nm ms sirmumonpdv

Struktura i raspored moći u međunarodnim odnosima na početku XXI veka: 

Struktura i raspored moći u međunarodnim odnosima na početku XXI veka

Slide2: 

I Neka teorijska objašnjenja II Struktura i raspored moći u međunarodnim odnosima na početku XXI veka III Literatura

I Neka teorijska objašnjenja: 

I Neka teorijska objašnjenja

Slide4: 

“Neosporno je da je tokom istorije međunarodna zajednica doživela mnoga preobličavanja, te se kod mnogih teoretičara, bez obzira na termin koji usvajaju, pojavljuje potreba da se prikažu različita stanja, u kojima se ona nalazila ili se može naći. Najčešće se pri tome polazi od strukture međunarodne zajednice i rasporeda moći u njoj.” (Vojin Dimitrijević, Radoslav Stojanović) Nivoi analize u međunarodnim odnosima

Slide5: 

“Pod strukturom međunarodne zajednice podrazumevaju se elementi te zajednice i okolina u kojoj deluju. Elementi međunarodne zajednice su subjekti međunarodnih odnosa, a okolina u kojoj deluju izražava se dejstvom činilaca koji utiču na subjekte međunarodnih odnosa i međunarodne zajednice u celini.” (Vojin Dimitrijević, Radoslav Stojanović)

Slide6: 

“Tipologija međunarodnih sistema prema rasporedu moći ima mnogo... Od poznatijih pojmova koji se s tim u vezi sreću treba pomenuti sledeće: 1) Imperijalna struktura 2) Polarizovana struktura 3) Nepolarizovana ili difuzna struktura

1) Imperijalna struktura: 

1) Imperijalna struktura “Imperijalna struktura postoji onda kada u međunarodnoj zajednici preovladava jedan centar, koji ima odlučujući uticaj na pojedine jedinice.” (Vojin Dimitrijević, Radoslav Stojanović) Regionalne i svetske imperije kao primeri

2) Polarizovana struktura: 

2) Polarizovana struktura “Kad se, umesto jednog, u međunarodnoj zajednici pojavi više centara predominantne moći, ona ima polarizovanu strukturu. (Vojin Dimitrijević, Radoslav Stojanović) “Ako postoje samo dva glavna centra moći, polarizovana struktura se naziva bipolarnom.” Hladni rat, Antička Grčka u vreme Peloponeskog rata (sa Spartom i Atinom kao predominantnim gradovima-državama) kao primeri “Čim se pojavi treći pol struktura postaje multipolarna” (Vojin Dimitrijević, Radoslav Stojanović) Novovekovna istorija Evrope kao najbolji primer

3) Nepolarizovana ili difuzna struktura: 

3) Nepolarizovana ili difuzna struktura “Struktura u kojoj je moć ravnomereno raspoređena na sve subjekte (države) naziva se nepolarizovanom ili difuznom.” (Vojin Dimitrijević, Radoslav Stojanović) Grčki gradovi države pre prevlasti Sparte i Atine Evropa pre kolonijalnih osvajanja

Struktura međunarodnog sistema kao glavna determinanta dešavanja u međunarodnim odnosima: 

Struktura međunarodnog sistema kao glavna determinanta dešavanja u međunarodnim odnosima Glavni uzroci dešavanja u međunarodnim odnosima, nalaze u strukturi medjunarodnog sistema. Struktura je pojam koji uvodi Kenet Volc da označi ono što se apstrahovanjem može izvući iz međunarodne politike i ona se sastoji od : - načina organizacije vlasti (koji je u međunarodnoj politici anarhija a u unutrašnjoj hijerarhija) -raspodele moći u međunarodnom sistemu koja, u zavisnosti od broja polova, odnosno, najjačih i najmoćnijih država u međunarodnom sistemu, može biti unipolarna, bipolarna i multipolarna. Za razliku od strukture unutrašnje politike Volc kod strukture međunarodne politike izostavlja jednu veoma bitnu osobinu političkih jedinica, koje cine jedan medjunarodni sistem, a to su razlike među njima.U unutrašnjoj politici postoji razliciti organi vlasti a u međunarodnoj politici države da bi opstale moraju da se socijalizuju ( da liče jedna na drugu i da obavljaju iste funkcije). (Kenneth N. Waltz, Theory of International Politics)

