ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP AİLELERİN PSİKOLOJİSİ

Slide 1: 

ENGELLİÇOCUĞA SAHİP AİLELERİN PSİKOLOJİSİ

Slide 2: 

HAZIRLAYANLAR 0331463 SİBEL ARAS 0331484 NECİBE ALTUNTAŞ 0331485 NAGİHAN SAKA

Engellilerin yetersizliklerine karşı geliştirdiği tavırlar : 

Engellilerin yetersizliklerine karşı geliştirdiği tavırlar İnkar etme,kabul etmeme,reddetme Kabul yetersizliği WWW.P-S-F.ORG

Birinci gruptakiler durumlarını olduğu gibi kabul ederler. : 

Birinci gruptakiler durumlarını olduğu gibi kabul ederler. İkinci gruptakiler ise durumlarını kabullenirler.ancak bunlar kendilerini normallerden ayrı bir dünyanın insanı olduklarını kabullenirler.

Özrün toplumsal yönü : 

Özrün toplumsal yönü Özür bireyin çevresi ile iletişim ve etkileşimi sonucu ortaya çıkan bir durumdur.durumu ne olursa olsun her insan yaşamını bir çevre içinde devam ettirir.özel eğitime muhtaç çocukta insan olarak özürlü olmayan akranları gibi bir toplumsal çevre içinde yaşar.çevre “bireyi içten ve dıştan etkileyen uyaranların tümünün bulunduğu ortam” diyebiliriz.

İnsanın yaşadığı çevreyi iki kısımda inceleyebiliriz : 

İnsanın yaşadığı çevreyi iki kısımda inceleyebiliriz 1.İç veya doğal çevre:bu çevre bireyin kendi organizmasından veya doğal çevresinden aldığı uyaranları içeren çevresidir. 2.Toplumsal veya sosyal çevre:insanın kendisinin de dahil olduğu diğer insanlarla bir arada yaşamını sürdürdüğü çevredir.

Özel eğitime muhtaç çocuk ve çevre ilişkisi : 

Özel eğitime muhtaç çocuk ve çevre ilişkisi Özel eğitime muhtaç çocuk ve özrüne karşı ilk ve en etkili uyaranlar aile fertlerinden gelen uyaranlardır.çocuk bu uyaranlara göre tepkiler,davranımlar,davranışlar ve tutumlar şekillendirir.özel eğitime muhtaç çocuk onlarla ilişkilerini ona göre şekillendirir ve etkileşimini ona göre örgütler.özel eğitime muhtaç çocuk ve aile ilişkileri oldukça karmaşıktır.bu karmaşıklık ve etkili iletişim için birçok yaklaşım vardır.bu yaklaşımlar aşağıdaki ilkelere dayanarak yapılır.

Bu ilkeler : 

Bu ilkeler İnsan yaşadığı içinde bulunduğu zamanı hatırlayabildiği geçmiş ve gelecekteki beklentilerin etkisi altında kalarak algılar. İnsan mevcut algılarını neden etki yönünden açıklamaya çalışırlar. İnsanın tepkileri,davranışları,davranış ve tutumları bunların sonuçlarına göre değişir. İnsanlar arası ilişkiler karşılıklıdır.

Engelli çocuğu olan ailelerin çocuklarına karşı aldığı tutumlar : 

Engelli çocuğu olan ailelerin çocuklarına karşı aldığı tutumlar Aşırı ihmal:çocuğun temel gereksinimleri hiç dikkate alınmaz.sadece yemek,içmek vb ihtiyaçları karşılanır. Aşırı koruma:çocuğun tüm yapacağı işler aileleri tarafından yapılır. Çok beceriksiz bulma:bazı aileler çocuklarının hiçbir şey yapamayacağını düşünürler.

Slide 10: 

Çok şey isteme:bazı aileler çocuğunun yetenek sınırının ötesinde yapılacak görevlerde onlardan başarı beklerler. Kabul etmeme:çocuğu bazen açık bazen gizli kabul etmek istemezler. İnkar etme:tamamen ya da kısmen bu çocukların varlığı inkar edilir. Utanç duyulan bir varlık olarak kabul etme:utanç duyulan varlık gibi algılanırlar.

