1epokilit

Slide1: 

Antyk Średniowiecze Renesans Barok Oświecenie Romantyzm Pozytywizm Młoda Polska Dwudziestolecie międzywojenne Literatura powojenna – (współczesna)

Antyk : 

Antyk Literaturę grecką można podzielić na cztery okresy, biorąc pod uwagę gatunek literacki dominujący w danym czasie: - epika (VIII wiek p.n.e.) - liryka (VII-VI wiek p.n.e.) - dramat (V wiek p.n.e.) - epigramat (III wiek p.n.e.) Podziału literatury dokonał Arystoteles wyróżniając w niej: - epikę - dramat - lirykę Greccy dramatopisarze: a) Ajschylos, b) Sofokles, c) Eurypides. Reguły kompozycji tragedii greckiej: – jedność czasu (cała akcja nie mogła trwać dłużej niż 24 godziny), – jedność miejsca (cała akcja musiała się rozegrać w jednym miejscu), – jedność akcji ( była to tragedia jednowątkowa ). Sofokles

Średniowiecze : 

Średniowiecze W literaturze polskiej powstało wiele utworów nawiązujących tematyką do religii, a więc będących wcielaniem w czyn scholastyki. Z uwagi na gatunek literacki możemy podzielić je na: 1) pieśni – np. Bogurodzica, najstarsza ze znanych polskich pieśni religijnych, arcydzieło poezji średniowiecznej. Powstała w XII w. (lub nawet wcześniej - obecne są w niej archaizmy, których nie znajdziemy już w Kazaniach Świętokrzyskich) [inne zachowane z tego okresu: modlitwy Ojcze Nasz, Modlitwa Gertrudy Mieszkówny, psalmy Krystus z martwych wstał je, Zdrów bądź, królu anielski, Psałterz floriański, Posłuchajcie, bracia miła, o waszego świata wszek lud...] 2) proza - np. Kazania Świętokrzyskie. Jest to 6 kazań o świętych, na uroczystości św. Michała, św. Katarzyny, św. Mikołaja, Bożego Narodzenia, Trzech Króli oraz Matki Boskiej Gromnicznej. Pisane są prozą artystyczną, kunsztownie rytmizowaną i rymowaną. Kunszt anonimowego autora ujawnia się zwłaszcza w kazaniu na święto Trzech króli, nasyconym min. Paralelizm z nami składniowymi, rytmicznymi i brzmieniowymi, które spełniają nie tylko funkcję stylistyczną, ale też kompozycyjną. Podobnie jak pozostałe kazania ma ono charakter intelektualnego wykładu z historii w duchu średniowiecznego alegoryzmu. [inne: Wincenty Kileczy Żywot św. Stanisława, Legenda o św. Aleksym] 3) proza dokumentalno-kronikarska, np. Kronika Polska Galla Anonima. W 3 księgach Anonim przedstawił dzieje Polski od czasów legendarnych do 1116 roku. Każdą z nich poprzedził dedykacją w formie listu i wierszowanym epilogiem. Kroniki jednak bardziej niż dokument przypominają „gest”, a więc dzieje rycerskie, opowieści o wojennych czasach. Główny bohaterem Kroniki jest Krzywousty. dzieło pisane jest silnie rytmizowaną łaciną, miejscami przechodzi w wiersz. [inne: Jan Długosz Bitwa grunwaldzka] J. Długosz

Slide4: 

Inne cechy związane z filozofią tego okresu (oprócz tematyki) to: ● anonimowość twórców (tworzyli „na chwałę Pana”, nie zależało im na własnych korzyściach ani [broń boże] na sławie) ● powszechne stosowanie egzemplów, skłonność do kontemplacji POSUMOWANIE WPŁYWU FILOZOFII NA LITERATURĘ: ● literatura ukierunkowana teocentrycznie ● z filozofii czerpie się wzory idealnych rycerzy, władców, świętych, a potem powstają o nich utwory, aby dać przykład (egzemplarz) zwykłym ludziom ● w zależność które poglądy były im bliższe, pisarze przedstawiali człowieka albo jako szczęśliwego, kierującego się cnotą i dobrem, albo rozdartego pomiędzy dobrą, świętą duszą, a grzesznym ciałem ● literatura funkcję parenetyczną – miała inspirować ludzi do naśladowania wzorów, dawała im wskazówki, jak osiągnąć doskonałość. GATUNKI PRZYJĘTE ZE ŚREDNIOWIECZA: -Sonet-wiersz liryczny który w okresie renesansu pisał np. Petrarka, Szekspir i Mikołaj Sęp Szarzyński. Mikołaj wykazał się niemała wiedzą w zakresie konstrukcji tego gatunku- np. używał sonetu francuskiego. Klasyczny sonet pochodzący z Włoch, jak wiadomo jest złożony z dwóch zwrotek czterowersowych (opisowe) i dwie trzywersowe (refleksyjne). Natomiast sonet francuski ma trzy strofy czterowersowe i jedną, zamykającą dwuwersową -Kronika-dzieło historyczne, nawet gdy nie wypełnia chronologicznego schematu wg dat. W renesansie znana jest Kronika wszystkiego świata Marcina Bielskiego, którą można uznać za pierwszą polską historię powszechną, próbę zmagazynowania informacji o dziejach świata, na wzór dzieł średniowiecznych.

Slide5: 

-Misterium-zbiór renesansowych misteriów jest niezbyt bogaty. Jedyne zachowane dzieło tego gatunku to Historia o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim Mikołaja z Wilkowiecka (1570) -Kazanie-w epoce renesansu ten gatunek rozsławił ksiądz Piotr Skarga, dzięki jego Kazaniom sejmowym ten gatunek stał się narzędziem publicystyki religijnej – a jednak politycznej. NOWE GATUNKI: Nowela-jest to gatunek który rozpowszechnił Boccaccio. Jest to krótki utwór o zwartej akcji, jednowątkowy; centralny motyw, często umieszczony w tytule pojawia się potem w każdej fazie fabuły. W noweli występuje także mała ilość postaci, nie ma komentarzy i na końcu jest wyraźna pointa. Klasycznym przykładem noweli jest Sokół Boccaccia. Esej – gatunek stworzony przez Michaela de Montaigne’a, charakteryzuje się wypowiedziami refleksyjnymi, pełnymi dygresji, prób prozatorskich, własnych subiektywnych przemyśleń. Pisarze: Jan Długosz (1415-1480) („Roczniki Jana Długosza 1376”, „Rozdział XXIII”.)

