جنوب مرکزی-پیش از تاریخ

Views:
 
Category: Entertainment
     
 

Presentation Description

کرمان

Comments

Presentation Transcript

Photo Album:

Photo Album معرفی باستانشناسی پیش از تاریخ جنوب مرکز ایران(کرمان)

جغرافیای سیاسی ایران:

جغرافیای سیاسی ایران محدوده سیاسی امروزه ایران در شرق و همسایگی افغانستان و پاکستان ، دریای عمان و خلیج فارس در جنوب ترکیه در غرب و آذربایجان ترکمنستان و دریای خزر در شمال محدود است. از نظر شکل طبیعی دارای مجموعه ای از ارتفاعات دشتها و کویرهاست که قسمت مرکزی آن از شمال توسط رشته کوه البرز و از غرب زاگرس را دربر می گیرد و این فلات با شیبی ملایم در بلوچلستان و سواحل دریای عمان می پیوندد. دو عارضه قابل توجه یعنی دشت کویر و لوت در این قسمت بخش اعظمی را به خود اختصاص دادند و سیر طبیعی فلات از شمال شرق تا نواحی خراسان وآسیای مرکزی و شرق آن به پاکستان می رسد

جنوب مرکزی ایران(استان کرمان): :

جنوب مرکزی ایران(استان کرمان): چین خوردگی های داخلی این بخش (که از کاشان تا غله همیشه پربرف بنا در کرمان ادامه دارد)را می توان به عنوان بقایای دوران چهارم یخبندان هنوز مورد مطالعه قرار داد. در کل دراین بخش تابستان های گرم و سوزان و زمستانهای سرد و خشک حاکمیت اقلیم را در دست دارند.

Slide 4:

نقاطی که به آن می پردازیم عبارتند از: تل ابلیس، تپه یحیی، شهداد، جیرفت(و کنارصندل)

Slide 5:

این محوطه ها با پتانسیل های متفاوتش نسبت به دیگر محوطه های باستانی شمال و غرب ایران و بین النهرین، بعلت محدودیت های زیستی در اثر نوع اقلیم و دارابودن منابع معدنی زیاد دارای الگوهای استقراری متفاوتی است و این خود می تواند دلیل محکمی برای دیرتر شکل گرفتن الگوهای استقراری این منطقه باشد که جزئی مهم از عوامل سازگار با سیستم های شکل گیری الگوهای استقرار در پیش ازتاریخ آن است.

دوران پیش ازتاریخ در جنوب مرکزی ایران: :

دوران پیش ازتاریخ در جنوب مرکزی ایران: از محدود منابع موجود به قول دکتر ملک در مورد دوران پیش از استقرار یافت شدن چند نمونه ادوات موستری توسط آقای کادول اولین حفار تل ابلیس حکایت می کند که گزارشی از آن در دسترس نیست. هرچند وجود دشتها و مناطق بیابانی و کویری و بادهای شن زار و جاری شدن رودهای فصلی و ایجاد انباشت های طبیعی سبب گشته که یافته های باستان شناسی در یافتن مواد فرهنگی پیش از استقرار و حتی استقرارهای آغازین دچار مشکلات فراوان باشد اما در این ناحیه تل ابلیس ملاک و معیار طیقه بندی ها و گاه نگاری دوران استقرار منطقه انتخاب و معرفی گردید.

Slide 9:

مهاجرت مردم شرق فارس در اواخر هزاره پنجم ق.م و استقرارشان در تل ابلیس جهت بدست آوردن منابع زیستی و معیشتی مناسب، سبب تاثیرگذاری بر اکولوژیک و جغرافیای زیستی دست نخورده آن گشته که در این دوره تبدیل شدن دشت های میان کوهی و گسترش استقرارگاهها و افزایش مازاد محصول و منابع رشد دامپروری سبب تحریک و سرازیر شدن مهاجرین به منطقه شده است همانند مهاجرین دره سوغون که فرهنگ تپه یحیی VII و شباهن سفالی آن با شمس آباد فارس گویای این مسئله است.

Slide 10:

