9-ani ölüm

Views:
 
Category: Entertainment
     
 

Presentation Description

9-ani ölüm

Comments

Presentation Transcript

ÜSTÜ KALSIN:

ÜSTÜ KALSIN Ölüyorum tanrım Bu da oldu işte. Her ölüm erken ölümdür Biliyorum tanrım. Ama, ayrıca, aldığın şu hayat Fena değildir... Üstü kalsın... CEMAL SÜREYA (1931-1990)

Ani Ölüm :

Ani Ölüm Dr. İbrahim KURT Kasım 2006, AYDIN

Ani ölüm:

Ani ölüm Daha önceden ölümcül hastalığı olmayan birinde, şikayetlerle ölüm arasında geçen sürenin 1 saatten az olduğu doğal (kaza, intihar, cinayet olmaksızın) beklenmedik şekilde oluşan ölümler

Ani kardiyak ölüm:

Ani kardiyak ölüm Sıklıkla uzun süreli ventrikül taşikardi ya da ventrikül fibrilasyonu denilen öldürücü ritim bozukluklarının oluşmasıyla ortaya çıkar. Ölüm 1-2 saat içinde, hele dakikalar içinde oluşuyorsa, büyük bir olasılıkla (yüzde 90-95) aritmiye bağlıdır. Saatler içinde oluşan ani ölümler ise pompa yetersizliği ile sonuçlanan yaygın kalp kası hasarı ve kasılma kusurunun bir sonucudur. Çoğunlukla sol ana koroner ani tıkanmalarına bağlıdır.

Fiziksel etkinlik sonrası ani ölüm:

Fiziksel etkinlik sonrası ani ölüm Eski Yunanda milattan önce 490 yılında Maraton savaşı sonrası Atina’dan Maraton bölgesine kadar koşan ve zafer haberini verdikten hemen sonra ölen Pheidippides Bugün sporcularla ilgili tarama programlarına onun adı verilmektedir

Kim?:

Kim? Kemal SUNAL Cenk KORAY Genç futbolcular BESYO sınavına girenler

Patofizyoloji:

Patofizyoloji Ani kardiyak ölüme en sık VF veya VT gibi taşiaritmiler neden olur Otomatik eksternal defibrilatör (AED) veya implante edilen kardioverter defibrilatör (ICD) kullanımı ile mortalite azalması ile ileri sürülür İskemik kalp hastalıklarında en sık karşılaşılan monomorfik VT, reentry ile oluşur ve defibrilasyonla tedavi edildiğinde mortalite azalır Hastaların % 20- 30’unda ise başlangıç olayı bradiaritmi veya asistoli Nabızsız elektriksel aktivite ve asistoli ile VT/VF EKG ile ayırt edilebilir

Sıklık:

Sıklık Hastalar hastaneye veya bir sağlık kurumuna gelemeden olmaktadır. Yalnızca ABD'de yılda 335.000 kişi ani ölümle kaybedilmektedir. AC ca, Meme ca ve AİDS’ten fazla Türkiye’de 70.000 kişi olduğu sanılıyor Tüm ölümlerin %12’sidir. Kalp hastalıklarından olan ölümlerin yarısı ani ölüm şeklinde olmaktadır.

Sıklık:

Sıklık Ani ölümlerin %80’i koroner damar hastalıkları sonucu gelişmektedir. Kalbi besleyen damarlarda daralma ya da tıkanmanın ilk belirtisi, hastaların %20’sinde ani ölüm şeklinde olmaktadır.

Sıklık:

Sıklık Ani kalp ölümü ileri yaşlarda daha sık görülse de her yaşta, hatta çocuklarda bile görülebilir. Framingham çalışmasında, ani kardiyak ölümlerin 45-54 yaşındaki erkeklerde % 62, 55-64 yaşındaki erkeklerde % 58, 65-74 yaşındaki erkeklerde % 42. Kuller ve ark. Ani ölümlerin % 31’i 20-29 yaş arasında

Sıklık:

Sıklık Spora bağlı ani ölüm Antreman veya karşılaşma/yarışma sırasında, ya da hemen sonrasında ortaya çıkan ölüm olayları Tüm sporcularda ani ölüm oranı 2,3/100.000

Sıklık:

Sıklık Sporcularda ani ölümlerin % 95'i kardiyovasküler nedenlerle ortaya çıkmaktadır. Spor yapmayan bireylerle sporcular karşılaştırıldığında ani ölüm riski sporcularda 2,5 kat daha fazladır Spor bu bireylerde ani ölümü kolaylaştırır

Sıklık:

Sıklık En çok basketbol, futbol ve Amerikan futbolu ile uğraşan sporcularda görülmektedir. Erkek sporcularda ani ölüm riski kadınlara oranla 9 kat artmıştır

Irk:

Irk Siyahlarda beyazlardan daha sık

Cinsiyet:

Cinsiyet Erkeklerde Ani kardiyak ölüm kadınların 3 katı Bu oran erkeklerde KAH çok olmasına bağlanır Son kanıtlara göre; erkeklerde koroner plak rüptürü, kadınlarda ise erozyonu olmaktadır (?)

Mortalite Morbidite :

Mortalite Morbidite Temel yaşam desteği Sağlık personelinin hızlı müdahalesi ve defibrilatör uygulanması İleri yaşam desteği Hastaneye taşıma İdeal koşullarda hastane dışında kardiyak arest olanların % 20’si hastaneden taburcu olabilir New York’ta bu oran % 1,5’dur Kasabalarda % 35’e kadar çıktığı ileri sürülmektedir Otomatik eksternal defibrilatörlerle bu oranın artması beklenmektedir (?)

