Sterilizasyon_Dezenfeksiyon Eğitimi

Views:
 
Category: Entertainment
     
 

Presentation Description

No description available.

Comments

Presentation Transcript

STERİLİZASYON, DEZENFEKSİYON VE KONTROLÜ : 

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Enfeksiyon Kontrol Hemşireliği Eğitimi STERİLİZASYON, DEZENFEKSİYON VE KONTROLÜ Sunumu hazırlayan Doç. Dr. Sayın Şaban Esen’e teşekkür ederiz. Ondokuz Mayıs ÜTF Enfeksiyon Hast.ve Kli. Mik.AD. sabanes@omu.edu.tr

Sunum planı : 

Sterilizasyon ve dezenfeksiyon tanım ve gerekliliği Sterilizasyon yöntemleri Sterilizasyonun kontrolü Dezenfektanlar ve kategorileri Dezenfeksiyon işleminin uygulanması ve kontrolü Sunum planı

Hastanede Enfeksiyon Kontrolü : 

Hastanede Enfeksiyon Kontrolü El hijyeni Sterilizasyon Dezenfeksiyon Sürveyans-izolasyon önlemleri

Etkin Dezenfeksiyon/Sterilizasyon : 

Objelerin temizliği Organik ve inorganik madde yükü Mikrobiyal kontaminasyonun tipi ve yoğunluğu Dezenfektanın/sterilizanın konsantrasyonu ve temas süresi Tıbbi gerecin yapısı Ortamın ısısı ve nem oranı pH (power Hidrojen-Ortamdaki hidrojen yoğunluğu) Etkin Dezenfeksiyon/Sterilizasyon

Dezenfeksiyon : 

Sterilizasyon: Cansız maddeler üzerinde bulunan mikroorganizmaların sporlar dahil öldürülmesidir Dezenfeksiyon: Cansız maddeler üzerinde bulunan patojen mikroorganizmaların yok edilmesidir. Bakteri sporları dezenfeksiyon düzeyine göre azalır Dekontaminasyon:, Sağlık çalısanının, tıbbi alet ya da malzemeye herhangi bir koruyucu araç kullanmaksızın elle dokunması durumunda risk tasımaması anlamında kullanılan bir terimdir. Dezenfeksiyon

Mikroorganizmalar ve dezenfektanlara duyarlılık : 

Mikroorganizmalar ve dezenfektanlara duyarlılık Sterilizasyon+özel prosedür Sterilizasyon-Kimyasal sterilant Yüksek düzey dezenfektan Düşük düzey dezenfektan Spor Zarflı virüsler Vegetatif bakteriler Mycobacteria Zarfsız virüsler Fungus En az duyarlı En duyarlı Orta düzey dezenfektan Prion

Sterilizasyon-Dezenfeksiyon : 

EH Spaulding Tıbbi gereçleri kullanım alanı ve vücutla temasına göre üç kategoriye ayırdı Kritik aletler: Steril vücut boşluklarına, dokulara ve vasküler sisteme giren aletler (cerrahi aletler, kardiyak ve üriner kateterler, implantlar, vb.) Yarı-Kritik aletler: Mukoza veya bütünlüğü bozulmuş cilt ile teması olan aletler (endoskoplar, laringoskop bladeleri, ventilatör ve anestezi devreleri, vb.) Kritik olmayan alet ve yüzeyler: Bütünlüğü bozulmamış cilt ile temas (sürgüler, yerler, duvarlar, mobilyalar, tansiyon aleti, vb.) Sterilizasyon-Dezenfeksiyon Spaulding EH. 1968

Spaulding Sınıflaması-Sorunlar : 

Fazla basit Kritik kategoride yer alan bazı aletlerin sterilizasyonu gerçekten gerekli mi? Artroskoplar, laparoskoplar? Üst endoskoplar: Varis kanaması olan hastalara müdahale: Kritik? Yarı kritik? Steril biyopsi forsepsleri Spaulding Sınıflaması-Sorunlar

Kritik Objeler : 

Steril vücut boşluklarına ve vasküler sisteme giren objeler Cerrahi aletler, implantlar, kardiyak kateter Steril olmalıdır Bakteri sporları dahil tüm mikroorganizmalar öldürülmelidir Sterilizasyon teorik olarak kesin ve mutlak anlamlı olan bir işlemdir Kritik Objeler

