MUZYKA ROSYJSKA

MUZYKA ROSYJSKA: 

MUZYKA ROSYJSKA AUTOR: MARIA WOJCIESZKO

OPOWIEM O:: 

OPOWIEM O: KOMPOZYTORACH DYRYGENTACH PIANISTACH SKRZYPKACH WIOLONCZELISTACH SPIEWAKACH

NAJSLAWNIEJSI KOMPOZYTORZY TO:: 

NAJSLAWNIEJSI KOMPOZYTORZY TO: MICHAIL GLINKA MILIJ BALAKIRIEW ALEKSANDR BORODIN MODEST MUSORGSKI NIKOLAJ DOBROLUBOW PIOTR CZAJKOWSKI ANATOLIJ LADOW SIERGIEJ TANIEJEW ANTON ARENSKI ALEKSANDR SKRIABIN JEFIM GOLYSZEW NIKOLAJ OBUCHOW WISSARIOM SZEBALIN

MICHAIL GLINKA: 

MICHAIL GLINKA GLINKA MICHAIL (1804–57), kompozytor rosyjski; odbyl podróze po Europie; przebywal we Wloszech, w Paryzu, Hiszpanii, Berlinie, Warszawie (1848–51); twórczosc Glinki stanowi synteze osiagniec muzyki zachodnio-europejskiej z tradycjami narodowymi i folklorem rodzimym oraz rosyjska tematyka historyczna; Glinka stworzyl podstawy ros. stylu nar., rozwinietego przez kompozytorów Poteznej Gromadki; opery: Iwan Susanin (Zycie za cara 1836), Ruslan i Ludmila (1842, wg A.S. Puszkina); orkiestrowa fantazja Kamarinskaja (1848); uwertury wyzyskujace folklor hiszpanski: Jota aragonska (1845), Noc w Madrycie (1848), takze Walc-fantazja (1845) oraz wiele piesni (romanse, ballady), m.in. do slów A. Mickiewicza.

MILIJ BALAKIRIEW: 

MILIJ BALAKIRIEW BALAKIRIEW MILIJ A. (1837–1910), rosyjski kompozytor, dyrygent i dzialacz muzyczny; wspólzalozyciel i ideolog Poteznej Gromadki; w twórczosci reminiscencje folkloru, którego byl zbieraczem (poematy symfoniczne Tamara 1866–82, Rus 1882, fantazja fortepianowa Islamej 1869), takze wplywy muzyki M.I. Glinki i F. Chopina (suita orkiestrowa Chopiniana 1908); symfonie, utwory fortepianowe (2 koncerty), piesni.

ALEKSANDR BORODIN: 

ALEKSANDR BORODIN BORODIN ALEKSANDR P. (1833–87), kompozytor rosyjski, z zawodu chemik; przedstawiciel Poteznej Gromadki; w twórczosci nawiazywal do neoromantyzmu i tradycji muzyki rosyjskiej; 2 symfonie (Es-dur 1867, h-moll, zw. Bohaterska 1876), obraz symfoniczny W stepach Azji Srodkowej (1880), opera Kniaz Igor (1890, wg Slowa o wyprawie Igora, ze znanymi Tancami polowieckimi), dokonczona przez N.A. Rimskiego-Korsakowa i A.K. Glazunowa, utwory kameralne, piesni.

MUSORGSKI MODEST P. (1839–81), kompozytor rosyjski; czolowy przedstawiciel rosyjskiej szkoly w muzyce; od 1856 nalezal do Poteznej Gromadki; dziela o oryginalnych pomyslach harmonicznych, wyprzedzajacych zdobycze impresjonizmu francuskiego, i metrorytmicznych, nawiazujace do folkloru rosyjskiego; dramaty muzyczne: Borys Godunow (1872, wg A.S. Puszkina, znany w instrumentacji N.A. Rimskiego-Korsakowa, takze D.D. Szostakowicza), Chowanszczyzna (1866, dokonczony i zinstrumentowany przez Rimskiego-Korsakowa) o tematyce historycznej, z poteznymi scenami chóralnymi, opera komiczna Jarmark Soroczynski (1874–80, wg N.W. Gogola, nie dokonczona); piesni (cykle: Z izby dzieciecej 1868–72, Piesni i tance smierci 1874–77), miniatury fortepianowe (Obrazki z wystawy 1874, wykonywane takze w orkiestracji M. Ravela), utwory orkiestrowe (poemat symfoniczny Noc na Lysej Górze 1867).: 

