02-RESMİN ÖYKÜSÜ-Mısır

Özel mezarlara gömüldü : 

Özel mezarlara gömüldü MISIR RESMİN ÖYKÜSÜ HAZIRLAYAN : Onur AYANGİL TIKLAYARAK İLERLEYİNİZ. SESİ AÇINIZ.

Slide 2: 

Mısır sanatı dine bağımlı bir sanattır. Bu bağımlılığın tek nedeni, ölümden sonraki yaşama olan inançtır. Mısırlılara göre insa-nın varlığı dört unsurdan oluşuyordu. Beden, bedenin içinde var olan, onun kop-yesi ya da ikizi Ka, bugün ruh diye tanım-layabileceğimiz Ba ve tanrısal kıvılcımı simgeleyen Ku. Yaşamın sonsuz olduğu inancı egemen olduğuna göre, ölümden sonra da bu dört unsurun korunması ge-rekliydi. Ba ve Ku’yu korumak için dualar yetiyordu. Bedeni ve ikizi Ka’yı korumak için de ölüleri mumyaladılar. Zenginler ve önemli kişiler taştan özel mezarlara (mas-taba) gömüldü. Firavunların mezarı pira-mitlerin altındaydı. Fakir halk ise çölde kumların içine gömülüyordu.

Slide 3: 

İlk zamanlar, zengin ya da ünlü bir kişi öldüğünde, öbür dünyada kendisine hizmet etsin diye uşakları ve hizmetçileriyle birlikte gömüyorlardı. Bu gelenek zamanla acımasız ve pahalı bulunmuş olacak ki, gerçek kişiler yerine resimlerine başvuruldu, yani sanata. Mezar duvarlarına efendilerin yaşamlarının değişik kesimlerinden etkinliklerini, kendisine hiz-met edenleri ve yakın çevresini betimleyen resimler yapıldı. Bunlar ölünün bir tür resimli yaşam öyküsüydü. Ve bu resimlere daima yazı (hiyeroglif) eşlik etti. Mısırda yazı ile resmin her zaman bütün-leştiğini gözlemliyoruz. Resimde, resim ve yazı ile ölüm alemine seyahatı izlemektesiniz.

Slide 4: 

Üç boyutlu dünyayı iki bo-yutla gösterebilmek için Mısırlı sanatçı bir takım yöntemler geliştirdi. Res-mi değişik noktalardan bakarcasına yaptı. Havuz-lu bir bahçeyi betimlemek için, havuzu tepeden bakı-yormuş gibi, ağaçları ise yandan bakarmışçasına çizdi. Mısırlı ressam için her şey en iyi anlatabi-leceği, en çok ayrıntı vere-bileceği açıdan çizilmeliy-di. Bakınız bu ilkeleri insan fi-gürüne uygulamak için ne-ler yaptılar ? Baş yandan daha iyi algılanabiliyordu ; başı profilden çizdiler. Tutankamon’un mezarından bir resim. Osiris kralı karşı-lıyor. Bu resimde, mısırlı ressa-ma özgü resim yapma ilke-leri açıkça görülmekte. Baş profilden, göz cepheden çizilmiş.

Slide 5: 

Oysa gözü cepheden ver-mek daha bir belirginlik getiriyordu ; gözü de cepheden gösterdiler. Omuzları ve göğsü karşı-dan yakalamak daha uy-gun, böylece kolların bedene nasıl bağlandığı görülebiliyor ; omuz ve göğüsler bu nedenle kar-şıdan çizildi. Ancak kol-ların ve bacakların hare-keti yandan bakıldığında daha belirgin oluyor ; kollar ve bacaklar yan-dan çizildi. Neferronpet mezarı. Ağız açma töreni. Omuzlar karşıdan Kollar ve bacaklar yandan

Slide 6: 

Ptah Ironk mezarı. Mezbaha sahnesi. Baş, göz, omuzlar, kol ve bacakların göste-rilişine dikkat edin.

Slide 7: 

Perspektif etkisi vere-bilmek için günümüz ressamı figürleri birbiri-nin arkasına yerleştirir. Perspektif kuralları ge-reği bakış noktasından uzaklaştıkça figürler kü-çülür. Mısırlı ressam ze-mini belirleyen yatay bir çizgi çekmekte, figürleri bu çizgi üzerine betimle-mekte, gerideki figürler için, ilk figürlerin başları üzerinde ikinci bir yatay çizgi çekip onları da bu çizginin üzerine sırala-maktadır. Yani üst sıra-daki figürler, alt sıra-dakilere göre daha u-zakta olanlardır. Bu çizginin üstündekiler geri planda olanlar. Rekhmara mezarı Kuyumcu işliği

Slide 8: 

Senedjem mezarı. Tarla sürme sahnesi. Yatay çizgiye dikkat. Üzerinde kalanlar uzak plandakiler.

Slide 9: 

Nebamun mezarından ziyafet sahnesi. Ön plandakilerle arka plandakiler, burada da, yatay bir çiz-giyle ayrılmış.