Sterlite güvenlik düzeyi : SAL(Sterility Assurance Level) : 

Bu tanım sterilizasyon işleminin pratikte ölçülebilir, kontrol edilebilir olmasını sağlamıştır Mikroorganizmaları 10-6 düzeyinde azaltmaya yeterli sterilizasyon prosedürü koşuldur Sterlite güvenlik düzeyi : SAL(Sterility Assurance Level)

Sterilizasyon : 

Buhar sterilizasyonu Kuru ısı sterilizasyonu Gaz sterilizasyonu Etilen Oksit Formaldehid Gaz plazma Ozon Klorindioksit Radyasyon Sıvı kimyasallarla sterilizasyon Sterilizasyon

Slide 12: 

Yetersiz sterilizasyon S.marcescens’e bağlı salgın Esel D et al. J Hosp Infection 2002;50:170-174.

Sterilizasyon Ünitesinde; : 

Bohçaların uygun boyutlarda olmadığı Bowie-Dick testinin düzenli yapılmadığı Biyolojik indikatörlerin kullanılmadığı Nem kontrolünün yetersiz kaldığı Ünitede Enfeksiyon Kontrolünden sorumlu bir uzmanın bulunmadığı Sterilizasyon Ünitesinde; Esel D et al. J Hosp Infection 2002;50:170-174.

OMU : 

Kirli bohçalar steril zannedilip KVC operasyonlarında kullanıldı Sebep: kirli temiz malzeme aynı kapıdan girip çıkıyor Kayıtlar düzenli değil OMU

Slide 17: 

Kem alet ile kemalat olmaz Anonim

Slide 18: 

MSÜ’de kirli materyal kirli alandan temiz, steril alana doğru olmalıdır K Aydın’ın izni ile

Slide 19: 

MSÜ-Kirli Alan K Aydın’ın izni ile

Slide 20: 

MSÜ-Temiz Alan K Aydın’ın izni ile

Slide 21: 

MSÜ-Sterilizatörler K Aydın’ın izni ile

Buhar sterilizasyonu : 

Avantajları Toksik değildir Siklusların kontrolü ve monitörizasyonu basittir Hızlı bakterisidal etki elde edilir Pahalı değildir Organik/inorganik maddeden az etkilenir Medikal paketlere, lümenlere iyi penetre olur Dezavantajları Isıya duyarlı malzemelere uygulanamaz Yanık ve kaza riski vardır Buhar sterilizasyonu

Flaş programla sterilizasyon : 

132oC de 3 dak. paketlenemeyen malzemenin sterilizasyonu Steril edilen cihazlar derhal kullanılmalıdır Lümenli cihazlar, ortopedik implanlar, vidalar kesinlikle bu yöntemle steril edilmemelidir Sterlize edilecek alet dekontaminasyonu, eksternal kontaminasyon, sterilizasyonun mekanik, kimyasal ve biyolojik kontrolü yapılmalıdır Flaş programla sterilizasyon

Etilen oksit Sterilizasyonu Avantajları : 

Isıya ve neme hassas malzeme ve aletler, sentetik, fiberoptik ve PVC malzemeler steril edilir. Uygulanması ve takibi kolaydır. Medikal aletlerin çoğunluğu ile uyumludur. Lümenli aletlerin sterilizasyonu için uygundur. Lümen uzunluk ve çap sınırlaması yoktur. Etilen oksit Sterilizasyonu Avantajları

Etilenoksit SterilizasyonuDezavantajları : 

Sterilizasyon ve havalandırma süresi uzundur Sıvılar steril edilemez Kazan hacmi küçüktür Paketleme materyali olarak kumaş kullanılamaz Çevre, hasta ve sağlık çalışanları için güvenlik Yanıcı ve patlayıcı bir gazdır Toksik artık bırakabilir 1. sınıf Kanserojen Buhar sterilizasyon yöntemine göre pahalıdır Etilenoksit SterilizasyonuDezavantajları

Hidrojen Peroksit Gaz Plazma : 

