2005 ICSD Gore Uyku Bozukluklari

UYKU BOZUKLUKLARININ SINIFLANDIRILMASI : 

1/48 UYKU BOZUKLUKLARININ SINIFLANDIRILMASI Ilk kez 1979 - 4 ana grup 1991 ICSD (International Classification of Sleep Disorders). 2005’te ICSD-2 Uyku Bozukluklari Uluslararasi Siniflamasi (2. versiyon) 8 kategori 85 hastalik  Ayrica DSM – IV, ICD – 10

Uyku Bozukluklarinin Uluslararasi Siniflamasi[International Classification of Sleep Disorders (ICSD-2)] : 

2/48 Uyku Bozukluklarinin Uluslararasi Siniflamasi[International Classification of Sleep Disorders (ICSD-2)] Insomniler Uykuyla Iliskili Solunum Bozukluklari Uykuyla Iliskili Solunum Bozukluklarina Bagli Olmayan Hipersomniler Uykunun Sirkadiyen Ritm Bozukluklari Parasomniler Uykuyla Iliskili Hareket Bozukluklari Izole Semptomlar, Görünüs Olarak Normal Varyantlar Ve Çözümlenemeyen Konular Diger Uyku Bozukluklari

I-Insomniler : 

3/48 I-Insomniler Akut insomni (Uyum Insomnisi) Psikofizyolojik  insomni Paradoksal insomni Idyopatik insomni Mental bozukluklara bagli insomni Uyku hijyen yetersizligi

I-Insomniler (devam..) : 

4/48 I-Insomniler (devam..) Çocukluk çagi davranissal insomni Uykuya baslangiç ile iliskili tip Sinir koyma uyku tipi Kombine tip Tanimlanmamis tip Medikal bozukluga  bagli insomni    Ilaç veya maddeye bagli insomni Bilinen psikolojik hastaliga bagli olmayan  insomni (nonorganik insomnia = NOS) Fizyolojik  insomnia (organik insomnia), tanimlanmamis

Insomniler: Genel Kriterler : 

5/48 Insomniler: Genel Kriterler Uykuyu baslatmada, sürdürmede güçlük, veya çok erken uyanma veya kronik olarak tazeleyici olmayan veya kalitesi azalmis uyku yakinmasi Çocuklarda yatma zamanina direnç gösterme veya tek basina uyuyamama seklinde görülebilir. Uyku için uygun firsat ve kosullar olmasina ragmen uykuda güçlük .

Slide 6: 

6/48 Gece uykusunda güçlük nedeniyle gündüz asagidaki bozukluklardan en az biri: Yorgunluk, kirginlik Dikkat, konsantrasyon, hafiza bozukluklari Sosyal, mesleki islev bozuklugu, okul basarisizligi Ruhsal durum bozukluklari, sinirlilik Gün içi uyku hali Motivasyon, enerji veya girisimcilikte azalma Iste veya araç kullanirken hata ve kazaya yatkinlik Uykusuzluktan gerginlik, bas agrisi, GIS semptomlar Uyku ile ilgili kaygi ve üzüntüler Insomniler: Genel Kriterler

Insomni – Tedavi : 

7/48 Insomni – Tedavi Uyku Hijyeni Davranissal Düzenlemeler Hipnotik ilaçlarin Akilci kullanimi Daha çok Jet – Lag gibi akut durumlarda Etkili oldugu en düsük dozda ve yakin takiple

Slide 8: 

8 Insomni Tedavisinde Kullanilan Benzodiazepinler

Slide 9: 

9 Insomni Tedavisinde Kullanilan Benzodiazepin Olmayan Ilaçlar

Slide 10: 

10

Insomni Tedavisinde En Sik Kullanilan Davranissal Terapiler : 

11/48 Insomni Tedavisinde En Sik Kullanilan Davranissal Terapiler Stimulus Kontrol: Uyku ile uyumlu olmayan davranislari terkederek yatak odasini uyku için bir stimulus haline getiren yapilandirilmis davranissal terapi. Uyku Kisitlama: Gece yatakta kalma süresinin kisitlanarak daha birlesik bir uyku paterninin tesvik edildigi davranissal strateji Kognitif – Davranissal Insomni Terapisi: Uykuyla ilgili islevsel olmayan inanislarin azaltilmasi ve uykuyu bozan davranislarin düzeltilmesini amaçlayan çok yönlü tedavi Progresif Kas Relaksasyonu: Hastanin kas gerginligini azaltmak için ardisik olarak kas gruplarini germesi ve gevsetmesi. Kaslar 15–20 dk süre içinde sistematik olarak gerilip gevsetilir.

