Rośliny górskie

Slide 2: 

2008 Rok Przyrody

Slide 3: 

USTAWA z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. (Dz. U.04.92.880 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) Formy ochrony przyrody  Art. 6. 1. Formami ochrony przyrody są:  1) parki narodowe (23)  2) rezerwaty przyrody (ponad 1 300) 3) parki krajobrazowe (119)  4) obszary chronionego krajobrazu  5) obszary Natura 2000 – SOO – 364; OSO – 124  6) pomniki przyrody – kilkanaście tysięcy 7) stanowiska dokumentacyjne; użytki ekologiczne; zespoły przyrodniczo-krajobrazowe;

Ochrona przyrody w województwie pomorskim: 

Ochrona przyrody w województwie pomorskim parki narodowe – 2 rezerwaty przyrody – 125 parki krajobrazowe – 9 obszary chronionego krajobrazu – 42 obszary Natura 2000 – SOO – 51, OSO – 13 pomniki przyrody – 1927 stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe Na terenie naszego województwa mamy także ok. 80 gatunków roślin podlegających całkowitej ochronie oraz 2 leśne kompleksy promocyjne

Slide 5: 

Dla każdego obiektu przyrodniczego chronionego prawem ustalany jest indywidualny plan ochrony na 20 lat. Każdy rezerwat niesie ze sobą pewne ograniczenia, najczęściej dotyczą one zakazu: pozyskiwania i zrywania chronionych roślin oraz drzew polowania wydobywania skał i minerałów wyrzucania odpadów palenia ognisk naruszania gleby. Drewno wolno pozyskiwać tylko wtedy, gdy wymaga tego ochrona innych roślin lub gdy zgodę wyda konserwator przyrody.

Slide 6: 

NAZEWNICTWO Każda dziedzina wiedzy ma swoją specyfikę, do której na pewno zaliczyć należy nazewnictwo i definicje. Nie inaczej jest w naukach przyrodniczych. Podczas tego pokazu używam niektórych z nich. Zanim do nich dojdziemy, kilka wyjaśnień. Zapraszam więc na małą powtórkę z przyrody.

Slide 7: 

Rośliny naczyniowe – rośliny lądowe u których wykształciła się tkanka przewodzącą wodę, tzw. tkanka naczyniowa Endemity – unikalne rośliny występujące tylko w danym miejscu lub rejonie Subendemity – rośliny występujące na swoim głównym obszarze, ale także na stanowiskach w jego pobliżu (sąsiednie pasmo górskie, równia itp.) Gatunki kosmopolityczne – gatunki szeroko rozpowszechnione Hemikryptofity – rośliny których pączki czy odnawialne części znajdują się tuż przy powierzchni ziemi Byliny – rośliny wieloletnie Lichenoindykacja – skala (od 1 – 5) według której obserwując niektóre gatunki porostów możemy określić zanieczyszczenie powietrza Kenofity – rośliny zawleczone, obcego pochodzenia Oreofity – rośliny wysokogórskie

Slide 8: 

PIKTOGRAMY Aby ułatwić Państwu oglądanie oznaczyłem niektóre rośliny piktogramami: roślina chroniona roślina lecznicza roślina trująca roślina jadalna szkodnik lasu E - występuje tylko w jednym paśmie górskim w Polsce, najczęściej w Tatrach Relikt - relikt glacjalny

Slide 9: 

ENDEMITY TATRZAŃSKIE Endemity tatrzańskie – endemiczne taksony występujące wyłącznie na terenie Tatr i nigdzie poza nimi nie spotykane w stanie naturalnym. Spośród roślin naczyniowych należą do nich: kostrzewa (Festuca aglochis). Opisano jej występowanie na jednym tylko stanowisku, uznanie jej za endemita tatrzańskiego wymaga więc dalszych badań, przymiotno węgierskie (Erigeron hungaricus). Gatunek rozpowszechniony w całych Tatrach, szczególnie na podłożu wapiennym, ale spotykany również na granicie, przywrotnik (Alchemilla) – opisano kilkanaście gatunków endemicznych przywrotników występujących tylko w Tatrach. Ich rozróżnienie możliwe jest jednak tylko przez specjalistów, za endemity tatrzańskie należy je uważać dopóki nie zostaną odnalezione w innym miejscu, pszonak Wahlenberga (Erysimum wahlenbergii). Gatunek bardzo rzadki, występuje tylko w kilku miejscach w Tatrach Bielskich, wiechlina granitowa (Poa granitica). Występuje dość często w Tatrach Wysokich, rzadziej w Tatrach Zachodnich, wiechlina szlachetna (Poa nobilis). Bardzo rzadka, jedyne znane jej stanowiska znajdują się w okolicy Morskiego Oka.

