não * Viêm-Nhiễm * Chấn thương * Một số bệnh lý khác. S - suprasellar cistern Po - pons P - cerebral peduncles (midbrain) M - medulla C - quadrigeminal plate (superior and inferior colliculi) V - fourth ventricle Q - quadrigeminal cistern

Slide 4: 

1895 W.C. Roentgen phaùt hieän tia X Lòch söû W.C.Roentgen (1845-1923) Ngaønh X quang

Slide 5: 

4/1972 Hounsfield : Giôùi thieäu maùy CT ñaàu tieân Hounsfield +Cormark Nobel Y hoïc Lòch söû

The Nobel Prize in Medicine 1979: 

The Nobel Prize in Medicine 1979 Allan M. Cormack Tufts University Medford, MA, USA Godfrey N. Hounsfield Central Research Laboratories, EMI London, United Kingdom

Kỹ thuật CT Scan: 

Kỹ thuật CT Scan

Slide 8: 

CT

Slide 9: 

Nguyeân lyù taïo hình Tuyø möùc ñoä caûn tia X, caùc vuøng khaùc nhau coù ñaäm ñoä saùng toái khaùc nhau Thay ñoåi ñaäm ñoä-hình daùng Chaån ñoaùn

Slide 10: 

TRIEÄU CHÖÙNG HOÏC CT Ñaäm ñoä

Slide 11: 

MOÂ TAÛ ÑAÄM ÑOÄ Ñaäm ñoä cao (Hyperdensity) Ñaäm ñoä thaáp (Hypodensity) Ñoàng ñaäm ñoä (Isodensity) So vôùi caáu truùc nhu moâ naõo laân caän

NỘI DUNG TRÌNH BÀY: 

NỘI DUNG TRÌNH BÀY Đại cương về CT Scan sọ não Giải phẫu học cơ bản Quy trình chung đọc CT Scan sọ não CT Scan trong một số bệnh lý: * Đột quỵ (tai biến mạch máu não) * U não * Viêm-Nhiễm * Chấn thương * Một số bệnh lý khác. S - suprasellar cistern Po - pons P - cerebral peduncles (midbrain) M - medulla C - quadrigeminal plate (superior and inferior colliculi) V - fourth ventricle Q - quadrigeminal cistern

Slide 13: 

Nhân đậu Cánh tay sau bao trong Đồi thị Sừng trán não thất bên Nhân đuôi Vách trong suốt Bể trên tiểu não Thùy nhộng Thùy chẩm

Slide 16: 

Caáu truùc HU Xöông 1000 Voâi 100 Chaûy maùu caáp 85 Chaát xaùm 35-40 Chaát traéùng 25-30 Dòch naõo tuyû 0 Môõ -100 Khí -1000 Ñaäm ñoä caùc caáu truùc noäi soï

Slide 17: 

ÑAÄM ÑOÄ CAO Ñoùng voâi baát thöôøng Maùu ñoâng Protein cao (dòch nang) Maät ñoä teá baøo cao (meningioma) Ñoùng voâi bình thöôøng Maøng cöùng Ñaùm roái maïch maïc Maïch maùu

Slide 18: 

ÑAÄM ÑOÄ THAÁP Phuø naõo Dòch (nang) Môõ Khí (chaán thöông, abscess) Dòch naõo tuyû Môõ hoác maét Khí xoang

Slide 19: 

HIEÄU ÖÙNG CHOAÙN CHOÅ Toån thöông gaây ñaåy , eùp caáu truùc bình thöôøng noäi soï  Hieäu öùng choaùn choå

Slide 20: 

-Caáu truùc naõo (chaát traéng, xaùm..) -Ñöôøng giöõa -Naõo thaát, beå naõo, raõnh naõo -Maïch maùu PHAÙT HIEÄN HIEÄU ÖÙNG CHOAÙN CHOÅ

Slide 21: 

Thoaùt vò naõo döôùi lieàm

Slide 23: 

Di leäch ñöôøng giöõa

Slide 24: 

THOAÙT VÒ NAÕO Thoaùt vò naõo laø söï ñeø ñaåy toå chöùc naõo töø khoang naøy sang khoang khaùc trong noäi soï

Slide 25: 