Uyku ile Iliskili Solunum Bozukluklari : 

12/48 Uyku ile Iliskili Solunum Bozukluklari Santral Uyku Apne Sendromlari Obstrüktif Uyku Apne Sendromlari Uykuya Bagli Hipoventilasyon ve Hipoksemik Sendromlar Diger Uyku Ile Iliskili Solunum Bozukluklari

Santral Uyku Apne Sendromlari : 

13/48 Santral Uyku Apne Sendromlari Primer Santral Uyku Apnesi Tibbi Duruma Bagli Diger Santral Uyku Apneleri; Cheyne Stokes Solunumu Yükseklige Bagli Periyodik Solunum Tibbi Duruma Bagli Santral Uyku Apne (a ve b disi) Ilaç Ve Madde Bagimliligina Bagli Santral Uyku Apnesi Ilaç Ve Madde Bagimliligina Bagli Diger Uyku Ile Iliskili Solunum Bozukluklari Infant Primer Uyku Apnesi

Slide 14: 

14

Tedavi : 

15/48 Tedavi Non-invaziv mekanik ventilasyon Nörolojik bozukluklara bagli hastalarda BPAP etkilidir. Daha ciddi durumlarda nazal maske ile IPPV Hiperkapnik santral uyku apnesinde ilk tedavi alttaki hipoventilasyon nedenini belirlemek. Non-hiperkapnik santral uyku apnesinde destek oksijen tedavisi, yükseklik hipoksemisi hariç kontrendikedir. Solunum stimülani olarak “asetazolamid” yararli olabilir. En iyi tedavi seçenegi nCPAP’tir.

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu : 

16/48 Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Eriskin Obstrüktif Uyku Apne Sendromu Pediatrik Obstrüktif Uyku Apne Sendromu

Tedaviwww.aasmnet.org ©AASM 2008 : 

17/48 Continuous Positive Airway Pressure (CPAP) Orta – Agir OSA olgularinda standart tedavidir. Hafif OSA olgularinda iyi bir seçenektir. Oral Apareyler CPAP tercih etmeyen veya uyum saglayamayan hafif – orta OSA olgulari için etkili bir tedavi yöntemidir. Uyku tibbi konusunda egitimli dis hekimleri tarafindan uygulanmalidir. Tedaviwww.aasmnet.org ©AASM 2008

Tedaviwww.aasmnet.org ©AASM 2008 : 

18/48 Tedaviwww.aasmnet.org ©AASM 2008 Cerrahi Non-invaziv tedavilerin basarisiz oldugu durumlarda tedavi seçenegidir Soluk alip vermeyi engelleyen belirgin anatomik deformite varliginda en efektiftir. Birden çok ameliyat gerekebilir, olumlu sonuçlar kalici olmayabilir. Kraniofasial kemik yapiyi düzeltmek için daha karmasik cerrahi islemler yapilabilir.

Tedaviwww.aasmnet.org ©AASM 2008 : 

19/48 Tedaviwww.aasmnet.org ©AASM 2008 Davranissal Degisiklikler: Kilo verme sirt üstü yatmama Reçetesiz Ürünler: Horlamayi azaltan nazal dilatörler ve kaygan spreyler uyku apnesi için uyarici olan horlama sesini maskelerler Pozisyon Tedavisi Hafif OSA olgularinda kullanilir. Sirtüstü yatmama ve yatagin basini kaldirma

C. Uykuyla Iliskili Hipoventilasyon ve Hipoksemik Sendromlar : 

20/48 C. Uykuyla Iliskili Hipoventilasyon ve Hipoksemik Sendromlar Uykuyla Iliskili Idiyopatik Non-obstrüktif Hipoventilasyon Konjenital Santral Alveoler Hipoventilasyon Sendromu Tibbi Durumlarin Neden Oldugu Uykuya Bagli Hipoventilasyon / Hipoksemi Akciger Parankim Ve Vasküler Patolojiler Alt Solunum Yollari Obstrüksiyonu Nöromuskuler Ve Gögüs Duvari Bozukluklari

Slide 21: 

21/48 Nokturnal Oksijen Negatif Basinçli Ventilasyon Noninvazif Nokturnal Mekanik Ventilasyon Diafragma Pacing Eger bunlarla uykuda ÜSY oklüzyonu gelisirse Ilk seçenek PAP. Trakeotomi gerekebilir Uykuyla Iliskili Idiyopatik Nonobstrüktif Hipoventilasyon Konjenital Santral Alveoler Hipoventilasyon Sendromu

Slide 22: 

