Balea Varada

Slide 1: 

E OUTROS CONTOS BALEA VARADA

Slide 2: 

Contan algunhas lendas que Galiza  foi, antes de que se fixera o mundo,  o Paraíso. Aquí, O Supremo , no sétimo día, despois dun arduo traballo, sentou para contemplar o que fixera.

Slide 3: 

Ao pousa-las  mans, cunha delas,  marcou o que hoxe son as cinco grandes rías galegas, coa outra  moldeou nas profundidades do océano a falla onde hoxe se atopa ...

Slide 4: 

... o monstro do Prestige

Slide 5: 

Na época de Noé, a pomba que atopou a nosa terra despois do Diluvio ,  albiscou primeiramente as grandes carballas, os bidueiros e ameneiros, as faias, as concheiras..., todas  gardadas ..,

Slide 6: 

gardadas polos mouros xigantes  que soportaron os temporais e as treboadas  do diluvio.  Pouco despois de  atracar nunha das rías, Noé  fundou a cidade de Noia na comarca do Barbanza.

Slide 7: 

Co tempo, os descendentes foron espallándose por outras terras,  entre eles Céltigo, neto de Brigo ( irmán de Noé), por Fisterra,  Cessair marcharía para Irlanda ,

Slide 8: 

Leucoiña, convertida en serea quedaría en Thalavo e namoraría máis tarde  a Teucro, terminando este por suicidarse nas augas de Ons, preto do Burato do Inferno;  e así outros polo mundo adiante. Eles foron  os primeiros conquistadores da Galiza  despois do diluvio.

Slide 9: 

Os mouros das nosas terras, son seres que viven nos dous mundos, o de aquí e o de alá, e  que fan cousas que non son boas de entender. Cando queren escóndense, desaparecen, e cando lles peta  ou ... os chaman, aparecen. Disto sabían e saben moito os noso antepasados celtas, os druídas, as nosas meigas, os menciñeiros, os compostores, e mesmo moita xente  que máis dunha vez conseguiu velos , e mesmo falar con eles.

Slide 10: 

Unha das historias que imos contar semella unha situación parecida – polo do éxtase da felicidade- á do Santo Ero de Armenteira, que estivo vendo o Paraíso (1150-1350) escoitando cantar un paxaro  ó lado dunha fonte, como ben nos conta o rei Afonso X “O Sabio” na cantiga 103 a Santa María

Slide 11: 

Cando lle preguntamos a alguén que paxaro puído ser o de tan doce canto, moitos din que seguro que foi un paifoco, pero non só polo canto, se non porque saben que é un paxaro de bo agoiro.

Slide 12: 

Este, xunto coa lavandeira e a andoriña,  foron os que axudaron a Xesucristo  a sacarlle as espiñas cando estaba na Cruz. Tamén, noutros tempos , o paifoco, foi o encargado de ir busca-lo lume a Sol. Conseguiuno pero quedoulle un pouco chamuscado o  papo.

Slide 13: 

Mentres o noso Santo gozaba coa comentada melodía, xentes de outras terras,  uns con boa e outros con mala fe,  querían coñecer ou conquistar as nosas costas . O mouro Almanzor conseguiuno por pouco tempo, e daquela raptou, pola súa beleza,  para o seu arén a Santa Trahamunda.

Slide 14: 

pero as súplicas da santa fixeron que volvera o pouco tempo miragreiramente para o Campo da Palma, preto do mosteiro de Poio.

Slide 15: 

Outro,  S. Barandán ou San Brandán, prior de máis de tres mil monxes, das terras de Irlanda, buscando o paraíso, viuse un día envolto nun Nubeiro viaxando nun dos seus barcos, e arrastrado polos ventos foi parar preto dunha das nosas illas.

Slide 16: 

Como aínda non tocaba terra,  unha balea protexida polos mouros deulle un empuxón e arrastrouno dentro da  ría . O santo salvouse pero a balea quedou varada en non puído saír. San Brandán  sentíuse tan agradecido que implorou durante noventa días e noventa noites ós deuses pola balea, conseguindo deste xeito,  que aínda hoxe se poida ver  a “Balea Varada” (Illa de Tambo) dentro da ría de Pontevedra, no mesmo sitio onde quedara encallada.