Avantajları Isıya ve neme duyarlı malzemeler için etkin bir yöntem Koroziv etkisi yok, toksik kalıntı bırakmıyor Hızlı sterilizasyon Personel için güvenli Çevre için güvenli (su ve oksijen açığa çıkıyor) Kurulumu (elektrik prizi) ve kullanımı kolay Tüm parametreler bir mikroprosesöre kaydediliyor Parametrelerden biri standart değerin dışında ise otomatik iptal Hidrojen Peroksit Gaz Plazma

Hidrojen Peroksit Gaz Plazma : 

Dezavantajları Kumaş, selüloz içeren malzemelerin, sıvıların ve tozların sterilizasyonu için uygun değil Özel paket malzemesi gerekli Pahalı Endoskopik aletlerde etkili mi? Lümen çapı > 3 mm, uzunluğu < 40cm olan metal lümenli aletler için FDA onaylı Hidrojen Peroksit Gaz Plazma

Slide 28: 

Sterrad®, gaz plazma teknolojisinin kullanıldığı ilk ürün Avrupa’da 1990, ABD’de 1993 yılından beri kullanımda Sterrad 50 Sterrad 100 Sterrad 100S Sterrad 200 Sterrad NX

Etkinliği : 

Ortamda bulunan organik maddelerden etkilenmez pH ve ısı değişikliklerinden çok etkilenir 15oC ve pH 7’de patojenleri yok edebilmesi için gerekli konsantrasyon 35oC ve pH 7’dekinden 5 kat fazladır Yan ürünleri çevreye zarar vermez Dar lümenli endoskoplarda bile güvenle kullanılabilir Bakır, bronz, galvanize demir gibi metallerde korozyon yapabilir Etkinliği

Perasetik asit kullanan otomatik endoskop reprosesörleri : 

Steris System 1 (sterilizasyon) % 0.2 PAA, 50 oC, 12 dk maruziyet süresi, toplam süre 25-30 dk Kimyasal indikatörle monitörizasyon Soluscope 3CC-PAA (Y. D. dezenfeksiyon) %0.07 PAA, 45 oC, 5 dk maruziyet süresi, toplam süre 15-22 dk Perasetik asit kullanan otomatik endoskop reprosesörleri

Sterilizasyonun kontrolü : 

Sterilizasyonun kontrolü

Sterilizasyonun Monitörizasyonu : 

Fiziksel-Mekanik Kimyasal Biyolojik Sterilizasyonun Monitörizasyonu

Fiziksel-Mekanik kontrol yöntemleri : 

Program döngüsü çizelge kaydedicileri-bilgisayar çıktıları Sıcaklık ve basınç ölçme cihazları Termometre Nem ölçerler sterilizasyon haznesinin koşulları hakkında bilgi verirler. Cihazın bakım ve kalibrasyonları düzenli olarak yapılmalıdır. Fiziksel-Mekanik kontrol yöntemleri

Buhar otoklavları : 

Kaçak (Leak) testi: Vakum kaçaklarını gösterir Bowie-& Dick testi: Vakumun etkinliğini ve doymuş buhar kalitesini gösterir Her gün cihaz boşken ve sterilizasyon işlemine başlamadan önce uygulanmalıdır (EN 285) Buhar otoklavları

Kimyasal kontrol : 

Reaksiyon, önemli parametrelerin bir yada daha fazlasının etkisiyle gerçekleşir Sonuçlar hemen belli olur Ancak sterilite hakkında kesin bilgi vermez Kimyasal kontrol

Buhar ve EO sterilizasyonu: kritik değişkenler : 

Buhar ve EO sterilizasyonu: kritik değişkenler Buhar Sterilizasyonu Doymuş buhar Zaman Sıcaklık+Basınç EO Sterilizayonu Gaz yoğunluğu Rölatif nem Zaman Sıcaklık

Monitörizasyon İndikatör çeşitlerinin ISO ve EN’e göre sınıflandırılmaları (kimyasal) : 

Monitörizasyon İndikatör çeşitlerinin ISO ve EN’e göre sınıflandırılmaları (kimyasal) ISO 11140 -1 İndikatör Sınıfları Klas 1 Klas 2 Klas 3 Klas 4 Klas 5 Klas 6 EN 867 Standardına Göre Sınıflandırma Klas A Klas B Klas C Klas D

ISO 11140 - 1 İndikatör Sınıfları : 