MUSORGSKI MODEST P. (1839–81), kompozytor rosyjski; czolowy przedstawiciel rosyjskiej szkoly w muzyce; od 1856 nalezal do Poteznej Gromadki; dziela o oryginalnych pomyslach harmonicznych, wyprzedzajacych zdobycze impresjonizmu francuskiego, i metrorytmicznych, nawiazujace do folkloru rosyjskiego; dramaty muzyczne: Borys Godunow (1872, wg A.S. Puszkina, znany w instrumentacji N.A. Rimskiego-Korsakowa, takze D.D. Szostakowicza), Chowanszczyzna (1866, dokonczony i zinstrumentowany przez Rimskiego-Korsakowa) o tematyce historycznej, z poteznymi scenami chóralnymi, opera komiczna Jarmark Soroczynski (1874–80, wg N.W. Gogola, nie dokonczona); piesni (cykle: Z izby dzieciecej 1868–72, Piesni i tance smierci 1874–77), miniatury fortepianowe (Obrazki z wystawy 1874, wykonywane takze w orkiestracji M. Ravela), utwory orkiestrowe (poemat symfoniczny Noc na Lysej Górze 1867). MODEST MUSORGSKI

PIOTR CZAJKOWSKI: 

PIOTR CZAJKOWSKI CZAJKOWSKI PIOTR I. (1840–93), kompozytor rosyjski; 1866–78 profesor konserwatorium w Moskwie; dzieki pomocy materialnej N. von Meck poswiecil sie wylacznie pracy twórczej; odbywal podróze koncertowe po Europie (1891 w Ameryce Pn.), dyrygujac swymi kompozycjami; muzyka Czajkowskiego laczy europejskie osiagniecia techniki kompozytorskiej z pierwiastkami narodowymi; cechuje ja bogactwo inwencji melodycznej i gleboki emocjonalizm; w symfoniach wiaze Czajkowski romantyczne zalozenia programowe z klas. jasnoscia formy; w operach skupia sie na psychologicznych konfliktach bohaterów, co powoduje przewage pierwiastków lirycznych; muzyka sceniczna — opery: Wojewoda (1869), Eugeniusz Oniegin (1879), Mazepa (1884), Trzewiczki (1887, wg N.W. Gogola), Dama pikowa (1890, wg A.S. Puszkina), Jolanta (1892) i in.; balety: Jezioro labedzie (1877), Spiaca królewna (1890), Dziadek do orzechów (1892); symfonie: I g-moll „Zimowe marzenia” (1866), IV f-moll (1877), V e-moll (1888), VI h-moll, zw. Patetyczna (1893), Manfred (1885); uwertury, fantazje: Romeo i Julia (1869), Burza (1873), Francesca da Rimini (1876); poematy symfoniczne, Kaprys wloski (1880); Koncert skrzypcowy (1878), Wariacje „Rokoko” na wiolonczele i orkiestre (1876); muzyka fortepianowa: Koncert b-moll (1875), cykl miniatur Pory roku (1876); utwory kameralne, piesni.

ANATOLIJ LADOW: 

ANATOLIJ LADOW LADOW ANATOLIJ K. (1855–1914), kompozytor rosyjski; w twórczosci wplywy F. Chopina, A.N. Skriabina i impresjonizmu; obrazy symfoniczne: Baba Jaga (1904), Zaczarowane jezioro (1909), Kilimora (1910); utwory fortepianowe (popularna Tabakierka muzyczna), piesni.

SIERGIEJ TANIEJEW: 

SIERGIEJ TANIEJEW TANIEJEW SIERGIEJ I. (1856–1915), rosyjski kompozytor, pianista, pedagog i teoretyk muzyki; studiowal gre fortepianowa u N.G. Rubinsteina i kompozycje u P.I. Czajkowskiego; koncertowal w Rosji, Wloszech i Francji jako pianista solista i kameralista (wystepowal m.in. z L. Auerem, H. Wieniawskim); zbieral folklor muzyki Ukrainy, ludów kaukaskich; 1878–1905 wykladal w konserwatorium w Moskwie (od 1881 prof., 1885–89 dyr.); w twórczosci nawiazywal do tradycji muzyki rosyjskiej, zwl. M.I. Glinki i Czajkowskiego, takze do muzyki J.S. Bacha (sklonnosc do polifonii) i L. van Beethovena (konstrukcje tematyczne); 4 symfonie (1874–98), uwertury, utwory kamer. (Trio fortepianowe 1908, tria, kwartety i kwintety smyczkowe, Kwintet fortepianowy 1911), fortepianowe, wok. (chóry a cappella), wokalno-instrumentalne (kantaty, piesni, romanse), trylogia operowa Oresteja (wyst. Petersburg 1895); prace teoretyczne o kontrapunkcie staroklasycznym.