Structure and War: Bipolar international system as a more stabile : 

Structure and War: Bipolar international system as a more stabile The main causes of war are located in the architecture of the international system What matters most is the number of great powers and how much power each controls A system can be either bipolar or multipolar... A system that contains an aspiring hegemon is said to be unbalanced; a system without such a dominat state is said to be balanced. Four possible kind of systems: 1) Unbalanced bipolarity 2) balanced bipolarity 3) unbalanced multipolarity 4) balanced multipolarity (John J. Mearsheimer)

Slide19: 

Based on the relevant distribution of power among the major states, European history from the outbreak of the French Revolutionary and Napoleonic Wars in 1792 until the End of the Cold war in 1990 can roughly divided into seven periods:

Slide20: 

1) Napoleonic era I, 1792-1793, (1 year), balanced multipolarity 2) Napoleonic era II, 1793-1815, (22 years), unbalanced multipolarity 3) Nineteenth century, 1815-1902, (88 years) balanced multipolarity 4) Kaiserreich era, 1903 – 1918, (16 years), unbalanced multipolarity 5) Interwar years, 1919-1938, (20 years), balanced multipolarity 6) Nazi era, 1939-1945, (6 years), unbalanced multipolarity, and 7) Cold war, 1945-19902, (46 years), bipolarity

Slide21: 

War was going on 18. 3 percent of the time in balanced multipolarity, compared with 2.2 percent in bipolarity and 79. 5 percent in unbalanced multipolarity (John J. Mearsheimer)

Slide22: 

Raspodela moći među državama u međunarodnom sistemu pomaže nam da pravimo predviđanja o određenim aspektima ponašanja država. (Džozef Naj)

System and War: a different view : 

System and War: a different view Na sličan način, politikolozi posmatraju strukturu međunarodnog sistema u nameri da predvide ponašanje država i njihovu sklonost ka ratu. Unipolarni sistemi su skloni propadanju pošto države, u težnji da očuvaju vlastitu nezavisnost, vode politiku ravnoteže snaga protiv države koja ima premoć u sistemu, ili protiv hegemona, ili će neka država čija je moć u usponu, u nekim slučajevima izazivati moć vodeće države. U multipolarnim ili u međunarodnim sistemima koji imaju raspršenu raspodelu moći, države će formirati saveze u cilju ostvarenja ravnoteže snaga, ali će savezi biti fleksibilni. Ratovi se mogu dogoditi, ali će biti relativno ograničeni u svom opsegu. U bipolarnim sistemima, savezi postaju mnogo rigidniji, što zauzvarat doprinosi većoj verovatnoći izbijanja sukoba širih razmera, možda čak i svetskog rata. Neki analitičari kažu da “bipolarlni sistemi ili erodiraju ili eksplodiraju”. Ovo se desilo u Peloponeskom ratu kada su Atina i Sparta pojačale međusobna trvenja poštujući vlastite savezničke obaveze. (Džozef Naj, Henri Kisindžer)

Slide24: 

Ovo je takođe bio slučaj u vremenu pre 1914. godine, kada se multipolarna ravnoteža snaga u Evropi postepeno konsolidovala u sistem dva jaka saveza, koji su pri tome izgubili na svojoj fleksibilnosti. Predviđanja o mogućnosti izbijanja rata zasnovana na principu multipolarnost Vs. bipolarnost pokazala su se pogrešnim, posle 1945. godine. Tokom Hladnog rata svet je bio bipolaran sa dva velika igrača, Sjedinjenim Državama i njenim sveznicima i Sovjetskim Savezom i njegovim saveznicima. Ipak nije došlo do izbijanja sveobuhvatnog rata tokom više od četiri decenije, pre nego što je sistem erodirao s propadanjem Sovjetskog Saveza. Neki ljudi tvrde da je nuklearno oružje učinilo mogućnost izbijanja globalnog rata veoma neprivlačnim rešenjem.

