mongol hel

ªã¿¿ëýõ ýðõòíèé îðîëöîõ áàéäëààð íü ýãøèã àâèàã : 

ªã¿¿ëýõ ýðõòíèé îðîëöîõ áàéäëààð íü ýãøèã àâèàã Õýëíèé õîéãóóð-à, î, ó, àà, îî, óó Õýëíèé äóíäóóð- àé, îé, óé, û Õýëíèé óðäóóð- º, ºº, ¿, ¿¿, ¿é, ý, ýý, è, èé ãýæ 3 àíãèëäàã

Ýãøèã àâèàã àìíû õºíäèéí çàéãààð áóþó õýëíèé áîñîî áàéäëààð ãóðàâ àíãèëíà. : 

Ýãøèã àâèàã àìíû õºíäèéí çàéãààð áóþó õýëíèé áîñîî áàéäëààð ãóðàâ àíãèëíà. Õýë õàìãèéí äîîä áàéðëàëä áàéæ àìíû õºíäèéí çàé õàìãèéí èõ áîëæ õýëýãäýõ à, àà ýãøãèéã óóæèì ýãøèã ãýíý. Õýë äóíä çýðýã ºðãºãäºæ àìíû õºíäèéí çàé äóíä çýðýã õýëýãäýõ î, îî, º, ºº, ý, ýý ýãøã¿¿äèéã àìíû õºíäèéí çàé äóíä ýãøèã ãýíý. è, èé, ó, óó, ¿, ¿¿ ýãøã¿¿ä õýë õàìãèéí èõ ºðãºãäºæ àìíû õºíäèéí çàé ìàø áàãà õýëýãäýõ ó÷èð óéòàí ýãøèã ãýíý.

Óðóóë îðîëöîõ ýñýõýýð íü ýãøãèéã õî¸ð á¿ëýãò õóâààíà. : 

Óðóóë îðîëöîõ ýñýõýýð íü ýãøãèéã õî¸ð á¿ëýãò õóâààíà. Óðóóëàà öîðâîéæ õýëýõ î, ó, º, ¿, îî, óó, ºº, ¿¿, îé, óé, ¿é ýãøãèéã óðóóëûí ýãøèã ãýíý. Óðóóë öîðâîéõã¿é õýëýõ à, ý, è, àà, ýý, àé ýãøã¿¿äèéã óðóóëûí áóñ ýãøèã ãýíý.

Ýãøãèé㠺㿿ëýõ ýðõòíèé áóë÷èíãèéí ÷àíãàðàë, ñóëðàëûí áàéäëààð 3 àíãèëíà. : 

Ýãøãèé㠺㿿ëýõ ýðõòíèé áóë÷èíãèéí ÷àíãàðàë, ñóëðàëûí áàéäëààð 3 àíãèëíà. Ýð ýãøèã -à, î, ó, àà, îî, óó, àé, îé, óé Ýì ýãøèã –ý, º, ¿, ýý, ºº, ¿¿, ýé, ¿é Ñààðìàã –è, û, èé

Ãèéã¿¿ëýã÷ àâèàíû àíãèëàë : 

Ãèéã¿¿ëýã÷ àâèàíû àíãèëàë

Òîäðóóëãà: Ýì ¿ãýíä îðñîí ãèéã¿¿ëýã÷èéã õàòóó 纺ëºí ãýæ àíãèëäàãã¿é. : 

Òîäðóóëãà: Ýì ¿ãýíä îðñîí ãèéã¿¿ëýã÷èéã õàòóó 纺ëºí ãýæ àíãèëäàãã¿é.

ªìíº ¿çñýí îíîëûí ìýäëýãýý áàòàòãààä “Áàò ìîðèíäîî ÿàðóóõàí ìîðäîâ” ãýñýí ºã¿¿ëáýðò îðñîí ¿ãñèéã àâèà ç¿éãýýð çàäàëæ òàéëáàðëààðàé. : 

ªìíº ¿çñýí îíîëûí ìýäëýãýý áàòàòãààä “Áàò ìîðèíäîî ÿàðóóõàí ìîðäîâ” ãýñýí ºã¿¿ëáýðò îðñîí ¿ãñèéã àâèà ç¿éãýýð çàäàëæ òàéëáàðëààðàé.

ßðèàíû óðñãàëä àâèà õóâüñàõ ¸ñ : 

ßðèàíû óðñãàëä àâèà õóâüñàõ ¸ñ Õ¿ì¿¿ñèéí ÿðèàíû ÿâöàä àâèà íü ¿íäñýí ºíãº, º¿¿ëýõ îíöëîãîî õýâýýð õàäãàëàõ, ýñâýë àâèàíû ¿íäñýí ºí㺠ñààðìàãæèæ, çýðãýëäýý àâèàòàéãàà çîõèöîí õóâüñàõ çºð÷èë èëýðäýã. ¯¿íèéã àâèà õóâüñàõ ¸ñ ãýíý. ßðèàíû óðñãàëä àâèà íü èæèëñýõ, òºñººðºõ, îíäîîøèõ, ñóëàð÷ ãýýãäýõ, íýìýãäýõ çýðãýýð õóâüñàí ººð÷ëºãääºã áàéíà.

