معماری جهان

معماری جهان معابد روم باستان ایاصوفیه-کاریه-پانتئون: 

معماری جهان معابد روم باستان ایاصوفیه-کاریه-پانتئون سعیده دریاکناری

معابد امپراطوری رم: 

معابد امپراطوری رم پروژه آشنایی با معماری جهان عنوان پروژه : معابد امپراطوری رم استاد راهنما:آقای دکتر زنده دل دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین ترم تحصیلی:بهار 1389 گردآورنده: سعیده دریاکناری

به نام یگانه معمار هستی: 

به نام یگانه معمار هستی زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست هر کسی نغمه خود خواند و از صحنه رود صحنه پیوسته به جاست خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد

مسجد ایا صوفیه : 

مسجد ایا صوفیه

ایا صوفیه: 

ایا صوفیه

ایا صوفیه: 

ایا صوفیه ایا صوفیه در میدان سلطان احمد و روبروی مسجد کبود واقع شده است . این‌ بنا نخست‌ «مِگاله‌ اِکلسیا» - کلیسای‌ بزرگ‌ - نام‌ گرفت‌، ولى‌ بعدها به‌ «ثئاسوفیا» یعنى‌ «حکمت‌ مقدس‌» تغییر نام‌ یافت‌، اما تا سده‌ی 5 میلادی،‌ مردم‌ به‌ آن‌ «سوفیا» مى‌گفتند. رفته‌رفته‌ این‌ کلیسا به‌ سانتاسوفیا و یا سانکتا سوفیا شهرت‌ پیدا کرد که‌ به‌ همان‌ معنى‌ حکمت‌ مقدس‌ است‌ و یونانی‌ها آن‌ را «هاگیا سوفیا» یا «آگیا سوفیا» مى‌نامیدند. پس‌ از فتح‌ استانبول‌، ترک‌ها با تغییر اندکى‌ نام‌ این‌ کلیسا را «ایاصوفیه»‌ خواندند

دوره اول: ایاصوفیه قبل از فتح‌ استانبول‌ : 

دوره اول: ایاصوفیه قبل از فتح‌ استانبول‌ نخستین‌ بنای‌ ایاصوفیه‌ را به‌ امپراتور کنستانتین‌ اول‌ (337م‌) نسبت‌ مى‌دهند ولى‌ در آثار مورخان‌ نزدیک‌ به‌ عصر این‌ امپراتور، به‌ چنین‌ موضوعى‌ اشاره‌ نشده‌ است‌ و بررسی‌های‌ اخیر نشان‌ مى‌دهد که‌ کلیسای‌ ایاصوفیه‌ از طرف‌ کنستانتین‌ دوم‌ (361م‌) به‌ افتخار پیروزی‌ پدرش کنستانتین‌ اول بر لیکینیوس‌ احداث‌ شده‌، و در 15 فوریه 360 برای‌ عبادت‌ عموم‌ افتتاح‌ گردیده. در 20 ژوئن‌ 404 آشوب‌ بزرگى‌ در قسطنطنیه‌ پدید آمد و بخشى‌ از ایاصوفیه‌ در حریق‌ سوخت. در نتیجه بنای ایاصوفیه مجددا به دست حکومت بعدی، ساخته و در سال 415 میلادی دوباره افتتاح شد. ولی باز این کلیسا در حریق‌ دیگری‌ که‌ در شب‌ 13 ژانویه 532 پدید آمد به ‌دنبال یک شورش علیه دولت آتش گرفت. حدود 6 هفته‌ پس‌ از حریق‌، امپراتور یوستى‌ نیانوس‌ تصمیم‌ گرفت‌ کلیسایى‌ به‌ مراتب‌ بزرگ‌تر و باشکوه‌تر بر ویرانه‌های‌ کلیسای‌ قبلى‌ بنا کند و به‌ همین‌ سبب‌، از معماران‌ مشهور عصر خود، آنتمیوس‌ ترالسى‌ و ایسیدُروس‌ ملطى‌ خواست‌ کلیسای‌ جدید را طوری‌ بسازند که‌ در برابر آتش‌سوزی‌ و زمین‌لرزه‌ مقاوم‌ باشد. کار تعمیر در 23 فوریه 532 آغاز شد. به‌ فرمان‌ امپراتور با ارزش‌ترین‌ مصالح‌ ساختمانى‌ را از نواحى‌ مختلف‌ تهیه‌ کردند. سرانجام‌، در 27 دسامبر 537 با کار 10 هزار کارگر در طول 5 سال و تحت نظر 100 استادکار، کلیسای‌ جدید ایاصوفیه‌ طى‌ مراسم‌ باشکوهى‌ افتتاح‌ شد. ولی بر اثر زلزله در سال 588، گنبد کلیسا فرو ریخت و بالاخره در سال 563 گنبدش ساخته شد.

دوره اول: ایاصوفیه قبل از فتح‌ استانبول‌: 

دوره اول: ایاصوفیه قبل از فتح‌ استانبول‌ قابل ذکر است امپراتوران‌ بیزانس‌ در این‌ کلیسا مراسم‌ تاج‌گذاری‌ برپا مى‌کرده‌اند و به‌ سبب‌ احترامى‌ که‌ داشت‌، پناهگاه‌ مجرمان‌ نیز به‌ شمار مى‌آمده‌ است‌. از این بنا به مدت 916 سال به عنوان کلیسا استفاده می شد.

دوره دوم: ایاصوفیه‌ پس‌ از فتح‌ استانبول : 

دوره دوم: ایاصوفیه‌ پس‌ از فتح‌ استانبول این کلیسا چون در سال 1453 به تصرف ترکان عثمانی در آمد آثار مسیحیت آن را محو کردند و آن را به صورت مسجد در آوردند به مدت 481 سال در دوران عثمانی‌ها فعال بود. (سلطان‌ محمد در همان‌ روز فتح‌ استانبول‌ فرمان‌ تبدیل‌ کلیسای‌ ایاصوفیه‌ را به‌ مسجد صادر کرد.) و سه روز پس‌ از فتح‌ استانبول،‌ ضمن‌ برپا داشتن‌ مراسم‌ نماز جمعه‌ در ایاصوفیه،‌ به‌ امامت‌ آق‌ شمس‌الدین‌، خطبه‌ به‌ نام‌ پادشاه‌ فاتح‌ عثمانى‌ خوانده‌ شد. (در وقف‌نامه‌های‌ فاتح‌ که‌ نسخه‌های‌ مختلف‌ آن‌ تا امروز باقى‌ مانده‌، نام‌ ایاصوفیه‌، «الجامع‌ الکبیر العتیق‌» آمده‌ است‌). این‌ اتفاق‌ در سال‌ 875 هجرى‌ (1453میلادى‌) رخ‌ داد. به دستور سلطان‌ یک‌ گلدسته‌ى‌ چوبى در قسمت‌ جنوبى‌ نیم‌ گنبد غربى‌ و نیز یک‌ محراب‌ در این‌ مسجد ساخته شد‌. بعدها در زمان‌ سلطان‌ سلیمان‌ قانونى‌، به‌ علت‌ نامناسب‌ بودن‌ نقاشی‌ها و تزیینات‌ داخل‌ ایاصوفیه‌، روی‌ آن‌ها را با گچ‌ پوشاندند . در زمان‌ سلطان‌ بایزید دوم‌ دومین‌ مناره ایاصوفیه‌ از آجر ساخته‌ شد. و گنبد بزرگى‌ نیز بر فراز آن‌ ساخته‌ شد .

ایا صوفیه: 

ایا صوفیه .