Slide 11: 

Gizleme:bazı aileler çocuklarını ya evde ya da yurt içinde başka yerlere gönderir. Alay konusu:bu çocuklar bazı çevrelerde alay konusu olarak algılanır. Sık sık suçlama:bazı aileler çocuklarını baş belası olarak suçlar. Günah ürünü olarak görmek:aileyi cezalandırmak için tanı tarafından geldiği inancı oluşmuştur.

: 

Normal yaşıtlarıyla kıyaslama:çocuklar yaşıtlarıyla kıyaslanır normallere karşı kıskançlık,kin,ve nefret tohumları oluşur. Ailede şaşkınlık ve panik yaratma geçimsizlik konusu olma:bazı aileler paniğe kapılır ve birbirlerini suçlarlar. Yok edilme:bu çocuklar bazı toplumlarda yok edilme düşünceleriyle karşılaşmış ve zarar görmüşlerdir.

ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP AİLELERİN GEÇİRDİĞİ DUYGUSAL AŞAMALAR : 

ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP AİLELERİN GEÇİRDİĞİ DUYGUSAL AŞAMALAR

Slide 14: 

ŞOK Çocuklarının zihinsel engelli olduğunu öğrenen çoğu ailenin ilk tepkisi şok olmaktadır. Çünkü beklemedikleri dolayısıyla hazır olmadıkları bir durumla karşı karşıya kalmışlardır.

Slide 15: 

İNKAR Bu ikinci aşamada aileler inkar yoluyla çocuklarının engelli olduğu gerçeğinden kaçma ve böylece engelli bir çocuğa sahip olmanın olası olumsuz etkilerinden kendilerini koruma girişiminde bulunurlar. Ailenin çocuğunun engelli olduğu gerçeğini kabul etmemesi durumunda çocukla ilişkilerinde bazı problemler ortaya çıkabilmektedir. Bu problemlerin başında çocuktan yapabileceğinden fazlasını beklemek gelmektedir.

Slide 16: 

Bu durumda aile ile onun beklentilerine yanıt veremeyen engelli çocuk arasında çeşitli çatışmalar meydana gelmektedir. Geçici inkar doğaldır ve bazen durumun ağır etkisine karşı yaralı bir savunma olabilir. WWW.P-S-F.ORG

Slide 17: 

KIZGINLIK Aile bu aşamada “bu niçin bize oldu?” “neden bizim başımıza geldi?” sorularına cevap arar. Kızgınlık duygularını uzmanlara, normal çocuğu olan ailelere, Allah’a ve kendilerine yansıtabilirler. Aileler özürlü bir çocuğa sahip olmalarını kendi davranışları için bir ceza olarak algılayabilir. Engelli bir bireye öfkelenme toplum tarafından kabul edilmeyeceği için, aile bireyleri öfkelerini birbirlerine yansıtabilirler. Ana babanın birbirlerini suçlaması ve evlilik ilişkilerinin zedelenmesi bu basamakta karşılaşılan sorunlar arasındadır. WWW.P-S-F.ORG

Slide 18: 

KARIŞIK DUYGULAR Özellikle orta ve ağır derecede zihinsel engelli bireylerin normal bireylere oranla daha fazla gözetim ve bakıma gereksinim göstermeleri, bu çocuklara sahip ailelerin omuzlarındaki yükü hayli artırmaktadır. Bu durum birçok ailede engellenme duygularına dolayısıyla çocuklarına yönelik kızgınlık tepkilerine neden olabilmektedir. Bir yandan bu olumsuz duyguları yaşarken diğer yandan çocuklarını sevmekte ve onu tüm iyi niyetiyle korumak istemektedirler. Bu durum ailede karışık duygulara neden olmaktadır.

Slide 19: 

UZLAŞMA Bu basamakta aile çocuğa konulan tanıyı kabul eder, ancak bu tanının gelişim seyri ile ilgili görüşleri benimsemez. “Evet bizim çocuğumuzda bir özür var, ama eğer çok çabalarsak çocuğumuz çok iyi olacak görüşündedirler. En iyi uzmanlara gidip en iyi olanakları kullandıkları takdirde çocuklarının normal olacağı duygusunu taşırlar.