Mortalite Morbidite:

Mortalite Morbidite Acil serviste yaşama şansının artmasında Desteksiz sistolik kan basıncının (SKP) 90 mm Hg üzerinde olması Bilinç kaybı ile spontan dolaşımın geri gelmesi (return of spontaneous circulation ( ROSC )) arasının 25 dakikadan az olması Nörolojik yanıtsızlığın az olması önemlidir. Yaşayanlarda Anoksik ensefalopati en sık rastlanılan sorundur (% 30- 80)

KARDİYAK ANİ ÖLÜM NEDENLERİ:

K ARD İY A K ANİ ÖLÜM NEDENLERİ K oron e r arter hastalıkları LVH Aortic valv hastalıkları KKY(herhangi bir nedene bağlı) H i pertropi k obstructi f k ardi y om i yopat i Uzun QT s e ndrom u K ardi y a k sar k oido z WPW S e ndrom u Mitral valve prolaps usu H i perkalemi Antiar i tmi k ilaçlar K o k ain Bazı Atlet l e r Miyokard enfarktüsü Takiaritmiler Aortik rüptür Kardiyak rüptür ve tamponad Nedeni belli olmayanlar

DİĞER ANİ ÖLÜM NEDENLERİ:

DİĞER ANİ ÖLÜM NEDENLERİ Akciğer embolileri Yabancı cisim aspirasyonları Hava yolu obstrüksiyonları Sıvı-Elektrolit bozuklukları Asit-Baz dengesi bozuklukları Travmalar Vagal uyarı Elektrik çarpması Boğulmalar Zehirlenmeler Yılan, akrep, böcek sokmaları Anaflaksi Sıcak çarpması Donmalar Subaraknoid anevrizma rüptürü Masif pulmoner emboli Bayılmalar Diğer

Klinik Öykü :

Klinik Öykü Aile veya getirenlerden alınabilir (?) Ani kardiyak ölüm öncesinde göğüs ağrısı, baygınlık hissi veya çarpıntı olabilir Özgeçmişe ait bilgiler saptanabilir (ör. Yaşlı hasta KAH, genç hasta epilepsi veya kalıtsal aritmi sendromuna bağlı senkop, vb) Ani ölüm olgularının % 45’inin ölümden 4 hafta önce hekime gittiği ve bunların % 75’inde yakınmalarının kardiyak nedenlerle olmadığı saptanmıştır LV yetmezliği öncesinde Ani kardiyak ölüm için Ejeksiyon fraksiyonunun < % 30-35 olması tek ve önemli risk faktörü sayılabilir

Risk faktörleri:

Risk faktörleri Aile öyküsü (KAH) Sigara Dislipidemi Hipertansiyon DM Obezite Sedanter yaşam

Koroner arter hastalığı:

Koroner arter hastalığı Önceden kardiyak arrest Senkop 6 ay içinde MI Ejeksiyon fraksiyonu % 30-35’dan az Sık ventriküler ektopi (saatte 10’dan fazla VPS veya geçici VT)

Dilate kardiyomiyopati:

Dilate kardiyomiyopati Önceden kardiyak arrest Senkop Ejeksiyon fraksiyonu % 30-35’dan az İnotropik ilaç kullanımı

Hipertrofik kardiyomiyopati:

Hipertrofik kardiyomiyopati Önceden kardiyak arrest Senkop Aile öyküsü (AKÖ) Kalp yetmezliği semptomları Stres testi sırasında SKB düşmesi veya ventriküler ekstra Çarpıntı Çoğu asemptomatik

Kapak hastalığı:

Kapak hastalığı 6 ay içinde kapak değişimi Senkop Sık ventriküler ekstrasistol öyküsü Düzeltilmemiş aort darlığı veya mitral darlığı

Uzun QT sendromu:

Uzun QT sendromu Ailede uzun QT ve ani kardiyak ölüm Uzun QT tedavisi görmek Bilateral sağırlık

Diğer :

Diğer Wolff-Parkinson-White (WPW) sendromu(Yüksek ventrikül hızlı atriyal fibrilasyon veya atriyal flutter): VF gelişebilir. Brugada syndrome Aritmojenik sağ ventriküler (RV) kardiyomiyopati/displazi

Fizik Muayene:

Fizik Muayene Alttaki hastalığı gösterebilir Normal olabilir Acil serviste yapılan muayenede kardiyak arest skoru çok işe yarar. Kardiyak arest skoru, Thompson ve McCullough tarafından bildirilmiştir. Hastane dışı tanıklı kardiyak arestlerde Acil Serviste kullanılan skorlamadır

Kardiyak arest skoru:

Kardiyak arest skoru Klinik puanlar Acil Servis SKP >90 mm Hg = 1 puan Acil Servis SKP <90 mm Hg = 0 puan ROSC süresi <25 dakika = 1 puan ROSC süresi >25 dakika = 0 puan Nörolojik yanıt var = 1 puan Komatöz = 0 puan Maksimum skor = 3 puan

Kardiyak arest skoru:

Kardiyak arest skoru 3 puan alan hastaların % 89’u nörolojik olarak düzelebilir ve % 82 taburcu edilebilir McCullough, ST yükselmesi ve primer anjiyoplasti ve intraaortik balon pompası gibi erken invazif yaklaşım yapılan düşük skorlu hastalarda yaşam şansının değişmediğini bildirmektedir. Skoru 0, 1 veya 2 olan şiddetli anoksik ensefalopatili hastalarda konservatif destekleyici tedavi faydalı olabilir Bu hastalarda invazif işlemler karar vermede yetersizdir.

Tanı Metotları:

Tanı Metotları Anamnez ve fizik muayene EKG Teleröntgenogram Ekokardiyografi Holter, olay kaydediciler Kalp kateterizasyonu ve koroner anjiyografi Elektrofizyolojik çalışma T-wave alternans

Korunma:

Korunma Gezici acil sağlık birimleri ani ölüm gelişen bireylerin bir kısmını yeniden yaşama döndürebilmektedir. Yerleştirilebilir (implante edilebilen) defibrilatörler, ani ölüm açısından yüksek riskli hastalarda, ölüme neden olan ritim bozukluğunu düzelterek ani ölümü önleyebilmektedir. Ani kalp ölümü kader değil, önlenebilir bir durumdur.

