AB destekli e-Sağlık Projeleri: AB destekli e-Sağlık Projeleri YILDIRAY KABAK SRDC-ODTÜ


Taslak: Taslak BİRLİKTE ÇALIŞABİLİRLİK – INTEROPERABILITY ARTEMIS Sağlık Bilgi Sistemlerinin Birlikte Çalışabilirliği için Anlamsal Web Servisleri tabanlı P2P Altyapı A Semantic Web Service-based P2P Infrastructure for the Interoperability of Medical Information Systems SAPHIRE Anlamsal Birlikte Çalışabilirlik tabanlı Akıllı Sağlık Takibi Intelligent Healthcare Monitoring based on Semantic Interoperability Platform RIDE Anlamsal Birlikte Çalışabilirlik ön planlı ve COM 356’yı destekleyen eSağlık Sistemlerinin Birlikte Çalışabilirliği için bir Yol Haritası A Roadmap for Interoperability of eHealth Systems in Support of COM 356 with Special Emphasis on Semantic Interoperability


ARTEMIS: ARTEMIS Kontrat Numarası: IST-1-002103-STP Proje Adı: Sağlık Bilgi Sistemlerinin Birlikte Çalışabilirliği için Anlamsal Web Servisleri tabanlı P2P Altyapı Öncelik (Priority): 2.3.1.11 eHealth Başlangıç Tarihi: 01/01/2004 Bitiş Tarihi: 30/06/2006 Toplam Bütçe: 2.957.604 € Komisyon Desteği: 1.989.000 € Web Sayfası: http://www.srdc.metu.edu.tr/webpage/projects/artemis/


ARTEMIS Consortium: ARTEMIS Consortium SRDC-Middle East Technical University, Turkey OFFIS e.V. Healthcare Information and Communication Systems , Germany South and East Belfast Health and Social Services Trust (SEBT), UK ALTEC S.A. Information and Communication Systems , Greece Tepe Technology, Turkey IT Innovation Center, University of Southampton, UK


Artemis Hedefleri: Artemis Hedefleri Medikal Bilgi Sistemleri arasında birlikte çalışabilirliği sağlamak için: Web Servis Teknolojileri (Fonksyonel Birlikte Çalışabilirlik), ve Anlamsal Birlikte Çalışabilirlik Ayrıca bu Web Servislerinin bulunması ve altyapının ölçeklendirilebilirliği (scalablity) için P2P Ağlarının kullanımı Guvenlik, Gizlilik ve Mahremiyet destekli


IST-1-002103 ARTEMIS: IST-1-002103 ARTEMIS


Artemis Projesi Çıktıları: Artemis Projesi Çıktıları Ana olarak bir Sağlık Bilgi sistemleri için bir middleware geliştirildi Sağlık Web Servisleri için Anlamsal Arabuluculuk Altyapısı - METU Sağlık Web Servislerini anlamsal olarak tanımlama ve yaratma araçları, METU & ALTEC BPEL4WS tabanlı WS birleştirme araçları, METU ebBP Editörü, METU UDDI ve ebXML gibi WS Depolarının anlamsal olarak zenginleştirilmesi ve P2P ağlar ile birleştirilmesi, METU Güvenli Anlamsal P2P Bulma Mekanizmaları, IT Innovation Sağlık Bilgisinin bulunması için P2P ağda anlamsal yönlendirme, IT Innovation Süreç Tabanlı Ulaşım Kontrol Mekanizmaları, IT Innovation Güvenlik ve Mahremiyet Poliçeleriyle güçlendirilmiş Dağıtık hasta hüviyetini tespit etme protokolü, OFFIS ARTEMIS uyumlu IHE RID uygulaması, OFFIS Artemis için Care2X Pluginleri, METU, OFFIS


Yayınlar: Yayınlar Dogac, A., Laleci, G., Kirbas S., Kabak Y., Sinir S., Yildiz A. Gurcan Y. "Artemis: Deploying Semantically Enriched Web Services in the Healthcare Domain", Information Systems Journal (Elsevier) special issue on Semantic Web and Web Services, accepted for publication. Dogac, A., Bussler, C., “A Tutorial on Providing Interoperability of Medical Information Systems through Semantically Enriched Web Services ", The Fourth International Conference on Web Engineering (ICWE 04), Munich, Germany, July 28-30, 2004. Asuman Dogac, Gokce B. Laleci, Yildiray Kabak, Seda Unal, Thomas Beale, Sam Heard, Peter Elkin, Farrukh Najmi, Carl Mattocks, David Webber, "Exploiting ebXML Registry Semantic Constructs for Handling Archetype Metadata in Healthcare Informatics" ,accepted for publication, International Journal of Metadata, Semantics and Ontologies 2004 Bicer, V.,Laleci, G.,Dogac, A., Kabak, Y., "Artemis Message Exchange Framework: Semantic Interoperability of Exchanged Messages in the Healthcare Domain” , ACM Sigmod Record, Vol. 34, No. 2, June 2005 Dogac, A., "ARTEMIS: Saglik Bilgi Sistemlerinin Birlikte Calisabilirligi icin Gelistirilen Web Servis ve P2P Tabanli bir Birlikte Islerlik Platformu", Konsept Dergisi, Meteksan Bilisim Grubu 3 aylik tematik yayini, 2004/1. Asuman Dogac, Gokce B. Laleci, Yildiray Kabak, Seda Unal, Thomas Beale, Sam Heard, Peter Elkin, Farrukh Najmi, Carl Mattocks, David Webber, “Exploiting ebXML Registry Semantic Constructs for Handling Archetype Metadata in Healthcare Informatics”, International Journal of Metadata, Semantics and Ontologies, Volume 1, No. 1, 2006 (January 2006)