دوره دوم: ایاصوفیه‌ پس‌ از فتح‌ استانبول: 

دوره دوم: ایاصوفیه‌ پس‌ از فتح‌ استانبول سلطان‌ سلیم‌ دوم‌ یکى‌ از پادشاهان‌ عثمانى‌ است که‌ توجه‌ و علاقه بسیاری‌ به‌ مسجد ایا صوفیه‌ نشان‌ داده. در آغاز سلطنت‌ او، بنای‌ مسجد در نتیجه‌ی عدم‌ توجه‌ وضع‌ نیمه‌ مخروبه‌ ای‌ پیدا کرده‌ بود. وی‌ به‌ معمار س ی نان‌ دستور داد تا خرابی‌ها را تعمیر کند. خانه‌هایى‌ که‌ بنای‌ ایاصوفیه‌ را در محاصره‌ی خود گرفته‌ بودند، تخریب‌ گردید و دیوارها با تعبیه پایه‌ها و شمع‌ها محکم‌ شد و یک‌ مناره آجری‌ جای‌ مناره چوبى‌ را گرفت‌. در اوایل‌ سلطنت‌ سلطان‌ مراد سوم‌ کار تعمیرات‌ و بازسازی‌ ایاصوفیه‌ به‌ پایان‌ رسید و این‌ پادشاه‌ تغییراتى‌ نیز در داخل‌ مسجد ایجاد کرد و به‌ تزیینات‌ داخلى‌ آن‌ افزود. از نیمه‌ی دوم‌ سده‌ی 10ق‌/16م‌ به‌ بعد، در گورستان‌ متصل‌ به‌ آن‌، ساختن‌ مقبره‌هایى‌ برای‌ سلاطین‌ عثمانى‌ آغاز شد

دوره دوم: ایاصوفیه‌ پس‌ از فتح‌ استانبول: 

دوره دوم: ایاصوفیه‌ پس‌ از فتح‌ استانبول در زمان‌ سلطان‌ مراد چهارم‌، آیاتى‌ از قرآن‌ کریم‌ به‌ خط بچاقجى‌‌زاده‌ مصطفى‌ چلبى‌ زینت ‌بخش‌ دیوارهای‌ مسجد ایاصوفیه‌ شد. علاوه‌ بر آن‌، لوحه‌های‌ عظیمى‌ به‌ شکل‌ مربع‌ مستطیل‌ با نام‌ خلفای‌ راشدین‌ که‌ توسط خطاط معروف‌ تکنجى‌ زاده‌ ابراهیم‌ افندی‌ نوشته‌ شده‌ بود، بر بالای‌ دیوارها نصب‌ شد. این‌ لوحه‌ها در زمان‌ سلطان‌ عبدالمجید با الواح‌ مدور بزرگى‌ به‌ خط جلى‌ خطاط قاضى‌ عسکر مصطفى‌ عزت‌ افندی‌، تعویض‌ شد. سلطان‌ محمود اول‌، تعمیرات‌ فراوانى‌ در مسجد ایاصوفیه‌ صورت‌ داد، ولى‌ گفته‌ مى‌شود که‌ روی‌ بقایای‌ موزاییک‌های‌ دوره بیزانس‌ در این‌ تعمیرات‌ با گچ‌ پوشانده‌ شده‌ است. وی‌ علاوه‌ بر تعمیرات‌، یک‌ شادروان‌ (وضوگاه‌) زیبا و چند بنای‌ دیگر در آن‌جا ساخت‌؛ مهم‌ترین‌ آن‌ها کتابخانه‌ی باشکوهى‌ است‌ که‌ از نظر هنر معماری‌ و تزیینى‌ دارای‌ ارزش‌ فراوانى‌ است‌. این‌ کتابخانه‌ 300 هزار جلد کتاب‌ در خود داشته‌ است.

دوره دوم: ایاصوفیه‌ پس‌ از فتح‌ استانبول: 

دوره دوم: ایاصوفیه‌ پس‌ از فتح‌ استانبول قفسه‌های‌ صدف‌‌ نشان‌ و دیوارهای‌ کاشى‌کاری‌ آ ن‌ از شاهکارهای‌ هنری‌ قرن‌ 18م‌ ترکیه‌ شمرده‌ مى‌شود. پس‌ از سلطان‌ مراد چهارم،‌ چندان‌ توجهى‌ به‌ تعمیر و نگهداری‌ مسجد ایاصوفیه‌ نشد. در زمان‌ سلطان‌ عبدالمجید تعمیرات‌ اساسى‌ بنا، در سال‌های ‌ 1847-1849م‌ به‌ سرپرستى‌ معمار اتریشى‌ «فوستاتی» صورت‌ گرفت‌ و بیشتر تزیینات‌ داخلى‌ تجدید و یا تعمیر شد. موزائیک‌های‌ دوران‌ بیزانس‌ را نیز از زیر پوشش‌ گچ‌ بیرون‌ آوردند. سلطان‌ مایل‌ بود که‌ موزائیک‌ها به‌ همان‌ صورت‌ باقى‌ بماند، ولى‌ به‌ علت‌ مخالفت‌هایى‌ که‌ ابراز شد، دستور داد دوباره‌ روی‌ آن‌ها را بپوشانند. پس‌ از پایان‌ تعمیرات‌، مسجد ایاصوفیه‌ بار دیگر در اولین‌ جمعه‌ی ماه‌ رمضان ‌ 1265ق‌/ ژوئیه 1849م‌ طى‌ مراسم‌ با شکوهى‌ بر روی‌ مردم‌ گشوده‌ شد. ایاصوفیه‌ در زلزله شدید 10 ژوئیه 1894 دچار صدمات‌ بسیاری‌ شد؛ از جمله‌ قطعات‌ بزرگى‌ از موزائیک‌های‌ گچ‌ پوش‌، نیم‌‌ گنبدها و سرستونها فرو ریخت‌ و به‌ همین‌ علت‌ مسجد مدتى‌ طولانى‌ بسته‌ ماند.

دوره سوم: پس‌ از تشکیل‌ دولت‌ جمهوری‌ ترکیه : 

دوره سوم: پس‌ از تشکیل‌ دولت‌ جمهوری‌ ترکیه در سال 1926م‌/ 1305ش‌ تعمیرات‌ ضروری‌ در سرسراهای‌ فوقانى‌، گنبد اصلى‌ و یکى‌ از پایه‌ها به‌ عمل‌ آمد. در این‌ میان‌ با پیشنهاد آتاتورک‌ در  1934م‌/1313ش‌ مسجد ایاصوفیه‌ به‌ موزه‌ تبدیل‌ شد و در اول‌ فوریه 1935 به‌ طور رسمى‌ افتتاح‌ گردید. کمى‌ بعد فرش‌های‌ مسجد را جمع‌ کردند و لوحه‌های‌ مدور نام‌ خدا و حضرت‌ رسول‌(ص‌) و خلفای‌ راشدین‌ و امام‌حسن‌ و امام‌حسین‌ (ع‌) را پایین‌ آوردند، تا حالت‌ روحانى‌ این‌ معبد کهن‌ به‌ حال‌ و هوای‌ موزه‌ تبدیل‌ شود؛ ولى‌ هنگامى‌ که‌ مى‌خواستند لوحه‌ها را برای‌ استفاده‌ در دیگر مساجد استانبول‌ از آن‌جا بیرون‌ ببرند، به‌ علت‌ بزرگى‌ بیش‌ از حد، از هیچ‌‌کدام‌ از درهای‌ ایاصوفیه‌ ممکن‌ نشد. ناچار آن‌ها را روی‌ هم‌ چیده‌ و در گوشه‌ای‌ انبار کردند. مدتى‌ بعد، در 1949م‌/1328ش‌ بار دیگر این‌ لوحه‌ها از دیوارهای‌ ایاصوفیه‌ آویخته‌ شد.

دوره سوم: پس‌ از تشکیل‌ دولت‌ جمهوری‌ ترکیه: 

دوره سوم: پس‌ از تشکیل‌ دولت‌ جمهوری‌ ترکیه

ساختار بنا: 

ساختار بنا در بنای‌ ایاصوفیه‌ تدبیر هوشمندانه‌ای‌ برای‌ هماهنگى‌ طاق‌ها و ستون‌ها به‌ کار رفته‌ است‌. 4 ستون‌ عظیم‌ از سنگ‌ خارای‌ مصری‌، شبیه‌ پای‌ فیل‌، 4 طاق‌ بالا را نگاهداشته‌، و گنبد بر روی‌ آن‌ها آرمیده‌ است‌. در ساقه گنبد، حلقه‌ای‌ از 40 پنجره نزدیک‌ به‌ هم‌ قرار گرفته‌، که‌ نور از آن‌ها به‌ درون‌ مى‌تابد. ژرفای‌ گنبد 18 متر و بلندی گنبد 56 متر از سطح زمین است و قطر آن‌ 33 متر است‌ که پشت‌بند آن دو نیم گنبد است. که خود در هر پهلو بر یک تورفتگی ستون‌دار کوچک قرار دارند. در طرفین فضای بسیار بزرگ مرکزی، با گنبدی به بلندی 56 متر از کف دو طبقه، راهه جانبی قرار دارد که بار گنبد را منتقل می‌کند به قوس‌های عظیمی که سینه سردرهایی پر پنجره را در بر گرفته است. ردیف دیگری از پنجره در پائین و دور تا دور گنبد قرار دارد. این‌ بنا مجموعاً 107 ستون‌ و 9 در دارد؛ بزرگ‌ترین‌ آن‌ها در ِ وسطى‌ است‌ با چارچوب‌ برنزی‌ و قاب‌ مرمر که‌ مخصوص‌ ورود امپراتور بود.

