saglikta_temel_kavramlar

SAĞLIKTA TEMEL KAVRAMLAR : 

SAĞLIKTA TEMEL KAVRAMLAR Yard. Doç. Dr. Yaşar KESKİN Dr. Oğuz ÖZYARAL

Slide 2: 

BÖLÜM I- TANIMLAR

Sağlık nedir? : 

Sağlık nedir? Dünya Sağlık Örgütü sağlığı sadece hastalık ve sakatlığın olmayışı değil, bedence, ruhça ve sosyal yönden tam iyilik halidir diye tanımlamıştır

1-Koruyucu Sağlık Hizmetleri : 

1-Koruyucu Sağlık Hizmetleri b) Çevreye yönelik koruyucu hizmetler: Çevre sağlığı, barınma, su ve gıda sanitasyonu gibi çevremizdeki olumsuz faktörlerin düzeltilerek insan sağlığına uygun hale getirilmesidir. a) Kişiye yönelik koruyucu hizmetleri: Bağışıklama, ilaçla koruma, erken tanı, beslenme, aile planlaması, sağlık eğitimi.

2-Tedavi edici sağlık hizmetleri : 

2-Tedavi edici sağlık hizmetleri Birinci basamak: Sağlık ocakları, Ana Çocuk Sağlığı ve aile Planlaması (AÇSAP) merkezleri, Tüberküloz dispanserleri, Aile hekimliği İkinci basamak: Hastaların yatırılarak teşhis ve tedavi hizmetlerinin verildiği genel hastanelerdir. 50-100 yataklı, 3-4 uzman hekimin çalıştığı hastaneler olabildiği gibi tam teşekküllü hastaneler de olabilir. Üçüncü basamak: Özel dal hastaneleridir. Bu hastaneler en yüksek tıp teknolojilerinin uygulandığı gelişmiş tedavi merkezleridir. Kanser hastaneleri, sanatoryumlar, ruh sağlığı hastaneleri gibi.

3-Rehabilitasyon hizmetleri : 

3-Rehabilitasyon hizmetleri Rehabilitasyon bedence ya da ruhça sakat kalmış olanların başkalarına bağımlı olmaksızın yaşayabilmelerini sağlamak  için yapılan bütün çalışmaları kapsar. Tıbbi rehabilitasyon Sosyal (mesleki) rehabilitasyon

tanımlamalar : 

tanımlamalar Tıp nedir? Hasta Kimdir? Hastalık nedir? Tıp Tarihi Tıp Dalları Tıp Mesleği (Hekimlik) Eczacılık nedir? Eczacılık tarihi

İnsanın Biyolojik Temelleri : 

İnsanın Biyolojik Temelleri Element Atom İyon Hücre İnorganik bileşenler Organik bileşenler Molekül: Doku 1. Epitel doku 2. Bağ doku 3. Kas doku 4. Sinir doku

Slide 9: 

Bağ dokusu tipleri: 1.Gevşek bağ doku, 2.Yağ doku, 3. Kıkırdak doku, 4. Kemik doku, 5. Kan, lenfa ve kan hücreleri üreten dokular. Kas dokusu tipleri : 1.Düz kas 2.Kalp kası 3.Çizgili kas

Slide 10: 

BÖLÜM II – SİSTEMLER

A.Hareket sistemi : 

A.Hareket sistemi İskelet Sistemi Kemik Yapısı

B.Sinir sistemi : 

B.Sinir sistemi

C. Solunum sistemi : 

C. Solunum sistemi Solunum Sistemi Organları

D.Dolaşım sistemi : 

D.Dolaşım sistemi

Kan damarları: : 

Kan damarları: Atardamar Dağılımı Toplardamar Dağılımı

E.Sindirim sistemi : 

E.Sindirim sistemi

F.Boşaltım sistemi : 

F.Boşaltım sistemi

G. Endokrin sistem : 

G. Endokrin sistem Endokrin sistemin başlıca üç işlevi vardır. a) Büyüme, gelişme ve üremeyle ilgili olayları düzenler. b) Metabolik aktivite ve vücut sıvılarındaki kimyasalların yoğunluğunu ayarlayarak homeostazın korunmasını sağlar. c)Sinir sistemi ile birlikte strese karşı dayanıklılığı arttırır.