ANTON ARENSKI: 

ANTON ARENSKI ARENSKI, Arienski, ANTON S. (1861–1906), rosyjskich kompozytor, pianista, dyrygent i pedagog; uczniami A. byli m.in. A.N. Skriabin, S.W. Rachmaninow; w twórczosci, pozostajacej pod wplywem P.I. Czajkowskiego, wykorzystywal rosyjskie piesni ludowe; 3 opery, symfonie (h-moll, a-moll), utwory fortepianowe i skrzypcowe, kantaty, piesni.

ALEKSANDR SKRIABIN: 

ALEKSANDR SKRIABIN SKRIABIN ALEKSANDR N. (1872–1915), ros. kompozytor i pianista; wybitny przedstawiciel ekspresjonizmu w muzyce; 1898–1903 prof. konserwatorium w Moskwie; twórca filozofi koncepcji muzyki, majacej uszlachetniac sluchaczy przez wprowadzanie ich w stan ekstazy; zarówno w twórczosci fortepianowej, pozostajacej poczatkowo pod wplywem F. Chopina i F. Liszta, jak i symfonicznej Skriabin znacznie wzbogacil harmonike (akordy o budowie kwartowej i tzw. akord prometejski: c–fis–b–e1–a1–d2); inna jego koncepcja, syntezy sztuk (muzyki, tanca, plastyki), przejawiajaca sie w poemacie Prometeusz wprowadzeniem gry swiatel uzyskiwanej na tzw. clavier à lumière, miala sie urzeczywistnic w nie ukonczonym misterium L'acte préalable; utwory symfoniczne (3 symfonie: I E-dur 1900, z chórami i solistami, III c-moll „Boski poemat” 1903; poematy: Poemat ekstazy 1907, Prometeusz — poemat ognia na orkiestre, chór i organy 1910), fortepianowe (10 sonat, preludia, etiudy, mazurki, nokturny, impromptus, poematy, Koncert fis-moll 1897); pol. wybór listów Caly jestem pragnieniem nieskonczonym! (1976).

JEFIM GOLYSZEW: 

JEFIM GOLYSZEW GOLYSZEW JEFIM, J. Golyscheff (1897–1970), rosyjski kompozytor i malarz; przebywal m.in. w Berlinie, Francji, Brazylii; pionier dodekafonii; poemat symfoniczny Das eisige Lied, kwartet i trio smyczkowe, opery; prace malarskie.

NIKOLAJ OBUCHOWICZ: 

NIKOLAJ OBUCHOWICZ OBUCHOW NIKOLAJ, N. Obouhow, N. Oboukhov (1892–1954), kompozytor francuski, pochodzenia rosyjskiego; stosowal wlasna technike dwunastodzwiekowa, oryginalna notacje muzyczna; oratoria Le livre de vie (1925), Poèmes liturgiques (1921).

WISSARIOM SZEBALIN: 

WISSARIOM SZEBALIN SZEBALIN WISSARION J. (1902–63), ros. kompozytor i pedagog; od 1928 wykladowca, 1942–48 dyr., od 1951 prof. konserwatorium w Moskwie; jego uczniem byl m.in. T.N. Chriennikow; 5 symfonii, poemat symfoniczny Lenin (1931), Koncert skrzypcowy (1940), 7 kwartetów smyczkowych, kantata Moskwa (1945), opery (Poskromienie zlosnicy wg W. Szekspira, wyst. Moskwa 1957), balety.

NAJSLAWNIEJSI DYRYGENCI TO:: 

NAJSLAWNIEJSI DYRYGENCI TO: SIERGIEJ KUSIENIWICKI

SIERGIEJ KUSIEWICKI: 

SIERGIEJ KUSIEWICKI KUSEWICKI, Kusiewicki, Koussevitzky, SIERGIEJ A. (1874–1951), ros. dyrygent i kontrabasista; od 1924 w Stanach Zjedn.; do 1949 kierowal Bostonska Orkiestra Symfoniczna; 1942 zal. fundacje wspierajaca twórczosc kompozytorów róznej narodowosci; nagrode Fundacji im. S.K. otrzymali m.in. W. Lutoslawski (1963) i T. Baird (1968).