ساختار بنا: 

ساختار بنا بنا کلاً از آجر ساخته‌ شده‌، و با مرمر پوشانده‌ شده. دیوارهاى‌ آن‌ با معرق‌‌هاى‌ آجین‌ شده‌ به‌ سنگ‌‌هاى‌ قیمتى‌ تزیین ‌یافته‌ است‌. در تزیینات‌ بناى‌ آن‌، از فلزات‌ گران‌بهاى‌ منتسب‌ به‌ هنر بیزانسى‌ استفاده‌ شده‌ است‌. ستون‌هاى‌ مرمرین‌ این بنا از معبد «آرتمیس‌» و نیز از نقاط‌ مختلف‌ دنیا به‌ آن‌‌جا آورده‌ شده‌ است‌. در حیاط‌ داخلى‌، فواره‌هایى‌ برای وضو قرار دارد. در زوایه‌ى‌ جنوبى‌ مسجد به‌ جاى‌گلدسته‌اى‌ از جنس‌ سنگ‌، گلدسته‌اى‌ آجرین‌ بنا گردیده‌ است‌.

ساختار بنا: 

ساختار بنا موزاییک‌ها و تزیینات‌ داخلى‌ ایاصوفیه‌ نیز از اهمیت‌ بسیاری‌ برخوردار است‌. از تزیینات‌ بى‌نظیر این‌ بنا در منابع‌ قدیمى‌ با ستایش‌ فراوان‌ یاد شده‌ است‌. از زیباترین‌ بخش‌های این بنا‌، تزیینات‌ ایاصوفیه‌ و موزاییک‌های‌ بیزانسى‌ آن‌ است‌. در میان‌ آن‌ها قطعات‌ و تابلوهای‌ ساخته‌ شده‌ از طلا، نقره‌، مرمر و سفال‌ لعاب‌دار رنگارنگ‌ دیده‌ مى‌شود. تابلوهای‌ موزاییک‌ ایاصوفیه‌ را مى‌توان‌ بر سطح‌ داخلى‌ نیم‌ گنبدها، دیوارها، طاق‌ها و رواق‌ها و بر سردر ویژه‌ی امپراتور و ... دید. بر اثر ویرانی‌ها و تعمیرات‌ پى‌ در پى‌، بخشى‌ از موزاییک‌های‌ ایاصوفیه‌ از میان‌ رفته‌ است‌؛ از جمله‌ تابلوی‌ موزاییک‌ تصویر حضرت‌ عیسى‌ مسیح‌(ع‌) که‌ در 1355م‌ آن‌ را بر سطح‌ داخلى‌ گنبد ساخته‌ بوده. این‌ اثر گویا تا میانه سده 17م‌ نیز بر جای‌ بود و در زمان‌ سلطان‌ عبدالمجید، قاضى‌ عسکر عزت‌ افندی‌ با نوشتن‌ آیاتى‌ از سوره نور آن‌ را پوشانده‌ است‌.

مصالح غالب: 

مصالح غالب همچنین بخش‌هاى‌ برنزى‌ به‌ کار رفته‌ در قسمت‌ جنوبى‌ کتابخانه‌ آثار هنرى‌ نفیسى‌ به‌ شمار مى‌آید. دیوارهاى ‌این‌ بخش‌ را تخته‌ سنگ‌‌هاى‌ ارزشمند و گران‌‌قیمتى‌ پوشانده‌ که‌ قدمت‌ آن‌ به‌ قرن‌ چهاردهم ‌میلادى‌ باز مى‌گردد. شکوه‌ و زیبایى‌ ایاصوفیه‌ پیوسته‌ توجه‌ جهانگردان‌ را به‌ خود جلب‌ کرده‌ است‌؛ امروزه‌ نیز از مراکز مهم‌ جهانگردی‌ دنیا و از منابع‌ بزرگ‌ درآمد دولت‌ ترکیه‌ به ‌شمار مى‌رود.

بخش‌ها گنبد: 

بخش‌ها گنبد عظمت و زیبائی گنبد ایاصوفیا و ظرافتی که معماران اولیه در ساخت آن به خرج داده‌اند در طول قرنها همواره موضوع بحث و تحسین تاریخدانان، معماران و مهندسین بوده‌است. گنبـــد ایاصوفیا بر روی چهار طاسچه قرار گـــرفته‌است. در ساختمان طاسچه‌ای گنبد بر روی گنبد دومی قرار می‌گیرد که در واقع بزرگتر از آن است و بخش بالایی به اضافة چهار جزء گرداگرد لبة گنبد از آن حذف شـــده‌اند. و این چهار جزء اخیر به شکل چهار قوس یا طاقی درآمده‌اند که سطوح شان به هم می‌ پیوندند و تشکیل یک مربع می‌دهند. ساختمان طاسچه‌ای با منتقل کردن سنگینی بنا به جرزها و جلوگیری از وارد شدن آن به خود دیوار، ساختن فضای درونـــی رفیع و گشاده‌ای چون فضای درونی ایاصوفیا را میسر می‌گرداند. روش طاسچه‌ای راه حلی پویا برای مسألة قرار دادن گنبدی مدور بر یک صحن مربع یا مستطیل شکل است. این روش ساخت گنبد با استفاده از طاسچه‌ها هرگز قبل از ساخت ایاصوفیا مورد استفاده قرار نگرفته بود. طاسچه‌ها به گنبد اجازه می‌دهند که به زیبائی و بصورت مدور بر روی ستونهای پائین قرار گیرند. طاسچه‌ها نه تنها به فضای گنبد زیبائی می‌بخشند بلکه همچنین نیروی‌های جانبی گنبد را کنترل نموده، و باعث انتقال مؤثر وزن گنبد به طرف پائین می‌گردند. اگرچـــه این نوع طراحی گنبد باعث استقامت آن و دیوارها و قوسهـــای دور آن می‌گردند، اما ســـازة واقعی دیوارها در نهایت موجب تضعیف کل سازه می‌شونـــد.

گنبد: 

گنبد دلیل این امر استفادة بیش از حد ملاط (شن آهک) در ساخت دیوارها به جای آجر می‌باشـــد. اگر معماران حداقل اجازه می‌دادند که آهک کمی خمیدگی پیدا نمایـــد قبل از اینکه لایة بعدی روی آن قرار گیرد، استقامت دیوارها به طور قابل توجهـــی بیشتر می‌شد، وقتی گنبد بر روی ساختمان قرار گرفت وزن گنبـــد باعث خمیدگـــی دیوارها به طرف بیرون شدنـــد که دلیل اصلی آن خیس بودن ملاط در دیـــوارها بود. وقتی ایزی دوروس ( Isidorus ) ترمیم گنبد اولیه را شروع نمود، او ابتدا قسمت درونی دیوارها را پر نمود تا آنها عمودی شوند و بتوانند وزن گنبد جدید را تحمل نمایند. تغییر دیگری که در طراحـــی گنبـــد جدید داده شد ارتفاع آن بود. ایزی دوروس، ارتفاع گنبد را در حدود ۵/۶ متر ارتفاع داد که این امر نیروی جانبی را کمی خنثی نمود و اجازه داد که وزن گنبد به صورت شناور به سمت پائین منتقل گردد. نکتـــة دیگر قابل توجه در مورد گنبـــد اولیه قرار دادن ۴۰ پنجره در دور پایه گنبد توسط معماران بود. ایا صوفیا به دلیل انعکاس نور به تمامـــی محیط داخلی آن از طریق این پنجره‌ها که باعث می‌شود که به نظر می‌رسد که گنبد یک کیفیت عرفانی دارد. شباهت گنبد مثل چتری است که سقفش توسط باریکه هائی از بالا به طرف پائین شناور می‌شود. این باریکه‌ها انتقال وزن سنگین گنبد را بصورت شناور بین پنجره‌ها، پائین به سوی طاسچه‌ها و بالاخره به روی فونداسیون امکان پذیر می‌سازد. آنچه نخستین بازدیدکنندگان ایاصوفیا و بازدیدکنندگان نسل بعد را شگفت زده می‌کرد نور درونی آن و تأثیرش بر روحیة آنها بود. انعکاس نور این احساس را به دست می‌دهد که این گنبد توسط زنجیر طلائی از آسمان آویخته شده‌است.

