B�BREK FONKS�YON TESTLER�

IDRAR BIYOKIMYASI VE BÖBREK FONKSIYON TESTLERI : 

IDRAR BIYOKIMYASI VE BÖBREK FONKSIYON TESTLERI

Idrar örnekleri : 

Idrar örnekleri Sabah idrari Postprandial idrar 24 saatlik idrar Gündüz idrari Gece idrari

Rutin idrar analizi : 

Rutin idrar analizi Makroskopik analiz Fiziksel özelliklerinin incelenmesi Kimyasal analiz Mikroskopik analiz Idrar sedimentinin incelenmesi

Idrarin önemli fiziksel özellikleri : 

Idrarin önemli fiziksel özellikleri renk miktar (volüm) görünüm veya transparan özelligi koku kivam dansite reaksiyon veya pH

Idrarin rengi : 

Idrarin rengi amber sarisi Çok açik sari, yesilimsi sari veya renksiz Sari Çay rengi Yesil Kirmizi Pembe-kahverengi Siyah Süt görünümü

Idrar volümü : 

Idrar volümü 24 saatte 1000-1800 mL anüri oligüri poliüri pollaküri ? dizüri ?

Idrarin transparan özelligi (görünümü) : 

Idrarin transparan özelligi (görünümü) berrak bulanik üratlardan fosfatlardan ya da karbonatlardan oksalatlardan lökosit gibi iltihap cisimciklerinden bakterilerden

Idrarin kokusu : 

Idrarin kokusu kendine has kokusuz meyve kokusu kötü bir koku terli ayak kokusu Akça agaç surubu veya karamela kokusu fare kokusu

Idrarin kivami : 

Idrarin kivami akici

Idrarin dansitesi : 

Idrarin dansitesi 1015-1025 1002’ye kadar düsebilir veya 1040’a kadar yükselebilir

Idrar pH’i : 

Idrar pH’i 6,2 civarinda 4,8’e kadar inebilir veya 8,2’ye kadar çikabilir

Idrar sedimenti : 

Idrar sedimenti 1500-2000 devir/dakikalik santrifüjde 3-5 dakika santrifüj önce mikroskopun küçük objektifi (10X) ile sekilli elemanlarin bol oldugu yerler büyük objektif (40X) ile eritrositler, lökositler, epitel hücreleri, silendirler, kristaller, bakteri, mantar ve parazit hücreleri arastirilir ve incelenir

Idrar sedimentinde eritrositler : 

Idrar sedimentinde eritrositler hematüri

Idrar sedimentinde lökositler : 

Idrar sedimentinde lökositler piyüri

Idrar sedimentinde epitel hücreleri : 

Idrar sedimentinde epitel hücreleri Yassi epitel hücreleri Böbrek epiteli hücreleri

Idrar sedimentinde silendirler : 

Idrar sedimentinde silendirler Hiyalin silendirler Granüler silendirler Epiteliyal silendirler Lökosit silendirleri Eritrosit silendirleri Mum silendirler Dev silendirler Yag silendirleri

Idrar sedimentinde kristaller : 

Idrar sedimentinde kristaller Asit idrarda görülebilen kristaller Hafif asit, nötral veya hafif alkalik idrarda görülebilen kristaller Nötral veya alkalik idrarda görülebilen kristaller Alkalik idrarda görülebilen kristaller

Asit idrarda görülebilen kristaller : 

Asit idrarda görülebilen kristaller Amorf ürat Ürik asit kristalleri kalsiyum oksalat kristalleri sistin kristalleri lösin kristalleri tirozin kristalleri

Hafif asit, nötral veya hafif alkalik idrarda görülebilen kristaller : 

Hafif asit, nötral veya hafif alkalik idrarda görülebilen kristaller Kalsiyum oksalat kristalleri Tersiyer kalsiyum fosfat kristalleri sulfonamidler

Nötral veya alkalik idrarda görülebilen kristaller : 

Nötral veya alkalik idrarda görülebilen kristaller Magnezyum fosfat kristalleri Kalsiyum karbonat kristalleri

Alkalik idrarda görülebilen kristaller : 

Alkalik idrarda görülebilen kristaller Amorf fosfat Tripel fosfat (amonyum magnezyum fosfat) tersiyer kalsiyum fosfat kristalleri amonyum ürat

Idrar sedimentinde bakteri, mantar ve parazit hücreleri : 