Hormon Üreten Bezler: : 

Hormon Üreten Bezler: a) Hipofiz Bezi: Hipofiz bezinde üretilen hormonlar : Büyüme hormonu: Tiroit stimüle edici hormon (TSH): Prolaktin: Folikül stimüle edici hormon (FSH) : Melanosit stimüle edici hormon (MSH) : Lüteinleştirici horman (LH) : b) Tiroit bezi c) Böbrek üstü bezleri (adrenal bezler): e) Böbrekler d) Pankreas Bezi Tiroit Bezi Böbreküstü Bezi

H.Bağışıklık sistemi: : 

H.Bağışıklık sistemi: 1- Kalıtsal (doğal) bağışıklık: 2- Kazanılmış bağışıklık: Pasif bağışıklık Aktif bağışıklık Bağışıklık sisteminin temel öğeleri

Slide 23: 

BÖLÜM III – GENETİK

Genetik: Kalıtım bilimi. : 

Genetik: Kalıtım bilimi. Geleneksel ya da moleküler yöntemler kullanarak ebeveynler ile yavruları arasındaki ya da kalıtım materyali temelinde canlılar arasındaki benzerlik ve farklılıkları, kalıtım materyalinin neden olduğu her türlü metabolik faaliyetin neden ve sonuçlarını inceleyen bilim dalıdır.

İnsan genetiğini diğer memeli genetiklerinden ayıran özellikler: : 

İnsan genetiğini diğer memeli genetiklerinden ayıran özellikler: Sosyal, etik ve kültürel değerler Jenerasyon uzunluğu Döl sayısı az ve genelde tek eşten Güdümlü çaprazlama yapılamayışı Ortam koşullarının sabit tutulamayışı

kavramlar : 

kavramlar Klasik genetik Moleküler Genetik Populasyon/Evolüyon Genetiği Genomiks Gen Alel Gen Karakter Oluşumu: Genotip: Fenotip Homolog Karakter (Arı Döl): Heterozigot Karakter (Melez Döl) Baskın Gen (Dominant) Ekivalent=kodominant Eksik baskınlık. Bağımsız Gen Bağlı Gen Çok Alellik

Bir karaktere etki eden faktörler: : 

Bir karaktere etki eden faktörler: Kalıtım Modifikasyon Mutasyon Adaptasyon Varyasyon

I. NÜKLEİK ASİTLER : 

I. NÜKLEİK ASİTLER Canlıların en küçük yapı taşları hücrelerdir. Hücrede gerçekleşen bütün olayları çekirdek yönetir ve denetler. Çekirdekteki bu görevi kromatin iplikleri yapar. Çekirdekteki kromozomlar ile sitoplazmadaki elçilerine nükleik asitler denir. İki çeşit nükleik asit bulunur. DNA RNA

Slide 29: 

DNA: Çekirdekte bulunur ve hücreyi yönetir. RNA : Sitoplazmada bulunur ve DNA nın emirlerini sitoplazmaya taşır. Nükleik asitlerin en küçük parçasına nükleotit denir. Bir nükleotit organik baz, şeker ve fosfattan yapılır.