Slide 20: 

DEPRESYON Aile artık yavaş yavaş bunun gerçek bir durum olduğunu, diğer bir deyişle farklı özelliklere sahip bir çocukları olduğunun farkına varmaya başlar. Yaşanan travmatik duruma uygun olmayan tepkiler ve ailenin içine düştüğü suçluluk duygusu, kişiyi depresyona götürür. Çocuğun engelliliği devam etmektedir. Hangi tür doktora götürülürse götürülsün ya da hangi tür programa verilirse verilsin, çocuk hala engellidir. Bu durum ailede çöküntüye neden olur.

Slide 21: 

KABUL Bu aşama yeterli ve yetersiz tüm özellikleriyle olduğu gibi kabul edilmesi ve ana babanın çocukla aktif olarak ilgilenmekten hoşlandıkları kabul aşamasıdır. Özürlü çocuğun ana babası rolünü kabullenen anne ve baba ona güven duygusu verecek ve bu duygunun getirdiği sıcaklık ile ana baba çocuk kardeş aynı noktada buluşacaktır.

Slide 22: 

UYUM Uyum kabul etme evresinin eyleme dönüşmüş bir uzantısıdır. Uyum süreci eşlerin kişilik özelliklerinden önemli ölçüde etkilenmektedir. Ailelerin kabul etme evresine ulaşana kadar gösterdikleri uyum gerçek uyum değildir. Bu yönüyle uyum süreci kabul etme evresi öncesindeki uyma sürecinden farklılık göstermektedir.

Slide 23: 

“HER ANNE BABANIN BU BASAMAKLARI GEÇİŞİ FARKLIDIR. KİMİ HİÇBİR ZAMAN ÇOCUĞUNUN ENGELLİ OLDUĞUNU KABUL ETMEZ.”

ENGELLİ ÇOCUĞA YÖNELİK KARDEŞ TEPKİLERİ : 

ENGELLİ ÇOCUĞA YÖNELİK KARDEŞ TEPKİLERİ Ailede engelli ya da süreğen hastalığa sahip bir çocuğun varlığı, bir bütün olarak ailenin yapısında, işleyişinde, aile üyelerinin rollerinde önemli değişiklikler yapabilmekte; aile üyelerinin yaşamlarını, duygu ve düşüncelerini olumsuz yönde etkileyen ek bir stres kaynağı oluşturmaktadır. Özür ya da süreğen bir hastalık durumu yalnızca o bireyi etkilemekle kalmayıp, aile yaşamının etkileşimsel doğasına bağlı olarak zaman zaman eşlerin evlilik ilişkisini, anne baba çocuk ilişkisini ve kardeşler arası ilişkileri de olumsuz yönde etkilemektedir.

ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP AİLELERE ÖNERİLER : 

ENGELLİ ÇOCUĞA SAHİP AİLELERE ÖNERİLER

Slide 26: 

*Engelli bir çocuğa anne-baba olmak zor bir görevdir. Bu zor görevde ilk yapacağınız is çocuğunuzu kabullenmektir. Sizin çocuğunuz sebebi ne olursa olsun farklı özellikleri olan bir çocuktur. Bunu kabullenme noktası anne-baba için ne kadar zor olursa olsun ailenin mutluluğu ve çocuğun sağlıklı yaşaması için oldukça önemlidir.  *Engelli bir çocuk için erken teşhis çok önemlidir. Zaman kaybedilmeden hem sağlık hem de eğitim önlemleri alınmalıdır. *Çocuğun olduğu gibi kabul edilmesi ileride karşılaşılacak sorunların üstesinden gelinmesinde atılacak önemli bir adımdır. Akrabalarınızın, komşularınızın, sokakta yürürken gördüğünüzü insanların,toplu tasıma araçlarında ki insanların tepkileriyle, meraklı bakışlarıyla karsılaşacaksınız. Çocuğunuzun kabulü bütün bu tepkilerden daha az etkilenmenize yardımcı olacaktır. Ve siz çocuğunuzu kabullenmiş bir anne-baba olarak çocuğunuzu topluma daha kolay kabul ettirirsiniz.

