CT Bệnh lý tuỵ

Views:
 
Category: Education
     
 

Presentation Description

Bs. Nguyễn Trí Dũng, Khoa CĐHA, BV Chợ Rẫy

Comments

Presentation Transcript

CT BỆNH LÝ TỤY:

CT BỆNH LÝ TỤY Bs Nguyễn Trí Dũng Khoa CĐHA . BV CHỢ RẪY TPHCM, 11-10-2012

PowerPoint Presentation:

Giải Phẫu Học Tụy thuộc khoang sau phúc mạc, giới hạn sau hậu cung mạc nối. Nằm chếch lên trên-sang trái từ D2 tá tràng (đầu)  rốn lách (đuôi) Đầu, mỏm móc, cổ, thân và đuôi tụy tạo nên những phần khác nhau của tụy. Tụy nằm ngang, trước cột sống, sau dạ dày. Trọng lượng khoảng 60g-150g.

Giải Phẫu Học:

Liên quan với các tạng: Lách, Thận T, Thượng thận T, dạ dày, tá tràng… Đối chiếu lên da: tụy nằm ngang vùng thượng vị. Liên quan với các mạch máu lớn: ĐMCB, ĐM thân tạng, ĐMMTTT. Liên quan với OMC. Giải Phẫu Học

CT:

CT

VIEÂM TUÏY MAÏN:

VIEÂM TUÏY MAÏN Toån thöông hình thaùi vaø chöùc naêng khoâng hoài phuïc. Nguyeân nhaân thöôøng gaëp nhaát laø nghieän röôïu (70%), soûi maät (20%)

VIEÂM TUÏY MAÏN Hình aûnh:

Ñoùng voâi oáng vaø tuyeán tuïy raûi raùc (40-50%) Daõn oáng tuïy chính vaø caùc nhaùnh (70-90%) Caùc nang nhoû. VIEÂM TUÏY MAÏN Hình aûnh

Caùc tieâu chuaån phaân bieät vieâm tuïy maïn vaø carcinoma tuïy:

Caùc tieâu chuaån phaân bieät vieâm tuïy maïn vaø carcinoma tuïy Vieâm tuïy maïn Carcinoma tuïy Beänh söû +++ - Ống tuïy Khoâng ñeàu Trôn laùng Tæ leä oáng/nhu moâ < 0.5 > 0.5 Ñoùng voâi +++ - Taêng quang Lan toûa Khu truù Nang +++ (+) Haïch (+) ++ Di caên - +++

PowerPoint Presentation:

Vieâm tuïy maïn (ñoùng voâi tuïy, daõn oáng tuïy, oáng maät chuû)

PowerPoint Presentation:

Vieâm tuïy maïn: ñoùng voâi oáng tuïy nhieàu, daõn oáng tuïy chính

PowerPoint Presentation:

Hieäu öùng choùan choå: 65% ñaàu tuïy, 35% ôû thaân vaø ñuoâi tuïy. Lôùn tuïy khu truù, eÙp taù traøng Hình CT -PL: - Thöôøng ñoàng ñaäm ñoä nhu moâ tuïy, giaûm ñaäm ñoä khi coù phuø, hoïai töû -CE: -Giaûm ñaäm ñoä ôû thì sôùm so vôùi nhu moâ tuî -Daõn oáng tuî *Ñaùnh giaù xaâm laán maïch maùu (chæ ñònh phaãu thuaät) UNG THÖ BIEÅU MOÂ TUYEÁN TUÎ (ADENOCARCINOMA)

PowerPoint Presentation:

U ñaàu tuïy, giaûm ñaäm ñoä treân phim CE, khoâng thaáy xaâm laán ñoäng maïch maïc treo traøng treân

PowerPoint Presentation:

CARCINOMA ÑAÀU TUÏY NHOÛ

PowerPoint Presentation:

CARCINOMA ÑAÀU TUÏY LÔÙN

PowerPoint Presentation:

Chuù yù: Môõ quanh ñoäng tónh maïch maïc treo traøng thöôøng khoâng bò xaâm laán trong vieâm tuïy (CÑPB: Ung thö tuïy) Vieâm tuïy U tuïy

U NANG THANH DÒCH:

U NANG THANH DÒCH Ñoàng nghóa:microcystic adenoma, cystadenoma thanh dòch/cystadenocarcinoma hoaëc cystadenoma giaøu glycogen Ñöôïc xem laø u laønh tính nhöng coù theå chuyeån daïng aùc tính. Tuoåi giaø, nam:nöõ=2/1 Chuû yeáu ñaàu tuïy.