گنبد: 

گنبد بنحوی که پاولوس در این باره گفته‌است: «روی طاق بندی با چندین مربع طلای پوشانده شده‌است، و از همین جاست که امواج نور به درون می‌تابند و چشمهای تماشاگران را چنان خیره می‌کنند که به ندرت جرأت می‌کنند سرشان را بالا بگیرند و به منبع نور نگاه کنند». بدین ترتیب فضایی پهناور داریم که در معرض امواج سیل آسای نور قرار گرفته، و گنبدی مرکز داریم که به نظر می‌رسد بر نوری تکیه دارد که از پنجره‌ها به درون می‌فرستد. نور عنصر اسرارآمیز این بناست، نوری که بر سطح موزائیک می‌تابد و می‌درخشد، نوری که از سطح مرمرها منعکس می‌شود. طراحی براستی منحصر به فرد ایاصوفیا نشانگر سازه‌ای بسیار پیشرفته و پروژه بلند همت و منحصر بفرد در عهد عتیق است .

ایوان غربی کلیسا (هشتی) و مدخل: 

ایوان غربی کلیسا (هشتی) و مدخل دروازة سلطنتی ورودی اصلی بین حیاط خارجی و سالن داخلی کلیسا بود. این ورودی منحصراً جهت شرفیابی سلطان در نظر گرفته شده بود. تزئینات موازئیک بایزنتاین در بالای مدخل شامل سمبلی از عیسی مسیح و لیوششم (Leo VI) است. سربالائی موجود که از شمال ورودی شروع می‌شود سالن ستایش را به گالری بالا متصل می‌سازد .

سرسرای بالا: 

سرسرای بالا سرسرای بالا که بصورت نعل اسب طراحی گردیده سالن کلیسا و محراب را در برمیگیرد. تزئینات موزائیک موجود کنونی در سرسرای بالا بسیار زیبا نگهداری گردیده‌است. سرسرای بالا سنتاً جهت ملکه و همراهانش در نظر گرفته شده بود. بهترین موزائیک‌های حفظ شده در بخش جنوبی گالری قرار دارند .

لژ مخصوص ملکه: 

لژ مخصوص ملکه لژ مخصوص ملکه لژ مخصوص ملکه در مرکز سرسرای بالای ایاصوفیا قرار دارد. از این مکان ملکه و دیگر زنان همراهشان می‌توانستند مراسم در حال برگزاری در پائین را تماشا نمایند. یک سنگ گود سبز رنگ محل قرار گرفتن صندلی سلطنتی برای ملکه‌است .

دَر مرمر: 

دَر مرمر دَر مرمر درون ایاصوفیا در بخش جنوبی گالری قرار دارد. شرکت کنندگان در شورای کلیسا و دیگر مجالس مباحثه که در آن محل انجام می‌شد از این دَر تردد می‌کردند .

دکوراسیون: 

دکوراسیون ابتدا در زمان فرمانروائی جاستینیان، دکوراسیون داخلی ایاصوفیا شامل طراحی با تخته سنگهای مرمر روی دیوارها و موزائیک بر روی منحنی‌های هلال طاق بود. البته، ما هنوز می‌توانیم دو فرشته، گابریل (Gabrial) و میکائیل (Michael) بر روی پشت و بغل سکوی خطابه کلیسا ببینیم. همچنین تعدادی دکور تلویحی (مجازی) مثل مداحی پال (Paul) نیز را می‌توان دید. در برخی نقاط گالری نیز طرحهائی مثل اشکال گلها و پرندگان در قطعات کوچک دقیق مرمر سفید بر روی سطح مرمر سیاه می‌توان دید. در مراحل بعدی موزائیک‌های تزئینی مجازی به این اضافه گردید که در زمان جنگهای ضد مذهبی نابود شدند ( ۸۴۳ – ۷۲۶). تزئینات موزائیکی فعلی باقی مانده از زمان پس از جنگهای مذهبی است. در طول سالها موزائیک‌های تزئینی، گنجها، عتیقه‌های مذهبی، تصویرهای نقاشی شده حضرت مسیح، مریم مقدس و دیگر مقدسین مسیحی در ایاصوفیا کم کم اضافه شدند و باعث بوجود آمدن کلکسیون اعجاب آور موجود کنونی شدند. در کنار موزائیک‌های تزئینی و دکوراسیونهای مجازی و بادی در طی نیمه دوم قرن نهم مثل تصوری از مسیح در گنبد مرکزی روحانیون و مقدسین ارتدکس، پیامبران و پدران کلیسا، افراد تاریخی در ارتباط با کلیسا مثل موسفیدهای ایگناتیس (Ignatius) و مناظری از انجیل به گالری اضافه گردیدند .

موزائیک‌ها: 

در طول قرنها کلیسا به نحو بسیار زیبائی با موزایئک تزئین شده بود. آنها هر کدام به نحوی نمایشگر مادر پاکدامن، عیسی مسیح، روحانیون مذهبی مسیحیت و یا پادشاه و ملکه بودند، دیگر بخشها با طرحهای هندسی زیبا فقط تزئینی درست شده بودند. در طول قرنها فرو ریختن قسطنطنیه در سال ۱۲۰۴، مبارزان لاتین در جنگهای صلیبی مقدار زیادی آثار تاریخی و هنری در تقریباً تمامی ساختمانهای بازنتین( Bazentine) را نابود کردند. این شامل موزائیک‌های طلا در ایاصوفیا نیز بود. بسیاری از آیتم‌های گرانبها هم به ونیس ( Venis) و برای رئیس جمهوری آن که سازماندهندة حمله به قسطنطنیه بود ارسال گردید. پس از تبدیل ایاصوفیا به مسجد در سال ۱۴۵۳ بسیاری از موزائیک‌های تزئینی با گچ پوشانده شدند. این به دلیل تضاد اسلام با تزئینات تصویری بود. این پروسه یکباره انجام نگردید به صورتی که برخی مسافران بازدیدکننده از مسجد حتی در طول قرن هفدهم می‌توانستند هنوز آثاری از کلیسای قبلی در مسجد ببینند. در سال‌های ۴۹ – ۱۸۴۷ دو برادر سوئیسی به نام گاسپر ( Gaspare) و جیوسپ ( Goiuseppe) فاستی ( fossati) شروع به بازسازی مسجد کردند. در آن زمان سلطان عبدالمرسید ( Sultan Abdulmersid) به آنها اجازه داد تا پرونده‌ای از تمامی موزائیک‌های تزئینی که پیدا می‌کردند درست کنند، کار دو برادر مهندس شامل بازسازی موزائیک‌ها نمی‌شد و در نتیجه پس از پیدا کردن آنها و ثبت موجودیت، کیفیت و شکل آن دوباره بر روی آن گچ می‌گرفتند. برادران حتی دو موزائیک دارای تصویرهای فرشتگان مسیحی در مرکز ساختمان که قبلاً گچ گیری نشده بود را پوشش دادند. ساختمان کنونی دارای مجموعاً ۴ قطعه از این تصاویر است که ۲ تا از آنها نقاشی مجدد هستند که برادران فاستی آنها را انجام دادند چرا که تصاویر قبلی کاملاً محو گردیده بودند. موزائیک‌ها

موزائیک‌ها: 

موزائیک‌ها در موارد دیگر برادران فاستی طرحهای موزائیک هائی را که صدمه دیده بودند کاملاً به شکل دیگری طراحی نمودند. مدارکی که برادران فاستی از تزئینات موزائیک‌ها ثبت نمودند هم اکنون تنها شواهد موجود از تصاویر روی موزائیک هاست که تاریخ دانان معتقدند در زلزلة سال ۱۸۹۴ نابود شدند. این شامل موزائیک با طرح عیسی مسیح در گنبد، موزائیکی که روی «در ورودی بینویان» (این در مخصوص ورود افراد فقیر و بینوایان بوده‌است) نصب گردیده بودند. یک تصویر بزرگ صلیبی که تزئین جواهر داشت و تعداد زیادی تصاویر فرشتگان، روحانیون مقدسین و پدران کلیسا. اکثر تصاویر گمشده بعداً در دو غشاء ساختمان پیدا شدند. برادران فاستی همچنین یک خطابه و ۴ مدالیون عظیم با اسامی محمد و چهار خلیفه اول اسلام بر روی دیوارها نصب نمودند.