Caáu truùc lieàm-leàu naõo vaø khoang noäi soï

Slide 26: 

-Thoaùt vò döôùi lieàm (Subfalcial H.) -Thoaùt vò xuyeân leàu (Transtentorial H.) +Treân xuoáng döôùi +Döôùi leân treân -Thoaùt vò haïnh nhaân tieåu naõo (Tonsilar H.) THOAÙT VÒ NAÕO

Slide 27: 

Thoaùt vò naõo

Slide 28: 

Thoaùt vò naõo xuyeân leàu treân xuoáng döôùi

Slide 29: 

-Daõn heä thoáng naõo thaát -Giaûm ñaäm ñoä chaát traéng quanh naõo thaát -Daõn treân choå taéc  Vò trí taéc ngh ẽn NAÕO UÙNG THUÛY

Slide 30: 

GIAÛI PHAÃU CT SOÏ NAÕO

Slide 31: 

S - suprasellar cistern Po - pons P - cerebral peduncles (midbrain) M - medulla C - quadrigeminal plate (superior and inferior colliculi) V - fourth ventricle Q - quadrigeminal cistern

GIAÛI PHAÃU TREÂN CAÙC LÔÙP CAÉT HÖÔÙNG TRUÏC (AXIAL): 

GIAÛI PHAÃU TREÂN CAÙC LÔÙP CAÉT HÖÔÙNG TRUÏC (AXIAL) DUØNG HEÄ THOÁNG NAÕO THAÁT LAØM MOÁC:  Naõo thaát beân.  Naõo thaát III.  Naõo thaát IV.  Dòch naõo tuûy & caùc beå naõo

HEÄ THOÁNG NAÕO THAÁT: 

HEÄ THOÁNG NAÕO THAÁT

Slide 40: 

(1): Bao trong (2): Ñaàu nhaân ñuoâi (3): Nhaân beøo (4): Ñoài thò 1 2 3 4 5 6 (5): Naõo thaát III (6): Söøng traùn naõo thaát beân Giaûi phaãu 2 3 4 5 6 1

Slide 44: 

Liềm não Trung tâm bán bầu dục

Slide 45: 

Thùy trán Thể chai Thùy đính Não thất IV Sừng trước não thất bên Sừng sau não thất bên Mạng màng mạch

Slide 46: 

Nhân đậu Bao trong Đầu nhân đuôi Đồi thị

Giải phẫu vùng nhân nền: 

Giải phẫu vùng nhân nền

Slide 48: 

Nhân đậu Cánh tay sau bao trong Đồi thị Sừng trán não thất bên Nhân đuôi Vách trong suốt Bể trên tiểu não Thùy nhộng Thùy chẩm

Slide 49: 

Sừng trán não thất bên Nhân đuôi Nhân đậu Não thất III Khe Sylvius Thùy đảo Củ trung não Bể củ trung não Tiểu não Tay trước bao trong Khe Sylvius Cống Sylvius

Slide 50: 

Thùy trán Khe liên bán cầu Não thất III Bể liên cuống não Cuống não Tiểu não

Slide 51: 

Liềm não Thùy trán Khe Sylvius Bể trên yên Cầu não Lều tiểu não Não thất IV Tiểu não Khe Sylvius Thùy thái dương

Slide 52: 

Liềm não Lưng yên Thùy thái dương Bể trước cầu não Xương chủm Não thất IV Tiểu não Thùy trán Tuyến yên

QUY TRÌNH ĐỌC CT SCAN SỌ NÃO: 

QUY TRÌNH ĐỌC CT SCAN SỌ NÃO Có nhiều cách khác nhau: - Từ ngoài vào trong - Phần cứng đến phần mềm - Trên lều đến dưới lều - Hình thái đến nhu mô Tuy nhiên để có tính ứng dụng cao, chúng ta có thể phân tích phim theo qui trình: Hình thái đến nhu mô

QUY TRÌNH ĐỌC CT SCAN SỌ NÃO: 

QUY TRÌNH ĐỌC CT SCAN SỌ NÃO Hình thái: - Đường giữa - Hệ thống não thất - Các khe, rãnh vỏ não - Các bể chứa DNT Nhu mô: Khảo sát đậm độ. Chú ý: Tùy theo cấu trúc khác nhau mà có đậm độ khác nhau.