Korunma:

Korunma Koroner damar hastalığının yanı sıra diğer yapısal kalp hastalıkları da ani ölüme neden olabilmektedir. Ani kalp ölümünün engellenmesi, en başta koroner damar hastalıklarının engellenmesi ile mümkündür. Sigara, kolesterol yüksekliği ve tansiyon yüksekliği, kalp hastalığına neden olan ve önlenebilir ya da tedavi edilebilir risk faktörleridir

Hangi hastalara ne tür uygulamalar yapılabilir?:

Hangi hastalara ne tür uygulamalar yapılabilir? Ailesinde ani kardiyak ölüm olanlar, hemen iyi bir kardiyoloji merkezine başvurmalıdırlar. Genel olarak tüm ailenin taranarak incelenmesi ideal yoldur. Yaptıkları iş nedeniyle büyük sorumluluk taşıyan pilotlar, emniyet görevlileri, tren ve otobüs şoförleri ve sporcular üstünkörü bir muayene değil, iyi bir kardiyolojik değerlendirmeden geçirilmelidirler.

Korunma:

Korunma Kalp sağlığı açısından düzenli kontroller yapılması Bazı nadir görülen ailesel geçişli hastalıklar, sağlıklı genç bireylerde ani ölüme neden olabilmektedir. Bu açıdan yüksek riskli hastalar çeşitli tanısal yöntemlerle saptanabilmektedir. Bu nedenle özellikle yakın akrabalarını beklenmedik ani ölümlerle kaybedenlerin bir kardiyoloji merkezinde değerlendirilmeleri gerekir. Günümüzde ciddi kalp hastalıkları olan bireylerde çeşitli tetkiklerle ani ölüm riski belirlenebilmektedir. Bu açıdan yüksek riskli bireylere yerleştirilebilir (implante edilebilir) defibrilatör takılarak ani ölüme yol açan ölümcül aritmiler tedavi edilerek ani ölüm önlenebilmektedir.

Şüpheli olgulara daha fazla neler yapılabilir?:

Şüphe l i olgulara daha fazla neler yapılabilir? Özellikle ritim bozukluğu saptanan olgularda elektrofizyolojik işlem yapılarak ritim bozukluğunun adı konulmalı ve mümkün ise küratif tedavi (RF ablasyon) yapılmalıdır. Yaşamı tehdit eden bazı ritim bozuklukları (kardiyomiyopatilerde olduğu gibi) küratif olarak tedavi edilemez. Bu durumda ritim bozukluğunu önlemeye çalışan bazı ilaçlar düşünülebileceği gibi, pacemaker ve ICD (kardiyak defibratör) de bir tedavi seçeneği oluşturur.

Şüpheli olgulara daha fazla neler yapılabilir?:

Şüphe l i olgulara daha fazla neler yapılabilir? İnsan yaşamını tehdit eden ritim bozuklukları (ventrikül taşikardi, ventrikül fibrilasyonu) ağır eforlar sırasında ortaya çıkabildiği gibi (atletlerde ve futbolcularda) bazen bazı gıdaların alınması sonrasında ya da kalple ilgili (ritim düzeltici ilaçlar) olan veya olmayan bazı ilaç tedavilerinde (mide barsak sistemi hastalıklarında kullanılan bazı ilaçlar, antibiyotikler) ortaya çıkabilir. Bu tür hastalar ilk ritim bozukluğunda kaybedilmezlerse sıkı bir incelemeye tabi tutulmalı ve altta yatan neden ortaya konularak tedavi buna göre planlanmalıdır. Ayrıca ritim bozukluğunu tetikleyebilen faktörlerden de olabildiğince uzak durulmalıdır.

Ani kardiyak ölüm riski olan hasta gruplarında tanı için neler yapılır?:

Elektrofizyolojik İşlem Daha önce ani kardiyak ölüm riskini reanimasyon defibrilasyon desteği ile atlatmış olanlara invaziv bir test olan elektrofizyolojik işlem önerilmelidir. Bu işlem koroner anjiyojrafi laboratuvarında özel cihazlar desteği ile kalbin elektriksel stabilite-instabilitesini belirlemek amacıyla yapılır. İşlem ortalama otuz dakika sürer ve hasta için önemli bir sıkıntı oluşturmaz. Hasta aynı gün taburcu edilir. Hastada ani kardiyak ölüme yol açan ritim bozukluğu işlem esnasında uyarılabilirse, bu hastalar her an ani kardiyak ölüm riski ile yüz yüzedirler. Bu nedenle bu hastalara kardiyak defibilatör takılması gereklidir. Ani kardiyak ölüm riski olan hasta gruplarında tanı için neler yapılır?

Ani kardiyak ölüm riski olan hasta gruplarında teşhis için neler yapılır?:

Ani kardiyak ölüm riski olan hasta gruplarında teşhis için neler yapılır? T dalga alternansı Son yıllarda elektrofizyolojik işleme alternatif olarak getirilen ve invaziv olmayan ani kardiyak ölüm riskini belirlemede kullanılabilecek bir testtir. Efor testi laboratuvarında 15 dakika içinde yapılabilen zahmetsiz, kolayca uygulanabilen ve hemen sonuç veren bir testtir. Daha önce ani kardiyak ölüm riskini atlatanlara, bu kişilerin yakın akrabalarına ve büyük sorumluluk gerektiren görevlerde bulunanlara (pilotlar, makinistler, emniyet görevlileri ) önerilebilir.