Slide 27: 

*Çocuğunuzu sosyal ve fiziksel ortamlardan kısıtlamayınız. Onu eve kapatmayınız. Parka götürün , ev gezilerine götürün. Birlikte sokağa çıkıp yürüyün Ona çevreyi tanıtın, anlatın. Sorularına cevap verin, yüz defa da sorsa cevap verin. Çevrenizdeki insanların bakışları sizi kızdırmasın etkilemesin. *Çocuğunuzdan beklentilerinizi özür ve özelliklerine göre ayarlayın. Normal bir çocukla karsılaştırıp aynı görevleri beklemeyiniz. *Ondan yapamayacağı bir davranışı veya beceriyi istemeyiniz. Onun sınırlarını zorlamanız aşırı yüklenmeniz kendine güvenini sarsabilir ve basarisizlik duygusuna kapılarak içine kapanmasına sebep olabilir. *Çocuğunuzu aşırı korumayınız. Tüm ile bireyleri çocuk için özveride bulunmaya hazırdırlar. Muhakkak özveride bulunulacak çocuk korunacak ama bunun da bir siniri vardır. *Çocuğunuzun yapması gereken beceri, davranış ve gereksinimleri çocuğa fırsat tanımadan aileden herhangi biri yerine getirmemelidir. Ona fırsat verilmelidir.

Slide 28: 

*Öğretilmek istenilen herhangi bir konuda ilk önce aileden birisinin model olması gerekir. Yine yapamıyorsa sözel yardım ve fiziksel yardım yapılmalıdır. Unutmayın yardım tüm gereksinimlerini onun adına yapmak değildir. Onun adına yapılan her şey öğrenmesinin ve dolayısıyla bağımsız yasamasının önüne konulan bir engeldir. *Çocuğunuzun tek basına bir şeyler yapmasına izin veriniz. Çocuğunuzun bir isi yapıp o işi başarmadaki başarı hissini tatmaya ihtiyacı vardır. *Çocuğunuza tutarlı davranmalısınız. Annenin, çocuğun yapmasına izin vermediği bir davranışa baba da izin vermemelidir. Ayrıca söz verdiğiniz bir şeyi muhakkak yerin getirmelisiniz veya yerine getiremeyeceğiniz sözü, vermemelisiniz. Bu çocuğunuzun size karşı güvenini,inancını sarsacaktır. *Çocuğunuz bir davranışı yapamıyordu zamanla yapmaya başladıysa” Yeter ki yapsın da nasıl yaparsa yapsın demeyin.”

Slide 29: 

*Tüm ailelerin yaptığı bir şey vardır. Çocuk istediğiniz gibi davranıyorsa( oturup oyun oynuyor oyuncaklara ve çevreye zarar vermiyorsa ) onunla hiç ilgilenilmez farkına varılmaz. Çocuk kendinin de var olduğunu göstermek ister ve anne-babanın da varlığını hissetmesini bekler ve sonucunda gürültü yaparak dikkat çeker. Artık tüm ilgiler üzerendedir çocuk amacına ulaşmış dikkati çekmiştir,Bağırmak bile onun için ödül sayılır. *Diğer engelli çocukların aileleri ile bir araya geliniz, duygularınızı düşüncelerinizi paylasınız. Bilgi alışverişinde bulunarak rahatlayabilirsiniz. *Çocuğun içinde bulunduğu engel türü hakkında bilgi edinin. Bu sayede çocuğunuza nasıl davranacağınızı nasıl yardımcı olacağınızı, çocuğun yapmış olduğu farklı davranışların kaynağını ve gelişim seyrini daha iyi kavramış olacaksınız. *Engelli olan çocuk illaki sizin çocuğunuz olmayabilir. Çevrenizde bir başkasına veya yakınınıza ait bir ailenin çocuğu olabilir. Onları yadırgamamalı ve onun da ilk önce bir insin olduğunu unutmadan özellikle acımadan ilgilenmeli çünkü yarin sizinde böyle bir çocuğunuz olabileceği ihtimalini göz ardı etmemelisiniz WWW.P-S-F.ORG