Slide 59: 

CT SCAN SOÏ NAÕO TRONG ÑOÄT QUÎ

Giá trị chẩn đoán của CT Scan: 

Giá trị chẩn đoán của CT Scan Lâm sàng không phân biệt được nhồi máu não và xuất huyết não m ột cách chắc chắn CT Scan phát hiện ngay các hình ảnh xuất huyết não, xuất huyết màng não (95%) CT Scan có thể phát hiện các hình ảnh bất thường trong vòng 3 giờ sau khi nhồi máu não (50%) Xét nghiệm giúp chẩn đoán nhanh, chính xác, an toàn

Các bước đơn giản đọc CT Scan : 

Các bước đơn giản đọc CT Scan Có xuất huyết hay không ? Có các vùng nhồi máu cũ hay nhồi máu yên lặng không ? Có dấu hiệu huyết khối trong lòng động mạch hay không ? Các dấu hiệu sớm cũa nhồi máu ? Ðánh giá độ rộng cũa tổn thương

Slide 62: 

ĐỘT QUỴ THIẾU MÁU NÃO CỤC BỘ CẤP

Slide 63: 

Vùng hoại tử Vùng thiếu máu

Vùng phân bố động mạch: 

Vùng phân bố động mạch Não trước Não giữa Não sau

Vùng phân bố động mạch: 

Vùng phân bố động mạch

Slide 68: 

Ngaøy ñaàu 48% Ngaøy 1-2 59% Ngaøy 7-10 66% Ngaøy 10-11 74% ÑOÄ NHAÏY PHAÙT HIEÄN NHOÀI MAÙU NAÕO TREÂN CT CT töôùi maùu giuùp phaùt hieän sôùm vaø coù ñoä nhaïy cao hôn

Slide 69: 

Giai ñoaïn toái caáp (<0-6 giôø) -Bình thöôøng (50-60%) -Daáu taêng ñaäm ñoä ñoäng maïch 25-50 % -Giaûm ñaäm ñoä nhaân ñaäu HÌNH AÛNH CT NH ỒI MÁU NAÕO Nh ồi máu não sôùm khoù phaùt hieän treân CT thöôøng qui

Slide 70: 

GIAI ÑOAÏN CAÁP GIAI ÑOAÏN CAÁP SÔÙM (6-24 GIÔØ) -Giaûm ñaäm ñoä ôû haïch neàn -Maát ranh giôùi chaát traéng – xaùm -Daáu daûi baêng thuyø ñaûo (insular ribbon sign) -Xoaù raõnh naõo -Khoâng thaáy baát thöôøng

Slide 71: 

* Khoâng coù caûn quang: -Giaûm ñaäm ñoä hình cheâm vôùi neàn roäng ôû voû naõo, theo vuøng phaân boá maïch maùu (do phuø ñoäc teá baøo vaø phuø maïch maùu) -Hieäu öùng choaùn choã (23-75%) do phuø neà * Coù caûn quang: -Taêng quang cuoän voû naõo GIAI ÑOAÏN CAÁP MUOÄN (1-3 NGAØY)

Slide 73: 

Toån thöông ñoäng maïch naõo?

Slide 77: 

* NCCT -Vuøng giaûm ñaäm ñoä ít roõ hôn ( hieän töôïng söông môø ‘fogging phenomenon’) -Hieäu öùng choaùn choå , phuø neà coøn tieáp tuïc * CECT -Taêng quang cuoän voû naõo GIAI ÑOAÏN BAÙN CAÁP GIAI ÑOAÏN BAÙN CAÁP SÔÙM (4-7 ngaøy)

Slide 78: 

Fogging effect: Hiện tượng đồng đậm độ vùng nhồi máu ở ngày 14-21 do tăng thực bào hoặc xuất huyết vi thể, khi đó vùng nhồi máu rất khó nhận thấy. Một số trường hợp có hiện tượng tăng quang do xuất huyết trong vùng nhồi máu vào sau ngày thứ ba.