Renesans: 

Renesans DO NARODZIN RENESANSU PRZYCZYNIŁY SIĘ: - odkrycia geograficzne, które wpłynęły na zmianę ludzkiego myślenia, spowodowały rozszerzenie horyzontów myślowych, przyniosły korzyści materialne z których ludzie zapragnęli korzystać, - powstanie silnych państw jako efekt rozpadu i odejścia od średniowiecznego uniwersalizmu, - wynalezienie druku przez Jana Gutenberga dzięki czemu nastąpił szybszy obieg informacji, druk przyczynił się do rozpowszechnienia wiedzy, ideałów humanistycznych, - rozłam religijny w kościele katolickim pod wpływem wystąpień Marcina Lutra co dało początek reformacji. PODSTAWOWE PRĄDY UMYSŁOWE I RELIGIJNE HUMANIZM (łac. humanitas 'człowieczeństwo', 'ludzkość') - prąd światopoglądowy rozwijający tradycje antycznej wiedzy o człowieku jako o jednostce (psychika i wrażliwość). Dążył do rozwoju osobowości uznając wartość jego rozumu. Humaniści głosili potrzebę poznania i kształtowania indywidualnej, silnej jednostki ludzkiej. W myśl humanizmu człowiek jest wielce wartościowy, liczy się jego talent, liczy się każde odrębne istnienie. Poznawano przyrodę, piękno, patriotyzm. Był to antropocentryzm. J.Kochanowski

Slide7: 

Usytuowanie człowieka w centrum świata. Hasłem humanistów stało się zdanie Terencjusza: "Człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce” (Homo sum et nihil humani a me alienum esse puto). Stawiało ono nieograniczone możliwości poszukiwaniom wszechstronnej wiedzy o człowieku. POLSKA: Mikołaj Rej (1505-1569) (slajd nr 10) Jan Kochanowski (1530-1584) (psalmy, fraszki...) *Mikołaj Sęp – przełom renesansu i baroku (1550-1581) („Napis na statuę”, „Sonet I”, „Sonet II”, „Sonet III”, „Sonet V”). WŁOCHY: Dante Alighieri –(1265-1321) Giovanni Boccaccio (1313-1375) Francesco Petrarca (1304-1374) Ludovico Ariosto (1474-1533) Torquato Tasso (1544-1595) Baltazar Castiglione (1478-1529) ANGLIA: Tomasz Morus William Shakespeare (1564-1616) FRANCJA: Pirre Ronsard M. Rej

Barok: 

Barok Ramy czasowe      1580 - 1620 - barok wczesny - rozwój literatury metafizycznej,      1620 - 1680 - barok dojrzały - rozwój literatury sarmackiej i dworskiej,      1680 - 1740 - barok schyłkowy - czas upadku kulturalnego związany z epoką saską,      Nazwa "barok" stała się metaforą epoki dziwnej, niezwykłej i odchodzącej od klasycznego wzorca renesansu, harmonii i proporcjonalności .      Wiek XVII w Europie jest okresem wielu zmian i wstrząsów: rozpada się renesansowy ład, harmonia, ludzie zaczynają dostrzegać ulotność życia, dramatyczność codzienności polegającą na zachwianiu dotychczasowych autorytetów.      Filozofia baroku czyni sobie podmiotem człowieka zagubionego w rzeczywistości, która staje się obca i niezrozumiała, zaskakująca swoją złożonością, a przede wszystkim nieskończonością.      W literaturze pojawiają się cztery nurty : dworski, sarmacko-szlachecki, mieszczańsko-plebejski, sowizdrzalski. J.A Morsztyn

Slide9: 

W baroku polskim wyróżnić można trzy charakterystyczne nurty: 1. barok kwiecisty, dworski 2. barok sarmacki, dworkowy 3. barok klasyczny, francuski ad.1. Barok kwiecisty. Jest to styl zwycięskiego kościoła i absolutystycznej monarchii. Charakteryzuje się przepychem form literackich. Jego przedstawicielem jest m.in. A. Morsztyn. Głównymi cechami tego stylu są: - konceptyzm - niezwykłe pomysły, np.: porównanie zakochanego do trupa, przy czym ten drugi jest szczęśliwszy; - wymyślne metafory - - obfitość środków stylistycznych - cały wiersz może być czasami jedną metaforą, np.: „Do trupa”; - paradoks - coś sprzecznego z przyjętym mniemaniem, zwyczajem - hiperbolizowanie - wyolbrzymianie cierpień miłosnych; - alegorie - fortuna pokazywana jako piękna kobieta, która daje szczęście; miłość jako osoba do której zwraca się autor; Człowiek powinien odbierać poezję zmysłami. Godne poezji jest to co człowiek może pojąć zmysłem. ad.2. Barok sarmacki. Jest to styl ogółu szlachty, charakteryzujący się prostotą, a nawet prymitywnością. Oddaje on ksenofobię, czyli izolacjonizm szlachty, która nie chciała przyjmować nowości. Przykładem tego kierunku w baroku mogą być pamiętniki Paska, czy utwory Potockiego. Ich język jest prosty, rubaszny, nie stroni od wulgaryzmów. Zdania są długie, pełne wtrąceń łacińskich. W tym stylu pisane były mowy pogrzebowe, stołowe, itp. Epistolografia - sztuka pisania listów. Na podstawie korespondencji możemy poznać mentalność ówczesnych ludzi, ich problemy. Modne były również: „Silva rerum”. Wszystko to są dokumenty epoki.

Slide10: 

ad.3. Barok klasyczny. Kierunek ten rozwinął się we Francji w XVII wieku, w Polsce połączył się w XVIII wieku z Oświeceniem. Powstał na dworze Ludwika XVI, gdzie przebywali najwybitniejsi dramatopisarze: Molier („Świętoszek”, „Skąpiec”), Racine („Fedre”), Corneille („Cyd”).W swoich utworach nawiązywali oni do antyku, głosili, że sztuka powinna uczyć i bawić. Dbano w nim o harmonię, porządek i symetrię, ściśle przestrzegano norm poetyckich. W ich utworach spotkać można niespodziewane zakończenia „Deus ex machine” (Bóg przez narzędzie. Jednym z wielkich przedstawicieli tego stylu jest także bajkopisarz La Fontaine. 33. Pamiętniki Jana Chryzostoma Paska. Poeci: POLSKA: Jan Andrzej Morsztyn (1621-1693) „Cuda miłości”, „Do lutnie”, „Do trupa”, „Niestatek”, „Nagrobek Perlisi”, „Non fecit taliter ulli nationi”, „O sobie” ) *Mikołaj Sęp – przełom renesansu i baroku (1550-1581) („ Co podle żony... ”, „Figliki ”, „Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem, Wójtem i Plebanem ”, „Żywot człowieka poczciwego ”, „Jan Kochanowski ”, „Rzecz pospolita albo Sejm pospolity ”, „O sędziem, co wziął wóz i konie ”, „Gdzie słoma - tu ziarno ”, „O cnocie ”, „Do świata o jego sprawach rzecz ”, „Rozprawa”. )

Oświecenie: 

