salivary_2009-10

Views:
 
Category: Education
     
 

Presentation Description

No description available.

Comments

Presentation Transcript

Slide 1: 

Tükürük Bezleri ve Pankreas Do.Dr. Zehra Minbay Histoloji ve Embriyoloji AD

Slide 2: 

TÜKÜRÜK BEZLERİ Minör tükürük bezleri Gl. submandibularis Gl. sublingualis Gl. parotis

Slide 3: 

SEPTUMLAR/Trabeküla (Bağ dokusu) (interlobüler duktus+arter+ven)

TÜKÜRÜK BEZİ ASİNUSLARI : 

TÜKÜRÜK BEZİ ASİNUSLARI 1. Seröz Asinuslar . Sadece seröz hücrelerden oluşur. Sıklıkla küre şeklindedir.

Seröz hücreler : 

Seröz hücreler Piramidal şekilli hücreler Bazal lamina üzerine oturan, oldukça geniş bazal yüzey Lümene bakan apikal yüzeyler dar Tek ve yuvarlak çekirdekleri hücrenin bazalindedir. Sitoplazmalarında bol miktarda GER, serbest ribozom, belirgin Golgi kompleksi ve çok sayıda salgı granülü bulunur. Ürünlerini zimojen granüller halinde sitoplazmalarında biriktiren, protein salgılayan hücrelerin çoğunda olduğu gibi granüller apikal sitoplazmada yerleşiktir. Bu granüllerde tükürük amilazı (pityalin) bulunur. Diğer organellerin çoğu bazal sitoplazmada yerleşiktir. Hematoksilen-eozin (H&E) boyamasında, apikal sitoplazma salgı granülleri nedeniyle eozin ile boyanırken, bazal sitoplazma hematoksilen ile boyanır. Hücreler, lateral yüzeylerindeki bağlantı kompleksleri ile birbirlerine tutunurlar.

Tükürük Bezi Asinusları : 

Tükürük Bezi Asinusları 2. Müköz Asinuslar Sadece müköz hücrelerden oluşur. Sıklıkla tubüler şeklindedir.

Slide 7: 

Müköz Hücreler Asinuslarında siklik aktivite gözlenir. Siklus sırasında, mukus sentezlenir ve müsinojen granüllerde depolanır. Hormonal ve nöronal uyartıyı takiben salgı boşaltılır ve hücre yeniden müsin sentezine başlar. Müköz hücrelerin pek çoğunun apikal sitoplazmasında bol miktarda müsinojen granül bulunur. Müsinojen parafin kesitlerde kaybolduğu için sitoplazmanın apikal kısmı boş gözükür. TEM’da , GER, mitokondrion (bu iki organel seröz hücredekinden daha azdır) ve diğer komponentler bazal sitoplazmada gözlenir. Çekirdek tipiktir ve düzleşmiş şekliyle bazal sitoplazmada yerleşiktir.

Tükürük Bezi Asinusları : 

3. Serö-müköz (Mikst) asinuslar Hem seröz hem de müköz hücrelerden oluşur. Hematoksilen–eozin boyamasında, seröz hücreler müköz hücrelerin üzerinde yarımay şeklinde izlenir. SERÖZ YARIMAYLAR GIANNUZZI YARIMAYLARI Tükürük Bezi Asinusları

Slide 9: 

Seröz asinus Müköz asinus *Seröz yarımay *Müköz asinus Mikst/Serö-müköz bez + TÜKÜRÜK BEZİ ASİNUSLARI

Slide 10: 

