C5

CHÖÔNG 5 : CHÍNH SAÙCH TIEÀN TEÄ : 

1 CHÖÔNG 5 : CHÍNH SAÙCH TIEÀN TEÄ Ts. Traàn Nguyeãn Ngoïc Anh Thö 2006

Muïc tieâu cuûa chöông : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 2 Muïc tieâu cuûa chöông Tìm hieåu veà thò tröôøng tieàn teä. Tìm hieåu chính saùch tieàn teä maø chính phuû söû duïng ñeå ñieàu tieát kinh teá vó moâ. Hieåu ñöôïc taùc ñoäng cuûa chính saùch tieàn teä ñoái vôùi neàn kinh teá.

Caùc vaán ñeà chính cuûa chöông : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 3 Caùc vaán ñeà chính cuûa chöông 1. Cung tieàn teä 2. Caàu tieàn teä 3. Caân baèng treân thò tröôøng tieàn teä 4. Chính saùch tieàn teä

Taøi lieäu tham khaûo : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 4 Taøi lieäu tham khaûo Taøi lieäu chính : Traàn Ng Ngoïc Anh Thö vaø Phan Nöõ Thanh Thuûy, Kinh Teá Vó Moâ, chöông 5

Taøi lieäu tham khaûo : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 5 Taøi lieäu tham khaûo Caùc taøi lieäu khaùc: David Begg vaø N.D., Kinh teá hoïc, taäp hai, chöông 23 vaø 24. Paul Samuelson, Kinh teá hoïc, taäp moät, phaàn ba, 14, 15 vaø 16. Döông Taán Dieäp, Kinh teá hoïc vó moâ , chöông 3 vaø chöông 5 . Traàn Vaên Huøng vaø caùc ñoàng nghieäp, Kinh teá hoïc vó moâ – Ñaïi cöông vaø naâng cao, chöông 3 vaø chöông 6,. . .

 Khaùi quaùt veà tieàn teä vaø ngaân haøng : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 6  Khaùi quaùt veà tieàn teä vaø ngaân haøng Khaùi quaùt veà tieàn Khaùi quaùt veà ngaân haøng

Khaùi quaùt veà tieàn : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 7 Khaùi quaùt veà tieàn Khaùi nieäm : Tieàn laø phöông tieän thanh toaùn ñöôïc chaáp nhaän chung vaø ñöôïc duøng baát kyø luùc naøo, ñeå thanh toaùn baát kyø moät khoaûn laø bao nhieâu, cho baát kyø ai .

Khaùi quaùt veà tieàn : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 8 Khaùi quaùt veà tieàn Chöùc naêng cuûa tieàn: thöôùc ño giaù trò phöông tieän trao ñoåi phöông tieän thanh toaùn phöông tieän caát tröõ

Khaùi quaùt veà Ngaân haøng : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 9 Khaùi quaùt veà Ngaân haøng Heä thoáng ngaân haøng hieän ñaïi : 2 caáp, goàm: 1. Ngaân haøng trung öông 2. Caùc ngaân haøng thöông maïi

Chöùc naêng cô baûn cuûa Ngaân haøng trung öông : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 10 Chöùc naêng cô baûn cuûa Ngaân haøng trung öông 3 chöùc naêng: 1. Laø ngaân haøng phaùt haønh tieàn. 2. Laø ngaân haøng giaùm ñoác caùc ngaân haøng thöông maïi vaø thay maët chính phuû thöïc hieän chính saùch tieàn teä. 3. Laø ngaân haøng cho vay cuoái cuøng.

Chöùc naêng cô baûn cuûa ngaân haøng thöông maïi : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 11 Chöùc naêng cô baûn cuûa ngaân haøng thöông maïi 3 chöùc naêng cô baûn: Laø ngaân haøng kinh doanh tieàn. Laø ngaân haøng giöõ tieàn. Laø ngaân haøng taïo ra tieàn vaø phaù huûy tieàn.