Oświecenie LITERATURA OŚWIECENIA (od połowy XVIII wieku do 1795 roku) Reformy, utrata niepodległości i oświecenie „Epokę Oświecenia w dziejach kultury polskiej utożsamia się tradycyjnie z okresem trzydziestoletnich rządów Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764–1795), zakończonych trzecim i ostatnim rozbiorem kraju, kładącym koniec niepodległości państwa” — tak syntetycznie pisał o nowym okresie Julian Krzyżanowski. O tym, że wyznaczenie początku oświecenia to kwestia dyskusyjna, już pisaliśmy w poprzednich rozdziałach. Faktem jednak pozostaje, iż koniec baroku i zainicjowanie tendencji oświeceniowych, zbieżne w czasie, nakładają się na niepokojące zmiany polityczne w Rzeczypospolitej początku XVIII wieku. Państwo polskie wówczas mogło być uważane za mocarstwo tylko ze względu na swój obszar. W polityce, obronności i gospodarce narastał kryzys, który stopniowo osłabiał pozycję Rzeczpospolitej zwłaszcza wśród rosnących w potęgę sąsiadów. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy była coraz większa rola magnaterii, która kierowała się nie interesami państwa jako całości, lecz dobrem swego rodu i jego latyfundiów. Choć królom saskim nie udało się zdobyć prymatu nad grupami magnatów, realizujących swe partykularne interesy, to za panowania Augusta III Sasa (1736–1763) sytuacja na tyle się zmieniła, że zaprzestano pustoszenia ziem polskich podczas działań militarnych. W najbliższym sąsiedztwie Rzeczypospolitej coraz silniejsze stawały się trzy oświecone monarchie absolutne — Austria, Rosja i Prusy — które przez dwa dziesięciolecia, co prawda tylko pośrednio, ale mieszały się w wewnętrzne sprawy Polski. I. Krasicki

Slide12: 

Niemożliwość wyrażania w słowie, w literackiej konstrukcji wszystkich "wewnętrznych” tajemnic natury i człowieka stanowiła dramat romantycznego poety ("Dziadów” część III, "Nie-Boska komedia”) i prowadziła do pomysłów wiązania literatury z innymi dziedzinami sztuki, z muzyką, z malarstwem. Romantycy byli przekonani, że stwarzają nowe, oryginalne wartości w dziedzinie kultury. Eksponowali więc mocno ów kreacyjny charakter poezji, przeciwstawiając go kopiowaniu natury i literackich wzorów, czyli tzw. mimetyzmowi. Dzieło literackie było zatem tworem swobodnej, niczym nie skrępowanej, bezgranicznej w swoich możliwościach poznawczych i kreacyjnych wyobraźni poety. Twórczości literackiej, jako jednemu ze sposobów docierania do istoty wszechrzeczy, przypisywali wartości poznawcze. Poezja miała odkrywać dla niewtajemniczonych ukryte treści i objaśniać je , miała wyrażać niewyrażalne. Romantycy byli przekonani, że usiłowanie odkrycia "niewidzialnego”, "wewnętrznego” jest konieczne i możliwe. W wykładzie z 20 grudnia 1842 r. Mickiewicz stwierdził nawet, "że najwyższe pojęcia filozofii spirytualistycznej można wyjaśnić językiem potocznym”, czyli dla każdego dostępnym. W związku z tym literatura została przez romantyków obarczona odpowiedzialnymi zadaniami. Szczególną rolę miała odegrać wobec własnego narodu. Miała mu objawiać "prawdy żywe”, miał pomagać narodowi "poznać się w jestestwie swoim”, wskazywać odpowiednia ideały i perspektywę przyszłości. Dzieło literackie musiało więc odznaczać się odpowiednią siłą ekspresji, aby mogło spełniać te doniosłe funkcje społeczne. Po roku 1831 literatura romantyczna rzeczywiście zaczęła przewodzić narodowi. Organizowała jego świadomość, kształtowała "duszę narodu”. Jej zaś twórcy byli reprezentantami narodu wobec opinii światowej. Romantyczny poeta, uważany za jednostkę genialną, wybraną, spełniał wówczas rolę polityka, ideologia, przywódcy lub wieszcza, umiejącego poruszać zbiorową wyobraźnię i zbiorowe emocje. Wyrażając pragnienia zbiorowości, literatura romantyczna stała się po raz pierwszy w naszych dziejach siłą polityczną. Tą ogromna rolę społeczną mogła odegrać dzięki żywemu zaangażowaniu się - z różnych oczywiście punktów widzenia - w praktykę ówczesnych walk społecznych i niepodległościowych. J. Potocki

Slide13: 

Poeci: Polska: Ignacy Krasicki (1735-1801) („Antymonachomachia”, „Do króla”, „Dzieci i żaby”, „Hymn do miłośći Ojczyzny”, „Jagnię i wilcy”, „Lew i zwierzęta”, „Lew pokorny”, „Lwica i maciora”, „Malarze”, „Monachomachia”, „Pijaństwo”, „Świat zepsuty”, „Szczur i kot”, „Wino i woda”, „Wół minister”, „Wstęp do bajek”, „Żona modna”, „Ptaszki w klatce”, „Dewotka”, „Filozof”, „Groch przy drodze”, „Pasterz i owce”, „Kruk i lis”.) Jan Potocki (1761-1815) („Rękopis znaleziony w Saragossie”)..

Romantyzm: 

Romantyzm RAMY CZASOWE: EUROPA Początek: koniec XVIII w. Koniec: 1848 r. - Wiosna Ludów POLSKA Początek: 1822 r. - wydanie przez Mickiewicza "Ballad i romansów” Koniec: 1863r. NAZWĘ "Romantyzm" przyjęto wywodzić od łacińskiego słowa romanus, które z czasem dało początek określeniom "romanca" a także "romans". W Anglii już w XVII wieku mianem tym określano dzieła Ariosta i Tassa. Jednak do języka polskiego termin "romantyzm" przeszedł bezpośrednio z języka francuskiego, gdzie la romantisme oznaczało całokształt zjawisk filozoficznych, literackich i ideowo - artystycznych, wpływających na pojmowanie świata, społeczeństwa i roli jednostki. ROMANTYCZNA KONCEPCJA POEZJI I POETY: Z romantycznym poglądem na człowieka i kosmos wiązała się ściśle nowa koncepcja poezji. Romantycy traktowali poezję jako absolut, wszechpotężną siłę twórczą lub jako tajemniczy głos "wnętrza”. W ten sposób zacierali przedziały między poezją a naturą, między literaturą a życiem. "Objawianie” poezji było nadprzyrodzonym darem wywyższającym poetę ponad zbiorowość, świadczącym o jego geniuszu. Akt twórczy traktowany był niejednokrotnie jako boska czynność kreacyjna ("Dziadów” część III, "Beniowski”). Jedynie romantyczny poeta - obok prostego ludu - zdolny był odkrywać i wyrażać tajemniczą istotę natury, a tym samym własnego "ja”. Rozumiał bowiem "język”, jakim "przemawia” do człowieka natura, historia , a komunikowane treści "spirytualne” wyrażał w sposób symboliczny, a więc najlepiej jej odpowiadający. Pisał o tym Maurycy Mochnacki w utworze "O duchu i źródłach poezji w Polszczę”. Romantycy uświadamiali sobie także sprzeczność, jaka istnieje między metafizycznym charakterem poezji a możliwościami przekazywania jej za pomocą słowa, za pomocą literackiej kreacji, która z natury rzeczy, jak każdy wytwór człowieka, jest ograniczona. A. Fredro

Slide15: 