Slide 17: 

San Brandán, ó igual que Santo Ero, quedou prendido destas terras, e contan que viu a luz da felicidade, outros din que a intensa luz foi o resplandor  que fixeron  as Xacias e os Mouros cando sacaron  o ouro para darlle a benvida o Santo, pois había tempo que non viran ningún barco polas nosas costas Outros din que foron os  Carbuncos coas súas pedras preciosas na fronte

Slide 18: 

Din que os carbuncos prorovocaron os lóstregos envelenados e cegadores  para asusta-lo Santo e que marchara axiña, ou mesmo matalo,  pero  Balán, rei dous mouros, dende o seu castelo no monte Siradella impediuno

Slide 19: 

O Santo, despois dun tempo, quixo volver a súa terra e contarlles a todos o que acababa de descubrir, levándolles a Luz que lle dera a el a felicidade. Botouse ó mar despois de recompoñer a súa dorna de coiro. Quixo  recordar ben o sitio e xirou a cabeza , vendo sen querer unha luz na  furna do Burato do Inferno na Illa de Ons, onde se atopaba o Boi de Ouro , encarnizando ó demo e gardando a porta.

Slide 20: 

Nese momento outro Nuboeiro envolveu o barco e non puido ver nada ata chegar mar a dentro, xa moi lonxe das nosas costas O Santo pasou o resto da súa vida intentando volver a facer aquela travesía e compartir aquela felicidade cos seus, pero  o Boi de Ouro xa avisara a tódalas forzas do mal :  os congros, os sapos, os mouchos, as serpes, as pegas, os corvos,... para , entre todos,  poder impedir a volta do Santo.

Slide 21: 

A pesar da gran devoción do Santo, nas seguintes travesías non conseguiu alcanzar as costas galegas, sempre atopaba tempestades na costa que o facían retroceder.  Colón. Deu moitas voltas pero o único que conseguiu foi descubrir outras terras, entre elas a costa Americana. Moitos son os que din que foi o primeiro Europeo que pisou esas terras, antes de Colón.

Slide 22: 

Outro dos homes, de non tan boa fe, foi o famoso capitán Drake, que destruíu todo canto se tiña feito nas illas, quedando como cando foi a posterior batalla de Rande.

Slide 23: 

Na illa de Tanavo –así se chamaba daquela- ainda que non era moi grande, había unha pequena ermida feita polas xentes de  San Fructuoso, varias casas, un precioso faro con escaleira de caracol, algúns pecios e moitos tesouros. Houbo algo de sorte e cando fuxiron co botín os carbuncos lograron afundir algún dos barcos piratas.

Slide 24: 

No ano 1195, cando Santo Ero quedou prendido, a illa chamábase Thalavo, pasando despois a Tanavo, e cando espertou xa cambiara a Tambo no ano 1495. Tanto cambio foi para confundir ós saqueadores que viñan buscando os tesouros. Entre estes tamén houbo algunhas princesas que viñan  buscar os aneis feiticeiros e protectores das mouras. Outras querían só a herba namoradeira, ou a auga milagreira da fonte de S. Miguel, ou os Toxos de Meigas que abundan na illa.

Slide 25: 

Hoxe atópanse no Museo de Pontevedra o anel das Illas Cies e o de Ons. Tamén, pero de bronce, está o anel da  Lanzada .

Slide 26: 

Sobre os Toxos das Meigas tamén nos fala o Padre Sarmiento nas súas viaxes, cando visitou a illa bordeándoa nunha barca, pois estaba prohibido entrar por ser recinto militar. As illas que perderon o anel perderon parte da súa protección e por isto están expostas a moitas maldicións.  A moitas delas, non fai pouco que lle aconteceu a maldición do Prestige

Slide 27: 

Para  rematar , cóntovos que existen conxuros para desfacer estas maldicións, hainas que consultar no Ciprianillo ou ben escoller algúns destes tres que eu  propoño :

Slide 28: 

1º.- Coller  un congro ou outro animal maldito,  e bendicilo o día do Samaín nunha das  covas das illas atlánticas  (por exemplo no Burato do Inferno , na  Cova dos Farallóns, na Cova das Pombas...) No Samaín o demo pode saír de moitas formas, pero o igual que a Santísima Trinidade,  se capturamos un dos animais que o representan,  fulminaremos a maldición.