Slide 10: 

Kostrzewa E

Slide 11: 

Rośliny górskie Idąc od łąk i pól uprawnych, powoli pniemy się w górę. Spotykamy różne rodzaje roślinności. Popatrzcie na bogactwo kwiatów, roślin ich kształty i kolory. W górach polskich występuje ok. 2300 roślin naczyniowych. Jest to 85% wszystkich gatunków występujących w Polsce. W Karpatach jest ich około 2100 gatunków w Sudetach około 1200. Natomiast typowo górskich roślin naczyniowych jest około 500 w Tatrach – ok. 400 w Sudetach mniej – ok. 200 Ciekawym terenem pod tym względem jest rejon Babiej Góry, gdzie występuje około 200 gatunków górskich, w tym 70 to endemity tatrzańsko-babiogórskie. Okrzyn jeleni (symbol BgPN) i rogownica alpejska rosną w Polsce tylko tutaj.

Slide 12: 

Okrzyn jeleni Babiogórski Park Narodowy E

Slide 13: 

PRZYSTOSOWANIE ROŚLIN DO ŻYCIA W GÓRACH

Slide 14: 

Skrócony okres wegetacji (3 do 4 miesięcy) Zmiany kształtu i wysokości wraz ze wzrostem wysokości bezwzględnej i zmianami klimatycznymi (buki krzywulcowe)

Slide 15: 

Buki krzywulcowe w Bieszczadach

Slide 16: 

Krzewinki szpalerowe

Slide 17: 

wierzba śląska

Slide 18: 

Wzrost poduszkowy

Slide 19: 

Skalnica seledynowa E

Slide 20: 

Wzrost darniowy

Slide 21: 

Skalnica nakrapiana E

Slide 22: 

Skalnica nakrapiana

Slide 23: 

Wzrost różyczkowy – wszystkie liście zebrane w jedną różyczkę

Slide 24: 

Urdzik karpacki EZK

Slide 25: 

Kutner

Slide 26: 

Szarotka alpejska E

Slide 27: 

Owoszczenie liści

Slide 28: 

Pierwiosnek łyszczak E

Slide 29: 

Gruboszowatość liści

Slide 30: 

Fiołek alpejski E

Slide 31: 

Żyworodność

Slide 32: 

Wiechlina alpejska

Slide 33: 

BIOTOPY (ekosystemy) w górach Puszcza sudecka i karpacka (lasy bukowo-jodłowe, bory jodłowo-świerkowe) Buczyna karpacka (buk, jodła, jawor, świerk) Jaworzyny (jawor, lipa, buk, jodła czasem świerk) Olszynki (olcha czarna, szara i zielona) Łęgi ( w bardzo ograniczonej formie: podgórski łęg jesionowy, nadrzeczna olszyna górska, bagienna olszyna górska) Reglowe łąki, pastwiska, młaki, mszarniki i ziołorośla Subalpejskie zarośla, ziołorośla i traworośla Roślinność piargów, żwirków i wyleżysk Wysokogórskie hale, murawy naskalne na wapieniu i dolomicie w reglach Wysokogórskie hale, murawy naskalne na podłożu ubogim w węglan wapnia

Slide 34: 

PIONOWE ZASIĘGI ROŚLIN Gatunki ogólnogórskie Gatunki reglowe (występują w piętrze leśnym) Gatunki subalpejskie (piętro kosodrzewiny i regla górnego) Gatunki alpejskie Gatunki alpejsko-turniowe Gatunki turniowe

Slide 35: 

PIĘTRA KLIMATYCZNE i ZBIOROWISKA LEŚNE Schemat rozmieszczenia wysokościowego pięter klimatycznych i ważniejszych zbiorowisk leśnych na północnym stoku Radziejowej (1263 m. npm)

Slide 36: 

Piętro pogórzy (pola uprawne) do 550 Regiel dolny 1150 Regiel górny 1450 Piętro kosówki (subalpejskie) 1850 Piętro hal (alpejskie) 2250 Piętro turni (subniwalne) Piętra klimatyczno-roślinne w górach 2654,4 Gerlach (2654,4)

Slide 37: 

Piętro pogórzy (pola uprawne, łąki)

Slide 39: 

Chaber bławatek

Slide 40: 

Mieczyk dachówkowaty

Slide 41: 

Nawłoć kanadyjska

Slide 42: 

Krzyżak dwubarwny

Slide 43: 

Regiel dolny (lasy mieszane)

Slide 44: 

Lepiężnik biały

Slide 45: 

Rozpucz lepiężnikowiec

Slide 46: 

Zaraza żółta

Slide 47: 

Zaraza żółta

Slide 48: 

Złoć żółta

Slide 49: 

Żywiec gruczołowaty SubOK

Slide 50: 

Runo buczyny karpackiej

Slide 53: 

Cebulica dwulistna

Slide 55: 

Zawilec żółty

Slide 56: 