Odgrywała ją również dzięki swej nowej estetyce. Romantycy, nawiązując do ludowego widzenia świata i ludowej twórczości oraz do literackiej tradycji baroku, uważanej niekiedy za polskie średniowiecze, rozwinęli nowe poczucie piękna. Zanegowali przede wszystkim klasycystyczny podział świata na rzeczy tzw. piękne i brzydkie, godne i niegodne poezji. W związku z tym awansowali do godności sztuki motywy i tematy, które literatura oświecenia uważała za nieestetyczne: ludowego bohatera, świat ludowych wierzeń, zrewoltowany tłum, sceny tortur lub egzekucji, pierwotną naturę, prowincjonalny lub egzotyczny (najczęściej orientalny) obyczaj oraz język itd. Dzięki temu uzyskiwali nowe środki literackiej ekspresji i pożądane nastroje. Pragnąc zbliżyć literaturę do życia, romantycy łamali wszelkie dotychczasowe prawidła i wzory poezji. Mieszali swobodnie sytuacje tragiczne i komiczne, motywy realne i fantastyczne, rodzime, folklorystyczne i biblijne, wyszukane poetyckie metafory i prozaizmy (nawet wulgaryzmy); mieszali lirykę z dramatem, dramat z epiką itd. Uzasadnienie tego znajdowali w twórczości Shakespeare’a, Dantego, Calderona oraz nowszych poetów, których przyjęli za własnych poprzedników : Goethego, Schillera, Byrona, Scotta, a później Mickiewicza. Wyznawana przez romantyków jedność świata miała się przejawiać w powszechnej syntezie motywów, kategorii estetycznych, gatunków i różnych rodzajów sztuk. Stąd usiłowania poetów zmierzające do wyzyskania w literaturze również doświadczeń z zakresu malarstwa i muzyki. Niemożliwość wyrażenia w utworze całej kosmicznej jedności prowadziła do powstawania dzieł "otwartych”, fragmentarycznych, ukazujących jedynie cząstkę owej wielkiej całości. Owe "fragmenty” można było następnie kontynuować i układać w cykle. Operując nowymi środkami wyrazu, wprowadzając nową problematykę, literatura romantyczna rozszerzyła równocześnie zasięg swego oddziaływania. Była zrozumiał i czytywana już nie tylko przez elegancką publiczność salonowa, ale także, jak złośliwie określali klasycy - przez "litewskie pomywaczki”. W rezultacie romantycy zdemokratyzowali literaturę, stworzyli model literatury ogólnonarodowej, dostępnej dla wszystkich. Z. Krasiński

Slide16: 

Poeci: POLSKA: Adam Mickiewicz (1798-1855) („Amalia”, „Ajudah”, „Ałuszta w dzień”, „Ałuszta w nocy”, „Bajdary”, „Bakczysaraj”, „Bakczysaraj w nocy”, „Błogosławieństwo z Petrarki”, „Broń mnie przed sobą samą”, „Burza”, „Cisza morska”, „Czatyrdah”, „Chromy”, „Danaidy”, „Dobranoc”, „Dobry wieczór”, „Do Laury”, „Do Niemna”, „Do matki Polki”, „Do wizytujących”, „Dumania w dzień odjazdu”, „Droga nad przepaśćią”, „Dziady cz.I”, „Dziady cz.IV”, „Ekskuza”, „Góra Kikineis”, „Grażyna”, „Grób Potockiej”, „Lilije”, „Konrad Wallenrod”, „Luba, ja wzdycham”, „Mogiły haremu”, „Mówię z sobą”, „Nad wodą wielką i czystą”, „Nieuczona twa postać”, „Niepewność”, „Oda do młodości”, „Panicz i dziewczyna”, „Pani Twardowska”, „Pielgrzym”, „Pierwiosnek”, „Pieśń filaretów”, „Przyjaciele”, „Polały się łzy”, „Potępi nas Świętoszek”, „Ranek i wieczór”, „Reduta Ordona”, „Rezygnacja”, „Romantyczność”, „Rozmowa Wieczorna”, „Ruiny zamku w Bałakławie”, „Skład zasad”, „Snuć miłość”, „Sonety Krymskie”, „Sonety Odeskie”, „Stepy Akermańskie”, „Śmierć pułkownika”, „Świtezianka”, „Świteź”, „Tchórz na wyborach”, „Trzech Budrysów”, „Upiór”, „Wezwanie do Neapolu”, „Widzenie się gaju”, „Wilija”, „Zaloty”, „Z Petrarki”, „Żaby i ich króle”, „Żal Rozrzutnika”, „Żegluga”, „Zdania i uwagi”. Aleksander Fredro (1793-1876) („Małpa w kąpieli”, „Śluby panieńskie”, „Trzeba by”, „Zemsta”, „Pan Tadeusz - XIII księga”) Zygmunt Krasiński (1812-) („Nie-Boska komedia”) A. Mickiewicz

Slide17: 

Juliusz Słowacki (1809-1849) („A jednak ja nie wątpię...”, „A ona, bywało... ”, „Anioł ognisty-mój anioł lewy”, „Baranki moje”, „Beniowski”, „Biada wam.... ”, „Bo to jest wieszcza najjaśniejsza chwała”, „Bo mię matka moja miła”, „Bóg - Duch, innego zwać nie będziecie”, „Całą potęgą ducha cię wyzywam”, „Córka Cerery”, „Chór duchów izraelskich”, „Chwal Pana duszo moja”, „Daję wam tę ostatnią koronę”, „Duchu Święty, gołębico, zleć”, „Do autora skarg Jeremiego”, „Do Hr. Gustawa Olizara podziękowania”, „Do Franciszka Szemiotha”, „Do Ludwiki Borówny”, „Do Ludwika Norwida”, „Do Matki”, „Do pastereczki”, „Dusza się moja zamyśla głęboko”, „Dwie dedykacje”, „Dziecina Lolka na rzymskich mogiłach”, „Dziwi mię uczta-gdzie światła gorą”, „Gdy noc głęboka wszystko uśpi i oniemi”, „Gdyby o tobie Panie,nie zostało”, „Godzina myśli”, „Ileż dni przejdzie dziecinnych na łowach”, „I widziałem te bałwany”, „I wstał Anhelli z grobu... ”, „Jak dawniej oto stoję na ruinach”, „Jako zmoczona w słotny dzień ptaszyna”, „Jeżeli ci Pan nie zbuduje domu”, „Jest najsmutniejszą godziną na ziemi”, „Jeżeli kiedy w tej mojej krainie”, „Kiedy prawdziwie Polacy powstaną”, „Kiedy pierwsze kury Panu śpiewają”, „Kiedy się w niebie gdzieś zejdziemy sami”, „Kordian”, „Los mię już żaden nie może zatrwożyć”, „Matecznik”, „Młodości, uwierz w sny w czyste i złote”, „Mój Adomit-widzisz, jak to trudne”, „Na drzewie zawisł wąż”, „Na jednej górze... ”, „Narodu mego krwią pisane czyny”, „Najpiękniejszy, najświętszy Boga tron na ziemi”, „Napisał mój miły”, „Niedawno jeszcze-kiedy spoczywał uśpiony”, „Niedawno jeszcze wasze mogiły... ”, „Nie używałem leków i lekarzy”, „O Boże ojców moich”, „O patrzcie bracia, duchowy świat”, „O Polsko moja.... ”, „O wielki Boże- o Panie wszechmocny... ”, „Panie jeżeli zamkniesz słuch narodu”, „Panie  o którym na niebiosach słyszę”, „Patrz nad grotą”, „Polsko, ojczyzno, padaj ze mną na kolana”, „Pośród niesnaków - Pan Bóg uderza”, „Powstał naród wykonawca”, „Proroctwo”, „Prowadził mnie na bardzo ciemne wężowisko”, „Przemówił, strzelił i od kuli ginie”, „Przez furie jestem targan ja, Orfeusz”, J. Słowacki