Myoepitelyal Hücreler (Basket = Sepet Hücreleri) TÜKÜRÜK BEZLERİNDEKİ DİĞER HÜCRELER Çok sayıda sitoplazmik uzantısı olan kontraktil (aktin ve miyozinden zengin) hücrelerdir. Asinus hücreleri ile bu hücrelerin bazal laminası arasına lokalizedir. Bu hücreler duktus sisteminin proksimal kısmında da bulunur. Bazal lamina ile hemidesmosomal bağlantı kurarlar. Uzun proçesleri, asinusu ve interkalar duktusları sarar. Sitoplazmik uzantılarında desmozomal bağlantılar ile asinar ve duktal hücrelerle tutunur. Her iki lokalizasyonda da salgı ürününün boşaltıcı duktus sistemine doğru hareketini yönlendirirler. Ayrıca, sekresyon sırasında artan intralünimal basınç nedeniyle saldılayıcı kısımda oluşacak gerilmeyi (distansiyon) engellerler.

Slide 11: 

Duktuslar İnterkalar duktus ve çizgili duktusların gelişim derecesi asinar sekresyonun içeriğine göre değişir. Seröz bezlerde interkalar duktusları ve çizgili duktuslar iyi gelişmiştir. Çünkü bu duktuslar, son salgı ürününü oluşturmak için, seröz sekresyona (asinuslardansalınan ilk sekresyona) hem bazı komponentleri eklerler hem de bazı bileşenleri absorbe ederler. Müköz bezlerde ise salgı modifiye edilmez. Bu nedenle, interkalar duktuslar az gelişmiştir.

İnterkalar Duktuslar : 

İnterkalar Duktuslar Alçak boylu kübik epitel ile döşelidir. Kanal sisteminin geri kalan kısmından ayrılmalarını sağlayan bir özellikleri yoktur. İnterkalar duktus hücrelerinden karbonik anhidraz aktivitesi vardır. Bu kanallarda, asinar sekresyona bikarbonat eklenirken, salgıdan klorür absorbe edilir. Sulu seröz salgı yapan bezlerde çok belirgindir. Mukus salgı yapan tükürük bezlerinde interkalar duktuslar kısadır.

Slide 13: 

Çizgili Duktuslar Tek katlı kübik epitel Boşaltıcı duktuslara doğru epitel giderek silindirik hale gelir. Bazal plazma membranlarındaki girintiler nedeniyle histolojik preparatlarda çizgili görünürler. Çekirdek, hücrenin ortasında yerleşiktir.

Slide 14: 

Bu girintilerde, longitüdinal dizilimli mitokondrionlar bulunur. (Su ve elektrolit transportu yapan hücrelerde gözlenen morfolojik özelleşmelerdir.) Çok sayıda bazolateral katlantı Çizgili duktuslarda, primer sekresyondan sodyum reabsorbe (sodyum aktif transport ile bağ dokusuna pompalanır) edilirken, salgıya bikarbonat ve potasyum eklenir.

Minor Tükrük Bezleri : 

Minor Tükrük Bezleri Ağız boşluğunun değişik bölgelerinde mukoza ve submukozada yerleşiktir. Lingual, labial, bukkal molar ve palatin bezler. Minör bezler, total tükürük salgısının %5–10’unu salgılar. Tükürükteki mukusun %70’i minör tükürük bezlerinde üretilir. Kapsül yoktur. Üretilen salgı küçük kanallarla ağız boşluğuna verilir. Genellikle müköz salgı yapar. IgA salgısı ile ilişkili lenfosit agregatları görülebilir.

Slide 19: 

GLANDULA PAROTİS

Slide 20: 

Major tükürük bezlerinin en büyüğü (20–30 gr). Total tükürük miktarının %30’unu üretir. Paratis bezinin salgı yapan asinusları saf serözdür. Çok sayıda dar ve uzun interkalar duktus bulunur. Çizgili duktuslar geniştir ve belirgindir. Kabakulak parotis bezini tutan viral bir hastalıktır. Parotisin salgıladığı tükürükte bol miktarda pityalin (tükürük amilazı) ve salgısal IgA bulunur. (Pityalin yiyeceklerdeki nişastanın çoğunu sindirir. Nişasta sindirimi, asit kimus, enzimi inaktive edinceye kadar midede de devam eder.) Salgısal IgA, oral kavitedeki antijenleri inaktive eder. Parotis bezinin bağ dokusu kapsülü iyi gelişmiştir ve oluşturduğu çok sayıda septa organı lob ve lobüllere ayırır.