موزائیک‌های درب ورودی امپراتور: 

موزائیک‌های درب ورودی امپراتور تزئینات موزائیک در ورودی امپراتوط بر روی غشاء این در که مخصوص ورود و خروج امپراتور بود نصب شده بودند. براساس تحقیقات تاریخی انجام شده بر طرح روی این موزائیک می‌توان آنرا به اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم ارتباط داد. تصویر روی موزائیک این در را می‌توان نقش امپراتور که احتمالاً لیو ششم خردمند با پسرش کنستانتین هفتم بود توجیح کرد که در حال سجده در جلوی عیسی مسیح است که بر روی یک صندلی جواهری نشسته و در حال اهداء عنایت و بخشیدگی است و در دستش کتاب باری را نگهداشته‌است. متن کتاب در دست عیسی مسیح به شرح زیر است: «آرامش بر شما باد. من نو دنیا هستم». در هر طرف شانه‌های عیسی مسیح یک مدالیون قرار دارد، مدالیون طرف شانة چپ فرشته گابریل (بنیانگذار کلیسا) قرار دارد و در سمت راست مادر عیسی مسیح مری ( Mery) جای گرفته‌است. این موزائیکها به صراحت توانائی و کنترل بی حد و حساب عیسی مسیح را بر امپراتورهای بایزنتاین( Byzantine نشان می‌دهد.

موزائیک‌های درب ورودی امپراتور: 

موزائیک‌های درب ورودی امپراتور

موزائیک ورودی جنوب غربی: 

موزائیک ورودی جنوب غربی این موزائیک در سه در ورودی جنوب غربی قرار دادو تاریخ نصب آن به سال ۹۴۴ برمی گردد. برادران فاستی در حین بازسازیهای خود در سال ۱۸۴۹ آن را کشف نمودند. مادر مری پاکدامن بر روی صندلی سلطنتی ای که پشت ندارد نشسته‌است. پاهایش بر روی پایه‌ای قرار گرفته و با مقدار زیادی سنگهای قیمتی تزئین گردیده‌است. فرزندش عیسی مسیح بر روی پاهای مری قرار گرفته و در حال اهداء بخشودگی در حالیست که خطبه‌ای در دست دارد. درست چپ مری پاکدامن امپراتور کنستانتین با لباس مهمانی ایستاده و در حال اهداء مدل شهر به مری است. نوشتة حک شده کنار او می‌گوید: «امپراتور کنستانتین بزرگ از فرشتگان». در سمت راست مری امپراتور جاستینیان اول ( Justinian I) در حال اهداء مدل ایاصوفیا به مری ایستاده‌است. دو مدالیون در دو سمت عقب مری دارای حکاکی ای می‌باشند که معنای "مادر خداً را دارند.

موزائیک ورودی جنوب غربی: 

موزائیک ورودی جنوب غربی

موزائیک‌های محراب انتهای شرقی کلیسا: 

موزائیک‌های محراب انتهای شرقی کلیسا مری مقدس و کودک این اولین موزائیک بعد از دوران بت شکنی بود. این موزائیک در ۲۹ مارچ ۸۷۶ توسط ریش سفید قوم بنام فوتیوس ( Photius) و سلطان مایکل سوم ( Michal III) و باسیل اول ( Basil I) افتتاح گردید. این موزائیک در نقطه‌ای بلند در نیمه گنبد APSC قرار گرفته‌است. مری مقدس بر روی صندلی سلطنتی ای بدون پشتی نشسته‌است و عیسی کوچک را بر روی پاهای خود نگه داشته‌است. پاهای مری بر روی سکوی کوچکی قرار گرفته. صندلی سلطنتی و سکو هر دو بوسیله جواهرات زینت داده شده‌اند. کارشناسان معتقدند این موزائیک‌ها تعمیر شده از باقی ماندة موزائیک‌های اولی است که در دوران ضد دینی تخریب گردیده بودند. موزائیک‌ها در جلوی دیوار طلائی اولیة مربوط به قرن ششم قرار داده شده‌اند. تصاویر فرشتگان گابریل ( Gabriel) و مایکل( Michal) که تا حدود زیادی تخریب شده‌اند، و بر روی سکوی خطابه قرار دارند و مربوط به قرن ۹ می‌باشند.

موزائیک‌های محراب انتهای شرقی کلیسا: 

موزائیک‌های محراب انتهای شرقی کلیسا

موزائیک‌های محراب انتهای شرقی کلیسا: 

موزائیک‌های محراب انتهای شرقی کلیسا

موزائیک سلطان الکساندر Alexander: 

موزائیک سلطان الکساندر Alexander یافتن موزائیک سلطان الکساندر برای فردی که برای بار اول ایاصوفیا را بازدید می‌کند چندان راحت نیست. این موزائیک در گوشة تاریکی در سقف طبقة دوم واقع شده‌است. این موزائیک نشان دهندة سلطان الکساندر در لباس پادشاهی است و در دست راست او خطبه‌ای و دست چپش شیئی مدور قرار دارد. نقاشی ای ترسیم شده توسط مهندس فوستی ( Fossati نشان می‌دهند که این موزائیک تا سال ۱۸۴۹ باقی ماند و آقای توماس وایت مور ( Thomas Whittemore نیان گذار مؤسسة بایزنتاین( Byzantine Institute که وظیفة نگهداری و مراقبت از موزائیک به او محول شده بود معتقد است که موزائیک سلطان الکساندر در طی زمین لرزه ۱۸۹۴ از بین رفته‌است. قابل ذکر است که ۸ سال پس از فوت آقای وایت مور این موزائیک توسط تلاشهای آقای رابرت ون نایس ( Robert Van Nice کشف گردید. برعکس بقیة موزائیک‌های ایاصوفیا که بر روی آنها گچ معمولی گرفته شده بود تا پنهان گردند، موزائیک سلطان الکساندر کاملاً بر رویش رنگ کاری شده بود و این امر باعث پوشش کامل و پنهان ماندن آن برای مدتهای مدیدی شده بود. آقای ارنست آندر وود ( Ernest J.W. Underwood) که بعد از آقای وایت مور مدیر مؤسسة بایزنتاین بود این موزائیک را تمیز نموده و در معرض دید همگان قرار داد.

موزائیک‌های ملکه ذو Empress Zoe Mosaics : 

موزائیک‌های ملکه ذو Empress Zoe Mosaics این موزائیک که بر روی دیوار شرقی سالن جنوبی قرار دارد مربوط به قرن یازدهم میلادی می‌باشد. این موزائیک دارای نقش رهبر میسحیان عیسی مسیح است، که با عبائی به رنگ آبی تیره (که رنگ مرسوم هنر بایزنتاین) است، در محیطی که جلوی یک فضای طلائی است نشسته و مشغول اهدای رحمت خود بادست راست است در حالیکه در دست چپ خود جلدی از انجیل را در دست دارد. در دو طرف شانه‌های مسیح حروف حک شدة IC و XC به معنای عیسی مسیح Iesous Khristos) را می‌توان دید. همچنین در دو سمت عیسی مسیح تصاویر کنستانتین نهم Constantine IX) و ملکه زو Empress Zoe را می‌توان در لباسهای تشریفاتی مشاهده نمود. کنستانتین نهم در حال نگهداشتن کیفی پر از جواهر که سمبل نذر او به کلیسا است و ملکه زو در دست خود کتیبه‌ای دارد که سمبل اهداء ملکه به کلیسا می‌باشد. نوشته‌ای در بالای سر کنستانتین نهم است که مضمون آن «کنستانتین، سلطان پرهیزگار» است. باور بر این است که سرهای کنستانتین و ملکه زو که در زمان حال دیده می‌شوند در واقع سرهای افراد دیگری بطور مثال همسر اول ملکه یعنی رومانوس سوم ( Romanus III و یا فرزند خواندة او (غیرخونی) مایکل چهارم ( Michael IV بوده‌است. فرضیة دیگر باور بر این دارد که این موزائیک‌ها برای سلطان و ملکة اولیه دیگری ساخته شده بودند و بعداً سرهای آنها تراشیده شد و تصاویر سرهای کنستانتین نهم و ملکه زو بجای آنها ترسیم گردیده بودند.