Ani kalp durmasına karşı hayat kurtarıcı: Defibrilatörler:

Ani kalp durmasına karşı hayat kurtarıcı: Defibrilatörler Resüsitasyon denilen yeniden yaşama döndürme işleminin bir parçası olan defibrilasyon işlemi yapılmaksızın bu hastaların kurtarılmaları olası değildir. Toplum sağlığı sorunu halini alan ani kalp durmasının önlenmesinde, yoğun halk tabakalarının bulunduğu tren istasyonları, otobüs terminalleri, stadyumlar, pazarlar gibi kalabalık yerlere otomatik eksternal defibrilatörler yerleştirilmesi giderek yaygınlaştırılmaktadır. Bu aygıtlar ilkyardımda bulunan kişiyi kısa, anlaşılır sesli talimatlarla ve net ekran sembolleriyle, kurtarma işlemi esnasında yönlendirir. Bu cihazlar defibilasyon kararını, hastanın üzerine konulduğu anda kendisi verebilecek kapasiteye sahiptir. 10 saniye içerisinde EKG analizi yapar, defibrilasyon işleminin gerekli olup olmadığına karar verir ve otomatik olarak elektrik enerjisi uygularlar.

Ani kalp durmasına karşı hayat kurtarıcı: Defibrilatörler:

Ani kalp durmasına karşı hayat kurtarıcı: Defibrilatörler Böylece evde, markette, okullarda, kamusal kurumlarda, stadyumlarda bulundurulan bu cihazlar yaşam kurtarır. Ayrıca bu cihazların kalabalık mahallerde bulunduğunun bilinmesi, topluma psikolojik bir güven verir. Bu cihazların nasıl kullanılacağı sadece bir gün süren bir eğitimle öğrenilebilir. Sağlık personelinin dışında güvenlik görevlileri, itfaiyeciler, jandarma ve polis gibi emniyet görevlileri bu cihazları rahatlıkla kullanarak etraflarında oluşabilecek ani kalp ölümlerini asgariye indirebilirler.

Sporda ani ölüm:

Sporda ani ölüm Tanı almış kalp hastalığına sahip bireylerin hastalığın ağırlık derecesine göre hangi sporları yapabilecekleri 26. ve 36. Bethesta konferanslarında belirlenmiştir Tanı almamış kalp hastalığı olan bireylerde spor etkinliği sırasında duygusal stres, miyokard iskemisi, sempato-vagal dengesizlik, hemodinamik değişiklikler disritmi gelişmesi için tetikleyici rol oynayarak ani ölüme yol açmaktadır

10 dakika ara:

10 dakika ara

Ani ölüm nedenleri:

Ani ölüm nedenleri

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP):

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP) Ani kalp ölümlerinin en önemli nedeni (yaklaşık 1/3'ü) HKMP'dir. Sıklık 1/500 Otozomal dominant geçişli genetik bir hastalıktır Sarkomerik proteinleri kodlayan genlerde 150'den fazla mutasyon bildirilmiştir. Kalp duvarlarında belirgin hipertrofi ve histolojik olarak kas liflerinin düzensiz dağılımı söz konusudur. Olguların bir kısmı bulgusuz kalabilir ve tanı almamış olabilir.

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP):

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP) Tanı: Aile öyküsünün alınması Egzersiz sırasında göğüs ağrısı, dispne, başdönmesi, senkop gibi belirtilerin sorgulanması gereklidir.

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP):

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP) Fizik muayene: Kaba sistolik ejeksiyon üfürümü duyulabilir. Üfürüm şiddeti valsalva  manevrası gibi sistemik venöz dönüşü azaltan durumlarda artar. 4. kalp sesi duyulabilir Karotid nabızın ilk dalgasının hızlıdır

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP):

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP) Laboratuvar: Elektrokardiyografi (EKG): % 95 patolojiktir. Sol atriyumda genişleme Sol ventrikül hipertrofisi, Anormal Q dalgaları, ST segmenti T dalgasındaki değişiklikler ventriküler erken atımlar ventrikül taşikardisi atriyal fibrilasyon

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP):

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP) Laboratuvar: Ekokardiyografi: sol ventrikül hipertrofisine yol açabilecek başka bir hastalık (ör. sol ventrikül çıkış yolu obstrüksiyonu) olmaksızın ventrikül duvarlarının kalınlaşması buna karşılık ventrikül boşluğunun normal hatta küçük olduğunun görülmesi septal kalınlaşma daha belirgindir hastaların bir kısmında sol ventrikül çıkış yolunda darlık olabilir. Mitral kapağın sistolde öne doğru yer değiştirmesi görülebilir. Sistolik işlevler korunmuştur. Diyastolik işlev bozukluğu bulunabilir. Ölüm egzersiz sırasında hipertrofik miyokardda iskeminin ortaya çıkması ve buna bağlı aritmilerin gelişmesi sonucu meydana gelir

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP):

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP) Sporcularda spora fizyolojik yanıt olarak ortaya çıkan sol ventrikül hipertrofisinin HKMP'den ayırdedilmesi bazı olgularda güç olabilmektedir. Uzun süreli dinamik (aerobik) sporla uğraşan kişilerde "eksantrik" tipte, statik sporlar ile uğraşan kişilerde ise "konsantrik" tipte sol ventrikül hipertrofisi görülmektedir. Uzun süreli antremana bağlı bu değişikliklere "atlet kalbi" de denilmektedir

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP):

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP) Konsantrik hipertrofide sadece duvar kalınlıkları artarken, eksantrik hipertrofide duvar kalınlığındaki artışa sol ventrikül genişlemesi de eşlik eder. Septum duvar kalınlığı <13 mm fizyolojik hipertrofi >16 mm hipertrofik kardiyomiyopati. Arada kalan olgularda tanı güç olabilir.

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP):

Hipertrofik kardiyomiyopati (HKMP) Arada kalanlarda ayrıntılı aile öyküsü ve genetik araştırmalar yararlı olabilirse de bunların negatif olması durumunda HKMP nin dışlanması mümkün değildir. Uzun süreli antremana bağlı gelişen hipertrofi sporun bırakılması ile geriler HKMP'de gerileme olmaz, ilerleyici bir seyir görülür. Fizyolojik sınırları zorlayan ikincil hipertrofinin ani ölüm nedeni olup olmayacağı konusunda ise yeterli veri bulunmamaktadır.