بارش کم، کشاورزی دیم، فراهم نشدن نیاز ساکنین، انتخاب زمینهای مساعد کشاورزی با آبیاری،ایجاد کانالهای آب و تولید محصولات تابستانه در مناطق غربی ایران و بین النهرین معمولا سبب ایجاد تقسیم کار(جهت کنترل زمان بندی در اختیار گرفتن آب هدایت شده توسط کانال) شده اما در تپه یحیی و سی محوطه دیگر موجود در دره سوغون گویا بعلت ساده بودن ساختار کانال های آبی منطقه و در اختیار داشتن نهرهای اختصاصی که هر محوطه مستقیم از آن آبیاری می شده نیاز به احتیاج به محاسبات (مقدار جریان و سرعت آب) برای تقسیم کار را از میان برداشته و خود سبب تغییر فاکتورهای ایجاد تقسیم کار را با مناطق یاد شده گردیده است که وجود کارگاههای ذوب مس(ابلیس II - III ) و کارگاههای تراش سنگ صابون به همراه حفظ غلمرو از دلایل بسیار مهم تقسیم کار در منطقه رقم می زنند که به دنبال آن تجارت بین منطقه ای و فرا منطقه ای به ظهور می رسد تا جوامع یکجا نشین دشت جهت تامین نیازهای خود به سیستم سازش پذیر پویا تبدیل شده تا تغییر در اقتصاد معیشتی- در شرایط زیست بوم منطقه به آنها اعمال می کند- با نوع زندگی شان وفق داده شود.

Slide 11:

(استفاده از منابع معدنی فراوان، ساخت ابزاد و ظروف خانگی و تزیین از سنگهای معدنی، برآورده شدن نیازهای معیشتی و تجارت منطقه ای و فرا منطقه ای، افزایش و تبادل کالا در ابلیس II و III و تپه یحیی V و IV ، ارتباط با سیلک III و گیان V و باکون IVA و حصار IC ) جیرفت-سنگ صابونی ابلیس-لاله زار خشن

Slide 12:

هنر مهر سازی یحیی تا دوره VA نشان دهنده ارتباطات فرا منطقه ای است . گویا دراین دوره ارتباطش با مناطق دیگر قطع شده اما ابلیس هنوز به تجارت ادامه داده و شهداد توسط کلونی های انسانی اشغال می شود.

Slide 13:

شهداد در دامنه پر آب کوه بارز دارای زیست بومی غنی و پوشش جنگلی انبوه در شمال کرمان کنونی بوده که پس از اشغال رو به تخریب نهاد. از آن لحاظ جنگل اهمیت خود را نشان می دهد که اولا حصار مطمئنی برای محوطه محسوب شده و ثانیا دارای جانوران جهت شکار بوده است.

Slide 14:

در هزاره چهارم تپه یحیی( IVC ) بر اساس اشغال مهاجرین یکباره تاثیرات بسیاری را بر سیستم های ساختاری و اجتماعی متحمل می شود که این مهاجرین به عنوان اقوام آغاز ایلامی نام برده می شوند. بر اساس تئوری الغازه اقوام اروکی که برای بدست آوردن منابع جدید وارد جنوب ایران و دشت شوشان شدند سبب رشد و فشار جمعیتی دراین مناطق گشته و ساکنین را برای جستجو و یافتن منابع و معادن جدید وادار نموده هرچند برای اثبات این فرضیه دلالت کافی وجود ندارد اما آنچه روشن است اینکه نمی توان رشد ارتباط مناطق جنوب مرکز را به دنیای خاور میانه نسبت به زمانهای قدیمی تر را انکار کرد.

Slide 15:

در حقیقت رشد و گسترش در میزان ارتباطات با دیگر مناطق با وجود صنایع کرمان (همانند سنگ صابون عقیق و فیروزه در مناطق ایلام آغازین، سومر، تمدن های مستقر در ترکمنستان جنوبی، شبه جزیره و شرق بلوچستان) در این نقاط و تاثیر سیستمهای سیاسی و اجتماعی منطقه و تغییر آن به سیستمهای سیاسی- اجتماعی- شهری جدید با حضور اقوام آغازی ایلامی سبب کلونیزه شدن موقت تپه یحیی و پیدایش تفاوت مدل استقراری جدید نسبت به مدل های قدیمی در زمان کوتاه و آشنا بودن مهاجرین استقرار یافته با سیستمهای شهری گری سبب دایره شدن کارگاههای شهری به محض ورودشان شده و ظروف و اشیاء ساخته شده در مسیر مبادلاتی شرق به غرب قرار می گیرد. این خود سبب می گردد تا ساکنان تپه یحیی و شهداد جهت تامین نیازهای میان رودانی کارگر بیشتری با وظایف و نقسیم کار متفاوت و بیشتری طلب کردن و یک نوع تخصص گرایی را شکل دهند. لاجورد مس فیروزه طلا

Slide 16:

این تخصص گرایی در پیچیدگی ساختارهای سیاسی- اجتماعی و ساختمانها و بناهای بزرگ، مهر های استوانه ای در شوش، سفالهای خاص لوحه های تجاری و اقتصادی یافته شده قابل بررسی است همانند لوحه های یافت شده در شوش و رسید کالای مهر و موم شده شوشی به این منطقه و وجود ظروف لبه واریخته خود نشان ارتباط محکم سیاسی- اقتصادی با مناطق دیگر است.