NAJSLAWNIEJSI PIANISCI TO:: 

NAJSLAWNIEJSI PIANISCI TO: SIERGIEJ RACHMANINOW WLADYMIR SOFRONICKI SWIATOSLAW RICHTER WLADYMIR ASZKENAZI

SIERGIEJ RACHMANINOW: 

SIERGIEJ RACHMANINOW RACHMANINOW SIERGIEJ W. (1873–1943), ros. kompozytor i pianista; jeden z najwybitniejszych pianistów 1 pol. XX w.; dzialal tez jako dyrygent (m.in. 1905–06 w Teatrze Wielkim w Moskwie); od 1917 przebywal w Stanach Zjedn.; w twórczosci kontynuowal tradycje stylu P.I. Czajkowskiego; znacznie wzbogacil fakture fortepianowa; jego muzyke cechuja melancholia i patos wyrazu, rozbud. linie melodyczne i dyscyplina formy; 4 koncerty fortepianowe (II c-moll 1901, III d-moll 1909), Rapsodia na temat Paganiniego na fortepian i orkiestre (1934), 3 symfonie (I d-moll 1895, II e-moll 1907, III a-moll 1936), poemat symfoniczny Wyspa umarlych (1907, pod wplywem obrazu A. Böcklina), utwory fortepianowe (preludia, m.in. popularne Preludium cis-moll, wyd. 1892, etiudy, sonaty), kamer. (Trio élégiaque d-moll 1893), opery (Aleko, wyst. Moskwa 1893, Francesca da Rimini, tamze 1906), kantata Wiosna (1902), piesni w stylu ros. romansów.

WLADYMIR SOFRONICKI: 

WLADYMIR SOFRONICKI SOFRONICKI WLADIMIR W. (1901–61), ros. pianista i pedagog; studiowal m.in. 1910–14 u A. Michalowskiego w Warszawie; wystepowal publicznie od 1919, poza krajem (w Warszawie, Paryzu) od lat 30., takze z cyklem odpowiednio ulozonych koncertów (tzw. koncerty hist.), zyskujac uznanie zwl. jako wybitny wykonawca muzyki romant. (F. Chopin, F. Liszt, R. Schumann) i muzyki kompozytorów ros. (A.N. Skriabin); 1936–42 prof. konserwatorium w Leningradzie, od 1942 — konserwatorium w Moskwie.

SWIATOSLAW RICHTER: 

SWIATOSLAW RICHTER RICHTER SWIATOSLAW T. (1915–97), pianista ros.; jeden z najwybitniejszych pianistów wspólcz.; uczen H. Neuhausa; 1934 zadebiutowal w Odessie recitalem utworów F. Chopina; odbywal czesto tournée zagr., dawal recitale i koncertowal z czolowymi orkiestrami w krajach eur. (goscil wielokrotnie w Polsce), w Stanach Zjedn., Chinach, Japonii; dysponowal szerokim i róznorodnym repertuarem: od utworów J.S. Bacha (calosc Das wohltemperierte Klavier), klasyków wiedenskich (sonaty, koncerty), kompozytorów romant. — po muzyke XX w. (np. prawykonania niektórych utworów S.S. Prokofjewa, D.D. Szostakowicza); wystepowal tez jako kameralista (gral z D.F. Ojstrachem, O.M. Kaganem, kwartetami im. L. van Beethovena, A.P. Borodina i in.) i jako akompaniator (m.in. D. Fischera-Dieskaua, K.N. Dorliak); dokonal wielu nagran.

WLADYMIR ASDZKENAZI: 

WLADYMIR ASDZKENAZI ASZKENAZI WLADIMIR D. (ur. 1937), pianista ros.; laureat miedzynar. konkursów, m.in. 1955 im. F. Chopina w Warszawie, 1962 im. P.I. Czajkowskiego w Moskwie; od 1963 poza krajem, dziala gl. w Islandii i W. Brytanii, takze jako dyrygent (od 1987 dyr. muz. Royal Philharmonic Orchestra w Londynie); wybitny wykonawca zwl. utworów F. Chopina, F. Liszta, S.W. Rachmaninowa; liczne podróze koncertowe, nagrania.

NAJSLAWNIEJSI SKRZYPKOWIE TO:: 

NAJSLAWNIEJSI SKRZYPKOWIE TO: DAWID OJSTACH IGOR OJSTRACH LEONID KOGAN

DAWID OJSTRACH: 

DAWID OJSTRACH OJSTRACH DAWID F. (1908–74), ojciec Igora, skrzypek ros.; 1935 laureat drugiej nagrody I Miedzynar. Konkursu im. H. Wieniawskiego w Warszawie, 1937 — gl. nagrody Konkursu im. E. Ysaye'a w Brukseli; od 1939 prof. konserwatorium w Moskwie (wsród uczniów O. m.in. G.M. Kremer, O.W. Krysa, O.M. Parchomienko, K. Danczowska); wybitny wykonawca muzyki skrzypcowej: od dziel J.S. Bacha po utwory D.D. Szostakowicza; koncertowal w wielu krajach swiata; dzialal tez jako kameralista w trio z L.N. Oborinem i S.N. Knuszewickim, oraz jako dyrygent; liczne nagrania plytowe, opracowania utworów skrzypcowych (m.in. koncertów P.I. Czajkowskiego), kadencje w koncertach skrzypcowych W.A. Mozarta, A. Chaczaturiana, transkrypcje.