Aritmojenik sağ ventrikül Displazisi/Kardiyomiyopatisi (ARVD):

Aritmojenik sağ ventrikül Displazisi/Kardiyomiyopatisi (ARVD) İtalya'nın Veneto bölgesinde yapılan çalışmalarda sorcularda en sık ani ölüm nedeni olarak bildirilmiştir. Otozomal baskın geçişli genetik bir hastalıktır. Hastalık sağ ventrikül miyokardında incelme, yağlı dejenerasyon ve fibrozis ile belirgindir. Sağ ventrikül kaynaklı ventriküler aritmiler görülür ve ani ölüm nedeni olabilir. Hastalık ergen ve genç erişkinlerde bulgu verir ve ilerleyici seyir gösterir. Sendromik tipleri: Naxos Sendromu Carvajal sendromu

Aritmojenik sağ ventrikül Displazisi/Kardiyomiyopatisi (ARVD):

Aritmojenik sağ ventrikül Displazisi/Kardiyomiyopatisi (ARVD) Tanı: Aile öyküsünün bulunması Senkop öyküsü EKG sağ prekordiyal derivasyonlarda geniş QRS'ler sağ dal bloğu QRS komplekslerini takip eden epsilon dalgalarının görülmesi T dalgası negatifliği sol dal bloğu gösteren ventriküler erken atım ve ventrikül taşikardisi ataklarının saptanması Sağ ventrikül kasılmasında bozulma ve genişleme ekokardiyografide saptanabilir. Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) ile tanı konulabilir.

Dilate kardiyomiyopati ve miyokardit:

Dilate kardiyomiyopati ve miyokardit Sporculardaki ani ölümlerin % 6-12'sinden sorumludur Miyokardit oldukça sinsi bir seyir gösterebilir ve tanınması güç olabilir. Hastalığın hem akut döneminde hem de iyileşme döneminde aritmilere ve kardiyovasküler kollapsa bağlı ani ölüm gelişebilir. Birçok virüs miyokardit etkeni olabilir (en sık Coxsackie B virüsü).

Dilate kardiyomiyopati ve miyokardit:

Dilate kardiyomiyopati ve miyokardit Bulgular: halsizlik, efor dispnesi çabuk yorulma Tanı: Telekardiyogram: Büyük kalp gölgesi EKG: Düşük QRS voltajları T dalgası negatifliği/düzleşmesi ST segmentinde yükselme Aritmiler Ekokardiyografi: Sol ventrikül sistolik işlevlerinde bozulma

Dilate kardiyomiyopati ve miyokardit:

Dilate kardiyomiyopati ve miyokardit Tanı alan hastalar en az 6 ay süre ile antremanlardan uzaklaştırılmalı Bu sürenin sonunda ayrıntılı bir kalp değerlendirmesi sonrasında ventrikül işlevlerinin dinlenmede ve hareket sırasında tamamen normal olduğu ve aritmi gelişmediği saptandıktan sonra spor yapmalarına izin verilmelidir

Koroner arter hastalığı:

Koroner arter hastalığı Erişkin hastalarda aterosklerotik koroner arter hastalığı en önemli ani ölüm nedenidir. Çocuklarda ise daha çok doğuştan koroner arter anomalileri ani ölüme neden olur Koroner arter tutulumu çocuklarda geçirilmiş Kawasaki hastalığı ve ailevi hiperlipidemi ya da koagülopati sonucu gelişen erken aterosklerotik koroner arter hastalığı sonucu da ortaya çıkabilir.

Koroner arter hastalığı:

Koroner arter hastalığı Anjiyografi yapılan kişilerde koroner arter anomalisi sıklığı %1 iken otopsilerde %0,3 bulunmuştur. Sıklıkla suçlanan koroner arter anomalisi, sol koroner arterin sağ sinüs valsalvadan çıkması durumudur. Bu durumda sol koroner arter aort ve pulmoner arter arasında intramural olarak seyreder ve egzersiz sırasında atım hacminin artışı ile aort kökü ve ana pulmoner arter gerilerek koroner arterin arada sıkışmasına ve miyokard dolaşımının bozulmasına, iskemi ve enfarkta yolaçar.

Koroner arter hastalığı:

Koroner arter hastalığı Daha önceden iskemiye bağlı skar gelişmiş miyokard dokusu, egzersiz sırasında aritmiler için de zemin oluşturabilir. Bazı hastalarda egzersiz sırasında göğüs ağrısı, senkop, çarpıntı gibi belirtiler bulunabilir. Fizik muayene, telekardiyogram ve EKG bulguları istirahatte normal olabilir. Ekokardiyografi'de olarak anormal koroner çıkışları görülebilirse de kesin tanı "konvansiyonel" anjiyo ya da MR anjiyografi ile konulur

Doğuştan kalp hastalığı:

Doğuştan kalp hastalığı Doğuştan kalp hastalıklarının çoğu erken çocukluk döneminde tanı aldığından sporcularda ani ölüm nedeni olarak daha alt sıralarda yeralır. Sol ventrikül çıkış yolu obstrüksiyonuna neden olan ve hipertrofiye yol açan aort darlığı ve aort koarktasyonu bunlar içinde en önemlileridir. Aort darlığı muayene sırasında aort odağında tipik ejeksiyon üfürümünün duyulması ile tanınabilir.