Idrar sedimentinde bakteri, mantar ve parazit hücreleri

Idrarin kimyasal analizi : 

Idrarin kimyasal analizi glukoz aranmasi protein (albümin) aranmasi bilirubin aranmasi ürobilinojen aranmasi keton cismi aranmasi hemoglobin (kan) aranmasi nitrit aranmasi

Idrarda glukoz : 

Idrarda glukoz glukozüri kan glukoz düzeyi böbrek esigi olan %160-180 mg’i astiginda Hiperglisemi olmadan Hiperglisemi ile birlikte

Idrarda protein : 

Idrarda protein proteinüri veya albüminüri Fonksiyonel albüminüriler Asiri kassal faaliyet, uzun süre soguga maruz kalma, premenstrüel dönem, gebelik Organik albüminüriler prerenal albüminüri renal albüminüri postrenal albüminüri

Idrarda bilirubin : 

Idrarda bilirubin

Idrarda ürobilinojen : 

Idrarda ürobilinojen Artis ?

Idrarda keton cismi : 

Idrarda keton cismi ketonüri ?

Idrarda kan : 

Idrarda kan Hemoglobinüri ? hematüri

Idrarda nitrit : 

Idrarda nitrit Gram negatif bakteri ?

Böbreklerin islevleri (fonksiyonlari) : 

Böbreklerin islevleri (fonksiyonlari) Düzenleyici islevler Endokrin islevler Metabolik islevler Ekskretuvar islevler

Böbreklerin endokrin islevleri : 

Böbreklerin endokrin islevleri 1) PGA2 , PGE2 , PGF2 olusumu ile vazodilatasyon ve kan basincini düsürücü etki. 2) Renin-anjiotensin-aldosteron sistemi ile kan basincini yükseltici etki. 3) Eritropoietin ile eritropoezin uyarilmasi. 4) Insülin, glukagon ve aldosteronun yikilimi. 5) 1,25-dihidroksikolekalsiferol (aktif vitamin D3) olusumu

Böbreklerin metabolik islevleri : 

Böbreklerin metabolik islevleri glutaminden amonyak olusturulmasi gliserol, fruktoz, amino asitlerin karbon iskeletlerinden glukoz olusturulmasi (glukoneojenez)

Böbreklerin ekskretuvar islevleri : 

Böbreklerin ekskretuvar islevleri istenmeyen metabolik son ürünler ve diyet ile alinan fazlalik inorganik maddelerin idrar içinde atilimi

Slide 35: 

Böbreklerde ekskretuvar islev için fonksiyonel ünite nefrondur. Yapilan hesaplara göre her bir böbrekte 1-1,5 milyon kadar nefron bulunmaktadir

Slide 36: 

Nefron; glomerul, proksimal tübül, henle kulbu, distal tübül ve toplayici kanaldan olusur. Toplayici kanallar birleserek renal kaliksleri meydana getirir.

Slide 37: 

nefronda glomerüler filtrasyon, tübüler sekresyon ve tübüler geri emilim olaylari sonucunda idrar olusur.

Slide 38: 

Glomerüler filtrasyon, plazmanin filtrasyon membranindan ultrafiltrasyonla süzülerek Bowman kapsülü araligina geçmesidir. 180-200 L/gün plazma ultrafiltrati olusur.

Slide 39: 

Tübüler geri emilim ve sekresyon, proksimal tüpler, Henle kulpu, distal tüpler ve kollektör kanallarin fonksiyonudur

Slide 40: 

inülin, mannitol, sakkaroz, sodyum hiposülfid, sodyum ferrisiyanür gibi idrarla atilan bazi maddeler sadece glomerüler filtrasyona ugrayip tübüler geri emilim ve tübüler sekresyona ugramazlar. Böyle maddeler esiksiz maddeler olarak tanimlanirlar.

Slide 41: 

üre gibi idrarla atilan bazi maddeler glomerüler filtrasyona ve tübüler geri emilime ugrarlar.