I. CUNG TIEÀN TEÄ (SM) : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 12 I. CUNG TIEÀN TEÄ (SM) 1. Ñònh nghóa 2. Cô soá tieàn vaø thöøa soá tieàn 3. Vai troø cuûa Ngaân haøng ñoái vôùi M1

I.1. ÑÒNH NGHÓA CUNG TIEÀN TEÄ (SM) : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 13 I.1. ÑÒNH NGHÓA CUNG TIEÀN TEÄ (SM) Laø giaù trò cuûa toaøn boä quyõ tieàn hieän coù trong löu haønh goàm caùc thaønh phaàn : - M1: tieàn giao dòch ngay - M2 , M3

I.2. Cô soá tieàn vaø thöøa soá tieàn : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 14 I.2. Cô soá tieàn vaø thöøa soá tieàn Tyû leä döï tröõ cuûa caùc ngaân haøng trung gian (r) : Laø tyû leä ñöôïc trích ra treân löôïng tieàn gôûi vaøo caùc ngaân haøng trung gian ñeå hình thaønh quyõ döï tröõ trong heä thoáng ngaân haøng. r = R / D  R = r D r = rr + re

I.2. Cô soá tieàn vaø thöøa soá tieàn : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 15 I.2. Cô soá tieàn vaø thöøa soá tieàn Nhö vaäy: D = R + MB MB (Money for business) : löôïng tieàn kinh doanh cuûa NHTM  NHTM muoán taêng hay giaûm MB? MB = D – R = D-rD = D ( 1-r)

Tyû leä döï tröõ theo yeâu caàu r : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 16 Tyû leä döï tröõ theo yeâu caàu r Laø tyû leä döï tröõ ñöôïc trích theo quy ñònh cuûa NHTW (C.B) ñeå phoøng ruûi ro. Rr = rr * D Rr (Required Reserves) : quyõ döï tröõ baét buoäc. D (Deposit): löôïng tieàn gôûi vaøo NHTM.

Tyû leä döï tröõ vöôït troäi : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 17 Tyû leä döï tröõ vöôït troäi Laø tyû leä döï tröõ ñöôïc NHTM trích ñeå chi traû cho khaùch haøng. Re = re * D Re (Excess Reserves) : quyõ döï tröõ vöôït troäi.

Khaû naêng taïo ra tieàn cuûa caùc NHTM : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 18 Khaû naêng taïo ra tieàn cuûa caùc NHTM Ngaân haøng trung gian (NHTG) : “taïo ra tieàn” nhôø chöùc naêng cho vay. Oâng A: 1tæ gôûi NHX: 1 tæ (R: 100 tr, D: 900 tr). NHX cho Oâng B vay 900 tr ñeå traû tieàn haøng cho Oâng C. Oâng C nhaän döôùi daïng tieàn maët.

Khaû naêng taïo ra tieàn cuûa caùc NHTM : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 19 Khaû naêng taïo ra tieàn cuûa caùc NHTM Caâu hoûi : 1. Töø 1 tæ ban ñaàu do NHTW phaùt haønh, baây giôø toång löôïng tieàn maët coù trong toaøn neàn kinh teá laø bao nhieâu? H = . . . . . . . .? 2. Töø 1 tæ ban ñaàu do NHTW phaùt haønh, baây giôø toång löôïng tieàn coù theå giao dòch ñöôïc trong toaøn neàn kinh teá laø bao nhieâu? M = . . . . . . . . ?

I.2. c. Caùc quan ñieåm phaùt haønh tieàn : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 20 I.2. c. Caùc quan ñieåm phaùt haønh tieàn Quan ñieåm coå ñieån: Giaù trò löôïng tieàn phaùt haønh = Giaù trò quyù kim döï tröõ Quan ñieåm hieän ñaïi: M. Friedman MV = PY  M = P.Y/ V Nhöng, giaù trò löôïng tieàn phaùt haønh coøn phuï thuoäc vaøo soá nhaân tieàn.

: 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 21 Soá nhaân tieàn (hay thöøa soá tieàn KM): laø heä soá phaûn aùnh khoái löôïng tieàn (quyõ tieàn) ñöôïc taïo ra töø 1 ñôn vò cô soá tieàn. Cô soá tieàn (hay quyõ tieàn maët H): laø toaøn boä löôïng tieàn do Ngaân haøng Trung öông phaùt haønh. I.2.c. Caùc quan ñieåm phaùt haønh tieàn

I.2. c. Caùc quan ñieåm phaùt haønh tieàn : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 22 I.2. c. Caùc quan ñieåm phaùt haønh tieàn Quyõ tieàn = Thöøa soá tieàn x Cô soá tieàn M = KM . H  KM = M / H Maø M = PY/V Vaäy : KM ?