Doğuştan kalp hastalığı:

Doğuştan kalp hastalığı Sistemik kan basıncının yüksek olması ve femoral arter nabzının alınamaması da aort koarktasyonu açısından uyarıcıdır. Pulmoner vasküler obstrüktif hastalık soldan sağa şantlı doğuştan kalp hastalıklarında geç dönemde komplikasyon olarak ortaya çıkar ve egzersiz sırasında ani ölüme yol açabilir. Ani ölümle ilişkilendirilen diğer bir doğumsal kalp hastalığı mitral kapak prolapsusudur (MVP). Ancak MVP toplumda sık görülen bir anomalidir ve MVP ile doğrudan bağlantılı ani ölüm çok nadirdir. Bu nedenle komplike olmayan MVP olgularında egzersiz kısıtlaması önerilmez

Marfan sendromu:

Marfan sendromu Genç  atletlerdeki ani ölümlerin %5-7'sini aort yırtılması olan olgular oluşturmaktadır. Bunların da yaklaşık yarısı Marfan sendromu olgularında meydana gelmektedir. Otozomal baskın kalıtımla geçen ve toplumdaki sıklığı 10 000 000'de 1 olarak bildirilen Marfan sendromu fibrillin1 genindeki ve buna bağlı olarak elastik liflerdeki bozukluk ile belirgindir. Aort duvarında kistik mediyal nekroz, aort kökünde genişleme, diseksiyon ve yırtılmaya neden olur.

Marfan sendromu:

Marfan sendromu Tanı fizik muayene bulguları ve aile öyküsü ile konulur. İskelet anomalileri, gözde lens "sublüksasyonu", araknodaktili, eklemlerde hiperekstansibilite, skolyoz, göğüs deformitesi, kulaç uzunluğunun boya göre daha fazla olması klinik özellikleridir. Ölüm kalp tutuluma bağlıdır. Mitral kapak prolapsusu, triküspid kapak prolapsusu, aort dilatasyonu sendromun kalp bulgularını oluşturur. Genetik tanı yöntemleri de kullanılabilir

Ehler- Danlos sendromu:

Ehler- Danlos sendromu Genetik geçişli diğer bir bağ dokusu hastalığıdır ve kalp tutulumu Marfan sendromundakine benzer

Uzun QT sendromları:

Uzun QT sendromları Kalp kası hücrelerinde aksiyom potansiyelinin oluşmasında rol alan iyon kanallarını kodlayan genlerdeki bozukluklar  "repolarizasyonu" uzatarak ventriküler aritmilere zemin hazırlar. Bu hastalıklara Uzun QT sendromları adı verilir. Toplumdaki sıklığı 10 000'de 1 dir. Bugün için tanımlanmış 8 tip uzun QT sendromu vardır. Otozomal baskın ve çekinik (resesif) formları bilinmektedir bir kısmı doğumsal sensörinöral işitme kaybı ile birlikte görülür. En sık görülen uzun QT1 ve uzun QT2 potasyum kanallarında, uzun QT3 ise sodyum kanalında bozukluk sonucu ortaya çıkar.

Uzun QT sendromları:

Uzun QT sendromları Uzun QT sendromlarında adrenerjik uyarı ve egzersiz sırasında özel bir ventriküler polimorfik taşikardi tipi olan  "torsades des pointes" görülür hastalarda ani ölüm nedeni olabilir. Hastaların EKG'sinde ölçülen düzeltilmiş QT intervali erkeklerde 450 milisaniye (msn) kadınlarda 460 msn'nin üzerindedir. Aile öyküsü, EKG bulguları, hastanın bulguları tanıda önemlidir. Genetik tanı konulması da mümkündür. Tanı alan hastaların spor etkinliklerine katılmasına izin verilmemelidir (24). Edinilmiş uzun QT sendromu bazı ilaçların kullanımı ya da  elektrolit anormallikleri sonucu gelişebilir

Kısa QT sendromu:

Kısa QT sendromu Son yıllarda tanımlanan kısa QT sendromları da uzun QT sendromları gibi iyon kanalı hastalıklarıdır. Hücre dışına net potasyum çıkışını artıran iyon kanalı bozuklukları repolarizasyon süresini kısaltarak atriyal fibrilasyon ve  ventriküler fibrilasyona zemin hazırlar ve ani ölüme neden olabilir Otozomal baskın kalıtım bildirilmiştir

Brugada sendromu:

Brugada sendromu Uzun QT sendromları gibi Brugada sendromu da bir iyon kanalı bozukluğudur. Uzun QT3 sendromunda etkilenen SCNA5 adlı sodyum kanalında bozukluk söz konusudur, ancak bu bozukluk sodyum geçişini azaltma yönünde etki eder. Güneydoğu Asya toplumlarında sık görülür ve hastalar ventriküler aritmilerle kaybedilirler. Kalp anatomik olarak normaldir. Elektrokardiyogram Tam ya da tam olmayan sağ dal bloğu, sağ prekordiyal derivasyonlarda (V1-V3) ST yükselmesi belirgin bulgularıdır

Katekolaminerjik polimorfik ventriküler taşikardi:

Katekolaminerjik polimorfik ventriküler taşikardi Anatomik olarak normal kalpde ventriküler taşikardi nedeni olan diğer bir iyon kanal hastalığıdır ve kalsiyum kanallarındaki bozuklukla ilişkilidir. Bazı ailelerde kalsiyum salınımında rol oynayan ryanodin veya bunun düzenleyici proteini "calsequestrin" bozukluğu bulunmuştur. Bu tanıyı alan hastalarda da ağır spor etkinliklerinin kısıtlanması önerilir

Wolf-Parkinson-White sendromu:

Wolf-Parkinson-White sendromu Atriyumla ventrikül arasında AV odak dışında aksesuar bir yolla iletinin bulunduğu ve ventrikül kasının erken depolarizasyonuna neden olan bir iletim sistemi anomalisidir. Toplumdaki sıklığı %0,15-0,2 arasındadır. Nadiren ani ölüm nedeni olabilir. Ani ölüm atriyal fibrilasyonun aksesuar yol ile doğrudan ventriküle iletilmesi ve ventriküler fibrilasyona yol açması sonucu gelişir. Elektrokardiyogramda kısa PR aralığı ve delta dalgasının görülmesi ile tanınır

Atriyo-ventriküler bloklar:

Atriyo-ventriküler bloklar Mobitz II ya da AV tam blok gibi yüksek dereceli bloklar egzersiz sırasında kalp hızının artırılamamasına bağlı olarak senkop (Adams-Stockes sendromu) ya da ani ölüme neden olabilirler.