Slide 79: 

-Hieäu öùng choaùn choå giaûm -Taêng quang nhu moâ tieáp tuïc -Taêng quang vieàn, ñaùm hoaëc ôû caùc cuoän voû naõo gaëp ôû tuaàn 2- 8 do vôõ haøng raøo maïch maùu naõo vaø taêng töôùi maùu xa xæ (luxury perfusion). GIAI ÑOAÏN BAÙN CAÁP MUOÄN (1-8 tuaàn) Nhaàm laãn vôùi dò daïng maïch maùu naõo

Slide 80: 

Nhuõn naõo caáp ><baùn caáp

Slide 81: 

Dò daïng maïch maùu naõo (AVM)

Slide 82: 

-OÅ ñaäm ñoä dòch ôû vuøng toån thöông -Teo naõo ( roäng naõo thaát, raõnh naõo ) GIAI ÑOAÏN MAÕN (>8 tuaàn)

Slide 83: 

Nh ồi máu não cũ [Taïo hoác dòch-Teo naõo]

Slide 84: 

Beänh nguyeân: [ Emboli  Ngheûn maïch  Toån thöông noäi maïch-> Tieâu emboli Taùi tuaàn hoaøn X uaát huyeát ]. Tæ leä : 6% caùc cas nhoài maùu naõo Hình aûnh : Noát taêng ñaäm ñoä trong vuøng giaûm ñaäm ñoä tröôùc. NHOÀI MAÙU CHAÛY MAÙU Löu yù trong ñieàu trò choáng ñoâng

Slide 85: 

Xuất huyết sau nhồi máu

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não giữa: 

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não giữa

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não sau: 

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não sau

Slide 88: 

CHAÅN ÑOAÙN PHAÂN BIEÄT

Slide 89: 

-Laâm saøng nhaàm 10-15% -Nguyeân nhaân : + U (1-2% bieåu hieän gioáng ñoät quïi) + Tuï maùu döôùi maøng cöùng +Xuaát huyeát noäi soï khoâng do chaán thöông. CAÙC BEÄNH LYÙ GIOÁNG ÑOÄT QUÎ

Slide 90: 

U NH ỒI MÁU NÃO -Khôûi phaùt töø töø - Khôûi phaùt ñoät ngoät -Lieân quan nhieàu chaát traéng - Lieân quan chaát traéng vaø chaát xaùm Giaûm ñaäm ñoä hình troøn, - Giaûm ñaäm ñoä quanh u hình cheâm, cuoän naõo - Khoâng theo vuøng phaân boá - Theo vuøng phaân maïch maùu boá maïch maùu PHAÂN BIEÄT U VAØ NHOÀI MAÙU NAÕO

Slide 92: 

DI CAÊN NAÕO NHUÕN NAÕO

Slide 93: 

XUAÁT HUYEÁT NAÕO

NGUYEÂN NHAÂN: 

NGUYEÂN NHAÂN  Chaán thöông(trauma)  Cao huyeát aùp(Hypertension)  Phình maïch(Aneurysm)  Nhoài maùu chaûy maùu(hemorrhagic Infact)  Thuyeân taéc xoang tónh maïch(Sinus thrombosic)  Beänh lyù ñoâng maùu(Coagulopathy)  Dò daïng ñoäng – tónh maïch(AVM)  U(Neoplas)

NGUYEÂN NHAÂN XUAÁT HUYEÁT NOÄI SOÏ KHOÂNG DO CHAÁN THÖÔNG: 

NGUYEÂN NHAÂN XUAÁT HUYEÁT NOÄI SOÏ KHOÂNG DO CHAÁN THÖÔNG  Raát hay gaëp: cao huyeát aùp, phình maïch, Dò daïng maïch maùu  Thöôøng gaëp: taùi töôùi maùu trong thuyeân taéc maïch, roái loaïn veà maùu,ñoâng maùu, ngoä ñoäc thuoác, U (tuyeán yeân, di caên…)  Ít gaëp:nhoài maùu tónh maïch, saûn giaät, vieâm noäi taâm maïc vôùi huyeát khoái nhieåm truøng, vieâm naõo  Raát hieám: Abcess , vieâm maïch (khoâng do naám)

Phát hiện xuất huyết : 