Slide 10: 

Bir grup resmi içinde önemli bir kişiyi belirtmek için, o kişinin res-mi diğerlerinkine oranla daha büyük yapılır. Efendi kölelerden, ko-ca karısından daha büyük çizilir. Mısır resminde sahneler kendile-rince kabul edilmiş renklendirme esaslarına göre, gölgeyle biçim-lendirme (modle) oyununa kaçmadan boyanır. Resmin konturu kazımak ya da çizmek suretiyle oluşturulur, arada kalan alanlar boyanır. Mısırlı sanatçının paleti de çok sınırlıdır. Erkeklerde ten rengi kırmızı, kadınlarda ise okr sarıdır. Saçlar, kaşlar, kirpikler ve Papirüs üzerine yapılan bu resim ÖLÜLER KİTABI’ndan alınmıştır. Öbür dünyadaki sorgulamayı anlatmaktadır. Firavun diğerlerinden büyük çizilmiş

Slide 11: 

gözbebeği siyahtır. Di-ğer detaylarda ve giy-silerde beyaz, yeşil ve mavi kullanılabilir. Her Mısır tanrısının görü-nümü belirlenen bir ku-rala göredir. Güneş tanrısı Horus doğan başlı, ölüm tanrısı Anu-bis ise çakal başlı im-geleştirilmiştir.İşte tüm bu kural ve geleneklere Ramose mezarı. Yas tutan kadınlar. MISIR ÜSLUBU diyoruz MISIR ÜSLUBU diyoruz Erkeğin teni kırmızı Kadının teni okr sarı Neferonpet mezarı. Ölü ile karısı satranç oynuyor.

Slide 12: 

Çakal başlı betimlenmiş Anubis’i görüyoruz.

Slide 13: 

Sennutem mezarı. Anubis ölünün mumyasını yapıyor.

Slide 14: 

Nabamun mezarı Bataklıkta av

Slide 15: 

Nakht mezarı Sunu

Slide 16: 

Panehsy mezarı Tanrıçanın ölüyü karşılaması

Slide 17: 

Tutankamon’un tahtından. Payry mezarı Ölü ve karısı cenaze töreninde

Slide 18: 

Tutankamon’un hazine sandığı. Asyalılarla savaş

Slide 19: 

Sennepsem mezarı. Sunak.

Slide 20: 

Nefertari mezarı Atum ve Osiris

Slide 21: 

Ölüler kitabından. Ekin ekme sahnesi.

Slide 22: 

Mısır üslubu 25 yüzyıl boyunca değişmeden kaldı. Bu arada yalnızca bir tek kişi Mısır üslubunu sarsmayı bildi. O da 18. Sülale krallarından IV. Amenophis’tir (Akhenn-Aton). Eski dinin yerine güneşe (Aton) tapmayı esas alan tek tanrılı bir din getiren bu kral döneminde, tuıtucu rahiplerin eski gücleri kalmadığından olacak, belki de Girit sanatının etkisiyle, Mısırlı sanatçılar Mısır üslubunun katı kurallarından bir süre için uzaklaştılar. Bu dönem resminde firavunun eski görkemini göremiyoruz. Firavunun eşi artık onun bacakları arasında çizilmiyor ve boyut olarak on-dan daha küçük değil (feminizm böyle mi başladı dersiniz?). Bazen de insan yüzlerinin cepheden çizildiğine tanık oluyoruz.

Slide 23: 

Ramose mezarı. Yas tutan kadınlar. Bu resme dikkat edildiğinde, kadınların omuzlarının cepheden de-ğil, yandan çizildiğini görürüz. Birbiri önüne çizilen kadınlar da Mısır’ın geleneksel kompozisyon üslubuna aykırı. Burada IV. Ame-nophis dönemi resminin tipik bir örneğini görüyoruz.

Slide 24: 

Yandaki kadın dansçılar resminde de, omuzların cepheden değil, yandan çizildiğini görüyoruz. Bu da tipik IV Ame-nophis dönemi resmi. Bu üslup değişikliği IV. Amenophis’in yerine gelen Tutankhamon dö-neminde de sürdü, son-ra gene geleneksel üs-luba dönüldü.

Slide 25: 

Nakht mezarı. Harp çalan kör. Harp çalan kör adamın omuzları yandan çizilmiş. Ayrıca, iki kadın figürü birbirinin önünde betimlenmiş.

Slide 26: 

Nebamon ve Ipouky me-zarı. Cenaze töreni. Kadınların omuzlarının yandan çizildiğine dik-kat edelim.

Slide 27: 

Nefertari mezarı. Kraliçe tapınıyor.

Slide 28: 

Userhat mezarı. Yas tutan kadınlar. Hem kadınların omuzları yan-dan çizilmiş, hem de kom-pozisyonda birbirlerinin ö-nünde kümelenmişler.

Slide 29: 

Arinefer mezarı. Doğan güneşe tapınma. IV. Amenophis döneminin tek tanrısı güneşti, unutmayalım !

Slide 30: 

Huy mezarından

Slide 31: 

Huy mezarından bir resim Pachedou mezarından

Slide 32: 

Günümüze dek MISIR ÜSLUBU pek çok ressamın öykündüğü bir stil olmuştur. Örnek olarak verdiğim resimde XIX. Yüzyıl Fransız ressamı Paul Gauguin’in bu stilin etkisinde yaptığı Ta matete (Pazar yeri) adlı yapıtını görüyorsunuz.

Slide 33: 

SON HAZIRLAYAN : Onur AYANGİL onurayangil@gmail.com