Lenegre sendromu:

Lenegre sendromu Brugada sendromu ya da uzun QT3 sendromu gibi sodyum kanallarındaki mutasyon sonucu gelişen bir ailevi AV blok nedenidir

Postoperatif  doğuştan kalp hastalığına bağlı aritmiler:

Postoperatif  doğuştan kalp hastalığına bağlı aritmiler Opere edilmiş doğuştan kalp hastalıklarında geç dönemde atriyal ve ventriküler disritmilerin görülmesi beklenir. Opere Fallot Tetralojisinde hem ventriküler disritmiler, hem de supraventriküler  disritmiler görülebilmektedir. Bu hastalar aralıklı Holter monitorizasyonu ile izlenmeli ve ciddi aritmileri olan hastalarda egzersiz kıstlaması önerilmelidir. Atriyal "switch" uygulanmış büyük arter transpozisyonu ve opere atriyal septal defektlerde atriyumları içine alan cerrahi girişim sözkonusu olduğundan geç dönemde daha çok supraventriküler disritmilerin görülmesi olasıdır.

Başarıyı artırıcı maddelerin etkisi:

Başarıyı artırıcı maddelerin etkisi Spor kuruluşlarının kısıtlamasına ve ciddi yan etkilerinin bilinmesine rağmen sporcular arasında "doping" amacı ile başarı artırıcı maddelerin kullanımı oldukça yaygındır. anabolik-androjenik steroidler, uyarıcılar uyarıcı ya da steroid dışı başarı artırıcılar

Anabolik androjenik steroidler :

Anabolik androjenik steroidler Doğal ve sentetik 30'dan fazla testesteron türevi yer almaktadır. Androstenedion ve tetrahidrogestrinon (THG) en yaygın bulunan anabolik androjenik ilaçlardır. Hepatotoksisite, yağ profilindeki anormallikler, jinekomasti, gonadal hipertrofi, kısırlık, psikososyal bozukluklar, bağışıklık sisteminin baskılanması gibi genel yan etkilerin dışında önemli kardiyovasküler etkileri söz konusudur. Aterojenik, trombotik, vazospastik etkisi vardır ve doğrudan miyokard hasarına yol açabilirler. Hiperkoagülabilite ve aterojenik etki erken koroner arter hastalığı ve ani ölüme yol açabilir

Uyarıcılar:

Uyarıcılar En yaygın kullanılan ilaç " Efedra " dır. Efedrin, psödoefedrin, norefedrin, metilefedrin, metilpsö-doefedrin, norpsödoefedrin gibi çeşitli alkaloidleri içerir ve bronş açıcı etkisi nedeni ile astım tedavisinde de kullanılmıştır. Bu ilaçlar kalp hızını, kalp debisini, kan basıncını ve periferik vasküler direnci artırırlar.

Uyarıcılar:

Uyarıcılar İskemik ve hemorajik inme, kalp aritmiler, özellikle ventriküler taşikardi, koroner vazospazm, akut miyokard enfaktüsü, taşikardiye bağlı kardiyomiyopati ve ani ölüm  gibi kardiyovasküler yan etkilere sahiptir. Efedra kullanan kişilerde QT intervalinde 30 msn ve üzerinde uzama görülebilir. Sisaprid ve terfenadin gibi QT intervalini uzattığı için yasaklanan ilaçların QT intervalini 13-17 msn uzattığı dikkate alındığında bunun önemi anlaşılabilir. Bazı bitkisel ve doğal olduğu belirtilen ve güvenli olduğu öne sürülen ilaçlarda da benzer etkilere yol açabilecek alfa adrenerjik maddelerin bulunduğu bilinmektedir

Uyarıcılar:

Uyarıcılar Kafein Çay, kahve ve kolalı içeceklerde de bulunduğundan Uluslararası Olimpiyat komitesi tarafından eşik  değer belirlenen birkaç maddeden biridir. Piyasada "enerji içeceği" adı altında pazarlanan ve yaygın olarak tüketilen içeceklerin içinde yüksek dozda kafein bulunmaktadır. Yüksek dozlarda kafeine bağlı ajitasyon, titreme, dikkat dağınıklığı, ve paroksismal aritmiler görülebilir. Efedra ve alkolle birlikte alındığında toksik etki olasılığı artar

Uyarıcı ya da steroid olmayan başarı artırıcılar:

Uyarıcı ya da steroid olmayan başarı artırıcılar Kreatin kilo artışı, kas krampları, sindirim sistemi yakınmaları, elektrolit dengesizliğ, kas yırtıkları, ağır dehidratasyon ve böbrek yetersizliği, rabdomiyoliz gibi yan etkilere sahiptir. Kalbe ait etkiler nadirdir ve ozmotik yük artışına bağlıdır

Uyarıcı ya da steroid olmayan başarı artırıcılar:

Uyarıcı ya da steroid olmayan başarı artırıcılar Eritropoetin eritrosit  sayısını artırarak oksijen taşıma sınırını artırarak başarıda artışa neden olur. Hiperviskozite, polisitemi, pıhtılaşmanın hızlanması miyokard enfarktüsü ve akciğer embolisine yol açabilir Beta-hidroksi-beta-metil-bütirat (HMB) bir lösin metabolitidir, katabolizmayı azaltarak, toplam vücut yağını azaltır, kuvvet ve başarıyı artırıcı etki eder. Kalbe ait ve sistemik yan etkileri henüz bilinmemektedir Büyüme hormonu ve insülin benzeri büyüme faktörü yağsız vücut kitlesini artırır ve gücü artırır.  Hipertansiyon, kardiyomegali, ventriküler hipertrofi, dislipidemi gibi yan etkileri vardır

Sporcuların taranması:

Sporcuların taranması Ani ölümlerin önlenmesi amacıyla sporcuların kalp açısından taranmasının gerekli olduğu düşünülmekle birlikte bu taramanın hangi yöntemleri kapsaması gerektiği konusunda fikir birliği yoktur. Amerikan Kalp Birliği (AHA) sadece öykü ve fizik muayene önerirken, Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) ayrıntılı bir öykü, aile öyküsü ve muayenenin yanısıra 12 derivasyonlu EKG çekilmesini önermektedir Bu tarama yöntemi uzun yıllardır İtalya'da uygulanmaktadır ve bu ülkede toplumda görülen hipertrofik kardiyomiyopati sıklığı benzer olmasına karşın hipertrofik kardiyomiyopatiye bağlı spor ölümü görülmemektedir.