22/48

III. Uykuyla Iliskili Solunum Bozukluklarinin Neden Olmadigi Hipersomniler : 

23/48 III. Uykuyla Iliskili Solunum Bozukluklarinin Neden Olmadigi Hipersomniler Narkolepsi Katapleksili Narkolepsi Katapleksisiz Narkolepsi Tibbi Duruma Bagli Narkolepsi Narkolepsi, tanimlanmamis Diger Hipersomniler ………

Slide 24: 

24/48 Diger Hipersomniler Rekürren Hipersomni Kleine – Levin Sendromu Mensturasyonla iliskili hipersomni Uzun uyku süreli idiyopatik hipersomni Uzun uyku süreli olmayan idiyopatik hipersomni Davranissal olarak Indüklenen Yetersiz Uyku Sendromu Tibbi Duruma bagli hipersomni Ilaç ve maddelere bagli hipersomni Ilaç, madde veya bilinen fizyolojik duruma bagli olmayan hipersomni (Nonorganik hipersomni, NOS) Fizyolojik hipersomni, tanimlanmamis (Organik hipersomni, NOS) III. Uykuyla Iliskili Solunum Bozukluklarinin Neden Olmadigi Hipersomniler

Narkolepsi – Tedavi : 

25/48 Narkolepsi – Tedavi Davranissal Hastanin durumunu anlamasi Dogru uyuma aliskanliklari gelistirmesi Gün içinde 20 dk iki sekerleme yapmasi Farmakolojik Genellikle SSS stimülanlari (Yan Etkiler: Sinirlilik, HT) Modafinil (Modiodal) Özellikle kataplekside Gamma-hydroxybutyrate (GHB) = sodium oxybate Noradrenerjik reuptake blok etkisi – Klomipramin ve fluoksetin.

Slide 26: 

26/48 Kleine–Levin Sendromu – Tedavi Isik Terapisi Stimülanlar (metilfenidat, efedrin) Antikonvülzanlar (Valproik asid, karbamazepin) Lityum, 300mg/gün Mensturasyonla iliskili hipersomni – Tedavi Konjuge Östrojenler

Idiyopatik Hipersomni Tedavi : 

27/48 Idiyopatik Hipersomni Tedavi Yasam tarzi degisiklikleri, davranissal degisiklikler Uyku hijyeni Stimülanlar Modafinil Gece melatonin tedavisi

Sirkadiyen Ritim : 

28/48 Sirkadiyen Ritim Sirkadiyen saat, hipotalamustaki suprachiasmatic nucleus (SCN) Intrinsek periodu 24 saatten biraz fazla Tam 24 saatlik periodu yakalamak için retinohypothalamic tract (RHT) yoluyla fotik uyaran olmasi gereklidir. Saatin efferent yollari uyku-uyaniklik döngüsü, “core body temperature” Melatonin ve kortizol gibi hormonlarin salgilanmasi

Melatonin Ve Sirkadiyen Sistem : 

29/48 Melatonin Ve Sirkadiyen Sistem Melatonin salgilanma zamani SCN’deki sirkadiyen saat SCN’den m. spinalisteki “superior cervical Ganglion” (SCG) içinde sinaps Postsinaptik sempatik nöronlar pineal beze ulasir SCN nöronlarindaki melatonin resptörleri dolasimdaki endojen / eksojen melatonin ile aktive olur

IV. Sirkadiyen Ritim Uyku Bozukluklari : 

30/48 IV. Sirkadiyen Ritim Uyku Bozukluklari Primer sirkadien ritim uyku bozukluklari Gecikmis Uyku Fazi Tipi (Delayed sleep phase) Erken Uyku Fazi Tipi (Advanced sleep phase) Düzensiz Uyku Uyaniklik Tipi (Irregular sleep wake) Uyuma zamaninin gittikçe gecikmesi (Free running – Nonentrained type) Tibbi duruma bagli sirkadien ritim uyku bozukluklari Primer (Organik) Sirkadien Ritim Uyku Bzk, tanimlanmamis Diger Fizyolojik (Organik) Sirkadiyen Ritim, tanimlanmamis

IV. Sirkadiyen Ritim Uyku Bozukluklari : 

31/48 Davranis Ile Indüklenen Sirkadien Ritim Uyku Bozukluklari Jet Lag Tipi Vardiyali Is Tipi Gecikmis Uyku Fazi Tipi Tanimlanmamis (Nonorganik, NOS) Diger Ilaçlara bagli sirkadien ritim uyku bozukluklari IV. Sirkadiyen Ritim Uyku Bozukluklari = Madde Kullanimina Veya Bilinen Fizyolojik Duruma Bagli Olmayan Sirkadiyen Ritim Uyku Bozukluklari