Slide 23: 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 23 D (Deposit) : löôïng tieàn gôûi khoâng kyø haïn C (Cash) : löôïng tieàn maët ngoaøi Ngaân haøng R (Reserves): löôïng tieàn döï tröõ ( R = r.D ) r (Reserve ratio) : tæ leä döï tröõ ( C = c.D ) c (Cash - deposit ratio): tæ leä giöõa tieàn maët ngoaøi Ngaân haøng vaø tieàn gôûi khoâng kyø haïn vaøo Ngaân haøng. Vaäy : M = C + D = cD + D = D ( c + 1) H = C + R = cD + rD = D ( c + r)

I.2. c. Caùc quan ñieåm phaùt haønh tieàn : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 24 I.2. c. Caùc quan ñieåm phaùt haønh tieàn KM = M/H  KM = (c+1)/ (c+r) Maø 0 < r < 1 vaø c > 0 neân KM > 1 (do NHTG “taïo ra tieàn” nhôø coù chöùc naêng kinh doanh tieàn)

Ñoà thò cuûa cung tieàn SM : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 25 Ñoà thò cuûa cung tieàn SM i

II . CAÀU TIEÀN TEÄ (DM hay L) : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 26 II . CAÀU TIEÀN TEÄ (DM hay L) 1.Khaùi nieäm 2. Nguyeân nhaân cuûa vieäc giöõ tieàn 3. Caùc yeáu toá taùc ñoäng

II . CAÀU TIEÀN TEÄ (DM hay L) : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 27 II . CAÀU TIEÀN TEÄ (DM hay L) Khaùi nieäm : Caàu tieàn teä laø löôïng tieàn maø daân chuùng, caùc doanh nghieäp, caùc cô quan nhaø nöôùc … caàn giöõ ñeå chi tieâu.

II . CAÀU TIEÀN TEÄ (DM hay L) : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 28 II . CAÀU TIEÀN TEÄ (DM hay L) Nguyeân nhaân cuûa vieäc giöõ tieàn : - Do caàn chi traû (Dt) - Do caàn döï phoøng (Dp) - Do caàn ñaàu cô (Ds) DM = Dt + Dp + Ds

II . CAÀU TIEÀN TEÄ (DM hay L) : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 29 II . CAÀU TIEÀN TEÄ (DM hay L) Tính thanh khoaûn cuûa tieàn? Tieàn laø taøi saûn coù tính thanh khoaûn cao nhaát.  Chi phí cô hoäi cuûa vieäc giöõ tieàn: laø khoaûn tieàn laõi (lôïi töùc) bò maát ñi neáu giöõ tieàn chöù khoâng phaûi chöùng khoaùn.

Caùc yeáu toá taùc ñoäng ñeán caàu tieàn : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 30 Caùc yeáu toá taùc ñoäng ñeán caàu tieàn Thu nhaäp : Y taêng  DM ? Möùc giaù: P taêng  DM ? Laõi suaát: i taêng  DM ?

Ñoà thò caàu tieàn theo laõi suaát i : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 31 Ñoà thò caàu tieàn theo laõi suaát i DM = D0 + Dmi . i

Söï caân baèng cuûa thò tröôøng tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 32 Söï caân baèng cuûa thò tröôøng tieàn teä Ñieàu kieän: SM = DM  M = D0 + Dmi . i

Söï caân baèng cuûa thò tröôøng tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 33 Söï caân baèng cuûa thò tröôøng tieàn teä i  ie? i< ie : thoâng tin baát caân xöùng i > ie : thò tröôøng voán ñoùng baêng vì laõi suaát cao.