Slide 29: 

2º.- Recitar nove veces, despois de ver no mesmo día o Arco da Vella  e o Arco da Lúa ou do Trono  na Lanzada, as seguintes frases: “Arco da Lúa, Arco do Trono, non deixes caer máis pestes,  que agora son o teu dono”.

Slide 30: 

Ten que ser na Lanzada ou en calquera sitio onde se vexa a illa de Ons, pois esta illa é  unha das que ten   entrada principal para o  Outromundo Segundo Frei Manuel tamén pode ser na Balea Varada, pois noutro tempo esta illa-balea foi templo de Neptuno. Se se fixera aquí, tería que ser na Cova das Pombas, e teriamos que conseguir que durante o conxuro un pomba levara unha folla ou unha pola de  oliveira.

Slide 31: 

Contan que é fácil ver o Arco da Lúa na Lanzada, pois atopouse unha necrópole nesta zona e, a Santa Compaña vai decote alí para transportar á xente ata o Burato do Inferno a través do Arco, pois non lle gusta molla-los pés De todos xeitos, está máis preto  “Balea Varada”, pois mesmo podemos estar tomando un café ou un refresco en Combarro mentres esperamos ver o difícil Arco da Lúa.  Para os que nos fan ascos, mellor que café,  poden tomar unha  infusión de ruda.

Slide 32: 

3º.-  O terceiro e  último é o máis fácil. Trátase de facer unha apócema coas herbas que o Padre Sarmiento viu na illa , sacándolle o zume e tendo que quedar coma a augardente. Primeiramente teredes que saber como son, daravos un pouco de traballo, pero tedes sorte de ter información en moitos sitios. Logo igual teredes que esperar a que vos deixen entrar na illa.

Slide 33: 

Despois hai que levar unha pota grande para mesturar os elementos e rematar bebendo e repetindo tres veces o mesmo tempo o conxuro que temos na Galiza para espantar as meigas e o meigallo e tódalas maldicións. É típico cando facemos a queimada. A derradeira condición é a de ter que levar unha ducia de amigos e facelo o día do Samain

Slide 34: 

Se decidides facer o terceiro conxuro, aquí tedes as plantas que viu o  Padre Sarmiento e o conxuro. Plantas: Herba da becerra, perexil do mar, toxos de meigas, cebola do mar, fiúncho bravo, fabas bravías, trobisco, espora de cabaleiro amarelo, cardos, borrallas bravías, pimpinela, carnabazas, chicorias silvestres, codesos, e malvas entre outras.

Slide 35: 

Conxuro: “Mouchos, curuxas, sapos e bruxas. Demos, trasgos e diaños, espíritos das nevadas veigas. Corvos, píntegas e meigas, feitizos das menciñeiras. Pobres cañotas furadas, fogar dos vermes e alimañas. Lume das Santas Compañas, mal de ollo, negros meigallos, cheiro dos mortos, tronos e raios. Ouveo do can, pregón da morte; fociño do sátiro e pé de coello. ecadora lingua da mala muller casada cun home vello. Averno de Satán e Belcebú, lume dos cadáveres ardentes, corpos mutilados dos indecentes, peidos dos infernais cus, muxido da mar embravecida.

Slide 36: 

Barriga inútil da muller solteira, falar dos gatos que andan a xaneira, guedella porca da cabra mal parida. Con este fol levantarei as chamas deste lume que asemella ó do inferno, e fuxirán as bruxas a cabalo das súas vasoiras, índose bañar a praia das areas gordas. Oíde, oíde! Os ruxidos que dan as que non poden deixar de queimarse no augardente quedando así purificadas. E cando este beberaxe baixe polas nosas gorxas, quedaremos ceibes dos males da nosa alma e de todo enmeigamento.

Slide 37: 

Forzas do ar, terra, mar e lume, a vós fago esta chamada: se é verdade que tendes máis poder que a humana xente, aquí e agora, facede que os  espíritos dos amigos que están fóra, participen con nós desta queimada.” FIN

Slide 38: 

Debuxos: Faustino Ucha Alvariñas Texto: Antonio Ferrer Moreira Balea Varada