Slide 17:

در ادامه این روند در نواحی شمالی دشت کرمان، تپه شهداد، در نیمه اول هزاره سوم به رشد کامل رسیده و در دوران مفرغ یکی از قطب های اصلی و اولیه ورود به دنیای تجارت در بین آسیای مرکزی و عربستان شده است و یکی از ایستگاههای مهم شبکه راههای مبادلاتی بین المللی مهم به حساب می آمده است.

Slide 18:

وجود " سبک های بین فرهنگی " و کالاهای وارداتی و صادراتی این منطقه طوری نشان می دهد که توسعه آن به صورت یک بازار واقعی با حضور بازرگانان و نمایندگان تجاری آن در کلیه بازارهای بین المللی آن زمان مشهود است به حدی که بنابر روایات تاریخی حتی پس از جدایی این ناحیه از ایلام در نیمه هزاره سوم ارتباط آن با میان رودان حفظ شده چناچه ازدواج پادشاه مرهشی با دختر نیرومندترین شاه اور سوم در این دوره خود گواه این مسئله است. شهداد-پکرکهای گلی

Slide 19:

اما حوزه هلیل رود (جیرفت و کنار صندل ):

Slide 20:

این حوزه مهم دارای زیست بوم بسیار غنی در ناحیه تحت نفوذ رودخانه هلیل رود با معادن گوناگون طبیعی و دشتهای حاصل خیز در هزاره سوم قبل از میلاد سبب تبدیل این منطقه به یک حوزه تمدنی و کانون مهم اقتصادی- صنعتی شرق باستان شده است

Slide 21:

اهمیت والای این منطقه و حجم داده های فرهنگی آن باعث مقایسه آن با مناطق میان رودانی شده است. سکوی عظیم خشتی (400 در400) و بناهای عظیم و دژهای مستحکم به همراه یافته های شان زای تدفینی همراه مردگان که در بین سرزمینهای دیگر به خصوص میان رودان و شرق که بسیار تجمل گرا و گران قیمتی بوده است زمینه را برای دکتر مجیدزاده و همراهانش جهت ادعای آراتا بودن این منطقه (طبق افسانه سومری ها در داستان انمرکا) یاری رسانده و همچنین کرمان با داشتن پتانسیل های لازم و کشف چند لوحه مشکوک و علائم نگارشی (خط) مرکز تمدن جهان قبل از سومر بخوانند این در حالیست که بسیاری دیگر شهر سوخته، سواحل جنوب شرق دریای خزر، همدان، کرمانشاه و لرستان را نزدیکتر به خصوصیات سرزمین افسانه ای آراتا می دانند. دلایل مطرح شده از سوی دکتر مجیدزاده و همراهانش با دلایلی علمی و منطقی توسط دکتر علیزاده رد شده است اما هنوز این بحث با پافشاری عده ای همچنان پابرجاست. جیرفت-حفاری

بدون شرح:

بدون شرح

Slide 24:

جیرفت- حفاری جیرفت-سنگ صابونی

منابع:

منابع * مجله باستان شناسی و تاریخ، شماره 44، بهار و تابستان 87 *جیرفت، باستان شناسی یا باستان بافی دکتر عباس علیزاده *استان شناسی شبه قاره هند دکتر منصور سیدسجادی *آیا ارت خاستگاه تمدن سومریست؟ دکتر یوسف مجیدزاده *نامه های دکتر مجیدزاده و علیزاده *مقاله پیوندهای فرهنگی دره سند و پنجاب با ایران دردوران پیش از تاریخ رفیق مغول *هنر عصر مفرغ، جنوب شرف، آسیای میانه غربی و دره هند هالی پیتمن *عصر مفرغ دکتر حسن طلایی *گاهنگاری ایران رابرت هنری دایسون *گزارش هشت فصل بررسی و کاوش در شهداد علی حاکمی *نخستین شهرهای فلات ایران-جلد 1 و 2 سید منصور سید سجادی *مروری کوتاه بر تاریخچه باستانشناسی استان کرمان سید محمود موسوی *ایران از آغاز تا سپیده دم شهر نشینی دکتر ملک شهمیرزتدی *سفال و سفالگری ایران سیف الله کامبخش فر *شهداد مرکز ایالت آراتا؟ میر عابدین کابلی(مجله باستانشناسی و تاریخ سال اول،شماره اول،پاییز و زمستان1375)

باستانشناسی پیش از تاریخ ایران جنوب مرکزی ایران-کرمان استاد:جناب آقای ماهفروزی:

باستانشناسی پیش از تاریخ ایران جنوب مرکزی ایران-کرمان استاد:جناب آقای ماهفروزی خانم ولی زاده حسام خزایی محمد رضا رحیمی موسسه غیر انتفاعی نیما-محمودآباد پاییز 1389 خورشیدی