IGOR OJSTRACH: 

IGOR OJSTRACH OJSTRACH IGOR D. (ur. 1931), syn i uczen Dawida, skrzypek ros.; 1952 laureat pierwszej nagrody II Miedzynar. Konkursu im. H. Wieniawskiego w Poznaniu; od 1958 solista filharmonii w Moskwie i wykladowca konserwatorium tamze; dziala tez jako dyrygent; wystepuje w kraju i za granica.

LEONID KOGAN: 

LEONID KOGAN KOGAN LEONID B. (1924–82), skrzypek ros.; laureat m.in. I nagrody w konkursie im. Królowej Elzbiety w Brukseli (1951); od 1963 prof. konserwatorium w Moskwie; koncertowal jako solista i kameralista (z E.G. Gilelsem i M.L. Rostropowiczem).

NAJSLAWNIEJSZY WIOLONCZELISTA TO:: 

NAJSLAWNIEJSZY WIOLONCZELISTA TO: MSTISLAW ROSTROPOWICZ

MSTISLAW ROSTROPOWICZ: 

MSTISLAW ROSTROPOWICZ ROSTROPOWICZ MSTISLAW L. (ur. 1927), ros. wiolonczelista, dyrygent i pedagog; od 1960 prof. Konserwatorium w Moskwie; 1975 opuscil ZSRR, za krytyke panujacego tam systemu spol.-polit. zostal pozbawiony obywatelstwa radz.; R. jest jednym z najwybitniejszych wspólcz. wirtuozów wiolonczeli; w obszernym repertuarze uwzglednia muzyke XX w., wykonuje, niekiedy specjalnie dlan napisane, utwory S.S. Prokofjewa, D.D. Szostakowicza, B. Brittena, W. Lutoslawskiego, K. Pendereckiego i in.; jako dyrygent prowadzi orkiestry operowe i symfoniczne (od 1977 dyr. artyst. National Symphony Orchestra w Waszyngtonie); wystepuje tez jako pianista (m.in. akompaniuje swojej zonie, spiewaczce G.P. Wiszniewskiej); jest autorem utworów na wiolonczele.

NAJSLAWNIEJSI SPIEWACY TO:: 

NAJSLAWNIEJSI SPIEWACY TO: ZARA DOLUCHANOWA GALINA WISZNIEWSKA JEWGIENIJ NIESTIERIENKO

ZARA DOLUCHANOWA: 

ZARA DOLUCHANOWA DOLUCHANOWA ZARA (ur. 1918), orm. spiewaczka (mezzosopran); od 1959 solistka filharmonii w Moskwie; w repertuarze muzyka oratoryjno-kantatowa od baroku po XX w., takze operowa; wystepy w krajach Europy, Azji, obu Ameryk.

GALINA WISZNIEWSKA: 

GALINA WISZNIEWSKA WISZNIEWSKA GALINA P. (ur. 1926), zona M.L. Rostropowicza, ros. spiewaczka (sopran dram.); 1944–52 wystepowala w Teatrze Muz. w Leningradzie, 1952–74 byla solistka Teatru Wielkiego w Moskwie; 1974 opuscila ZSRR, zamieszkala wraz z mezem w Stanach Zjedn.; wystepuje w najslynniejszych teatrach operowych swiata; wybitne partie sopranowe: tytulowa w Aidzie G. Verdiego, Tatiany w Eugeniuszu Onieginie P.I. Czajkowskiego, Leonory w Fideliu L. van Beethovena, Malgorzaty w Fauscie Ch. Gounoda, Katarzyny w Lady Macbeth mcenskiego powiatu D.D. Szostakowicza i in.; autobiografia Galina (1985).

JEWGIENIJ NIESTIERIENKO: 

JEWGIENIJ NIESTIERIENKO NIESTIERIENKO, Nesterenko, JEWGIENIJ J. (ur. 1938), ros. spiewak (bas); solista Teatru Wielkiego w Moskwie; wystepy w Metropolitan Opera w Nowym Jorku (partia tytulowa w Borysie Godunowie M.P. Musorgskiego), Covent Garden w Londynie.