Cele edukacji wczesnoszkolnej

Cele edukacji wczesnoszkolnej: 

Cele edukacji wczesnoszkoln ej

PLAN: 

PLAN 1. Ogólne cele kształcenia 2. Heterogenne i podmiotowe cele kształcenia 3. Cele operacyjne 4. Walory i mankamenty operacjonalizacji

Do podstawowych kategorii procesu edukacyjnego zaliczamy:: 

Do podstawowych kategorii procesu edukacyjnego zaliczamy : Cele kształcenia i wymienione kategorie procesu edukacyjnego wyznaczają podstawowe czynności zarówno nauczycieli , jak i uczniów. 1. Ogólne cele kształcenia

Slide 4: 

Cele mają podstawowe znaczenie w każdej działalności, a szczególnie w działalności edukacyjnej, są bowiem elementami nadrzędnymi do innych.

Slide 5: 

Cele kształcenia odnoszą się do uczniów (wychowanków) i opisują zmianę, jaką chcemy w nich uzyskać. Ponieważ punkt wyjścia tej zmiany jest różny (każdy uczeń jest inny), zwykle odnosimy je do zmian końcowych . W nauczaniu początkowym dość często dochodzi do przeceniania czynności metodycznych, które często są bardzo urozmaicone i wyszukane, ale ich wyniki są też dalekie od oczekiwanych ; są nie tylko nie osiągnięte, ale i nie rozpoznane. Tu chodzi o to , żeby cel kształcenia był określony jako zamierzony wynik uczenia się, a metody i organizacja pracy nauczyciela były podporządkowane tak rozumianym , sprecyzowanym celom. Nie mówi się więc o osiągnięciu celu, gdy uczniowie nie uzyskali przewidzianych wyników , lub gdy nie wiemy, czy je uzyskali.

Slide 6: 

Nauczanie jest procesem wspomagania zmian w uczniach; zamierzona zmiana może sięgać bardzo daleko, jak choćby wytworzenie całkowicie nowej normy pojęciowej dla rozpatrywanej problematyki lub też wyrobienie gustu literackiego. W teorii, a zwłaszcza w praktyce edukacji wczesnoszkolnej ciągle jeszcze formułuje się jej cele w trzech grupach. Wyróżnia się cele: Podział ten w praktyce jest mało użyteczny. Przez swą rozłączność sugeruje nauczycielowi różne drogi prowadzące do osiągnięcia trzech pozornie niezależnych celów. Stanowi to utrudnienie w planowaniu pracy dydaktyczno-wychowawczej.

Slide 7: 

Dziś w teorii obserwuje się reorientację w ujmowaniu celów edukacji. Odchodzi się od ich układu w postaci : wiadomości umiejętności nawyki rozwój osobowości kształtowanie postaw, świata wartości, światopoglądu przygotowanie do samorozwoju

Slide 8: 

Nowe ich ujęcie zawiera kolejność następującą : Oznacza to przeniesienie akcentów z przedmiotowej na podmiotową stronę osobowości. Na pierwszym miejscu pojawiają się cele skierowane na rozwijanie możliwości uczniów, kształtowanie u nich określonych postaw, wprowadzenie ich w świat wartości, norm społeczno-moralnych. Zaś nabywanie wiadomości, kształtowanie umiejętności przesuwa się na dalsze miejsce, stając się środkiem osiągania celów.

Slide 9: 

Nieco inaczej przedstawia się ten problem w klasach początkowych . Tutaj oba cełe są realizowane równolegle, a wiadomości mają w pewnym sensie wartość autoteliczną. W tym wieku rozwojowym wiedza wyprowadzana z zewnątrz, będąca poza kontrolą świadomości, jest nią samą. Uczniowie przez kilka lat przechodzą trening opanowywania kodów przekazywania wiedzy. Są to jednak tylko próby teleologicznych zmian. W rzeczywistości szkolnej te cele kształcenia są formułowane tradycyjnie, chociaż droga dochodzenia do ich osiągnięcia jest widziana szeroko z horyzontem „dziecko i jego rozwój w jak największym zakresie". Tradycyjne widzenie i formułowanie celów utrudnia intuicyjne projektowanie i pojmowanie celów edukacji; przynosi też jednak korzyści. W każdej z tych dziedzin cele mogą być dalej klasyfikowane, a wyodrębnione kategorie mogą być uporządkowane hierarchicznie.

Slide 10: 

Taksonomia celów wychowania Poziom Kategoria I. Działanie A. uczestnictwo w działaniu B. podejmowanie działań II. Postawy C . nastawienie na działanie D . system działań Taką hierarchiczną klasyfikację będziemy nazywać taksonomią celów. Oznacza ona, że wyższe kategorie mieszczą w sobie kategorie niższe, a więc osiągnięcie celu wyższego mówi nam, że cel niższy został także osiągnięty. Najpopularniejszą taksonomią jest taksonomia ABC . Jest to taksonomia ponadprzedmiotowa. Druga taksonomia dotyczy celów wychowania.