Slide18: 

Przy kościółku”, „Przypowieści i epigramaty”, „Rzym”, „Sen”, „Snycerz był zatrudniony Dyjany lepieniem”, „Sowiński w okopach Woli”, „Śmierć, co trzynaście lat stała koło mnie”, „Śni mi się jakaś wielka a przez wieki płynąca”, „Takiego ludów w sobie przerażenia”, „Ten sam duchowi płomienny szlak”, „Teraz pod żadną światową się władzą”, „To było w duchu... ”, „Ty głos cierpiący podnieś”, „Uspokojenie”, „Vivat Poznańczanie”, „W ciemności postać mi stoi matczyna”, „Wspomnienie”, „Wtem nagle niespodziany krzyk”, „Wielcyśmy byli i śmieszniśmy byli”, „Wieniec związano z rzeczy przeklętych”, „W ostatni dzień”, „Zachwycenie”, „Z dolin zasutych żwirem”, Cyprian Kamil Norwid (1821-1883) („Adam Krafft”, „Addio! ”, „A la ksiądz Praniewicz”, „Bajka”, „Bema pamięci żałobny rapsod”, „Bliscy”, „Bogowie i człowiek”, „Bohater”, „Bronisławawi Z. z piórem”, „Buntowniki, czyli Stronnictwo Wywrotu”, „Cacka”, „Centaury”, „Cenzor - Krytyk”, „Ciało-Żywot”, „Ciemność”, „Cnót oblicze”, „Co? Jej powiedzieć... ”, „Co robić? ”, „Co słychać? ”, „Confregit in Die Irae Suae ..." (Psalm) ”, „Coś”, „Coś ty Atenom zrobił Sokratesie... ”, „Czas i prawda”, „Czasy”, „Czemu”, „Czemu nie w chórze”, „Czułość”, „Czynowniki”, „Daj mi wstążkę błękitna”, „Do Bronisława Z. ”, „Do Emira Abd El - Kadera w Damaszku”, „Do Henryka”, „Do Józefa Bohdana Zalewskiego”, „Do Kraszewskiego”, „Do L. K. ”, „Do Mieczysława”, „Do mojego brata Ludwika”, „Do Nikodema Biernackiego”, „Do obywatela Johna Brown”, „Fortepian Szopena”, „Gdy broń dymiąca”, „Ironia”, „Jak”, „Jak gdy kto ciśnienie w oczy człowiekowi garścią fiołków”, „Klaskaniem mając obrzękłe prawice”, „Kot”, „Laur dojrzały”, „Larwa”, „Litość”, „Liryka i druk”, „Litość”, „Marionetki”, „Miłość w tobie jedynej odpocznie”, „Moja Piosnka”, „Moja Piosnka II”, „Mój psalm”, „Nad jeziorem”, „Pieśń o ziemi naszej”, „Po balu”, „Przeszłość”, „Sen”, „Siła ich”, „Ty mnie do śmierci pokornej nie wołaj”, „W Weronie”, „Zawody” ) C. K. Norwid

Pozytywizm: 

Pozytywizm Program pozytywizmu polskiego na tle sytuacji politycznej i społecznej . Nazwa pozytywizm została przyjęta z filozofii Augusta Comte'a - francuskiego myśliciela z I połowy XIX w., autora dzieła "Kurs filozofii". Pojęcie pozytywny oznacza to, co realne, pożyteczne, wartościowe, osiągalne i stanowi przeciwstawienie temu, co urojone i nierealne . Przyjęcie nazwy pozytywizmu dla literatury polskiej II połowy XIXw. oznaczało skupienie się na problemach realnych głównie społeczno-ekonomicznych, możliwych do zrealizowania co przeciwstawiało je nierealnym - jak się okazało - dążeniom romantyków do odzyskania niepodległości . Zmienia się światopogląd ludzi pozytywizmu - kierują się oni rozumem, chłodno i trzeźwo rozważają wszelkie zjawiska, stąd rozwój racjonalizmu i empiryzmu. Światopogląd pozytywistyczny określają trzy czynniki: 1. scjentyzm (kult wiedzy) 2. ewolucjonizm (wiara w powolny stopniowy postęp społeczny) 3. utylitaryzm H. Sienkiewicz

Slide20: 

Pozytywizm - ideologia, praktyka, literatura. 1) Pozytywizm (od łac. positivos - oparty uzasadniony) potężny prąd kulturowy, który rozwinął się w II połowa XIX w. najpierw w Anglii i we Francji, a później w innych krajach europejskich. 2) Najwybitniejsi propagatorzy pozytywizmu na świecie: August Comte [kąt] - autor dzieła "Wykład filozofii pozytywnej”, w którym przedstawił zasadę pozytywnego myślenia, Herbert Spencer, John Stuart Mill, Hipolit Taine [ten], Henryk Tomasz Buckle [bakl]. 3) Podstawowe zasady pozytywistycznej ideologii i światopoglądu: a) scjentyzm (łac. scientia - wiedz_ - rezygnacja z metafizyki czyli kalkulacji myślowych oderwanych od rzeczywistości na rzecz wiedzy zdobywanej drogą nauki; b) ewolucjonizm (łac. ewolutio - rozwinięcie) - stopniowe przekształcanie się wszelkich form życia w coraz wyższe i doskonalsze; c) utylitaryzm (łac. utilitas - pożytek) - propagujący przekonanie, że każdy człowiek powinien pracować w dostępnym mu zakresie i według swoich możliwości na korzyść społeczeństwa. 4) Spopularyzowanie tych podstawowych założeń pozytywistycznego światopoglądu na ziemiach polskich po odpowiednim przystosowaniu ich do warunków zaistniałych po klęsce powstania styczniowego. 5) Lata 1864 - 1890 jako czas trwania i rozwoju literatury realizmu i naturalizmu. 6) Podłoże rozwoju literatury pozytywistycznej na ziemiach polskich: a) klęska powstania styczniowego, którą wielu Polaków utożsamiało z fiaskiem nadziei na odzyskanie niepodległości; b) niezwykle uciążliwe dla Polaków represje popowstaniowe - zsyłanie uczestników tego zrywu na Sybir, konfiskata ich majątków, nasilenie akcji rusyfikacji i germanizacji; c) drastyczne ograniczenie swobód politycznych szczególnie pod zaborem rosyjskim i pruskim (nazwanie ziem wchodzących w skład dawnego Królestwa Polskiego Krajem Nadwiślańskim, przymusowe wprowadzenie do szkół i urzędów jęz. Rosyjskiego); zdecydowanie więcej swobód miała Galicja pozostająca pod zaborem austryjackim, w którym istniała jednakże przysłowiowa nędza galicyjska; d) wiążący się z taką sytuacją wzrost popularności przeświadczenia, że zrywy niepodległościowe są zbędnym przelewem krwi, wobec tego w sytuacji jaka się wytworzyła Polacy winni skoncentrować uwagę na staraniach prowadzących do podniesienia poziomu gospodarczego kraju. 7) Opracowanie teoretycznych założeń polskiego pozytywizmu (poz. Warszawski) przez grupę młodych studentów Szkoły Głównej skupionych wokół warszawskiego czasopisma "Przegląd Tygodniowy”, którego naczelnym redaktorem był Adam Wiślicki (w tym też czasopiśmie Aleksander Świętochowski opublikował artykuł "My i wy”, w którym określił główne założenia programu "Młodych” czyli zwolenników pozytywizmu oraz ich stosunek do "Starych” obrońców przebrzmiałych już haseł). 8) Podstawowe hasła ideologii polskiego M. Konopnicka