Slide25: 

“The Balance of power system did not purport or avoid crises or even wars. When working properly, it was meant to limit both the ability of states to dominate others and the scope of conflicts. Its goal was not peace so much as stability and moderation. By definition, a balance of power arrangement cannot satisfy every member of the international system completely; it works best when it keeps dissatisfaction below the level at which the aggrieved party will seek to overthrow international order.”

Slide26: 

“The International system which lasted the longest without a major war was the one following the Congress of Vienna. It combined legitimacy and equilibrium, shared values, and balance of power diplomacy. Common values restrained the scope of nations’ demands while equilibrium limited the capacity to insist on them.”

Slide27: 

Iz tih razloga možemo zaključiti da struktura međunarodnog sistema može ponuditi nekakva gruba objašnjenja, ali da ni ona ne objašnjava dovoljno sama po sebi. Više ćemo shvatiti ako budemo išli dalje od strukture sistema, i pozabavimo se ispitivanjem njegovog procesa, tj. pravilnog obrasca interakcija između država. Razlikovanje između strukture i procesa u bilo kom vremenu može biti ilustrovano uz pomoć metafore poznate kartaroške igre - pokera. Struktura igre pokera je u raspodeli moći, to jest koliko čipova igrači imaju i koliko je jakih karti podeljeno. Proces se odnosi na način na koji se igra može igrati i kakve vrste interakcija među igračima mogu postojati (kako su pravila igre zamišljena i kako se shvataju; da li su igrači dobri bleferi; da li poštuju pravila.

Slide28: 

Proces međunarodog sistema je određen pomoću tri elementa: 1) strukturom (bipolarne strukture su sklone da proizvedu manje fleksibilne procese), 2) kulturnim i institucionalnim kontekstom koji okružuje strukturu i determiniše sposobnosti država koje one imaju za saradnju, 3) da li su države revolucionarne ili umerene u ciljevima i instrumentima. (Džozef Naj)

II Struktura i raspored moći u međunarodnim odnosima na početku XXI veka: 

II Struktura i raspored moći u međunarodnim odnosima na početku XXI veka

Slide30: 

Kakva je raspodela moći u međunarodnim odnosima posle Hladnog rata? Različita viđenja: (Unipolar World, Multipolar World, Uni-Multipolar World, Međuzavisnost na više nivoa)

Unipolarity : 

Unipolarity Charles Crauthammer, Foreign Affairs, Winter 1990/1991, pp. 23-33.

Slide32: 

“The most striking feature of the post-cold War World is its unipolarity. No doubt, multipolarity will come in time. In perhaps another generation or so there will be great powers coequal with the United States, and the world will, in structure resemble the pre-World War I era. But we are not there yet, nor will be for decades. NOW IS THE UNIPOLAR MOMENT.

Slide33: 

“There is today no lack of second-rank powers. Germany and Japan are economic dynamos. Britain and France can deploy diplomatic and to some extent military assets. The Soviet Union possesses several element of power – military, diplomatic and political – but all are in rapid decline. There is but one first – rate power and no prospect in the immediate future of any power to rival it.

Slide34: 

“The notion that economic power inevitably translates into geopolitical influence is a materialist illusion. Economic power is a necessary condition for great power status. But it certainly is not sufficient, as has been made clear by the recent behavior of Germany and Japan, which have generally hidden under the table since the first shots rang out in Kuwait.” “American preeminence is based on the fact that it is the only country with military, diplomatic, political and economic assets to be a decisive player in any conflict in whatever part of the world it chooses to involve itself.”

Slide35: 

William C. Wohlforth, “The Stability of Unipolar World”, International Security, Vol. 24, No. 1, Summer 1999, pp. 5 – 41.