Primer Sirkadien Ritim Uyku Bozukluklari - Tedavi : 

32/48 Primer Sirkadien Ritim Uyku Bozukluklari - Tedavi Fototerapi Melatonin 0,5 – 5 mg/gün Isik ve melatoninin etkileri alma zamanina bagli Gün sonunda isiga maruziyet = sabah melatonin alma =faz gecikmesi Sabah isiga maruziyet = gün sonunda melatonin alma = erken uyku fazi Sirkadiyen saat 0: Gündüz ilk saatleri/Sirkadiyen saat 12 : Gece ilk saatleri

Davranis Ile Indüklenen Sirkadien Ritim Uyku Bozukluklari – Tedavi : 

33/48 Davranis Ile Indüklenen Sirkadien Ritim Uyku Bozukluklari – Tedavi Jet- Lag Davranissal Önlemler Yolculuktan önce yatma – kalkma saatini ayarlamaya baslama Kafein ve alkol almama, Bol sivi tüketme Uygun zamanda isiga maruz kalma (Gün isigi veya yapay isik) Melatonin Haplari (Kronobiyotik) Hipnotikler

Davranis Ile Indüklenen Sirkadien Ritim Uyku Bozukluklari – Tedavi : 

34/48 Davranis Ile Indüklenen Sirkadien Ritim Uyku Bozukluklari – Tedavi Vardiyali Is Eslik eden medikal, psikiyatrik, uyku bozuklugu varsa önce bunu tedavi etme Gün içi uyku kalitesini ve miktarini düzenlenme Gündüz uykuyu arttiracak, gece noktürnal uyanikligi arttiracak farmakolojik ajanlar Benzodiazepinler Melatonin Kafein Modafinil

V.  Parasomniler : 

35/48 V.  Parasomniler Uyaniklik Reaksiyonu (Arousal) Bozukluklari Konfuzyonel Uyaniklik Reaksiyonlari Uykuda yürüme - Uyurgezerlik Uyku terörü REM Ile Iliskili Parasomniler REM Uykusu Davranis Bozukluklari Parasomnia overlap disorder Status dissociatus Tekrarlayan Izole Uyku Paralizisi Kabus Bozukluklari NREM

V.  Parasomniler : 

36/48 V.  Parasomniler Diger Parasomniler Uyku Ile Iliskili Disosiyatif Bozukluk Uyku Ile Iliskili Enürezis Uyku Ile Iliskili Inleme (katatreni) “Exploding Head” Sendromu Uyku Ile Iliskili Halusinasyonlar Uyku Ile Iliskili Yeme Bozukluklari Tanimlanmamis Parasomni Ilaca Veya Maddeye Bagli Parasomni Tibbi Duruma Bagli Bagli Parasomni Uykuya dalma esnasinda aniden yüksek ses duyma

Parasomniler – Tedavi Arousal Bozukluklari : 

37/48 Parasomniler – Tedavi Arousal Bozukluklari Konfuzyonel Uyaniklik Reaksiyonlari Güvenlik, tetikleyici faktörlerden kaçinma (uykusuzluk vb), hafif stimülanlar Uykuda yürüme – Uyurgezerlik Düzenli uyku saatleri OSA, PLMD, vb. var mi? Hipnoz, benzodiazepinler Uyku terörü – Pediatrik Uykuyla iliskili Solunum bozuklugu var mi? Asiri yorulma önlenmeli Gece düzenli olarak uyandirma

Slide 38: 

38/48

Parasomniler – TedaviREM Ile Iliskili Parasomniler : 

39/48 Parasomniler – TedaviREM Ile Iliskili Parasomniler REM Uykusu Davranis Bozukluklari Hasta güvenligi Semptomatik tedavi (Klonazepam, Melatonin) Tekrarlayan Izole Uyku Paralizisi (Tedavi?) Trisiklik Antidepresanlar Kabus Bozukluklari (Prevalans % 4) Levodopa, beta-bloker, SSRI ve TCA ile ARTAR Altta yatan tibbi veya psikiyatrik durumun tedavisi Psikoterapi, Kognitif–davranissal Terapi ve hipnoz