Slide 42: 

kreatinin gibi idrarla atilan bazi maddeler glomerüler filtrasyona ve tübüler sekresyona ugrarlar

Böbrek patolojilerinin belirlenmesi için yapilan testler : 

Böbrek patolojilerinin belirlenmesi için yapilan testler Glomerüler filtrasyon fonksiyonu ile ilgili testler Proksimal tüp aktivitesi ile ilgili testler Renal ekskresyonu ölçen testler Renal kan akimini ölçen testler Böbrek patolojilerini belirlemede kan analizleri Böbrek patolojilerini belirlemede idrar analizleri

Glomerüler filtrasyon fonksiyonu ile ilgili testler : 

Glomerüler filtrasyon fonksiyonu ile ilgili testler Böbrek fonksiyonel kapasitesinin en sensitif ve spesifik ölçüsü Glomerüler Filtrasyon Hizi (GFR) dir. GFR, fonksiyonel nefron sayisinin göstergesi olarak düsünülebilir. GFR, her iki böbrekte bir dakikada olusan glomerüler filtrat miktaridir ki normal bir sahista 125 ml/dk kadardir.

Slide 45: 

GFR ölçümü için kullanilan yöntemlerin çogu, endojen veya eksojen maddelerin böbrekler tarafindan temizlenme kabiliyetlerini kapsar. Böbreklerin birim zamanda bir maddeden tamamen temizledigi plazma volumü o maddenin renal klerensi olarak tarif edilir. Bir maddenin renal klerensi formülle hesaplanir.

Slide 46: 

Sadece glomerüller tarafindan filtre edilen maddenin klerensi, GFR ölçümünde kullanilabilir. GFR ölçümünde kullanilacak ideal madde; -Fizyolojik olarak inert olmali Böbrek fonksiyonlarini etkilememeli Glomerüllerden serbestçe filtre olabilmeli Tübüllerden geri emilmemeli veya sekrete edilmemeli Böbrekte metabolize olmamali depo edilmemeli veya sentez edilmemeli Plazma proteinlerine baglanmamali -Plazma konsantrasyonu sabit olmalidir

Ekzojen inülin klerensi : 

Ekzojen inülin klerensi Inülinin renal tübüler reabsorbsiyon veya sekresyonu olmamasi ve tamamen glomerüler filtrasyon ile atilmasi nedeniyle GFR ölçümü için ideal olarak kabul edilir 125 mL/dakika kadardir

Slide 49: 

-Inülinin enjekte edilebilir formunun elde edilmesinin ve kullaniminin zor olmasi -Zaman alici olmasi, kan ve idrar örneklerinde miktarlarinin saptanmasindaki güçlükler -Mesaneye katater takilmasinin gerekliligi ve diger yöntemlere göre daha fazla sayi ve siklikta idrar ve plazma örneklerinin alinmasinin gerekliligi Inülin klerensinin dezavantajlaridir.

Kreatinin klerensi : 

Kreatinin klerensi 24 saatlik idrar toplanarak saptanan kreatinin klerensi, renal fonksiyonun saptanmasi için halen en yaygin kullanilan yöntemdir. Kreatinin klerensinin normal degerleri; kadinda 95±20 ml/dk, erkekte 120±25 ml/dk’dir

Slide 51: 

Kreatinin filtrasyon markiri olarak en önemli dezavantaji, tübüler sekresyona ugramasidir. Eger tübüler sekresyon ihmal edilirse, asagidaki denklem ortaya çikar.

Slide 52: 

Kreatinin klerens protokolü: -1-2 ml/min veya daha yüksek bir idrar akim hizi saglamak için hastanin en az 600 ml ekstra su almasi saglanmalidir. -Test günü çay, kahve ve ilaç alimi kisitlanmali -Asiri etli yiyecekler alinmamali -Testten önce ve test sirasinda egzersiz yapilmamali -24 saatlik idrar toplama süresine uyulmali -idrar toplama periyodunun ortasinda kan alinmasi tavsiye edilir. -Idrarin toplam hacmi ölçülür -Plazma ve idrar kreatinin konsantrasyonu ölçülür. -kreatinin klerensi klasik formüle göre hesaplanir

Üre klerensi : 

Üre klerensi GFR’nin %40-70’ini yansitir Idrar akisi dakikada 2 mL’den fazla ise maksimal üre klerensi hesaplanir. Bu durumda glomerüler filtrattaki ürenin az bir kismi (%40) tübülüsler tarafindan geri emilir. normal degeri 46-99 mL/dakika (75 mL/dakika)

Slide 54: 

Idrar akisi azaldikça ürenin tübülüslerden geri emilimi artar. Idrar akisi dakikada 2 mL veya daha az ise standart üre klerensi hesaplanir normal degeri 40-60 mL/dakika (54 mL/dakika)

HAZIRLAYAN: SONER TUNCER : 

HAZIRLAYAN: SONER TUNCER