KALITIMIN ÖZELLİKLERİ : 

KALITIMIN ÖZELLİKLERİ

Slide 32: 

BÖLÜM IV – ETKENLER

A. MİKROBİYAL ETKENLER : 

A. MİKROBİYAL ETKENLER

BAKTERİLER : 

BAKTERİLER

BAKTERİLERİN GENEL SINIFLANDIRILMASI : 

BAKTERİLERİN GENEL SINIFLANDIRILMASI Endospor yapan bakteriler Endospor yapmayan dallanan gram (+) çomakçılar Endospor ve dallanma yapmayan gram (+) Çomakçılar Gram (+) koklar Gram (-) koklar Zorunlu aerob gram (-) çomakçılar Zorunlu anaerob gram (-) çomakçılar Havalı ve Havasız ortamda üreyebilen gram (-) çomakçılar Spirillaceae bakterileri Spiroketler (Gr (-) fakültatif anaerob veya anaerob) Riketsiler Klamidiler (Bedsonia) Mollicutes sınıfı

ŞEKİLLERİ ve BOYANMALARI : 

ŞEKİLLERİ ve BOYANMALARI

İnsanda sağlık sorunu/hastalık etkeni parazit bakteriler: : 

İnsanda sağlık sorunu/hastalık etkeni parazit bakteriler: patojen bakteriler ekzotoksin endotoksin BAKTERİLERİN SOLUNUMLARI a. Anaerob Bakteriler b. Aerob Bakteriler c. Geçici Aerob veya Geçici Anaerob

Virüslar ve Viral Hastalıklar : 

Virüslar ve Viral Hastalıklar

Slide 40: 

Helikal /sarmal Polihedral

Viruslarda çoğalma: : 

Viruslarda çoğalma:

TIBBİ PARAZİTOLOJİ : 

TIBBİ PARAZİTOLOJİ Parazitler, konak parazit ilişkisi, Parazitozların tanısı, Paraziter hastalıklardan korunma

Medikal Parazitoloji : 

Medikal Parazitoloji Parazitlik=parasitizm. Ekoloji; Epidemiyoloji: Simbiyoloji Parazit: İnfeksiyon: Süper infeksiyon: Otoinfeksiyon: İnvasyon: Konak; İnfestasyon: Konak; Taşıyıcı – Ara konak Beklenmeyen / kazara oluşan konak Kesin konak

Konak parazit ilişkileri : 

Konak parazit ilişkileri SINIFLAMA; 1.Yerleşim yerine göre parazit ilişkileri: A-Dış parazitlik: Ektoparazitlik. B- İç parazitlik: endoparazitlik a-Dokular dışı endoparazitlik b-Dokular içi endoparazitlik c-Hücreiçi (intracelluler) endoparazitlik 2.Gereksinimlerine göre parazit ilişkileri: a. Zorunlu parazitlik b. Rastlantısal parazitlik 3.Parazitliğin süresine göre parazit ilişkileri: a. Devamlı parazitlik b. Eğreti parazitlik c. Dönemli parazitlik 4. Yerleştikleri konak ve organa göre parazit ilişkileri a. özel parazitlik b. sapkın parazitlik c. şaşkın parazitlik Sınıflama dışı kalan parazitlik çeşitleri a. hiperparazitlik b. süper parazitlik c. multi parazitlik

Slide 49: 

ZOONOZ Evrimlerinin bir kısmını hayvanda tamamlayan/geçiren parazit diğer bir kısmını insanda geçirebilir, bu tip parazitlerin neden olduğu hastalıklara zoonoz denir VEKTÖR = TAŞIYICI Protozoon infeksiyonlarının insan ve hayvanlara taşınmasında / yayılmasında aracı olan artropodalar (eklembacaklılar)dır a. Biyolojik vektörlük b. Mekanik vektörlük

PARAZİT KAYNAKLARI : 

PARAZİT KAYNAKLARI Konak özelliği Cansız kaynaklar Canlı kaynaklar: monoksen parazitler heteroksen parazitler poliheteroksen parazit diheteroksen parazit

Parazitlerin bulaş yolları: : 

Parazitlerin bulaş yolları: A-Besinlerle bulaşma: a- Tarımsal Besinler b- Hayvansal Besinler B- Sularla bulaşma C- Toz ve toprakla bulaşma D- Her türlü eşya ve aletlerle bulaşma E- Biyolojik ve mekanik vektörler aracıyla bulaşma