Chính saùch tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 34 Chính saùch tieàn teä Caùc coâng cuï chuû yeáu Taùc ñoäng Noäi dung chính saùch

1.Ba coâng cuï chuû yeáu cuûa chính saùch tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 35 1.Ba coâng cuï chuû yeáu cuûa chính saùch tieàn teä Ta ñaõ coù: M= KMH Hay M = (c + 1)/(c + r) H M = (c+1) / (c + r r + r e) H

1.Ba coâng cuï chuû yeáu cuûa chính saùch tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 36 1.Ba coâng cuï chuû yeáu cuûa chính saùch tieàn teä Coâng cuï 1: Yeâu caàu veà tyû leä döï tröõ baét buoäc rr Coâng cuï 2: Quy ñònh tyû suaát chieát khaáu iD Coâng cuï 3: Nghieäp vuï thò tröôøng töï do

Coâng cuï 1: Yeâu caàu veà tyû leä döï tröõ baét buoäc rr : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 37 Coâng cuï 1: Yeâu caàu veà tyû leä döï tröõ baét buoäc rr Neáu muoán taêng M  NHTW caàn giaûm rr Vaø ngöôïc laïi

Coâng cuï 2: Quy ñònh tyû suaát chieát khaáu iD : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 38 Coâng cuï 2: Quy ñònh tyû suaát chieát khaáu iD Tyû suaát chieát khaáu laø laõi suaát cuûa NHTW tính vôùi caùc NHTG khi NHTW thöïc hieän nghieäp vuï chieát khaáu hoaëc taùi chieát khaáu vôùi NHTG.

Coâng cuï 2: Quy ñònh tyû suaát chieát khaáu iD : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 39 Coâng cuï 2: Quy ñònh tyû suaát chieát khaáu iD Neáu NHTW taêng iD  caùc NHTM taêng re  M giaûm vaø ngöôïc laïi. Vaäy, neáu NHTW muoán taêng M  NHTW caàn giaûm iD vaø ngöôïc laïi.

Coâng cuï 3: Nghieäp vuï thò tröôøng töï do : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 40 Coâng cuï 3: Nghieäp vuï thò tröôøng töï do NVTTTD laø vieäc NHTW thay ñoåi cô soá tieàn baèng caùch mua vaøo hoaëc baùn ra caùc chöùng khoaùn coù giaù treân thò tröôøng töï do. Neáu muoán taêng M  mua/ baùn chöùng khoaùn?

Toùm taét: : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 41 Toùm taét: Neáu NHTW muoán taêng M, coù theå: giaûm rr hoaëc giaûm iD hoaëc mua chöùng khoaùn ñeå taêng H NHTW thöïc hieän chính saùch môû roäng tieàn teä . Vaø ngöôïc laïi.

2. Taùc ñoäng cuûa chính saùch tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 42 2. Taùc ñoäng cuûa chính saùch tieàn teä Môû roäng tieàn teä : M i I  AD  Y Thu heïp tieàn teä : M i I  AD  Y

3. Chính saùch tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 43 3. Chính saùch tieàn teä Khaùi nieäm: Chính saùch tieàn teä laø nhöõng quyeát ñònh cuûa chính phuû nhaèm taùc ñoäng ñeán löôïng cung öùng tieàn vaø laõi suaát.

3. Chính saùch tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 44 3. Chính saùch tieàn teä Muïc tieâu: Chính saùch tieàn teä nhaèm ñieàu tieát vó moâ, oån ñònh hoaù neàn kinh teá ôû möùc saûn löôïng tieàm naêng Yp.

3.Chính saùch tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 45 3.Chính saùch tieàn teä Cô sôû xaùc ñònh chính saùch: NHTW seõ caên cöù vaøo saûn löôïng thöïc teá Yt, hoaëc saûn löôïng caân baèng YE so vôùi saûn löôïng tieàm naêng Yp

3.Chính saùch tieàn teä : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 46 3.Chính saùch tieàn teä Chính saùch môû roäng tieàn teä: Khi Yt/e < Yp  caàn M vì: M i I  AD  Y Chính saùch thu heïp tieàn teä : Khi Yt/e > Yp  caàn M vì : M i I  AD  Y

Ñònh löôïng : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 47 Ñònh löôïng Giaû söû: Y t/e < Yp  caàn Y : Y =Yp – Yt/e  Caàn AD: ADo = Y/k  caàn I : I = ADo = Y/k  caàn i: i = I/ Imi  caàn M: M?

Ñònh löôïng : 

Kinh Teá Vó Moâ PhD Thö Hoaøng 48 Ñònh löôïng