Slide36: 

First, the system is aunambiguosly unipolar.The United States enjoys a much larger margin of superiority over the next most powerful state or, indeed, all other great powers combined than any leading state in the last two centuries. Second, the curent unipolarity is prone to peace Third, the current unipolarity is not only peaceful but durable The United States is the only Great Power in modern history to establish a clear lead in virtually every important dimension of power

Multipolarity : 

Multipolarity Henry A. Kissinger, Diplomacy, Simon & Schuster, New York, 1994

Slide38: 

“What is new about the emerging world order is that, for the first time, the United States can neither withdraw from the world nor dominate it…Other countries have grown into Great Power status. The United States now faces challenge of reaching its goals in stages, each of which is an amalgam of American values and geopolitical necessities. One of the few necessities is that a world comprising several states of comparable strength must base its order on some concept of equilibrium – an idea with which the United States has never felt comfortable.”

Slide39: 

“The international system of the twenty first century will be marked by a seeming contradiction: on the one hand, fragmentation; on the other, growing globalization. On the level of the relations among states, the new order will be more like the European state system of the eighteenth and nineteenth centuries than the rigid patterns of the Cold War. It will contain at least six major powers – the United States, Europe, China, Japan, Russia and probably India – as well as a multiplicity of medium sized and smaller countries.”

Uni-Multipolar World: 

Uni-Multipolar World Samuel Huntington, "The Lonely Superpower", Foreign Affairs, March/April 1999, pp. 35-49.

Slide41: 

DURING THE past decade global politics has changed fundamentally in two ways. First, it has been substantially reconfigured along cultural and civilizational lines, as I have highlighted in the pages of this journal and documented at length in The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. Second, as argued in that book, global politics is also always about power and the struggle for power, and today international relations is changing along that crucial dimension. The global structure of power in the Cold War was basically bipolar; the emerging structure is very different.

Slide42: 

There is now only one superpower. But that does not mean that the world is unipolar. A unipolar system would have one superpower, no significant major powers, and many minor powers. As a result, the superpower could effectively resolve important international issues alone, and no combination of other states would have the power to prevent it from doing so. For several centuries the classical world under Rome, and at times East Asia under China, approximated this model. A bipolar system like the Cold War has two superpowers, and the relations between them are central to international politics. Each superpower dominates a coalition of allied states and competes with the other superpower for influence among nonaligned countries. A multipolar system has several major powers of comparable strength that cooperate and compete with each other in shifting patterns. A coalition of major states is necessary to resolve important international issues. European politics approximated this model for several centuries.

Slide43: 

Contemporary international politics does not fit any of these three models. It is instead a strange hybrid, a uni-multipolar system with one superpower and several major powers. The settlement of key international issues requires action by the single superpower but always with some combination of other major states; the single superpower can, however, veto action on key issues by combinations of other states.

Slide44: 

The United States, of course, is the sole state with preeminence in every domain of power -- economic, military, diplomatic, ideological, technological, and cultural -- with the reach and capabilities to promote its interests in virtually every part of the world. At a second level are major regional powers that are preeminent in areas of the world without being able to extend their interests and capabilities as globally as the United States. They include the German-French condominium in Europe, Russia in Eurasia, China and potentially Japan in East Asia, India in South Asia, Iran in Southwest Asia, Brazil in Latin America, and South Africa and Nigeria in Africa. At a third level are secondary regional powers whose interests often conflict with the more powerful regional states. These include Britain in relation to the German-French combination, Ukraine in relation to Russia, Japan in relation to China, South Korea in relation to Japan, Pakistan in relation to India, Saudi Arabia in relation to Iran, and Argentina in relation to Brazil.

Međuzavisnost na više nivoa – Multilevel Interdependence: 

Međuzavisnost na više nivoa – Multilevel Interdependence Joseph S. Nye, Jr, Understanding International Conlicts, Longman, New York, 2005, Fifth Edition

Slide46: 

Trenutnu raspodelu moći u svetu možemo označiti kao međuzavisnost na više nivoa. Naime, nijedna pojedinačna hijerarhija ne opisuje na odgovarajući način današnju svetsku politiku, kao što to čini ona koja je prikazuje kao trodimenzionalnu šahovsku tablu.