موزائیک‌های ملکه ذو Empress Zoe Mosaics : 

موزائیک‌های ملکه ذو Empress Zoe Mosaics

موزائیک‌های کامننوس Comnenus Mosaics: 

موزائیک‌های کامننوس Comnenus Mosaics این موزائیک که همچنین بر روی دیوارهای شرقی سالن جنوبی ترسیم شده‌اند به سال ۱۱۲۲ باز می‌گردد. این موزائیک‌ها دارای تصویری مقدس با شال آبی تیره در وسط موزائیک در حالیکه کودک عیسی مسیح را بر روی پاهای خود نشانده تصویر نموده‌است. عیسی مسیح در حال اهداء آمرزش خود با یک دست است در حالیکه خطبه‌ای در دست دیگرش قرار دارد. در سمت راست مری مقدس جان دوم کامننوس ( John II Comnenus در لباس مجللی مملو از جواهرات ایستاده‌ است. او در دست خود کیفی حاوی جواهر که سمبل نذر سلطان به کلیسا است قرار داده‌ است. ملکه آیرین ( Irene در لباس مجلسی در حال ارائه مدرکی در سمت چپ مری مقدس ایستاده‌ است. تصویر پسر بزرگ آنها الکسس کامننوس( Alexius Comnenus بر روی صفحه‌ای که روی پایة مبل قرار دارد نقش بسته‌است. این تصویر چهرة اندوهناک الکسس را که در همان سال در نتیجة ابتلا به سل فوت کرد را نشان می‌دهد. تفاوت شایان ذکر این موزائیک که یک قرن از موزائیک مربوط به ملکه زو ( Empress Zoe تازه تر است را می‌توان به این صورت تشریح نمود که این موزائیک یک تجلی بسیار واقعی تر است در حالیکه موزائیک ملکه زو بیشتر به صورت ایده آل و خیال پردازانه‌است. در این موزائیک ملکه را با موهای بافته، لپ هائی پر رنگ و چشمانی خاکستری می‌توان مشاهده نمود که بخوبی نشانگر اجداد مجارستانی اوست. سلطان در این موزائیک در حالتی جدی و تکریمی دیده می‌شود.

موزائیک‌های کامننوس Comnenus Mosaics: 

موزائیک‌های کامننوس Comnenus Mosaics

موزائیک دیزیز Deesis Mosaic: 

موزائیک دیزیز Deesis Mosaic موزائیک دیزیز (به معنای موزائیک استدعا یا التماس) احتمالاً مربوط به سال ۱۲۶۱ می‌باشد. این موزائیک جهت نشان دادن انتهای دورة ۵۷ سالة سلطة کاتولیک رومی و بازگشت دین و عقیدة ارتودکس Orthodox) می‌باشد. این سومین قطعة قرار گرفته در بخش سلطنتی سالن طبقة دوم می‌باشد. به دلیل زیبائی خیره کنندة چهره‌های روی این موزائیک، مهربانی در حالت چهره‌ها و تُن موجود در این موزائیک، آن را بهترین موزائیک موجود در ایاصوفیا می‌توان قلمداد نمود. سبک نقاشی روی این موزائیک را می‌توان سبک مورد استفادة نقاشان ایتالیائی اواخر قرن سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم مثل کوچی Cuccio تلقی نمود. در این قطعه مری مقدس و جان بپتیست ( John TheBaptist) در حالی که نیم رخ آنها دیده می‌شود مشغول استغاثه و میانجی گری و وساطت عیسی مسیح برای بشریت در روز رستاخیز هستند. قسمت پائینی این موزائیک به شدت تخریب گردیده و این امر احتمالاً بخاطر باران است، چرا که این موزائیک‌ها در کنار پنجره قرار گرفته‌است. تاریخ شناسان این موزائیک را سرآغاز شیوع هنر نقاشی تصویر دوران رنسانس یا دورة تجدید ادبی و فرهنگی در تاریخ هنر بایزنتاین می‌شناسند.

موزائیک دیزیز Deesis Mosaic: 

موزائیک دیزیز Deesis Mosaic

موزائیک دیزیز Deesis Mosaic: 

موزائیک دیزیز Deesis Mosaic

موزائیک فضای سنگ فرش شمالی: 

موزائیک فضای سنگ فرش شمالی موزائیک فضای سنگ فرش شدة شمالی نمایان گر اولیاء مقدس متعددی می‌باشد. این موزائیک از آنجا که در جائی بسیار بالا و غیر قابل دسترسی قرار گرفته‌اند توانسته‌اند به خوبی باقی بمانند. آنها نمایشگر مقدسین جان و ایگنا تیوس Ignatius) هستند. ایگناتیوس در حالی که در یک لباس بلند و گشاد و با تصاویر صلیب ایستاده، انجیل بسیار نفیسی در دست دارد. اسامی مقدسین در اطراف مجسمه به زبان یونانی حک گردیده‌است تا شناخت آنها برای بازدیدکنندگان آسان باشد. موزائیک‌های متعدد دیگری که در فضاهای سنگ فرش شمال کلیسا قرار گرفته‌اند احتمالاً بخاطر وقوع زمین لرزه‌های متعدد در طول قرنها تخریب گردیده‌اند و همچنین به خاطر تخریب عمدی توسط جنگجویان عثمانی Ottoman conquerors) رو به نابودی گذاشته‌اند.

موزائیک فضای سنگ فرش شمالی: 

موزائیک فضای سنگ فرش شمالی

ترمیم‌های صورت گرفته در قرن بیستم: 

ترمیم‌های صورت گرفته در قرن بیستم تعداد کثیری موزائیک‌های تزئینی در طول دهه ۱۹۳۰ توسط گروهی از افراد مؤسسه بایزنتاین Byzantine Institute) به رهبری توماس وایت مور Thomas Whittemore) کشف گردیدند. این گروه تصمیم گرفتند اجازه دهند تصویر تعدادی صلیب همچنان با گچ پوشیده بماند ولی بقیه موزائیک‌های اصلی را تمیز کردند. ترمیم ایاصوفیا به جهت این که این مکان هم کلیسا و هم مسجد بوده‌است باعث بروز مشکلات مشخصی می‌گردد. موزائیک‌های دارای تصاویر پیکرنمای مسیحیت تدریجاً در حال آشکار شدن هستند. اگرچه، جهت انجام این امر، هنرهای اسلامی تاریخی می‌باید از بین بروند، تنها چاره‌ای که ترمیم کنندگان برگزیده‌اند سعی در یافتن تعادل در بین دو فرهنگ است. بخصوص، در رابطه با خوش نویسی‌های اسلامی موجود بر روی گنبد مباحثات بسیار حساسی وجود دارد دال بر اینکه آیا برداشتن پوشش گنبد حاوی این خطبه‌های اسلامی در راستای نشان دادن موزائیک‌های تزئین شده با تصاویر عیسی مسیح، پیشوای روحانی مسیحیان فرزند خدا و ارباب دنیا توجیح پذیر است یا خیر. (اگر فرض کنیم که آن موزائیک‌ها واقعاً موجود می‌باشند).

منارها: 

منارها یکی از منارها (در جنوب غربی) ساخته شده از آجرهای قرمز است. در حالیکه دیگر ۳ منار موجود از سنگ مرمر سفید ساخته شده‌اند. یکی از این ۳ منار مرمری که از ۲ تای دیگر ظریف تر است. توسط سلطان بایزید دوم Bayezid II) بنا شده‌است و دوتای بزرگتر دیگر در غرب توسط سلطان سلیم دوم Selim II) بنا گردیده و توسط آرشیتکت مشهور عثمانی بنام سینان Sinan) طراحی گردیده‌اند.

کوزة مرمر: 

کوزة مرمر کوزة مرمر موجود در ایاصوفیا در زمان سلطنت سلطان مراد سوم از یونان باستان به آنجا آورده شد. این کوزه از تنها یک قطعة عظیم سنگ مرمر ساخته شده‌است.