Àâèà èæèëñýõ, òºñººðºõ ¸ñßðèàíû óðñãàëä íýã àâèà íºãºº àâèàòàéãàà çàðèì íýã øèíæýýðýý òºñººòýé áóþó á¿ðýí àäèë áîëîí õóâèðàõûã àâèà èæèëñýõ ãýíý. Æèøýý íü: óðóóëûí-á,â,ì-èéí ºìíº îðñîí õýëíèé –í óðóóëààð èæèëñýæ õýëýãäýíý. Ãàíáàò-Ãàìáàò ã.ì : 

Àâèà èæèëñýõ, òºñººðºõ ¸ñßðèàíû óðñãàëä íýã àâèà íºãºº àâèàòàéãàà çàðèì íýã øèíæýýðýý òºñººòýé áóþó á¿ðýí àäèë áîëîí õóâèðàõûã àâèà èæèëñýõ ãýíý. Æèøýý íü: óðóóëûí-á,â,ì-èéí ºìíº îðñîí õýëíèé –í óðóóëààð èæèëñýæ õýëýãäýíý. Ãàíáàò-Ãàìáàò ã.ì

Àâèà îíäîîøèõ ¸ñªºð õîîðîíäîî àäèë áóþó òºñººòýé õî¸ð àâèàíû àëü íýã íü çàðèì íýã áóþó á¿ðýí øèíæýýðýý ººð áîëîí õóâüñàõûã àâèà îíäîîøèõ ãýíý. Æíü: “íîãò” ãýäýã ¿ãèéã õýëýõýä õàìæèõ ò-èéí íºëººãººð õàìæèõ –ã íü ø¿ðãýõ –õ (íîõò) áîëæ îíäîîøèæ õýëýãääýã. : 

Àâèà îíäîîøèõ ¸ñªºð õîîðîíäîî àäèë áóþó òºñººòýé õî¸ð àâèàíû àëü íýã íü çàðèì íýã áóþó á¿ðýí øèíæýýðýý ººð áîëîí õóâüñàõûã àâèà îíäîîøèõ ãýíý. Æíü: “íîãò” ãýäýã ¿ãèéã õýëýõýä õàìæèõ ò-èéí íºëººãººð õàìæèõ –ã íü ø¿ðãýõ –õ (íîõò) áîëæ îíäîîøèæ õýëýãääýã.

Àâèà ñóëðàõ ¸ñõýë òàñðàëòã¿é õºãæèõèéí íýã òàë íü àâèà㠺㿿ëýõýä ºã¿¿ëýõèéí ýðõòíèé õ¿÷äýëèéã õýìíýõ çàð÷èì þì. ¯¿íèé èëðýë íü àâèà ñóëðàõ ¸ñ þì. Æíü: àâ÷ èðýõ-àâ÷ðàõ, òîãòâîðòîé-òîõòóóðòàé ã.ì : 

Àâèà ñóëðàõ ¸ñõýë òàñðàëòã¿é õºãæèõèéí íýã òàë íü àâèà㠺㿿ëýõýä ºã¿¿ëýõèéí ýðõòíèé õ¿÷äýëèéã õýìíýõ çàð÷èì þì. ¯¿íèé èëðýë íü àâèà ñóëðàõ ¸ñ þì. Æíü: àâ÷ èðýõ-àâ÷ðàõ, òîãòâîðòîé-òîõòóóðòàé ã.ì

Àâèà òîíãîðîõ ¸ñ¯ã á¿òýýâýð äýõ àâèà õàðèëöàí áàéðàà ñîëèõûã àâèàíû òîíãîðîë ãýíý. Æíü: òîðãî-òîðîã, Äàãâà-Äàâàã, äîãøèí-äîøãèí ã.ì : 

Àâèà òîíãîðîõ ¸ñ¯ã á¿òýýâýð äýõ àâèà õàðèëöàí áàéðàà ñîëèõûã àâèàíû òîíãîðîë ãýíý. Æíü: òîðãî-òîðîã, Äàãâà-Äàâàã, äîãøèí-äîøãèí ã.ì

Àâèà íýìýãäýõ ¸ñÀâèà íýìýãäýõ íü ýãøèã ãèéã¿¿ëýã÷ àâèàíû áàéðëàëòàé õîëáîîòîé. Õî¸ð ýãøãèéí õîîðîíä ýñâýë õî¸ð ãèéã¿¿ëýã÷èéí õîîðîíä àâèà æèéðýãëýõèéã àâèà íýìýãäýõ ¸ñ ãýíý. Æíü: ñàí+èéí-ñàíãèéí, à÷èéí+àà-à÷èéíõàà ã.ì : 