Slide47: 

U globalnom informatičkom dobu, moć je među državama raspodeljena po obrascu koji podseća na složenu trodimenzionalnu šahovsku tablu, na kojoj se igra odvija i horizontalno i vertikalno. Na vrhu šahovske table gde su političko-vojna pitanja, vojna moć je uglavnom unipolarna sa Sjedinjenim Državama kao jedinom supersilom, ali u sredini table gde su ekonomska pitanja, Sjedinjene Države nisu hegemon ili imperija, i moraju da se cenjkaju sa Evropom sa jednakih pozicija kada Evropa deluje kao ujedinjena celina. Na primer, povodom antimonopolskih ili pitanja koja se odnose na privredu, one moraju naći kompromis, da bi postigle sporazum. I na dnu table transnacionalnih odnosa koji prelaze granice van kontrole vlada država i tako uključuju raznovrsne aktere kao što su bankari i teroristi, moć se haotično raspršava.

Vojna dimenzija : 

Vojna dimenzija Today the United States is not only the world’ s foremost economic power; it is the dominant military power as well While America’s military economic advantages are manifold, its military lead is simply overwhelming. U. S. Defense expenditures in 2003 were nearly 40 percent of the global total and almost seven times larger than that of the number two power (China). To put it another way, U. S. Defense spending was equal to the amount spent on defense by the next thirteen countries combined. The United States also spends more to keep itself in the vanguard of military technology. The U. S. Department of Defense now spends over 50 billion dollars annually for “research, development, testing, and evaluation”, an amount larger than the entire defense budget of Germany, Great Britain, France, Russia, Japan or China

Slide50: 

The United States deployed more than 500 000 troops in the Persian Gulf for Operations Desert Shield and Desert Storm; mobilized substantial air, ground, and naval forces in Kosovo in 1999, and in Afghanistan in 2001; and then deployed more than 180 000 troops and other personnel to topple Saddam Hussein in 2003. Over - Sea power projection capabilities

Slide51: 

Global Military presence 2004- roughly 250 000 soldiers, sailors and airmen deployed in more than a hundred countries. It has 1 000 or more troops in at least a dozen countries, not counting the forces currently occupying Iraq. U. S. provides military training for personnel from over 130 countries Hundreds of military bases and other facilities around the world, with an estimated replacement value of 118 billion dollars.

Ekonomska dimenzija : 

Ekonomska dimenzija U pogledu ekonomskih pitanja, Sjedinjene Države nisu hegemon ili imperija, i moraju da se cenjkaju sa Evropom sa jednakih pozicija kada Evropa deluje kao ujedinjena celina. Na primer, povodom antimonopolskih ili pitanja koja se odnose na privredu, one moraju naći kompromis, da bi postigle sporazum.

Transnacionalna dimenzija : 

Transnacionalna dimenzija Uzmimo kao dodatak pitanjima terorizma samo nekoliko primera; privatni akteri na globalnom tržištu kapitala ograničavaju način na koji se kamatne stope mogu koristiti za upravljanje američkom ekonomijom, a trgovina droge, AIDS, migracija stanovništva, i globalno zagrevanje koji imaju duboke društvene korene u više od jedne zemlje, izvan su kontrole američkih vlasti. U takvoj jednoj situaciji čini se da nema baš puno smisla koristiti tradicionalne termine poput unipolarnost, hegemonija ili imperija s ciljem da se opišu takvi problemi. (Džozef Naj)

Transnacionalna dimenzija : 

Transnacionalna dimenzija Proces globalizacije stavio je na dnevni red međunarodnih odnosa sledeće: čak ni najmoćnija zemlja sveta ne može se hvatati u koštac sa njom samo sopstvenim snagama-uzmite kao dokaz pitanja međunarodne finansijske stabilnosti, globalnih klimatskih promena, širenje infektivnih bolesti, i transnacionalnu trgovinu drogom, kriminal i terorističke mreže. (Džozef Naj)

Ранг листа девет територијално највећих држава света: 

Ранг листа девет територијално највећих држава света

Devet država sa najvećim brojem stanovnika na svetu: CIA Worldfactbook : 

Devet država sa najvećim brojem stanovnika na svetu: CIA Worldfactbook

ЛИТЕРАТУРА: : 

ЛИТЕРАТУРА:

ХВАЛА НА ПАЖЊИ: 

ХВАЛА НА ПАЖЊИ