Klas 1: İşlem İndikatörleri Klas 2: Spesifik testlerde kullanılan indikatörler Klas 3: Tek parametreli indikatörler Klas 4: Çok parametreli indikatörler Klas 5: Entegratörler Klas 6: Emulasyon indikatörleri ISO 11140 - 1 İndikatör Sınıfları

Kimyasal indikatör kullanımı : 

Kimyasal indikatör kullanımı İşleme girmiş ve girmemiş paketlerin birbirinden ayrılabilmesi için mutlaka her paket üzerinde işlem indikatörü kullanılmalıdır Her sterilizasyon çevriminde her bir paket içi ISO sınıf 4, 5 veya 6 indikatör ile kontrol edilmelidir Bu indikatörler değerlendirildikten sonra sterilizasyon kayıt formları üzerine yapıştırılarak saklanmalıdır

Biyolojik kontrol : 

Biyolojik kontrol Sterilizasyon hatalarını erken dönemde yakalar Sterilizasyon hakkında direkt bilgi alınabilir İşlemin biyolojik ölümü gerçekleştirmede yeterli olup olmadığını gösterir

Biyolojik İndikatörler : 

Biyolojik İndikatörler

Biyolojik İndikatörlerin inkübe edilmesi sonuçların alınması : 

48 saatte sonuç alınabilir Ayrıca, florasan ışıma yöntemi ile Flaş sterilizasyonunda 1 saat Buhar sterilizasyonda 3 saat Etilen Oksit sterilizasyonda 4 saat Biyolojik ölümün gerçekleşip gerçekleşmediği tespit edilebilmektedir Biyolojik İndikatörlerin inkübe edilmesi sonuçların alınması

Biyolojik indikatörler : 

Bacillus atrophaeus (B.subtilis) Kuru ısı, EO Geobacillus stearothermophilus Buhar, H2O2, Formaldehit Bacillus pumilus Gama, kobalt Biyolojik indikatörler

Biyolojik indikatör kullanımı : 

Basınçlı buhar sterilizasyonunda Her otoklav haftada en az bir kez İmplant steril edilecek olan her çevrimde Otoklavlara bakım, onarım, kalibrasyon yapıldıktan sonraki ilk çalıştırmada Etilen oksit sterilizasyonunda Her çevrimde Hidrojen peroksit gaz plazma Her kullanım gününde bir kez Biyolojik indikatör kullanımı

DEZENFEKSİYON : 

DEZENFEKSİYON

Dezenfeksiyon : 

Isı ile dezenfeksiyon (pastörizasyon) Sıvıların ısıtılması Kaynatma: ≥ 5 dakika > 70 0C 30 dakika Kimyasal ajanlarla dezenfeksiyon Dezenfeksiyon

Dezenfektanlar : 

Dezenfektanlar Yüksek düzey dezenfeksiyon 2 Düşük düzey dezenfeksiyon 4 Orta düzey dezenfeksiyon 3 Kimyasal sterilizasyon 1

Dezenfektanlar : 

Dezenfektanlar Yüksek düzey dezenfeksiyon 2 Düşük düzey dezenfeksiyon 4 Orta düzey dezenfeksiyon 3 Kimyasal sterilizasyon 1

Kimyasal sterilizasyon : 

Kimyasal sterilizasyon FDA, September, 2006

Laparoskop-artroskop-sistoskop : 

Steril boşluğa girdiklerinden steril olmalıdır Yüksek düzey dezenfeksiyon ile steril işlemler arasında infeksiyon açısından fark yoktur İnfeksiyon gelişen vakalarda önerilen dezenfeksiyon sürelerine uyulmadığı görülür Dezenfeksiyon sonrası steril su ile durulama yapılmalıdır Laparoskop-artroskop-sistoskop

Slide 54: 

4 Hastada P.aeruginosa’nın etken olduğu salgın tespit ediliyor Biyopsi forsepsinin yeterince temizlenmediği Steril edilmediği, yüksek düzey dezenfekte edildiği saptanmış Dezenfeksiyon sonrası da musluk suyu ile durulama yapılmış

Dezenfektanlar : 

Dezenfektanlar Yüksek düzey dezenfeksiyon 2 Düşük düzey dezenfeksiyon 4 Orta düzey dezenfeksiyon 3 Kimyasal sterilizasyon 1

Yarı kritik gereçler : 