Àâèà íýìýãäýõ ¸ñÀâèà íýìýãäýõ íü ýãøèã ãèéã¿¿ëýã÷ àâèàíû áàéðëàëòàé õîëáîîòîé. Õî¸ð ýãøãèéí õîîðîíä ýñâýë õî¸ð ãèéã¿¿ëýã÷èéí õîîðîíä àâèà æèéðýãëýõèéã àâèà íýìýãäýõ ¸ñ ãýíý. Æíü: ñàí+èéí-ñàíãèéí, à÷èéí+àà-à÷èéíõàà ã.ì

Àâèà îðëóóëàõ ¸ñõàðü õýëíýýñ çýýëñýí ¿ãèéí çàðèì àâèàã ýõ õýëíèéõýý àâèàíû òîãòîëöîî, äóóäëàãàä çàõèðóóëàí ÿìàð íýã àâèàãààð ñîëüæ ºã¿¿ëýõèéã àâèà îðëóóëàõ ¸ñ ãýíý. Æíü: ê, ô, ï àâèà õîâîð áàéäàã ó÷èð ã, õ, á, â çýðýã àâèàãààð îðëóóëæ õýëäýã. Ãðåêèéí äèôòýð-äýâòýð, Îðîñûí çàìîê-çàìàã ã.ì : 

Àâèà îðëóóëàõ ¸ñõàðü õýëíýýñ çýýëñýí ¿ãèéí çàðèì àâèàã ýõ õýëíèéõýý àâèàíû òîãòîëöîî, äóóäëàãàä çàõèðóóëàí ÿìàð íýã àâèàãààð ñîëüæ ºã¿¿ëýõèéã àâèà îðëóóëàõ ¸ñ ãýíý. Æíü: ê, ô, ï àâèà õîâîð áàéäàã ó÷èð ã, õ, á, â çýðýã àâèàãààð îðëóóëæ õýëäýã. Ãðåêèéí äèôòýð-äýâòýð, Îðîñûí çàìîê-çàìàã ã.ì

¯ñýã ç¿é áóþó ãðàôîëîãèÿÕ¿í òºðºëõòíèé õýðýãëýæ èðñýí áè÷èã ¿ñãèéã çóðãàí áè÷èã, óòãûí áè÷èã, àâèàíû áè÷èã ãýæ õóâààíà. Ýäãýýðýýñ õàìãèéí áîëîâñðîíãóé áè÷èã íü àâèàíû áè÷èã áºãººä äýëõèéí èõýíõ óëñ àâèàíû áè÷ãèéã õýðýãëýäýã. : 

¯ñýã ç¿é áóþó ãðàôîëîãèÿÕ¿í òºðºëõòíèé õýðýãëýæ èðñýí áè÷èã ¿ñãèéã çóðãàí áè÷èã, óòãûí áè÷èã, àâèàíû áè÷èã ãýæ õóâààíà. Ýäãýýðýýñ õàìãèéí áîëîâñðîíãóé áè÷èã íü àâèàíû áè÷èã áºãººä äýëõèéí èõýíõ óëñ àâèàíû áè÷ãèéã õýðýãëýäýã.

̺í çóðãèéí áè÷èã, óòãûí áè÷èã 2 ÷ õàðèëöààíû ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëñýýð áàéãàà áèëýý. Òóõàéëáàë ãàçðûí çóðàã, çàìûí òýìäýã áîëîí òºðºë á¿ðèéí ¿éë÷èëãýýíèé ãàçðûí õàÿãíààñ çóðãèéí áà óòãûí áè÷ãèéã õàðæ áîëíî. : 

̺í çóðãèéí áè÷èã, óòãûí áè÷èã 2 ÷ õàðèëöààíû ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëñýýð áàéãàà áèëýý. Òóõàéëáàë ãàçðûí çóðàã, çàìûí òýìäýã áîëîí òºðºë á¿ðèéí ¿éë÷èëãýýíèé ãàçðûí õàÿãíààñ çóðãèéí áà óòãûí áè÷ãèéã õàðæ áîëíî.

Ǻâ áè÷èõ ç¿éÀëèâàà óëñ îðîí áè÷èãòýé áîëîõäîî ò¿¿íäýý òîõèðñîí çºâ áè÷èõ ä¿ðýì çîõèîäîã. Ǻâ áè÷èõ ä¿ðýì çîõèîõîä 1-ðò àâèà ç¿éí, 2-ðò ¿ã ç¿éí, 3-ðò ò¿¿õýí óëàìæëàëûí, 4-ðò áèëýã òýìäãèéí çàð÷ìûã èø ¿íäýñ áîëãîäîã áàéíà. : 

Ǻâ áè÷èõ ç¿éÀëèâàà óëñ îðîí áè÷èãòýé áîëîõäîî ò¿¿íäýý òîõèðñîí çºâ áè÷èõ ä¿ðýì çîõèîäîã. Ǻâ áè÷èõ ä¿ðýì çîõèîõîä 1-ðò àâèà ç¿éí, 2-ðò ¿ã ç¿éí, 3-ðò ò¿¿õýí óëàìæëàëûí, 4-ðò áèëýã òýìäãèéí çàð÷ìûã èø ¿íäýñ áîëãîäîã áàéíà.