Slide 23: 

İnterlobüler duktus Çizgili duktus İnterkalar duktus İntralobüler duktus Seröz asinuslar

Slide 24: 

GLANDULA SUBLİNGUALİS

Slide 25: 

En küçük major tükürük bezi Total tükürüğün yalnızca %5’ini sentezler ve salgılar. Bez, müköz tubüler asinuslardan ve seröz yarımaylardan oluşur. [(Müköz asinuslar (), Seröz asinus , Seröz Giannuzzi yarımayları ()] İnterkalar ve çizgili duktuslar kısadır, ayırt etmek güç olabilir. Çoğu mukus olan mikst salgı yapar. Bezin kapsülü incedir. Duktus sistemi, terminal duktus oluşturmaz. Birkaç tane duktus ağız tabanına ya da submandibular bezin duktusuna açılır. Gl. sublingualis

Slide 26: 

Gl. sublingualis

Slide 27: 

Gl. sublingualis

Slide 28: 

Gl. sublingualis

Slide 29: 

Gl. sublingualis

Slide 30: 

Gl. sublingualis

Slide 31: 

Gl. sublingualis

Slide 32: 

İntralobuler duktus Müköz asinusun lümeni Seröz asinus Müköz asinuslar Seröz (Gianuzzi) yarımay Gl. sublingualis

Slide 33: 

Seröz yarımaylar M.a. M.a. Gl. sublingualis

Slide 34: 

GLANDULA SUBMANDİBULARİS

Slide 35: 

Sadece 12–15 gr olmasına karşın, total tükrüğün %60’ını üretir. Çoğunluğu seröz olan mikst bez (%90’ı seröz, %10’u müköz karakterde) Seröz asinuslar (), Müköz asinuslar (), Seröz Giannuzzi yarımayları () Çizgili duktuslar uzundur. Bu nedenle histolojik preparatlarda çok sayıda duktus kesiti izlenir. Bağ dokusu kapsül geniştir ve bol miktarda septa oluşturur. Gl. submandibularis

Slide 36: 

Gl. submandibularis

Slide 37: 

v Çizgili duktus (intralobuler) Müköz asinus Seröz asinuslar Gianuzzi (seröz) yarımayları Müköz asinus Gl. submandibularis

Slide 38: 

Gl. submandibularis

Slide 39: 

Gl. submandibularis

Slide 41: 

TÜKÜRÜK Major tükürük bezleri ~700-1000 ml/gün tükürük üretir. Günlük tükürük üretiminin %5–10’u ağız boşluğunun mukoza ve submukozasında yerleşik minör tükürük bezleri tarafından üretilir. Tükürük bezlerinde zengin kapiller ağ vardır. Tükürük bezlerinin bazal kan akım miktarı, çizgili kastakinin 20 katı kadardır. Tükürükte, su, proteinler, glikoproteinler (antikor, enzimler) ve elektrolitler bulunur. Potasyum konsantrasyonu kandan 7 kat, bikarbonat konsantrasyonu ise 3 kat fazladır. Sodyum konsantrasyonu ise onda biri kadardır. Belirgin miktarda kalsiyum, fosfor, klor ve tiyosiyanat iyonları içerir.