U NANG THANH DÒCH:

U NANG THANH DÒCH Lôùn (ñk # 6cm), giôùi haïn roõ, coù muùi, coù seïo ñoùng voâi hình sao ôû trung taâm. Coù nang nhoû (ñk <2cm),phaân chia baèng caùc vaùch moûng. Giaøu maïch maùu, coù xu höôùng xuaát huyeát. CT: thaønh phaàn ñaëc, nang, seïo trung taâm. Coù giôùi haïn roõ

U NANG THANH DÒCH:

U NANG THANH DÒCH

U NANG THANH DÒCH COÙ ÑOÙNG VOÂI, SEÏO TRUNG TAÂM:

U NANG THANH DÒCH COÙ ÑOÙNG VOÂI, SEÏO TRUNG TAÂM

U NANG NHAÀY:

U NANG NHAÀY Ñoàng nghóa: Cystadenoma, cystadenocarcinoma hoaëc macrocystic adenoma Tieàm naêng aùc tính ñeán aùc tính Öu theá nöõ (70%), tuoåi # 50 85% ôû thaân vaø ñuoâi tuïy Ngheøo maïch maùu, coù nhieàu ngaên. Chöùa chaát nhaày, coù thaønh daøy, ñoùng voâi ngoaïi bieân (ñoâi khi).

PowerPoint Presentation:

CT: Coù moät hoaëc nhieàu ngaên, caàn phaân bieät vôùi nang giaû tuî khi coù moät ngaên vaø khoâng coù vaùch Taêng quang vaùch sau khi tieâm

U NANG NHAÀY:

U NANG NHAÀY

U NANG NHAÀY:

U NANG NHAÀY

U NANG NHAÀY:

U NANG NHAÀY

INSULINOMA:

INSULINOMA Thöôøng gaëp nhaát (60% u tuïy noäi tieát) 5-10% aùc tính tam chöùng Whipple: côn ñoùi, haï ñöôøng huyeát nhanh, giaûm khi duøng dextrose tónh maïch Bieåu hieän laâm saøng: 50% u nhoû hôn 1.5cm

PowerPoint Presentation:

Nhieàu ôû thaân vaø ñuoâi tuïy U coù giôùi haïn roõ, coù bao Giaøu maïch maùu

INSULINOMA:

INSULINOMA

INSULINOMA:

INSULINOMA

INSULINOMA:

INSULINOMA

INSULINOMA:

INSULINOMA

INSULINOMA:

INSULINOMA

PowerPoint Presentation:

-Loïai toån thöông +Daääp/ xuaát huyeát +Raùch saâu/ Thuûng +Ñöùt ngang vôùi toån thöông oáng tuïy (ERCP) -Hình CT +Tuï maùu +Caùc vuøng khoâng taêng quang +Tuï dòch quanh tuïy CHAÁN THÖÔNG TUÏY

PowerPoint Presentation:

Chaán thöông ñöùt ôû coå tuïy, tuï khí sau phuùc maïc

PowerPoint Presentation:

Chaán thöông ñöùt ôû vaø taùch ñaàu-thaân tuïy

VIÊM TỤY CẤP Cập nhật tiêu chuẩn Atlanta:

VIÊM TỤY CẤP Cập nhật tiêu chuẩn Atlanta Bs Nguyễn Trí Dũng Khoa CĐHA . BV CHỢ RẪY TPHCM, 11-10-2012

GIỚI THIỆU:

GIỚI THIỆU Viêm tụy cấp là bệnh lý cấp tính trong ổ bụng, bệnh có thể có nhiều biến chứng nguy hiểm và tỷ lệ tử vong cao. Vì vậy cần rất thận trọng trong quá trình chẩn đoán, theo dõi và điều trị. USA: 2008 210.000 BN/năm 4000 người chết do AP/năm chi phí điều trị trên 2 tỷ USD

ĐỊNH NGHĨA:

ĐỊNH NGHĨA Viêm tụy cấp là tình trạng viêm cấp tính của tụy với việc giải phóng men tụy tự phá hủy tuyến tụy. Viêm tụy thực chất không phải là tụy tấy đỏ mà là phù, hoại tử, chảy máu do nhiều nguyên nhân, còn viêm chỉ là hậu quả của các quá trình trên

Viêm Tụy Cấp:

Viêm Tụy Cấp Thể nhẹ (viêm tụy mô kẽ hoặc phù nề ): 80-85% Thể nặng (viêm tụy hoại tử) : 15-20%

HÌNH ẢNH HỌC:

HÌNH ẢNH HỌC Vai trò của hình ảnh học: Chẩn đoán bệnh, nếu amylase/lipase <5N. Tìm nguyên nhân Phát hiện biến chứng ***

CT:

CT CECT, khi có nghi ngờ AP Cho phép xác nhận các dữ liệu lâm sàng và xét nghiệm nhưng không cho độ chính xác tuyệt đối. LS không phải lúc nào cũng đặc hiệu mà nó lẫn lộn với các bệnh lý khác: thiếu máu ruột hoặc tắc ruột, viêm hoặc thủng dạ dày, sỏi đường mật hoặc phình bóc tách đmcb . Ngay cả men tụy tăng cao cũng không đặc hiệu vì nó cũng gặp trong các bệnh lý khác.

CT:

CT MDCT: trước và sau tiêm thuốc cản quang Protocol: thì động mạch và thì cửa, cho đánh giá tốt về vùng hoại tử hoặc phát hiện biến chứng mạch máu như xuất huyết, giả phình

CT:

CT Trong 48 giờ đầu sau triệu chứng đầu tiên khó thấy sự thay đổi hình dạng quan trọng của AP. Các dấu hiệu: Lớn kích thước Bờ tụy không rõ Giảm đậm độ Đậm độ nhu mô không đồng nhất Tăng đậm độ mô mỡ quanh tụy với bện mỡ và dịch Tụ dịch trong /ngoài tụy Hoại tử tụy : các vùng nhu mô tụy bờ rõ, lan tỏa hoặc khu trú, không bắt quang tổn thương > 30% tuyến tụy, hoặc bắt quang < 30HU.

CT:

CT Segmented forms giới hạn ở đầu tụy (18%) MDCT âm tính 15-30% AP nhẹ. Độ chính xác của CT trong đánh giá hoại tử tụy dao động 80-90% Ổ hoại tử nhỏ (<30% nhu mô) CT cho âm tính giả 21%. Khi hoại tử >30% độ đặc hiệu 100% , hoại tử <30% độ đặc hiệu chỉ 50%.

PowerPoint Presentation:

Chẩn đoán AP cần 2 trong 3 vấn đề sau: Đau bụng đặc trưng của AP Amylase huyết hoặc Lipase tăng ít nhất 3 lần. Các dấu hiệu đặc hiệu của AP trên CT

PowerPoint Presentation:

Phần lớn AP được chẩn đoán trên lâm sàng và không cần chẩn đoán trên hình ảnh. Khi lâm sàng không rõ ràng  vai trò CĐHA xác định chẩn đoán CT c ó vai trò quan trọng trong chẩn đo á n v à theo dõi AP. Độ nhạy của CT chưa được biết, đặc biệt trong thể nhẹ, nhưng rất tốt trong thể nặng.

PowerPoint Presentation:

Bradley EL III. A clinically based classification system for acute pancreatitis. Summary of the International Symposium on Acute Pancreatitis , Atlanta, GA, September 11 through 13, 1992 . Arch Surg 1993;128:586–90.