Flexible Endoskoplar Laringoskoplar Endotrakheal tüpler Anestezi ekipmanı Solunum sirkülasyon ekipmanı Nasal ve vajinal spekulum ve vajinal problar Nebulizer kapları, bazı oftalmik araçlar Kulak sırınga hortumu Termometreler Hidroterapi tankları Yarı kritik gereçler

Yüksek Düzey Dezenfektanlar“yarı kritik gereçler” : 

Yüksek Düzey Dezenfektanlar“yarı kritik gereçler”

Slide 58: 

From Ruthala ENDOSKOP KANALLARI

Endoskoplar : 

Isıya duyarlı olanlar steril olmalı veya yüksek düzey dezenfeksiyon uygulanmalı Fleksible endoskoplar girdikleri kaviteye göre bakteri ile kontamine olurlar (105-1010 cfu/mL) Temizlemek bakteri yükünü 4-6 log azaltır HIV kontamine endoskoplardan virüsün temizlik ile tamamen uzaklaştırıldığı gösterilmiştir Endoskoplar

ENDOSKOP DEZENFEKSİYONU : 

TEMİZLİK- su ile mekanik olarak ve enzimatik/ deterjan ile temizlik YDD/STERİLİZASYON- dezenfektana daldırılmalı, tüm yüzeyle teması sağlanmalı YDD/sterilant tüm kanallardan geçirilmeli, en az 12 d DURULAMA-endoskop ve tüm kanallar steril/filte edilmiş/ musluk suyu ile durulanır, ardından alkol ile muamele edilir KURULAMA- basınçlı hava ile kanallar ve endoskop kurulanır SAKLAMA-kontaminasyonu engelleycek şekilde saklanmaldır ENDOSKOP DEZENFEKSİYONU

Slide 61: 

418 BAL örneğinden 117’sinde Enterobacteriaceae üyesi bakteri üremesi tespit ediliyor Temizleme, dezenfeksiyon, kurulama prosedürleri tamamen uygun Sorun gevşemiş olan biyopsi kanalının girişi Herzaman prosedürler değil ekipman da sorun olabilir Ekipman kontrol edilmelidir

Slide 62: 

www.olympusamerica.com

Endokaviter problar : 

Transözefagial ekokardiyografi, vaginal/rektal problar Rehberler yüksek düzey dezenfesiyona ilave olarak her hastada prob kaplayıcı veya kondom önermektedir Kondomlar perforasyon açısından prob kaplayıclara göre daha güvenlidir kaçak; % 1.7 kondom, % 8.3 kaplayıcı Endokaviter problar

Gluteraldehit : 

Gluteraldehit Avantajları Metaller üzerinde korozyon yapmaz Organik materyal varlığında etkili Birçok madde ile uyumlu Sterlizasyon için 10 saat gerekli Dezavantajları Mukoza ve cilt üzerine çok irritan Sulandırıldıktan sonra raf yarı ömrü kısa (formülasyon durumuna göre 14-30 gün) Pahalı Tekrar kullanılan solüsyonlarda konsantrasyonu monitörize edilmelidir Kullanım öncesine aktivasyon, kullanım sonrası da inaktivasyon gereklidir

Orto-fitalaldehit (OPA) : 

Etki mekanizması Hızlı etkili yüksek düzey dezenfektandır % 0.55 oranında 1,2 benzendikarboksialdehit içerir Alkile edici bir maddedir Asit ve alkali ortamda etkinliği devam eder (pH 3-9) Aktivasyon gerekli değildir Orto-fitalaldehit (OPA)

Etki spektrumu : 

Gluteraldehite göre mikobakterisidal aktivitesi hem daha erken başlar hem de daha fazladır (6 dk’da 6 log10’luk düşüş) Gluteraldehide dirençli mikobakterilere bile etkilidir % 0.5’lik OPA sporisidal değildir, pH artırılırsa sporisidal etki görülür Etki spektrumu

Etkinliği : 

Sadece YDD için FDA onayı vardır Yüksek düzey dezenfeksiyon için 20oC’de 12 dk temas süresi yeterlidir Otomatik reprosesörlerde kullanılabilir Materyal uyumu iyidir Sulandırdıktan sonra maksimum 14 gün etkinliğini korur Etkinliği

Zararlı etkileri : 