Sporcuların taranması:

Sporcuların taranması Ani ölüm nedeni ile kaybedilen sporcuların % 95 inde EKG bulgusunun mevcut olduğu gözönüne alındığında bu yöntemin etkin olduğu düşünülebilir. Ancak bu yöntemlerle de tanı almayan hastaların olabileceği akılda tutulmalıdır. Sporcuların hepsine EKG, "efor" testi gibi ileri tetkik yöntemlerinin uygulanması tanı olasılığını artırsa da maliyet ve uygulamanın pratikte mümkün olmaması nedeniyle önerilmemektedir. Bu tetkikler yapıldığında bile tanı almayan bir grup hastanın bulunabileceği unutulmamalıdır. Yasal sorunların önlenmesi ve her ani ölüm olgusundan sonra hekimlerin suçlanmaması için ülke çapında bir tarama programının kabul edilmesi ve lisanslı tüm sporcuların buna uygun olarak düzenli izlemlerinin yapılması uygun olur

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular:

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular Öykü: İyi bir öykü alınması taramanın ön koşuludur. Sporcularda senkop, ya da "presenkop" ani ölümün ilk habercisi olabilir. Bunun dışında göğüs ağrısı, çarpıntı, efor sınırında azalma  gibi belirtiler sorgulanmalıdır. Ağrı, çarpıntı, bayılma gibi belirtiler varsa bunların eforla ilişkili olup olmadığı da araştırılmalıdır.

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular:

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular Öykü: Ayrıca bilinen kalp hastalıkları, geçirilmiş operasyonlar ve koroner arter tutulumuna neden olabileceğin-den geçirilmiş Kawasaki hastalığı öyküsü önemlidir. Ani ölüm nedeni olan kalp hastalıklarının birçoğu genetik geçişli hastalıklardır. Bu nedenle ayrıntılı bir aile öyküsü alınması çok önemlidir. Ailede kalp hastalığı, hipertrofik kardiyomiyopati, uzun QT sendromu, Brugada sendromu, aritmi öyküsü, erken koroner arter hastalığı öyküsü (erkeklerde 55, kadınlarda 65 yaşından önce), nedeni bilinmeyen ani ölüm, "pacemaker implantasyonu" uygulanan bireylerin olup olmadığı sorgulanmalıdır

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular:

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular Fizik muayene: Fizik inceleme sırasında da birçok kalp hastalığına ait ipuçları elde edilebilir. Muayene sırasında üfürüm duyulması kalp hastalığının araştırılmasını gerektirir. Hipertrofik kardiyomiyopatili hastalarda ve sol ventrikül çıkış yolu darlıklarında üfürüm ayırt edici olabilir.

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular:

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular Oskültasyon hem ayakta hem de oturur durumda tekrarlanmalıdır. Dinlemekle aritmiler de dikkati çekebilir. Kan basıncının yüksek olması, femoral nabızların alınmaması, diferansiyel siyanoz gibi bulgular aort koarktasyonunu akla getirir. Kişide Marfan sendromu, Ehler- Danlos Sendromu, Turner Sendromu düşündüren fenotipik özelliklerin bulunması da kardiyovasküler risk açısından önemlidir. Göğüs duvarındaki şekil bozuklukları, skolyoz, ameliyat izleri fizik muayenede dikkati çekebilecek diğer bulgulardır

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular:

Tarama sırasında dikkat edilecek bulgular Elektrokardiyografi: 12 derivasyonlu EKG'de bir ya da daha fazla ölçütün pozitif bulunması kalp hastalığının araştırılmasını gerektirir. Pozitif EKG ölçütleri Tablo III'de gösterilmiştir. Elektrokardiyografi bulgularının bir kısmı sağlıklı sporcularda da bulunabilir, bu bulguların spora bağlı değişiklikler mi yoksa altta yatan kalp hastalığına mı bağlı olduğunu ayırdetmek güç olabilir

Elektrokardiyogramın pozitif kabul edilmesi için gerekli  ölçütler:

Elektrokardiyogramın pozitif kabul edilmesi için gerekli  ölçütler egzersiz sırasında dakikada 100'ün altında kalp hızı artışı hiperventilasyon ya da egzersiz sırasında kısalmayan

Taramalar:

Taramalar Avrupa Kardiyoloji Derneği sporcuların genellikle başlangıç yaşı olan 12-14 yaşında taranmasını ve daha sonra 2 yıl aralarla kontrollerin yapılmasını önermektedir. Hipertrofik kardiyomiyopati ve aritmojenik sağ ventrikül displazisi gibi hastalıklar ilerleyici bir seyir gösterdiğinden başlangıçta negatif bulguların saptanması hastalığın dışlanması için yeterli değildir ve düzenli kontroller bu açıdan önem taşımaktadır Taramalar sırasında kalp hastalığı saptanan sporcular 26. ve 36. Bethesda konferanslarında saptanan ölçütlere göre değerlendirilerek yarışmasına izin verilir ya da spordan uzaklaştırılırlar

Geçmiş olsun!:

Geçmiş olsun!

authorStream Live Help