Slide21: 

Poeci : POLSKA: Adam Asnyk (1838-1897) („Bez granic”, „Daremne żale”, „Do młodych”, „Dzisiejszym idealistom”, „Jedni i drudzy”, „Między nami nic nie było”, „Miłość jak słońce”, „Sonet1”, „Sonet 2”, „Sonet XXIX”, „Ta łza” ) Eliza Orzeszkowa (1841-1910) („Gloria Victis”, „Nad Niemnem”. ) Bolesław Prus (1847-1912) („Faraon”, „Lalka”, „Placówka”. ) Henryk Sienkiewicz (1846-1916) („Janko Muzykant”, „Krzyżacy”, „Latarnik”, Trylogia: „Ogniem i mieczem”, „Potop”, „Pan Wołodyjowski” ) Maria Konopnicka (1842-1910) („Mendel Gdański”, „Miłosierdzie gminy”, „Rota”. ) B. Prus

Młoda Polska: 

Młoda Polska Charakterystyka wstępna : Nazwy stosowne dla określenia literatury oraz nowych trendów w sztuce przełomu XIX i XX w. (rozwijającej się w latach 1881-1918): a) Młoda Polska-od cyklu artykułów napisanych przez A. Górskiego, a opublikowane w krakowskim czasopiśmie "Życie”, b) neoromantyzm-nazwa wprowadzona przez E. Porębowicza, sygnalizująca powrót do pewnych tendencji właściwych romantyzmowi, c) modernizm-określenie wprowadzone przez I. Matuszewskiego nawiązujące do nowych tendencji jakie się pojawiły w literaturze tego okresu , d) dekadentyzm (fr. dekadence-schyłek)-nazwa uwypuklająca popularne, szczególnie wśród inteligencji twórczej nastroje znużenia, zniechęcenia, a nawet pragnienia śmierci jako formy uwolnienia się od cierpień (sugestywna ilustracja tego typu nastrojów znajdujemy w wierszu St. Koraba Brzozowskiego "O przyjdź”); e) literatura doby imperializmu-nawiązująca do przemian społecznych jakie się dokonały w owym okresie (związanych z przechodzeniem kapitalizmu w stadium imperializmu) Znamienne dla tego okresu, a związane z przeobrażeniami w dziedzinie ekonomiczno-społecznej, narastanie konfliktów klasowych oraz będących ich konsekwencją ruchów o charakterze rewolucyjnym, orężnych wystąpień przeciwko krzywdzie i niesprawiedliwości - rewolucje 1905 i 1917 r. Teorie filozoficzne popularne na przełomie XIX i XX w., a więc związane z sytuacją ekonomiczno-społeczną istniejącą w owym czasie oraz pojawienie się nowych tendencji w dziedzinie filozofii (wywarły one wpływ na powstanie nowych trendów w sztuce): a) nitzscheanizm, którego twórcą był F.Nitzsche ("Tako rzecze Zaratustra”, "Poza dobrem i złem”) dzielił on ludzi na "kastę panów” oraz tłum, którym można pogardzać, stworzył koncepcję "nadczłowieka” żyjącego "poza dobrem i złem” a więc nie podporządkowującego się żadnym zakazom ani nakazom, kierującego się w swoim postępowaniu jedynie biologiczną żądzą życia i chęcią użycia (teorie te znalazły zwolenników wśród twórców i reprezentantów ideologii faszystowskiej), W. S. Reymont

Slide23: 

b) bergsonizm-spopularyzowany przez francuskiego filozofa H. Bergsona, który głosił przekonanie o niepoznawalności świata sugerując jednocześnie, że człowiek może poznać jedynie niektóre z rządzących nim prawideł i to nie dzięki rozumowi ale instynktowi i intuicji, właściwym przede wszystkim artystom, c) przeciwstawienie temu pesymizmowi poznawczemu kierunków burżuazyjnych optymizmu filozofii proletariackiej, głoszącej pogląd, że świat jest poznawalny ale nie poznany, zaś jedyną drogą do poznania rządzących nim prawideł jest rozum, d) estetyzm - jego twórcą był niemiecki filozof A. Szopenhauer, głoszący teorię, że życie ludzkie jest nieustającą pogonią za nieosiągalnym szczęściem, jedynych chwil wytchnienia, a więc namiastek szczęścia, mogła człowiekowi dostarczyć kontemplacja dzieł sztuki, od których wymagano w związku z tym absolutnego piękna, kładąc szczególny nacisk na doskonałość ich formy (teorie te znalazły odzwierciedlenie w popularnym na przełomie wieków haśle "sztuka dla sztuki” głoszącym kult "sztuki czystej” niepodporządkowanej żadnym nakazom ani zakazom Poeci występujący w tej literaturze: POLSKA: Stefan Żermowski (1864-1925) („Ludzie bezdomni”) Władysław Stanisław Reymont(1867-1925) („Chłopi”.) Stanisław Wyspiański (1869-1907 ) („Wesele”, „Gdy przyjdzie mi ten świat porzucić... ”, „O, kocham Kraków”, „U stóp Wawelu miał ojciec pracownie... ”, „Znacie te Nike... ”, „Bądź jak meteor - jak błyskańce... ”. ) S. Wyspiański

Dwudziestolecie międzywojenne: 