Parazitlerin vücuda giriş kapıları: : 

Parazitlerin vücuda giriş kapıları: Sindirim yolu Urogenital yoldan bulaşma Deri ve mukozalar Solunum yolu

Tıbbi önemi olan artropodlar : 

Tıbbi önemi olan artropodlar

Mantarlar ve Yaratıkları Sağlık sorunları : 

Mantarlar ve Yaratıkları Sağlık sorunları Mikoloji: Mantar bilimi

Mantarlar Vücuda yerleştiği yere göre isimlendirilir : 

Mantarlar Vücuda yerleştiği yere göre isimlendirilir Fırsatçı mikozlar Derin mikozlar Kütan Mikozlar Subkütan mikozlar Sistemik mikozlar Yüzeyel mikozlar.

Konak Parazit İlişkisi : 

Konak Parazit İlişkisi Bir infeksiyon hastalığının evreleri başlangıç , gelişim , ortaya çıkışı Bulaş-geçiş yolları (Transmisyon) Hava yolu/ aerosoller: TB, pertussis, grip Fekal-oral: dizanteri, enterobiyoz Seksüel: klamidya, gonore Su: lejyonerler hastalığı, HAV Besinler: salmonella, HAV Vektör: RMSF, lime hastalığı, malarya

NORMAL MİKROBİYAL FLORA : 

NORMAL MİKROBİYAL FLORA

İnsan Sağlığını Etkisi Altına Alan Faktörler : 

İnsan Sağlığını Etkisi Altına Alan Faktörler Çevresel etkenler

Küresel ısınma : 

Küresel ısınma

İklim değişikliği ve kentsel hava kirliliği : 

İklim değişikliği ve kentsel hava kirliliği

Seller, kuraklıklar ve kasırgalar : 

Seller, kuraklıklar ve kasırgalar

ELEKTROMANYETİK KİRLİLİK : 

ELEKTROMANYETİK KİRLİLİK Elektromanyetik dalga bir radyo frekans kaynağından üretilen ve boşlukta yayılan bir alandır. Günlük yaşantımızda ne kadar sık ve uzun süreli kullandığımızın farkına bile varmadığımız elektronik cihazlar elektromanyetik alan (EMA) yaratmaktadır.

Elektromanyetik spektrum : 

Elektromanyetik spektrum

Slide 68: 

BÖLÜM I- İNSAN BEDENİNE AİT VERİLER

A.İnsan Bedenine Ait Ölçülebilir veriler : 

A.İnsan Bedenine Ait Ölçülebilir veriler Ateş Solunum sayısı Nabız Kan basıncı Kan glikoz düzeyi Boy Görme alanı Oksijen doygunluğu Kan akım hızı

B.İnsan Bedenine Ait Ölçümle ifade edilemeyen Veriler : 

B.İnsan Bedenine Ait Ölçümle ifade edilemeyen Veriler Cinsiyet Şişlik Ağrı Akciğerde kitle (Röntgen) Mide ülseri (mikroskobik görüntü) Kalp sesleri

İnsan Bedenine Ait Verileri Skorlama: : 

İnsan Bedenine Ait Verileri Skorlama: IQ Apgar Ağrı endeksi Ödem skoru Karnofsky skoru Psikolojik testler

İnsan bedenine ait tüm veriler : 

İnsan bedenine ait tüm veriler Sayısal veriler genellikle bir çan eğrisi şeklinde dağılır Buna göre “normal” tanımlanır Normalin sınırları dışında normaller, normal sınırlar içinde anormaller olabilir Sözel verilerin üretilmesi süreci, oldukça sübjektiftir Bazı sözel veriler/kavramların bilgi sistemlerinde anlamlı şekilde kullanılabilmesi için sınıflanması/ kodlanması gerekebilir Sınıflamaları zorlayan realitelerle karşılaşılması olağandır