پلان ایا صوفیه: 

پلان ایا صوفیه

پلان ایا صوفیه: 

پلان ایا صوفیه

برش: 

برش

رمپ Ramping : 

رمپ Ramping

سنگ ها: 

سنگ ها

سنگ ها: 

سنگ ها

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

چند عکس از ایا صوفیه: 

چند عکس از ایا صوفیه

موزه کاریه (کلیسای خورا): 

موزه کاریه (کلیسای خورا)

موزه کاریه: 

موزه کاریه

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا) معنی کلمه خورا(هورا) به زبان یونانی قدیم یعنی خارج شهر سنگ ها. موزه کاریه در دامنه شمالی شبه جزیره استانبول یا همان دماغه طلایی در محله ادیرنه کاپی واقع شده است، این موزه سابقاً کیسای صومعه خورا(هورا) بوده است.تاریخ دقیق ساخت این کلیسا که وقف عیسی مسیح شده بود دقیقاً مشخص نیست.برخی از صاحب نظران، تاریخ ساخت کلیسا را قرن چهارم میدانند.بر اساس منابع بیزانسی این کلیسا بدستور آیوس تئودوروس در نیمه اول قرن ششم ساخته شده است.بر اساس همین منابع ،تئودوروس یکی ازفرماندهان ارتش و عموی تئودورا که وی همسرامپراطور یوستینیانوس برای یک همایش مذهبی وی را به استانبول فرا خواند.ساخت این عبادتگاه به وسیله تئودوروس که در آن زمان در ادیرنه کاپی زندگی می کرد آغاز شد، اما این کلیسا در زلزله سال 557 ویران گشت.به مجرد این اتفاق ،امپراطور فرمان داد یک صومعه جدید که بزرگتر از قبلی باشد شاخته شود. وی یکی از سه کلیسای این عبادتگاه را به مریم مقدس وقف نمود .

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا) کلیسای اولی دارای سبک معماری بیزانسی و با کاشی کاری مزین شده بود.در نزدیکی کلیسا، یک حمام ترکی و یک مرکز نگهداری از نابینایان وجود داشت.امروزه کلیسا دارای نقشه ای مربع شکل می باشد و سقف آن بوسیله یک گنبد قاب بندی شده پوشیده شده است.کلیسا دارای سه محراب اضافه می باشد که از سنگهای برش خورده و آجر ساخته شده است.محراب وسط دایره ای شکل است و در هر دو طرف دارای برآمدگی هایی می باشد. در جلوی کلیسا یک ایوان داخلی و بیرونی وجود دارد. این قسمتها به وسیله طاقها و گنبدهایی مسقف شده است.بخش داخلی ضریع با سنگ مرمر پوشیده شده است.تنها تعداد اندکی از موزائیک ها تا به امروز باقی مانده است. صومعه و کلیسای خورا در پایان قرن یازدهم و زمان سلطنت امپراطور آلکسیوس کومنئوساول(1081 تا 1118 میلادی) دوباره به شهرت رسید.ماریا دوکاینا، مادرزن آلکسیوس، صومعه را که در آن روزها مخروبه شده بود دوباره بازسازی کرد و کلیسا را با سبک معماری متفاوتی بنا نمود.کلیسا وقف عیسی مسیح گشت . پس از مدت کوتاهی ایساکیوس کومننوس ، پسر کوچکترآلکسیوس، کلیسا را از ابتدا و در مقیاس بزرگترساخت و آرامگاهی نیز برای خود بنا نمود.در سالهای بعد،زمانیکه وی صومع کسموسوتریا را در ساحل مریچ در فرجیک بنا نمود ، مقبره خود را به آنجا انتقال داد. در سمت راست ایوان کلیسا ، جاییکه سابقاً مقبره قرار داشت ،امروزه یک قاب موزائیکی با تصویر عیسی مسیح وجود دارد. در زیر این قاب یک قاب موزائیکی از ایساکیوس کومننوس قرار دارد

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا) وضعیت صومعه و کلیسا در زمان حمله لاتینها به استانبول(1204 تا 1261 میلادی) دقیقاً مشخص نیست.صومعه و کلیسای کاریه بوسیله تئودوروس متوهیتیس ، یکی از بزرگان کاخ در بین سالهای 1316 تا 1321 میلادی پس از پایه ریزی بیزانتیوم جدید (1261 میلادی) ف توسعه پیدا کرد و با موزائیک کاری و نقاشی های ابرنگ تزیین گشت.

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا) تئودوروس متوهیتیس، یک رواق چسبیده به ضلع جنوبی ساختمان در نیمه اول قرن چهاردهم به کلیسا اضافه نمود. یک زیر زمین با همان نقشه کلیسا در زیر لندوک وجود داشت که آن را پارکلسیون نیز می نامیدند. یک گنبد با قاب بلند و تزئین شده که دارای پنجره هایی است در وسط این ساختمان الحاقی که آرامگاه آلکسیوس می باشد قرار دارد. این سالن کوچک با سالن خارجی که بخش غربی کلیسا را در گوشه جنوب غربی ساختمان پوشانده است متصل می باشد. موزائیک ها و نقاشی های به کار رفته در کاریه نشانگر آغاز سبک جدیدی در هنر بیزانسی است که با روند رنسانی اروپا همگام بوده است . در بالای درب ورودی کلیسا ، تصویرا از تئودوروس متوهیتیس وجود دارد که وی را در حال تقدیم کلیسا به عیسی مسیح نسان می دهد. بر روی کاشی های داخل کلیسا صحنه ای از زندگی عیسی مسیح ومریم مقدس بر اساس انجیل ترسیم شده است.بر روی پس زمینه ها که به نقاشی ها، سازه های معماری وحرکت ها عمق می بخشند تاکید ویژه ای صورت گرفته است. شور زندگی و واقعیت زندگی روز مره به روشنی در این صحنه ها دیده می شود.

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا) به حالتهای صورت و فعالیتها ی اشخاص به دقت و استادانه پرداخته است. می دانیم شخصی که در مقابل عیسی مسیح و مریم مقدس در قاب موزائیکی تصویر عیسی مسیح که کل دیوار سمت راست ایوان داخلی را پوشانده زانو زده متعلق به ایسا کیوس کوموننوس یعنی همان شخصی است که کلیسا رادر قرن 12 میلادی باز سازی نموده بود.

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا) در درون فضای اصلی کلیسا موزائیک کاری های اندکی وجود دارد.تنها تصویر موجود صحنه ای می باشد که در آن مریم مقدس خوابیده است و روح وی به وسیله عیسی مسیح به آسمان برده می شود ، این تصویر بر روی بخش داخلی درب نقش بسته است. پس از تسخیر استانبول این ساختمان برای مدتی خالی ماند و سپس توسط آتیک علی پاشا وزیر اعظم سلطان بیازید دوم (1482 تا 1512 میلادی) تبدیل به مسجد شد. در همین اثنا یک مناره با بدنه دایره ای شکل و یک بالکن به ساختمان عمارت اضافه شد.آتیک علی پاشا پس از ساخت مسجد آتیک علی پاشا در چمبر لیتاش ، این ساختمان را در مجموعه موقوفات خود مسجد کنیسه نامید.

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

Slide 79: 

موزه کاریه(کلیسای خورا) بر اساس منابع موجود این مسجد در سالهای 1876 تا 1877 میلادی بازسازی شده است. پی.کوپاس ، معمار یونانی که در ان زمان در استانبول زندگی می کرد عهده دار بازسازی و تمیزکاری برخی از موزائیک های این بنا شد. گردشگران خارجی که برای دیدن موزائیک ها به استانبول می آمدند بدون هیچ ممانعتی اجازه می یافتند از این مکان بازدید کنند؛ یکی از این افراد ویلهم دوم امپراطور آلمان بود.پس از سال 1948 موسسه بیزانس شناسی امریکا عهده دار مسئولیت مرمت و تمیزکاری موزائیک ها و نقاشی های مسجد شد. این پروژه زیر نظر تی اچ.ویتمور آغاز شد. پس از مرگ وی ، پی ِای.آندر وود مسئولیت وی را ادامه داد . آخرین مرمت ها توسط جی.دبلیو صورت گرفت . پس از این، مسجد کاریه تبدیل به موزه شد.امروزه این ساختمان یکی از واحدهای موزه ایا صوفیه است .

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا) شفای کورها و کرها: در غرب پاندانتیفایند در سمت چپ یک کور و یک کر و در سمت راست دو کور دیده می شود و حضرت عیسی در این صحنه در جلوی دیوار شهر جریچو در زیر یک درخت نشسته و به سمت کورها می رود و آنها را تقدیس می کند.