VI. Uyku Ile Iliskili Hareket Bozukluklari : 

40/48 VI. Uyku Ile Iliskili Hareket Bozukluklari Huzursuz Bacak Sendromu (Uyku Ile Iliskili Büyüme Agrilari Dahil) Periodik Ekstremite Hareketi Uyku Bozuklugu Uyku Ile Iliskili Bacak Kramplari Uyku Ile Iliskili Bruksizm (Dis Gicirdatma) Uyku Ile Iliskili Ritmik Hareket Bozuklugu Uyku Ile Iliskili Hareket Bozukluklari, tanimlanmamis Ilaca Veya Maddeye Bagli Uyku Ile Iliskili Hareket Bzk. Tibbi Duruma Bagli Uyku Ile Iliskili Hareket Bozukluklari

Huzursuz Bacak Sendromu Tedavi : 

41/48 Huzursuz Bacak Sendromu Tedavi Egzersiz, masaj, alkol ve kafeinden sakinma Gebelerde Folat destegi Ferritin < 45µg/ L ise Demir destegi Farmakolojik tedavide ilk seçenek dopaminerjikler Pramipeksol ve Ropinirol HBS için FDA onayli

Huzursuz Bacak Sendromu Tedavi : 

42/48 Huzursuz Bacak Sendromu Tedavi

Periodik Ekstremite Hareketi Uyku Bozuklugu – Tedavi : 

43/48 Periodik Ekstremite Hareketi Uyku Bozuklugu – Tedavi Uyku Hijyeni Alkol, SSRI, Nöroleptik ilaçlardan kaçinma Farmakolojik tedavi hastalik seyrini etkilemez, amaç semptomlari azaltmaktir. Dopaminerjikler, Opiadlar, Benzodiazepinler

Uyku Ile Iliskili Bruksizm(Dis Gicirdatma) – Tedavi : 

44/48 Uyku Ile Iliskili Bruksizm(Dis Gicirdatma) – Tedavi Spesifik Tedavi yok Ortodontik Disleri ve TME korumaya yönelik splintler Davranissal Uyku Hijyeni Farmakolojik Botulinum toksin Benzodiazepinler Klonazepam L-dopa Beta-adrenerjik blokerler Klonidin SSRI

VII. Izole Semptomlar, Normal Görünen Varyantlar, Ve Çözümlenmemis Konular : 

45/48 VII. Izole Semptomlar, Normal Görünen Varyantlar, Ve Çözümlenmemis Konular Uzun Uyuyanlar Kisa Uyuyanlar Horlama Uykuda Konusma Uyku Siçramalari, Hipnik Jerkler Infantin Benign Uyku Miyoklonusu Uykuda Hipnagojik Ayak Tremoru Ve Ardisik Bacak Kasi Aktivasyonu Uyku Baslangicinda Propriospinal Myoklonus Asiri Parçali Miyoklonus

VIII. Diger Uyku Bozukluklari : 

46/48 VIII. Diger Uyku Bozukluklari Diger Fizyolojik (Organik)Uyku Bozukluklari Fizyolojik Uyku Bozukluklari, tanimlanmamis Madde Kullanimina Veya Fizyolojik Duruma Bagli Olmayan Diger Uyku Bozukluklari Çevresel Uyku Bozukluklari Madde Kullanimina Veya Fizyolojik Duruma Bagli Olmayan Uyku Bozukluklari, tanimlanmamis

Ek A: Baska Bir Yerde Siniflandirilabilen Durumlarla Ilgili Uyku Bozukluklari : 

47/48 Ek A: Baska Bir Yerde Siniflandirilabilen Durumlarla Ilgili Uyku Bozukluklari Fatal Ailesel Uykusuzluk Fibromiyalji Uyku Ile Iliskili Epilepsi Uyku Ile Iliskili Bas Agrilari Uyku Ile Iliskili Gastroözofagial Reflü Hastaligi Uyku Ile Iliskili Koroner Arter Iskemisi Uyku Ile Iliskili Kardiak Aritmiler Uyku Ile Iliskili Anormal Yutma, Bogulma Ve Laringospazm

Ek B: Uyku Bozukluklarinin Ayirici Tanisinda Siklikla Karsilasilan Diger Psikiyatrik / Davranissal Bozukluklar : 

48/48 Ek B: Uyku Bozukluklarinin Ayirici Tanisinda Siklikla Karsilasilan Diger Psikiyatrik / Davranissal Bozukluklar Duygudurum Bozuklukluri Anksiyete Bozukluklari Bazi Somatoform Bozukluklar Sizofreni Ve Diger Psikotik Bozukluklari Genellikle Bebeklik, Çocukluk Ve Adolesan Dönemde Tani Konulan Bazi Bozukluklar Kisilik Bozukluklari Somatizasyon Bozuklugu, Hipokondriazis Mental Retardasyon, Kapsamli Gelisimsel Bozukluklar, DEHB