Yutulursa sindirim sisteminde irritasyon Temas ettiği proteinleri ve deriyi griye boyar Göze temasta kaşınma, sulanma ve kızarıklık Uzun süreli ya da tekrarlayan deri temasında temas dermatiti Solunum sisteminde irritasyon Pahalıdır Zararlı etkileri

Minimum Etkili Kimyasal Sterilan Konsantrasyonu : 

Kullanılım sırasında kimyasal sterilan-dezenfektan seyrelmesi meydana gelir MEC takibi için test bantları kullanılmalıdır Gluteraldehit takibi için %1,5 test bantları Test bantları kullanım ömründen sonra kullanılmamalıdır (Test bantlarının açıldığı tarihi not edin). Test sıklığı, çözeltilerin hangi sıklıkta kullanıldığına bağlıdır (Günlük kullanım, en az her gün test edin). Sonuçları kaydedilmelidir Minimum Etkili Kimyasal Sterilan Konsantrasyonu

Yarı Kritik : 

CDC, 1985: Su ve sabunla yıkanmalı, 5-10 dakika aşağıdaki solüsyonlardan birinde bekletilmeli: 5 000 ppm klor % 3 hidrojen peroksit % 70 etil alkol % 70 izopropil alkol CDC, 2006 (In press): Nemli olarak temizlenmeli, aşağıdakilerden biri ile dezenfekte edilmeli 5-10 dakika 5 000 ppm klorin veya 70 % etil alkol Yarı Kritik

Dezenfektanlar : 

Dezenfektanlar Yüksek düzey dezenfeksiyon 2 Düşük düzey dezenfeksiyon 4 Orta düzey dezenfeksiyon 3 Kimyasal sterilizasyon 1

Kritik olmayan gereçler : 

Steteskoplar Tansiyon aleti manseti Kulak spekulumu Diyalizat ile temas halindeki hemodiyaliz yüzeyleri Yatak çarsafı, EKG elektrotları , Küvezler Sürgüler Yemek kapları Kritik olmayan gereçler

Kritik olmayan gereçler için düşük düzey dezenfeksiyon : 

Kritik olmayan gereçler için düşük düzey dezenfeksiyon

Klor : 

Klor

Kontaminasyon için riskler : 

Eğitimsiz personel tarafından hazırlanması Uygunsuz kaplara yerkleştirme Önerilenden daha uzun süre kullanılması Kontaminasyon için riskler Danchaivijitr S, J Med Assoc Thai. 2005

Kontaminasyonun engellenmesi : 

Taşıyıcı kaplar kullanım sonrası güvenli olarak temizlenip yeniden kullanılmalıdır Steril bir solüsyon açıldıktan sonra artık steril olarak kabul edilmemelidir Son kullanım tarihi her ürün üzerinde olmalı ve dikkatle takip edilmelidir Kontaminasyonun engellenmesi

Genel kurallar : 

Dezenfektan doğru sulandırımlarda en iyi çalışırlar. Üretici firma önerilerini dikkate alın Dilüe edildikten sonra hızla inaktive olurlar. Çoğu aynı gün içinde kullanılmalıdır. Daime temiz ve ayı bir kap içinde temiz su ile karıştırılmalıdır Personel koruyucu ekipman daima ve uygun olarak kullanılmalıdır Genel kurallar

Öneriler : 

Her ünite için dezenfektan değil Her seviye için hastane genelinde dezenfektan alınmalıdır Hizmet içi eğitimler verilmelidir Uygun ortamlar sağlanmalıdır Yapılan her işlem mutlaka kayıt altına alınmalıdır Öneriler

Önemli noktalar : 

Kritik veya yarı kritik gereçlerin dezenfeksiyonunda asla düşük düzey dezenfektanları kullanmayınız Yüksek düzey dezenfektanları çevre temizliği veya kritik olmayan gereçlerin dezenfeksiyonunda kullanmayınız Önerilen konsantrasyonlarda ve önerilen temas süresinde kullanınız Çok yüksek konsantrasyondaki dezenfektan bazen mikrobisidal olmayıp kullanıcı için toksik olabilir Herzaman güvenlik önlemlerini alınız Önemli noktalar

Çözüm: Takım çalışması !!! : 

Çözüm: Takım çalışması !!!