Dwudziestolecie międzywojenne Dwudziestolecie międzywojenne to okres między pierwszą i drugą światową - jeden z najkrótszych okresów literackich w dziejach literatury, okres bardzo zróżnicowany. Pierwsza wojna światowa doprowadziła do zmiany układu sił wśród państw europejskich, wielkie mocarstwa utraciły swoje dotychczasowe znaczenie w świecie, natomiast Stany Zjednoczone ugruntowały swoją pozycję i stały się największą potęgą wśród państw kapitalistycznych. Rewolucja Październikowa w Rosji doprowadziła do powstania nowego państwa socjalistycznego. W Polsce wreszcie ziściło się marzenie o odzyskaniu niepodległości. Polska powróciła po wielu latach niewoli na mapy Europy, stała się niepodległym i niezależnym państwem, by po 21 latach stać się jednym z pierwszych obiektów hitlerowskiego ataku. Literatura tego okresu nie wykształciła charakterystycznego tylko dla swej epoki typu bohatera, tak jak na przykład literatura romantyczna, nie można wyodrębnić w niej jednolitych tendencji, a problematyka podejmowana przez pisarzy tego okresu jest różnorodna. Obok tematów związanych z pierwszą wojną światową pojawiają się w literaturze tendencje do uchwycenia i odzwierciedlenia skomplikowanych przeobrażeń ówczesnego świata, związanych z wieloma doniosłymi zdobyczami cywilizacyjnymi, takimi jak na przykład rozwój komunikacji, wynalazek samolotu czy kina. Materializm dialektyczny - teoria filozoficzna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, a rozwinięta przez Włodzimierza Lenina; twórcy tego kierunku głosili tezę o pierwotności materii i wtórności świadomości; poznanie rzeczywistości traktowali jako ciągły proces gromadzenia prawd względnych i zbliżania się do prawdy absolutnej; poznanie to praktyka; przemiany w czasie i przestrzeni wynikają z nieustannej walki przeciwieństw literatura, wg materialistów była odzwierciedleniem stosunków społecznych Intuicjonizm - teoria filozoficzna zapoczątkowana przez Bergsona; głównym narzędziem poznania świata jest intuicja i instynkt życiowy, a nie rozum; prawa rządzące światem są nieuchwytne, ponieważ o jego rozwoju decyduje irracjonalny pęd życiowy, który tylko artyści mogą dzięki własnej intuicji wyczuć i wyrazić; Pragmatyzm - kierunek powstał w Ameryce pod koniec XIX w. i jego twórcą był filozof i psycholog Wiliam James; postulował on praktyczny sposób myślenia i działania, stosowanie metody krytycznego rozsądku i nauk doświadczalnych; hasłem pragmatystów było zbliżenie filozofii do życia oraz uzależnienie prawdziwości twierdzeń od ich praktycznych skutków; poznanie ludzkie ma charakter czysto praktyczny, nie chodzi więc w tym procesie o obiektywne zbliżenie człowieka do prawdy, lecz o efekty praktyczne, związane z zaspokojeniem ludzkich potrzeb Z. Nałkowska

Slide25: 

Ekspresjonizm - przedstawiciele tego gatunku dążyli do intuicyjnego i spontanicznego wyrażenia swoich myśli i przeżyć wewnętrznych, co zgodne było z założeniami filozofii Bergsona, który wyznaczał intuicji szczególną rolę w procesie poznawczym; ekspresjoniści posługiwali się kontrastem, karykaturą i groteską, celowo deformowali obraz świata, który był ich zdaniem terenem walki ducha z materią, dobra ze złem; w utworach ekspresjonistów odnajdujemy świadomość kryzysu ówczesnej cywilizacji, bunt przeciwko niesprawiedliwości społecznej, chęć obrony wartości humanistycznych. Przedstawiciele i twórcy tego kierunku występowali też przeciwko tradycyjnemu realizmowi i naturalizmowi, atakując tak mało twórcze kopiowanie rzeczywistości. Nadmiernemu estetyzmowi w sztuce przeciwstawiali dążenie do prawdy. Ekspresjonizm rozwinął się głównie w liryce oraz w dramacie. Styl ekspresjonistyczny charakteryzował się śmiałością obrazowania, hymnicznym tonem, stosowaniem kontrastów i dysonansów. Poeta znowu stał się kreatorem prawie równym Bogu (p. romantyzm). Sztuka ekspresjonistyczna będąca "krzykiem duszy", miała wywoływać u odbiorcy wstrząs, niepokój, niezatarte wrażenia. Celowo zaniedbywano konstrukcje logiczne, stosowano animację i antropomorfizację przedmiotów realnych, a także abstrakcyjnych stanów duszy.   J. Tuwim

Slide26: 

Poeci: POLSKA: Bruno Schulz (1892-1942) („Sklepy cynamonowe”, „Sanatorium Pod Klepsydrą”. ) Jan Brzechwa (1900-1966) (Wiersze, bajki, baśnie, (jest tego strasznie dużo)) Jarosław Iwaszkiewicz (1894-1980) (Aubada”, „Do Tadeusza Zielińskiego”, „Erotyk”, „Do prawnuczki”, „Jesień w Warszawie”, „Ogrodniczki”, „Pozdrowienie”, „Szczęście”, „Do przyjaciela wroga”, „Sonet XXIV”, „Świątynia  w Segeście”, „Witraże”, „Włóczęga” ) Julian Tuwim (1894-1953) („Abecadło ”, „Bal w operze ”, „Brzózka kwietniowa ”, „ Chrystus miasta ”, „ Ciemna noc ”, „ Do losu ” , „Do prostego człowieka ”, „ Dwa wiatry ”, „Falliczna pieśń ”, „ Karta z dziejów ludzkości ”, „ Kocham w Tobie to zwichrzowe... ”, „ Melodia ”, „Mieszkańcy ”, „ Mna zbytnie a niepowściągliwe dziwkochwalstwo naszego wieku ”, „ Modlitwa ”, „ Ona ”, „ Przy okrągłym stole ”, „ Rozwiązują się nagle i lekko ”, „ Słopiewnie ”, „ Wiosna ”, „Wspomnienie”. ) Kornel Makuszyński (1884-1953) („Awantura o Basię”, „Bezgrzeszne lata”, „Dziewięć kochanek kawalera Dorna i inne opowiadania”, „Kartki z kalendarza”, „List z tamtego świata”, „O dwóch takich, co ukradli księżyc”, „Panna z mokrą głową”, „Perły i wieprze”, „Szaleństwa Panny Ewy”, „Szatan z siódmej klasy”.) Zofia Nałkowska (1884-1954) („Medaliony”.) K. Makuszyński

Literatura powojenna -(współczesna) : 