Phát hiện xuất huyết Xuất huyết là các vùng tăng đậm độ và có thể thấy trong các bệnh lý: Tụ máu ngoài màng cứng, Tụ máu dưới màng cứng Xuất huyết màng não Xuất huyết não thất Xuất huyết trong não Phân biệt hoá vôi và xuất huyết nhỏ vùng nhân nền Phân biệt xuất huyết cầu não với artéfact

Slide 100: 

Leâ Vaên H., Nam, 44 tuoåi, Xuaát huyeát thaân naõo

Slide 101: 

Traàn thò S., Nöõ, 73 tuoåi, Xuaát huyeát tieåu naõo

XUAÁT HUYEÁT THAÂN NAÕO: 

XUAÁT HUYEÁT THAÂN NAÕO

XUAÁT HUYEÁT THAÂN NAÕO: 

XUAÁT HUYEÁT THAÂN NAÕO

Slide 104: 

Buøi vaên L., Nam, 45 tuoåi, Xuaát huyeát nhaân beøo-bao trong (P) coù traøn maùu naõo thaát

Slide 105: 

Buøi Vaên L., Nam, 45 tuoåi, Xuaát huyeát nhaân beøo-bao trong (T)

Slide 106: 

Nguyeãn Vaên L., Nam, 67 tuoåi, Xuaát huyeát thaùi döông (P)/ Nhuõn naõo cuõ caïnh naõo thaát beân (T)

Slide 107: 

Nguyeãn Thò Q., Nöõ, 49 tuoåi, Xuaát huyeát nhaân beøo (T)

Slide 108: 

Nguyeãn Hoaøng H., Nam, 22 tuoåi, Xuaát huyeát traùn (P)

Slide 110: 

Xuaát huyeát naõo giai ñoaïn baùn caáp

Slide 111: 

Ñoaøn thò S., Nöõ, 80 tuoåi, Xuaát huyeát khoang döôùi nheän

Slide 112: 

Glioblastoma Maùu tuï trong naõo vaø taêng quang vieàn

Slide 113: 

Ñoaøn thò S., Nöõ, 80 tuoåi, Xuaát huyeát khoang döôùi nheän

Slide 114: 

Có xuất huyết hay không ?

Slide 115: 

Có xuất huyết hay không ? Xuất huyết màng não Máu tụ ngoài màng cứng Máu tụ dưới màng cứng

Phân biệt xuất huyết và vôi hóa: 

Phân biệt xuất huyết và vôi hóa Vôi hóa đối xứng, không có hiện tượng phù não và không có hiệu ứng choán chổ Xuất huyết không đối xứng, có phù não chung quanh và có hiệu ứng choán chổ Ðo mức độ cản quang (ROI: region of interesting) Vôi hóa > 120 Hu Xuất huyết = 40-90 Hu

Slide 117: 

Xuất huyết hay vôi hóa ?

Slide 118: 

Xuất huyết hay artefact ?

Slide 119: 

XUAÁT HUYEÁT KHOANG DÖÔÙI NHEÄN (Subarachnoid hemorrhage)

Slide 120: 

EDH XUAÁT HUYEÁT KHOANG DÖÔÙI NHEÄN

Slide 122: 

XUAÁT HUYEÁT TRONG NAÕO THAÁT

Slide 123: 

U KHOÂNG DO U Maùu khoâng ñoàng nhaát, phöùc taïp Maùu ñoàng nhaát Vuøng khoâng xuaát huyeát cuûa u Taêng quan vieàn taêng quang sau tieâm caûn quang Haáp thu maùu theo khoâng theo thöù töï Haáp thu maùu theo thöù töï Phuø naõo dai daúng Giaûm phuø theo thôøi gian XUAÁT HUYEÁT NAÕO DO U HAY KHOÂNG DO U ?

Slide 124: 

Di caên K phoåi

Slide 125: 

KEÁT LUAÄN * CT Scan s ọ não rất có giá trị trong chẩn đoán, điều trị và theo dõi các bệnh lý nội sọ * Để Ñoïc phim CT soï naõo c ần: - Naém v ững giaûi phaãu - Phaùt hieän baát thöôøng - Moâ taû hình aûnh -Chaån ñoaùn beänh lyù (döïa theâm thoâng tin laâm saøng vaø caän laâm saøng khaùc)

Slide 126: 

XIN CHAÂN THAØNH CAÛM ÔN