Yayınlar: Yayınlar Della Valle, E., Cerizza, D., Bicer, V., Kabak, Y., Laleci, G., Lausen, H, “The Need for Semantic Web Service in the eHealth”, W3C workshop on Frameworks for Semantics in Web Services, 2005 (June 2005) Bicer Veli, Laleci Gokce, Dogac Asuman, Kabak Yildiray, “Providing Semantic Interoperability in the Healthcare Domain through Ontology Mapping”, eChallenges 2005, Ljubljana, Slovenia (October 2005) Bicer, V.,Laleci, G.,Dogac, A., Kabak, Y., “Artemis Message Exchange Framework: Semantic Interoperability of Exchanged Messages in the Healthcare Domain”, ACM Sigmod Record, Vol. 34, No. 3 (September 2005) Bicer, V., Kilic, O. Dogac. A., Laleci, G., “Archetype-based Semantic Interoperability of Web Service Messages in the Healthcare Domain”, Int'l Journal on Semantic Web & Information Systems, Vol. 1, No.4 (October 2005) Asuman Dogac, Veli Bicer, Gokce Banu Laleci, Yildiray Kabak, Yavuz Gurcan, Marco Eichelberg, Jörg Riesmeier, “Untangle the Web: Communicating Through the Web”, presented at HIMSS 2006, February 12-16, 2006, San Diego, US, (October 2005) Dogac, A., Bicer, V., Okcan, A., “Collaborative Business Process Support in IHE XDS through ebXML Business Processes”, In proc. of International Conference on Data Engineering (ICDE2006), Atlanta, USA, (April 2006)


Demolar: Demolar Med-e-Tel 2005 Conference, Luxemburg, Luxemburg (April 06-08, 2005) eHealth 2005 Conference, Tromso, Norway (May 23-24, 2005) eChallenges 2005, Ljubljana, Slovenia (October 19-21, 2005) ARTEMIS Exhibition Stand organized by the METU was awarded the Exhibition Stand Runner-up Award 2006 Annual HIMSS Conference, San Diego, USA (February 12-16, 2006)


Artemis: Artemis Edindiğimiz Know-How RIDE (IST - 027065) & SAPHIRE (IST 027074) projelerinin tabanını oluşturdu Yayınlar 12 - METU / 25 - Konsorsyum Tezler: Umit Lutfi Altintakan, "Design and Implementation of Semantically Enriched Web Services in the Healthcare Domain", M.S. Thesis, Dept. of Computer Eng. Of METU, December 2004 Mesut Bahadir, ”Developing JXTA Applications for Mobile Devices and Invoking Web Services Deployed in JXTA Platform from Mobile Devices”, M.S. Thesis, Dept. of Computer Eng., December 2004


IST-27074 SAPHIRE: IST-27074 SAPHIRE FACTS Saphire: Anlamsal Birlikte Çalışabilirlik tabanlı Akıllı Sağlık Takibi Period: 01.01.2006/30.06.2008 Komisyon Desteği: 2,040,775€ http://www.srdc.metu.edu.tr/webpage/projects/saphire/


Motivasyon, Problem Alanı: Motivasyon, Problem Alanı Dünyadaki yaşlı nüfus artıyor Sağlığa talep artıyor Her seviyedeki medikal doktorlar gittikçe fazla yükleniliyorlar Sağlık eğilimleri değişiyor Bir hastanın tedavisinde birden fazla farklı enstitüden doktor katılabiliyor Uzaktan bakım ve uzaktan hasta takibi yaygınlaşıyor Medikal uygulamalar gün geçtikçe daha fazla veri ile uğraşıyorlar. Bu veriler genelde birbirine hiç benzemeyen farklı medikal bilgi sistemlerinden yada, medikal sensörlerden gelmektedir.