PowerPoint Presentation:

CTSI

CTSI 1đ - B:

CTSI 1đ - B

CTSI 2đ - C:

CTSI 2đ - C

CTSI 3đ - D:

CTSI 3đ - D

CTSI 4đ - E:

CTSI 4đ - E

CTSI 6đ – E - <30%:

CTSI 6đ – E - <30%

CTSI 8đ – E – 30-50%:

CTSI 8đ – E – 30-50%

CTSI 10đ – E >50%:

CTSI 10đ – E >50%

ATLANTA 1992:

ATLANTA 1992

PowerPoint Presentation:

Sự đ á nh gi á kh á c nhau về h ì nh th á i c á c biến chứng AP của c á c BS chuyên về tụy v à c á c BS X Quang, dựa v à o l ú c mổ hoặc trên CT, thậm ch í kh á c nhau giữa c á c BS X Quang. Một nghiên cứu gần đây: 70 AP nặng 5 BS X Quang chuyên về bụng  Đồng thuận chỉ 3 trường hợp

PowerPoint Presentation:

Theo Atlanta 1992: Hoại tử tụy Nang giả tụy Á pxe BN 39t, viêm tụy hoại tử, bệnh ng à y thứ 31

Mối tương quan độ nặng về lâm sàng và hình thái tổn thương:

Mối tương quan độ nặng về lâm s à ng v à h ì nh th á i tổn thương Không cần thiết phải tr ù ng lắp hoặc tương đồng giữa lâm s à ng v à h ì nh th á i tổn thương

Viêm Tụy Hoại Tử:

Viêm Tụy Hoại Tử 3 dạng: Hoại tử nhu mô tụy v à quanh tụy (thường gặp nhất) Hoại tử nhu mô tụy đơn độc Hoại tử quanh tụy đơn độc Nên chụp CT v à o ng à y 3-7 của bệnh

PowerPoint Presentation:

Hoại tử tụy không thấy trong ng à y đầu Nhiễm tr ù ng, hoại tử tụy, ngo à i tụy thường gặp tuần 2-4 của bệnh.

PowerPoint Presentation:

Giai đoạn sớm 7 ngày sau

Viêm Tụy Hoại Tử:

Viêm Tụy Hoại Tử Hoại tử quanh tụy đơn độc (<20%): Nhu mô tụy b ì nh thường trên CT hoặc phẫu thuật Viêm lan từ bề mặt tụy hoặc tho á t c á c men tụy do tổn thương c á c ống tụy nhỏ ph í a ngoại biên. Kh ó ph á t hiện trên CT, đặc biệt giai đoạn sớm của bệnh

Hoại tử quanh tụy đơn độc:

Hoại tử quanh tụy đơn độc CT : tụ dịch không đồng nhất (dịch, không phải dịch) quanh tụy, sau ph ú c mạc ... MRI hoặc SA c ó thể thấy được th à nh phần không phải dịch

Viêm Tụy Hoại Tử:

Viêm Tụy Hoại Tử Th à nh phần mô hoại tử c ó thể trở nên đồng nhất ở giai đoạn sau, h ó a dịch ho à n to à n hoặc hấp thu, cũng c ó thể không. Phụ thuộc v à o k í ch thước mô hoại tử, <2cm (c ó thể hấp thu hoặc h ó a dịch) >5cm (rất kh ó biến mất ho à n to à n)

Viêm Tụy Hoại Tử:

Viêm Tụy Hoại Tử Viêm tụy hoại tử 17 ng à y sau

Viêm Tụy Hoại Tử:

Viêm Tụy Hoại Tử Viêm tụy hoại tử Hấp thu mô hoại tử 2 tuần sau

Viêm Tụy Hoại Tử:

Viêm Tụy Hoại Tử 1 năm sau 2 năm sau 2 tuần sau

Viêm Tụy Hoại Tử:

Viêm Tụy Hoại Tử Hoại tử vô tr ù ng hoặc hoại tử nhiễm tr ù ng Cần phải phân biệt (chọc h ú t ổ hoại tử dưới hướng dẫn của c á c phương tiện h ì nh ảnh hoặc thấy h ì nh ảnh kh í bên trong ổ hoại tử trên CT) Tiên lượng v à điều trị kh á c nhau Hoại tử vô tr ù ng thường hiếm khi can thiệp phẫu thuật Hoại tử nhiễm tr ù ng thường d ù ng kh á ng sinh lâu d à i v à v à i can thiệp điều trị.