Slide 42: 

TÜKÜRÜK Asinar sekretuar hücreler tarafından; PRİMER TÜKÜRÜK: Kan ile izoozmotik Çizgili ve interkalar duktus hücreleri tarafından Na+ absorbsiyonu, K+ ve su ilavesi Oral kaviteye salgılanan tükürük; SEKONDER TÜKÜRÜK: Hipotonik [Na+ (), K+ ()]

Tükürüğün Fonksiyonları : 

Tükürüğün Fonksiyonları Oral mukozayı nemlendirmek Yiyeceklerin ıslatılmasıyla yutmanın kolaylaştırılması Tat tomurcuklarının fonksiyonu için yiyeceklerin çözülmesi Oral kavite içeriğinin yüksek bikarbonat iyon konsantrasyonu ile tamponlanması Karbonhidratların enzimatik sindiriminin başlatılması (amilaz = pityalin) Diyetle alınan lipidlerin hidrolizine katkıda bulunmak (Lingual lipaz)

Slide 44: 

İmmünolojik fonksiyon Lizozim (bakterilerin hücre duvarının hidrolizi) Laktoferrin (Bakterilerin büyümesi için gereken demirin şelasyonu) IgA (virus ve bakterilerin nötralizasyonu) Tiyosiyanat bakterisidal etki Histatin; C. Albikansın büyümesini inhibe eder. Normal diş gelişimine yardım etmek Ca ve fosfor iyonları (yeni süren dişlerin mineralizasyonu ve enameldeki lezyonların onarımı) Protein (dişler üzerinde koruyucu tabaka, asitlere karşı bariyer, nemlilik sağlamak)

Slide 45: 

Major tükrük bezleri sürekli salgı yapmaz. Salgı, parasempatik ve sempatik innervasyon ile uyarılır. Salgının major uyaranı parasempatik innervasyon Sempatik innervasyon kan akımını azaltır. Tat, koku, çiğneme, kusma tükürük salgısını arttırır. Dehidrasyon, korku, uyku tükürük salgısını azaltır.

Slide 46: 

Parasempatik stimulasyon (tat ve koku) Organik materyali (), Sulu ve, Seröz tükürük Miktarı () tükrük sekresyonu Sempatik stimulasyon (korku, stres) Organik materyali (), Visköz ve, Müköz tükürük Miktarı () tükrük sekresyonu

Slide 48: 

PANKREAS

Slide 49: 

PANKREAS %90 olguda;

Embriyolojik Gelişim : 

Embriyolojik Gelişim Gestasyonun 4-5. haftalarında ön bağırsağın endoderminden dorsal ve ventral tomurcuklar 7. haftada iki parça birleşir. Dorsal parça, başın üst kısmı, tüm boyun ve kuyruk kısmını Ventral parça başın geri kalan kısmını yapar. Normalde her iki tohurcuğun kanal sistemleri birleşir. Ana kanalın distal 2/3’ü dorsal tomurcuk, 1/3 proksimal kısmı ise ventral tomurcktan gelişir. %10 kadar olguda dorsal tomurcuğun 1/3 proksimal kısmı kalıcı olur ve Santorini kanalı olarak adlandırılır.

Slide 51: 

Gelişim

Slide 52: 

PANKREAS 1-10 mm çaplı lobüllerden oluşur. Lobüllerde, asinuslar, duktuslar ve Langerhans adacıkları ve minimal intralobüler bağ dokusu Kapsüllü Bileşik alveolar/asinar Saf seröz İnterkalar duktuslar (+), Çizgili duktus  İnterlobüler duktuslar (+)

Slide 54: 

Pankreas kitlesinin %85’i Pankreasın ekzokrin komponenti

Slide 55: 

EKZOKRİN PANKREASTAKİ HÜCRE TİPLERİ 1. Seröz asinar hücreler: Piramidal biçimli hücreler ve yuvarlak nukleus Protein (enzim) sentezleyen hücreler Bazal sitoplazmada GER () Bazofilik bazal sitoplazma Apikal sitoplazmada zimojenik granüller () Asidofilik apikal sitoplazma Zimojenik granüllerde; inaktif sindirim enzimleri Supranuklear Golgi Kompleksi

Slide 56: 

Asinar hücreler sürekli bazal lamina üzerine oturur. Asinar hücreleri çevreleyen miyoepitelyal h.ler yok Hücreler apikal bağlantı kompleksileri ile (z. Ocludens ve z. adherens) ve bazolateral plazma membranlarında yerleşik desmosomlar birbirlerine tutunurlar.