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا) در موزه کاریه روبروی درب اصلی تصویر حضرت عیسی است که دردست چپش انجیل و در دست دیگرش بصورت اشاره تقدیس (شفا) نشان داده شده است و گویا از بازدیدکنندگان استقبال می کند . این تصویر به صورت آزاد کار کرده شده است و طرف چپش کمی باز تر است طوری که انگار به آن سمت متمایل شده و از روبرو که دیده می شود کامل مونوتن نمی باشد و تن رنگهایی که برای چهره انتخاب شده بسیارمهم است.

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

موزه کاریه(کلیسای خورا): 

موزه کاریه(کلیسای خورا)

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون از معابد مشهور عصر آگوست که در قرن دوم میلادی مرمت گردید و هنوز موجود است. معبد پانتئون رم به عنوان یکی از بزرگترین گنبد های جهان جزو شگفتی های دنیای معماری است يکي از پرآوزه ترين و پر نفوذترين بناها در تاريخ معماري، معبد پانتئون است .اين معبد در حدود 125 ميلادي ساخته شد. پانتئون معبدي گرد و گنبد دار است، در جلويش رواقي مستطيلي دارد که به نظر مي رسد آنچنان که بايد و شايد با ساخت گردوار اوليه آن تناسبي ندارد و احتمالاً بعدها برآن افزوده شده است. تأثير اوليه حاصل از مشاهده اين بنا احتمالاً با تأثير امروزيش متفاوت بوده است، زيرا پانتئون در آغاز يک بناي مستقل نبود بلکه به يک باسيليکاي قديمي تر متصل بود و امتداد آن يالهاي جانبي پانتئون را مي پوشانده است. گذشته از اين، در جلوي رواق معبد يک حياط ستون بندي شده قرار داشت که بخشي از رواق نيز جزو آن بود و در آغاز تنها بخش قابل رؤيت ساختمان از روبرو بود. اين حياط که در دوره هادريانوس ساخته شد، احتمالاً از طرحهاي همين امپراتور تنوع طلب بوده است. بناي پانتئون از گونه اي سادگي پرهيبت در مقياس بزرگ برخوردار است. برفراز اندرون مدورش گنبدي نيمکره وار به قطر 43 متر زده اند که فاصله نوک گنبد از کف پانتئون نيز 43 متر است

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون 118 – 125 ب م

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون نقشه ومقطع پانتئون(به تقليدازسربانيستر فلچر )

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون اندرون پانتئون اثر جوواني پانيني ، حدود 1750 ب م. نگارخانه ملي هنر ، واشينگتن ، بخش كولومبيا (مجموعه سميوئل ه – كرس )

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون بدين ترتيب، طرح پانتئون بر تقاطع دو دايره – يکي عمودي، ديگري افقي – قابل تصور به صورت مقاطعي از يک کره «فضا» که در درون بنا محاط شده اند استوار گشته است . گنبد پانتئون، پوسته اي بتوني دارد که تدريجاً در سمت قاعده بر ضخامتش افزوده مي شود تا در جاي لازم بر قدرت آن بيفزايد. در مرکز گنبد، سوراخي گرد (به نام «چشمه نور» يا «نورگير») به قطر 9 متر تعبيه شده که شيشه اي ندارد، رو به آسمان باز شده و تنها منبع نور براي تأمين روشنايي اندرون بنا است ديوارهاي نگه دارنده گنبد بسيار ضخيمند و در سطحشان فرونشستگيهاي مستطيل و نيمدايره يک در ميان ايجاد شده است، که بر بالاي هر کدام طاقي هلالي زده شده تا فشار حاصل از گنبد را به جرزهاي عظيم سنگي منتقل کنند. گنبد پانتئون از درون قاب بندي شده تا آنکه هم جلوه هندسي زيبايي از مربعهاي کوچک در درون دايره اي عظيم را پيدا کند هم از فشار و سنگيني کل گنبد بکاهد بي آنکه صدمه اي به قدرتش زده باشد. کف پانتئون، مختصر تحدبي دارد و زهکشهايش به صورت خطوطي کم عمق در مرکز (مستقيماً در زير نورگير) ايجاد شده اند تا هر آبي را که از آن بالا مي ريزد به سوي خود سرازير گرداند

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون ديوارها و احجام در معماري مصر و بين النهرين به قدري اهميت دارند که آنچه ديده مي شود همينها هستند، فضا فقط به شکل «منفي» وجود دارد يعني تصادفاً بين احجام ظاهر مي شود. اين گونه معماري را معماري احجام مي نامند. معماري يوناني نيز مخصوصاً به احجام، نسبتهاي ميان احجام و شکل دادن به عناصر حجمي توجه داشت، با صفت معماري استخوان بندي يا ساختاري متمايز شده است. نخستين بار روميان هستند که معماري را به شکل واحدهايي از فضا در تصور مي آورند که با استفاده از ديوار بستهايي قابل شکل دادن هستند.

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون ادرون پانتئون، مطابق اين علاقه معماران رومي، يک کل واحد، همشکل و متکي به خود است که احجام يا ديوارهاي نگه دارنده هيچ گسستي در آن پديد نمي آورند، کلي است که بازديد کننده را در خود جا مي دهد بي آنکه او را محبوس کند، جهان کوچکي است که از طريق نورگيرش به سوي ابرهاي گريزپا، آسمان آبي، خورشيد، طبيعت کيهاني و خدايان راه مي يابد. گريختن از سر و صدا و گرماي سوزان يک روز تابستاني رم و پناه آوردن به محيط خنک و عظمت آرام پانتئون، تجربه اي است که تقريباً در وصف نمي گنجد و هر کسي بايد خود شخصاً آن را بيازمايد. از همه چيز که بگذريم، اين کار يک تجربه معماري نيز هست نبايد از ياد برد که نيروي ابتکار روميان در ساختن فضاهاي بزرگ دروني به شناخت و اطلاعات مهندسي ايشان از خواص احجام و ايستايي احجام خنثي بستگي داشت. قوس، طاق و گنبد، واحدهايي ساختماني بودند که روميان با مهارتي بي مانند در جهان باستان و کم نظير در جهان معاصر، ابداع و تکميل کردند .

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون

معبد پانتئون: 

معبد پانتئون

منابع : 

منابع استانبول شهر مدنیت ؛ ویراستار:رئوف اوکی،ارول گوچلو ؛مولف:اردم یوجل؛انتشارات: جم توران آفست ماتباجیلیک Ayasofya –Kariye.Cemturan ofset.Mert 2005 http://fa.wikipedia.org/wiki/ مسجد ایاصوفیه : http://fa.wikipedia.org/wiki/ پانتئون (معبد رومی)

منابع : 

منابع http://fa.wikipedia.org/wiki/ مسجد ایاصوفیه : آشنایی با معماری اسلامی، محمد کریم پیرنیا، انتشارات دانشگاه علم و صنعت تهران، سال ۱۳۸۲ معماری ایران در دوره اسلامی، محمدیوسف کیانی، انتشارات سمت، تهران سال ۱۳۷۹ هنر در گذر زمان، هلن گاردنر، ترجمه محمد تقی فرامرزی، انتشارات نگاه، تهران ۱۳۷۵ انحطاط و سقوط امپراتوری روم، ترجمه فرنگیس شادمان نازی، تهران ۱۳۷۱ تاریخ تمدن از کهن ترین روزگار تا سده ما، لوکاس هنری، ترجمه عبدالحسین آذرنگ، تهران ۱۳۶۶ سی و دو هزار سال تاریخ هنر (نقاشی – پیکر تراشی – معماری)، فردریک هارت، مترجمان موسی اکرمی، بهزاد برکت، محمدرضا پورجعفری، فریبا خدامی، هرمز ریاحی، نسرین طباطبائی، سپیده عندلیب، دکتر مجدالدین کیوانی، فریبرز مجیدی، فرشته مولوی دایره المعارف معماری جهان، هانری استیرلن، ترجمه نادر روز رُخ، انتشارات فرهنگیان، تهران ۱۳۸۰ تاریخ هنر، تألیف و ترجمه فرهاد گشایش، انتشارات عفاف، تهران ۱۳۷۸ کتاب هنر، هیات مولفان، ویراستار هربرت رید، ترجمه دکتر یعقوب آژند، انتشارات مولی، تهران ۱۳۶۷

تشکر : 

تشکر ستایشگر معلمی هستیم که اندیشیدن را می آموزد، نه اندیشه را با تشکر از استاد ارجمند جناب آقای دکتر زنده دل که نکات فراوانی از ایشان آموختیم. Albate chize khassiam yad nadada 