Literatura powojenna -(współczesna) Ramy czasowe 1939 - 1989     Literatura współczesna określa dwa zwrotne momenty w historii naszego narodu: wrzesień 1939 r. i czerwiec 1989 r. Daty te tworzą ramy czasowe tego okresu. Literaturę lat 1939-1989 kształtowały głównie historia i polityka, które miały istotny wpływ na jej tematykę oraz światopogląd.     To w roku 1939 dokonał się zasadniczy podział na literaturę krajową i emigracyjną, ponieważ w tym właśnie momencie wielu twórców znalazło się poza ziemiami polskimi. Dlatego też twórczość emigracyjna wyraźnie się rozszerzyła, a utwory docierające z ośrodków emigracyjnych oraz obozów jenieckich zamieszczane były w czasopismach głównie o charakterze informacyjno-politycznym.     Formuje się także podziemie kulturalne i życie literackie. W ścisłym związku z nim pozostaje tajne życie teatralne, działalność wydawnicza, publicystyczna, współpraca księgarzy, drukarzy, bibliotekarzy i nauczycieli prowadzących tajne nauczanie. Literaturę lat 1939-1989 kształtowały głównie historia i polityka. Czynniki te formowały jej odrębność tematyczną, światopoglądową i programowo-artystyczną. Wywarły one istotny wpływ na twórczość literacką lat wojny i okupacji oraz na literaturę po drugiej wojnie światowej. Uwidoczniło się to w jej zróżnicowaniu, wielości tendencji ideowych i artystycznych, w cechach uległości i buntu wobec mecenatu Polski Ludowej. Literatura wojny i okupacji stanowi przedłużenie dwudziestolecia międzywojennego, ponieważ dojrzali pisarze kontynuowali twórczość w konspiracji i na emigracji. Najnowsze badania życia literackiego w okupowanej Polsce przynoszą bogaty materiał dokumentacyjny, który świadczy o tym, że po 1 września 1939 r. życie kulturalne i literackie nie zamarło, a jedynie zmienił się charakter społecznego obiegu. Rozproszenie pisarzy i różnorodność ich doświadczeń miały zdecydować nie tylko o tematyce utworów, lecz o rodzaju i skali wysiłków zmierzających do tego, aby życie literackie nie tylko nie zanikło, ale nawet nie zostało przerwane. To w roku 1939 dokonał się zasadniczy podział na literaturę krajową i emigracyjną. W. Szymborska

Slide28: 

Poeci i ich dzieła: POLSKA: Jerzy Andrzejewski („Bramy raju”, „Ciemności kryją Ziemię”) Bohdan Arct („Cena życia”, „W pogoni za Luftwaffwe”) Krzysztof Kamil Baczyński („Autobiografia”, „Bajka”, „Ballada morska”, „Ballada o trzech królach”, „Ballada zimowa”, „Biała magia”, „Bohater”, „Byłeś jak wielkie, stare drzewo”, „Cień z obozu”, „Dary deszczu jesiennego”, „Dary deszczu wiosennego”, „Deszcze”, „Do matki”, „Dzień sądu”, „Elegia”, „Elegia-obłoki”, „Elegia o..(chłopcu polskim)”, „Elegia-mokre gałęzie”, „Erotyk”, „Gawot”, „Gdy za powietrza”, „Historia”, „Halleluja”, „Harmonia Beethovena”, „Krajobraz”, „Lata straszne”, „Ludzi kocha”, „Ojczyzna II”, „Ostatni wiersz”, „Martwa natura”, „Mazowsze”, „Melancholia”, „Miłość”, „Miserere”, „Moce”, „Modlitwa do Bogarodzicy”, „Narzeczona”, „Niebo złote”, „Piosenka”, „Pokolenie”, „Rzeczy niepokój”, „Starość”, „Modlitwa III” , „Spojrzenie”, „SUR LE PONT D'AVIGNON” , „Kołysanka”, „ Wyroki” , „*** 1”, „Z głową na karabinie”, „*** 2”, „*** 3”, „Z lasu”.) Karol Olgierd Borchardt („Krążownik spod Somosierry”, „Szaman morski, „Znaczy kapitan”.) Władysław Broniewski („Bagnet na broń”, „Ballady i romanse”, „Do towarzysza więźnia”, „Elegia o śmierci Ludwika Waryńskiego”, „Komuna Paryska”, „List z więzienia”, „Mazurek Szopena”, „Most Poniatowskiego”, „Na śmierć rewolucjonisty”, Pionierom”, „Ze złości”.) Ernest Bryll („Epitafium”.) Konstanty Ildefons Gałczyński („„Anińskie noce”, „Bajka o drewnianej głowie”, „Ballada o trzech wesołych aniołach”, „C.K.W”, „Do mowy polskiej”, „Dziecko się rodzi”, „Dzikie wino”, „Dziwny wypadek”, „Ech muzyka, muzyka”, „Evviva la poesia”, „Gdybym miał jedenaście kapeluszy”, „Kto wymyślił choinki”, „Lekcja bolszewicka”, „10 Limeryków”, „Matkom Polkom”, „Mariensztackie szaleństwo”, „Mira uważaj”, „Na dziwny a niespodziewany... ”, „Na śmierć motyla przejechanego przez....... ”, „Niedziela nad Wisłą”, „Noc listopadowa”, „Noctes anineses”, „Nowy Świat”, „O sierpniu”, „Oto widzisz... ”, „Wciąż uciekamy”.) Stanisław Grochowiak („Delikatność miłości”.) K. K. Baczyński

Slide29: 

Zbigniew Herbert („Apollo i Marsjasz”, „Brewiarz”, „Dawni mistrzowie”, „Domy przedmieścia”, „Do Ryszarda Krynickiego”, „Guziki”, „Jonasz”, „Kamyk”, „Kot”, „Krasnoludki”, „Matka”, „Mitteleeuropa”, „Modlitwa ludzi”, „Niedźwiedzie” , „Pan Cogito a ruch myśli”, „Pan Cogito i wyobraźnia”, „Pan Cogito obserwuje w lustrze swoją twarz”, „Pijacy”, „Podróż do Krakowa”, „Powrót prokonsula”, „Przedmioty”, „Przesłanie Pana Cogito”, „Przesłuchanie Anioła”, „Pudełko zwane wyobraźnią”, „Rozmyślania o ojcu”, „Ścieżka”, „Testament”, „Układała swe włosy”, „U wrót doliny”, „Zasypiamy w słowach”, „Z technologii łez”.) Marek Hłasko („Krzyż”, „List”, „Namiętności”, „Ósmy dzień tygodnia”, „Pierwszy krok w chmurach”.) Jan Jokiel („Udział Polaków w Bitwie o Anglię”.) Ludwik Jerzy Kern („Flejtuch”, „Hela na Helu”, „Jesień”, „Kwitnie lipa”, „Na plaży”, „Obrazek przedświąteczny”, „Podglądanie Polaków”, „Proszę przyjąć do wiadomości”, „Pstrąg pana Schuberta”, „Sześć krzyżyków ciotki”, „Wakacje i urlop”, „Wojna płci”.) Czesław Miłosz („Dzieci Europy”, „Słońce”, „Traktat poetyki”, „Upadek”, „W mojej ojczyźnie”, „Ars Poetica?”, „Który skrzywdziłeś”.) Sławomir Mrożek („Słoń”.) Tadeusz Różewicz („Bursztynowy Ptaszek”, „Dola”, „Gwiazda żywa”, „Lament”, „Ocalony”, „Pożegnanie”, „Rok 1939”, „Poemat otwarty”, „Ludzie ludzie”, „Krzyczałem w nocy”.) Wisława Szymborska („Pod jedną gwiazdą”, „Pochwała złego o sobie mniemania”, „Miłość szczęśliwa”, „Na śmierć rewolucjonisty”, „Nic darowane”, „Nicość”, „W rzece Heraklita”, „Z nieodbytej wyprawy w Himalaje”.) C. Miłosz

Slide30: 

Dziękuję za występ! Przygotował : Michał Włoszek