Viêm tụy hoại tử nhiễm trùng:

Viêm tụy hoại tử nhiễm trùng

Khái niệm về tụ dịch quanh tụy:

Khái niệm về tụ dịch quanh tụy Gồm 5 loại: Tụ dịch quanh tụy cấp Tụ dịch hoại tử cấp Nang giả tụy Hoại tử tạo thành (Walled-off necrosis) Nang giả tụy sau phẫu thuật mô hoại tử

Khái niệm về tụ dịch quanh tụy:

Khái niệm về tụ dịch quanh tụy Để chẩn đoán phân biệt 5 loại này cần: Hình thái thể viêm tụy Vị trí (trong tụy, quanh tụy hay cả 2) Mức độ hóa nang dịch (không, một phần hay hoàn toàn) Thành phần (dịch hay không dịch, mô hoại tử) Vô trùng hay nhiễm trùng Thời gian Điều trị can thiệp trước đó

Tụ dịch quanh tụy cấp:

Tụ dịch quanh tụy cấp Gặp trong viêm tụy thể phù nề Xuất hiện vài ngày đầu và có thể tồn tại nhiều tuần Thành phần chỉ có dịch, không có mô hoại tử Thường vô trùng, có thể hấp thu tự nhiên trong vài tuần đầu. CECT : quanh tụy, dịch đồng nhất, thường không có thành (hoặc một phần) nằm trong các khoang bình thường quanh tụy.

Tụ dịch quanh tụy cấp:

Tụ dịch quanh tụy cấp

Dịch hoại tử cấp:

Dịch hoại tử cấp Tụ dịch sớm trong tụy và quanh tụy xảy ra trên BN viêm tụy hoại tử Thành phần: mô tụy hoại tử và hoặc mô hoại tử mỡ quanh tụy cùng với dịch tiết của tụy. Trên CECT: - Đồng nhất (đậm độ dịch) hoặc không đồng nhất (đậm độ dịch và không dịch) vùng trong tụy và hoặc quanh tụy. -Không vỏ bao hoặc chỉ hóa nang dịch một phần. -Trong tuần đầu: dịch đồng nhất khó phân biệt giữa tụ dịch quanh tụy cấp và dịch hoại tử cấp.

Dịch hoại tử cấp:

Dịch hoại tử cấp

Nang giả tụy:

Nang giả tụy Tụ dịch tụy (Amylase, Lipase cao) > 4 tuần Tròn / bầu dục, đậm độ dịch đồng nhất, thành mô hạt, giới hạn rõ Phát triển từ tụ dịch viêm tụy cấp Viêm tụy cấp thể phù nề

Walled-off necrosis:

Walled-off necrosis Giao diện giữa hoại tử và mô mỡ bên cạnh thấy rõ qua hóa nang dịch thành dày (không lót bởi lớp biểu mô) , tiến triển của mô hoại tử  hóa nang dịch (dịch, mô hoại tử), giới hạn rõ. Trên 4 tuần, phân biệt với tụ dịch hoại tử cấp (<4 tuần) Atlanta 1992: hoại tử tụy, Necroma hoặc nang giả t ụ y có liên quan hoại tử. Walled-off necrosis: nhu mô tụy và hoại tử quanh tụy, mô hoại tử quanh tụy đơn độc hoặc nhu mô tụy đơn độc (hiếm) CECT: -Nang dịch giới hạn rõ, đậm độ thay đổi (tùy thành phần dịch, mô hoại tử) -Phân biệt giữa Walled-off necrosis và nang giả tủy khó  MRI , SA

Walled-off necrosis:

Walled-off necrosis

Postnecrosectomy pseudocyst:

Postnecrosectomy pseudocyst Tái phát sau mổ hoại tử tụy Xảy ra vài tháng – vài năm sau đó.

Postnecrosectomy pseudocyst:

Postnecrosectomy pseudocyst

PowerPoint Presentation:

12 NGÀY SAU

PowerPoint Presentation:

1 NĂM SAU

TÓM LẠI:

TÓM LẠI Các thuật ngữ cũ: Áp xe tụy, viêm tấy, viêm tụy xuất huyết...không còn sử dụng nữa Sự thống nhất những nhận thức chính về lâm sàng, hình thái tổn thương, những hiểu biết mới về sinh bệnh học và nhận ra bản chất động của viêm tụy cấp thể nặng  Atlanta 2012 Đánh giá độ nặng AP trên LS còn tranh cãi  dự kiến cuối năm 2012 (Atlanta chỉnh sửa) Nhà hình ảnh học và lâm sàng cần ngồi lại đánh giá và lập kế hoạch điều trị.

authorStream Live Help