Slide 59: 

Seröz asinuslar Seröz asinuslar Langerhans adacığı

Slide 62: 

ENTEROSİT ENTEROKİNAZ aktivasyonu(mikrovilusların glikokaliks tabakasında yerleşik) TRİPSİNOJEN TRİPSİN (inaktif) (aktif) Enzimler ince bağırsak lümenine eriştikten sonra aktive olurlar. Proteinlerin hidrolizi Diğer inaktif enzimlerin konversiyonu

Slide 63: 

2. Sentroasinar Hücreler İnterkalar duktusların başlangıç bölümlerinin asinus lümenlerine penetre olmasına bağlı olarak asinusların lümenlerinde görülen hücreler (İnterkalar duktusları döşeyen epitelyal hücreler) Soluk boyalı sitoplazma

Slide 65: 

Sıkı bağlantı kompleksleri ile biribirlerine bağlanırlar. Sitoplazma organel yönünden fakirdir. Hücre yüzeyinde bir kaç kısa mikrovillus bulunur.

PANKREASIN DUKTUSLARI : 

PANKREASIN DUKTUSLARI 1. İnterkalar duktuslar Kısadır vemerkezi yerleşimli oval nukleusu olan kübik hücreler ile döşeli Pankreatik sekresyona bikarbonat ve su eklerler. 2. Çizgili duktus Ø 3. İntralobuler duktus ağı Alçak silindirik epitel Enteroendokrin h.ler ve Goblet hücreler (ara sıra) Miyoepitelyal hücre yok. 4. İnterlobuler duktuslarAna pankreatik kanala açılan alçak boylu silndirik epitel ile döşeli kanallar.

Eksokrin Pankreas Sekresyonunun Kontrolü : 

Eksokrin Pankreas Sekresyonunun Kontrolü Hormonal Kontrol (Sekretin ve Kolesistokinin) [ince bağırsağın enteroendokrin hüc.lerinden] Asidik mide içeriğinin duedonuma girişi  SEKRETİN SALINIMI  İnterkalar duktus h.lerinin uyarılması  Bikarbonattan zengin, enzim az/Ø, sulu sekresyon  Kimusun asit pH’sının nötralizasyonu (Pankreatik enzim aktivitesi için nötral pH gerekli)

Slide 68: 

Asinar Hücreler   KOLESİSTOKİNİN  Proenzim salgılanması Kolesistokinin ve sekretin etkisi  Enzimden zengin, alkali sekresyon Otonomik innervasyon Sempatik  pankreatik kan akımı Parasempatik  asinar ve sentroasinar h. lerin aktivasyonu

PANKREAS İLE GL. PAROTİS AYIRIMI : 

PANKREAS İLE GL. PAROTİS AYIRIMI

KAYNAKLAR : 

KAYNAKLAR Kierszenbaum AL. Histology and Cell Biology. St. Louis: Mosby; 2002. Gardner LP and Hiatt JL. Color Textbook of Histology. 3rd edition. Philadelphia: W.B. Saunders Company; 2005. Ross MH , PawlinaW. Histology. 4th edition. Lippincott Baltimore: LWW; 2006. Ş. Paker. Histoloji. Bursa: Uludağ Üniversitesi Basımevi; 1990. Junqueira LC, CarneiroJ. Basic Histology. McGraw-Hill Companies; 2003. Fawcett DW: A Textbook of Histology.Twelfth edition. NY: Chapman & Hall; 1994. Young B, Heath JW. Weather’s Functional Histology, a text and colour atlas. 4th edition. Tottenham: Churchill Livingstone; 2000. Mills SE. Histology for Pathologist. 3rd edition. LWW; 2007.

authorStream Live Help