Zawilec gajowy

Slide 57: 

Zawilec gajowy

Slide 58: 

Przylaszczka pospolita

Slide 59: 

Przylaszczka pospolita

Slide 60: 

Kokoryczka wonna

Slide 61: 

Kruszczyk rdzawoczerwony

Slide 62: 

Kruszczyk rdzawoczerwony

Slide 63: 

Gółka długoostrogowa

Slide 64: 

Storczyk plamisty

Slide 65: 

Kukułka zaniedbana

Slide 66: 

Kruszczyk drobnolistny

Slide 67: 

Kruszczyk drobnolistny

Slide 68: 

Gałęziak złocisty

Slide 69: 

Wrośniak różnobarwny

Slide 70: 

Złotorost ścienny

Slide 71: 

Malina pospolita

Slide 72: 

Paprotka zwyczajna

Slide 73: 

Dziewięćsił bezłodygowy

Slide 74: 

Lipa

Slide 75: 

Chaber łąkowy i trzmiel

Slide 76: 

Ostrożeń łąkowy i pluskwiaki

Slide 77: 

Rusałka pawik

Slide 78: 

Niedzwiedziówka kaja

Slide 79: 

Zawisak borowiec

Slide 80: 

Ostrożeń głowacz i ściga lśniąca

Slide 81: 

Ostrożeń głowacz i pająk kwietnik

Slide 82: 

Żerdzianka sosnówka

Slide 83: 

Jaszczurka zwinka

Slide 84: 

Świetlik tatrzański E

Slide 85: 

Urdzik karpacki

Slide 86: 

Regiel górny (bory jodłowo-świerkowe)

Slide 87: 

Arcydzięgiel litwor

Slide 88: 

Dziurawiec zwyczajny

Slide 89: 

Dziurawiec zwyczajny

Slide 90: 

Rdest wężownik

Slide 91: 

Tojad mocny

Slide 92: 

Tojad dziobaty

Slide 93: 

Tojad dziobaty

Slide 94: 

Lilia złotogłów

Slide 95: 

Lilia złotogłów

Slide 96: 

Dębik ośmiopłatkowy Relikt ET-P

Slide 97: 

Dębik ośmiopłatkowy

Slide 98: 

Parzydło leśne

Slide 99: 

Ostróżka wyniosła i parzydło leśne E

Slide 100: 

Ostróżka wyniosła

Slide 101: 

Ostróżka wyniosła

Slide 102: 

Niebielistka trwała

Slide 103: 

Niebielistka trwała

Slide 104: 

Gęsiówka alpejska

Slide 105: 

Piętro kosówki (subalpejskie)

Slide 106: 

Powojnik alpejski

Slide 107: 

Limba

Slide 108: 

Orzechówka

Slide 109: 

Miłosna górska

Slide 110: 

Modrzyk górski

Slide 111: 

Goryczka kropkowana

Slide 112: 

Jarząb pospolity

Slide 113: 

Piętro hal (alpejskie)

Slide 114: 

Zerwa kulista

Slide 115: 

Goryczka wiosenna

Slide 116: 

Goryczka wiosenna

Slide 117: 

Goryczuszka orzęsiona

Slide 118: 

Goryczuszka orzęsiona

Slide 119: 

Goryczka krotkołodygowa

Slide 120: 

Goryczka trojeściowa

Slide 121: 

Goryczka trojeściowa

Slide 122: 

Goryczuszka wczesna

Slide 123: 

Kuklik górski

Slide 124: 

Kuklik górski

Slide 125: 

Fiołek żółty sudecki

Slide 126: 

Pięciornik złoty

Slide 127: 

Zawilec narcyzowy

Slide 128: 

Pleszczotka górska

Slide 129: 

Bielinek bryonie

Slide 130: 

Pełnik europejski

Slide 131: 

Pełnik europejski

Slide 132: 

Gnidosz dwubarwny E

Slide 133: 

Omieg górski

Slide 134: 

Borówka brusznica i wrzos zwyczajny

Slide 135: 

Ciemiężyca zielona i bniec

Slide 136: 

Ciemiężyca zielona

Slide 137: 

Aster alpejski

Slide 138: 

Aster alpejski

Slide 139: 

Piętro turni (subniwalne)

Slide 140: 

Roślinność żwirków i piargów z piaskowcem orzęsionym i bartsją alpejską E

Slide 141: 

Lepnica bezłodygowa i różeniec górski E

Slide 142: 

Pierwiosnek maleńki

Slide 143: 

Skalnica gronkowa

Slide 144: 

Mak tatrzański E

Slide 145: 

Płonnik pospolity

Slide 148: 

Droga do świata

Slide 149: 

Prezentacja właściwej postawy Prezesa Oddziału PTTK Sekretarza Oddziału i skromnego Prezesa Koła Przewodników