Motivasyon, Problem Alanı: Motivasyon, Problem Alanı Klinik yönergeleri (Clinical Guideline) temsil eden bilgisayarın yorumlayabileceği formal modeller geliştirildi GLIF, EON, ASBRU, Proforma and PRODIGY Bunlar genelde doktorlara yardımcı olan Klinik Karar Destek Sistemlerinde kullanılmaktadır GLARE, GLEE, SAGE, DeGel Ama Bu Klinik Yönergelerin yaygın kullanımı henüz gerçekleşemedi


Motivasyon, Problem Alanı: Motivasyon, Problem Alanı [Glif Teknik Spesifikasyonundan]… Before guidelines can be incorporated into an institutional information system, actions and patient data references in the guideline models must be mapped to institutional procedures and electronic medical records (EMRs) In contemporary guideline applications: For each specific institution wishing to use this guideline The actions are bounded to the specific medical information system procedures This is a static approach and requires a custom adaptation phase


Araştırma Hedefleri: Araştırma Hedefleri Yönergeler medikal bilgi sistemleriyle iletişim kurabilmeli hastanın elektronik sağlık kaydını alabilmeli yönergenin uyugulaması sonucu üretilen öneriler klinik işakışı sistemlerine aktarılabilmeli (mesela lab order) uyarılar ve hatırlatmalar sorumlu sağlık personeline iletilebilmeli Lab order Prescription


Araştırma yaklaşımı ve metodolojisi: Araştırma yaklaşımı ve metodolojisi


IST-27074 SAPHIRE: IST-27074 SAPHIRE


Önemli Sonuçlar: Önemli Sonuçlar İlk Prototip hazırlandı tamamen kullanılabilir bir yönerge spesifikasyonu sağlandı JADE kullanılarak uygulandı Aşağıdaki Spesifikasyonlar kullanıldı IHE XDS Registry/Repository Architecture IHE PIX HL7 CDA UDDI Executing “Management of acute myocardial infarction in patients presenting with ST-segment elevation” The Task Force on the Management of Acute Myocardial Infarction of the European Society of Cardiology, Eur. Heart J., January 2003; 24: 28 – 66


Sonuç ve görünüm: Sonuç ve görünüm Avrupa Kardiyoloji Yönergeleriyle uyumlu hasta-odaklı bilgisayar-destekli klinik karar sağlama Hastanede ve Out-patient departmanlarındaki iş yükünü azaltma İnsan hata olasılığını azaltma Yoğun bakımda kalımı azaltarak medikal harcamaları azaltma Hastane Pilot Uygulaması Bükreş Acil Durum Hastanesi (Spitalul Clinic de Urgenţă Bucureşti, SCUB) Ev Pilot Uygulaması Schuechtermann-Schillersche Klinik Bad Rothenfelde (SSK)


IST-27065RIDE: IST-27065 RIDE FACTS RIDE : eSağlık Sistemlerinin Birlikte Çalışabilirliği için bir Yol Haritası Period: 01.01.2006/31.12.2007 Komisyon Desteği: 1,156,269 € http://www.srdc.metu.edu.tr/webpage/projects/ride/ Çıktılar: Avrupa seviyesinde yapılması gereken faaliyetler için önerilerde bulunmak eSağlık Kominikasyon COM 356 faaliyet planında öngörülen gelecekteki faaliyetler için taban hazırlama


RIDE Partners: RIDE Partners METU-SRDC, Turkey OFFIS, Germany IFOMIS, Germany EUROREC, EU CNR, Italy NTUA, Greece DERI, Ireland IHE-D, Germany OLE, Belgium


Work plan activities (1): Work plan activities (1) Identify the current barriers for semantic interoperability in standards for health data messages and electronic health records as well as tools for semantic interoperability with the goal to set priorities for further in-depth studies Assess the European best practices in providing semantic interoperability for eHealth domain Identify the goals and the economical, legal, financial and technological challenges of the industry for the 21st century for achieving semantic interoperability in eHealth solutions Identify the limitations of the policies and strategies currently used in deploying eHealth solutions in clinical settings


Work plan activities (2): Work plan activities (2) Provide a shared vision for building a Europe-wide semantically interoperable eHealth infrastructure Assess the gaps between the “as-is” situation in eHealth and the “to-be” eHealth vision Identify the emerging trends and opportunities to achieve the vision statement Identify key actors and stakeholders and prepare co-operation between them Create a wide consensus at the European level for semantic interoperability in eHealth domain through RIDE dissemination activities


IST-27065 RIDE: IST-27065 RIDE Avrupa genelinde on yıl içinde anlamsal olarak birlikte çalışabilir bir eSağlık altyapısı için vizyon tanımlamak Avrupa Komisyonuna bu vizyonu başarabilecek bir stratejik yol haritası önermek Proje sonuçlarını yaygınlaştırmak/duyurmak Avrupa genelinde eSağlık alanında anlamsal birlikte çalışabilirlik üzerine bir görüş birliği sağlamak RIDE Yolharitası adımları eSağlık Birlikte Çalışabilirliğindeki son durum (state of the art) araştırması ve kullanıcı gerekinimleri eSağlık Birlikte Çalışabilirliğindeki amaçlar ve ekonomik, finansal ve teknolojik güçlükler eSağlık Çözümlerinin klinik enstitülerde kullanılmasındaki şu anki politika ve stratejilerin sınırlamaları


Publications & Demonstrators: Publications & Demonstrators 2006 yılında 14 yayın 3 farklı prototipin 4 yerde demosu ulusal ve uluslar arası toplantılarda 14 sunum


Öngörülen Avrupa Sağlık Ağı: Öngörülen Avrupa Sağlık Ağı


Slide28: MEMBER STATE A