Taksonomia głównych celów kształcenia: 

Taksonomia głównych celów kształcenia

Slide 12: 

Główne cele ujęte w tych taksonomiach mają charakter ogólny, wyrażają bowiem pewien rezultat nauczania, wyrażony w kategorii efektów uczenia się. Opisują nową wiedzę, umiejętności , zdolności i postawy — to wszystko, czego opanowania w wyniku kształcenia oczekuje od ucznia nauczyciel. Znajomość taksonomii celów kształcenia w sferze poznawczej , emocjonalnej i psychomotorycznej stanowi warunek konieczny poprawnego formułowania heterogennych celów każdej lekcji i to bez względu, czy nauczyciel stosuje w praktyce edukacyjnej podmiotowy, czy przedmiotowy standard waluacji.

Slide 13: 

T aksonomia celów edukacyjnych wyróżnia trzy ich kategorie:

Slide 14: 

Posługiwanie się taksonomiami nie jest łatwe, chociaż ujmują one główne działania dydaktyczno-wychowawcze, które w zasadzie są obserwowalne. Przytoczone taksonomie również są przykładem ograniczania celów, umacniają bowiem przedmiotowy aspekt kształcenia. W początkowym okresie reformy systemu edukacji w klasach I-III położono w celach akcent na rozwój uczniów; celom nadaje się większą podmiotowość i bardziej humanistyczne cechy, wydłuża się ich perspektywę i próbuje wiązać z systemem wartości nadających sens edukacji.

Slide 16: 

Program nauczania określa dla klas I-III:

Slide 17: 

Uwaga o dużym stopniu ogólności odnosi się także do drugiej grupy celów dotyczących poszczególnych przedmiotów. W tym miejscu pojawia się problem konkretyzacji celów kierowanych na rozwój uczniów, określania sposobów ich realizacji, mierzenia oraz oceniania.

Uczeni w swoich pracach afirmują następującą triadę celów edukacyjnych:: 

Uczeni w swoich pracach afirmuj ą następującą triadę celów edukacyjnych: Podział ten jest przejrzysty, logiczny i metodycznie zasadny. Zakłada bowiem, że z celu ogólnego wyprowadza się cele pośrednie, a z nich zaś cele szczegółowe.

2. Heterogenne i podmiotowe cele kształcenia: 

2. Heterogenne i podmiotowe cele kształcenia Cele heterogenne stanowią punkt wyjścia do przekształcania ich w cele podmiotowe, które wiążą się bezpośrednio z wartościami będącymi odpowiedziami na zaspokojenie potrzeb edukacyjnych uczniów, z tym co uczniowie uznają za wartości, z cenionymi przez nich ideami, postawami czy wzorcami, pożądanymi stanami, postawami, „możliwymi bądź prawdopodobnymi do osiągnięcia lub innymi aspiracjami wyrażonymi w języku uczniów, wywołującymi i podtrzymującymi ich aktywność emocjonalną, intelektualną i (lub) psychomotoryczną". Uzewnętrznia się je bowiem w sytuacji wartościotwórczej, z pełnym zaangażowaniem samych uczniów. Toteż cele te są „uczniowskimi", a więc upodmiotowiają ich.

Slide 20: 

Uczeni nazywają tego typu cele uczniowskimi; mają one znaczące miejsce w tzw. planowaniu alternatywnym, tzn. niekoniecznie z góry przewidzianym w toku edukacyjnym . Uczeń dochodzi do tych celów dwoma drogami:

Slide 21: 

Te podmiotowe cele nie biorą się z niczego. Tkwią one w treściach kształcenia realizowanych na dobrze dobranym materiale nauczania.

Wł. Puślecki w swojej koncepcji kształcenia wyzwalającego stosuje cele spersonalizowane operacyjnie i do ich osiągnięcia proponuje trzy strategie:: 

Wł. Puślecki w swojej koncepcji kształcenia wyzwalającego stosuje cele spersonalizowane operacyjnie i do ich osiągnięcia proponuje trzy strategie:

Slide 23: 

Strategie uzewnętrzniania spersonalizowanych celów kształ с enia wywierają bezpośredni wpływ na budowę i przebieg zajęć ilydaktycznych, w których występują nowe ogniwa, takie jak: wizja zajęcia, oferowanie spersonalizowanych celów, pobudzanie jednostkowych doświadczeń uczniów w danej dziedzinie, „głosy własne" uczniów w tym zakresie, dialog edukacyjny, działania ukierunkowane celami kształcenia itp. W związku z modyfikacjami celów, z mianie podlegają podstawowe kategorie procesu edukacyjnego.

3. Cele operacyjne: 

3. Cele operacyjne Aby podnieść motywację i skuteczność nauczania proponuje lię operacjonalizację celów, czyli ich uszczegółowienie. Operacjo-nidizacja celów kształcenia polega na ich przedstawianiu w postaci konkretnych rezultatów nauczania i uczenia się, a także na wskazaniu Sposobów ich sprawdzania. Stąd operacyjne cele kształcenia wyrażone są opisem zachowań, jakie przejawiać mają uczniowie po ukończeniu nauki. Zachowania te mogą mieć charakter werbalny (słowny) lub behawioralny (czynnościowy). Cele operacyjne opisują więc to, co po skończonych zajęciach uczniowie powinni wiedzieć, umieć, jak się zachować w określonej sytuacji.

Trzy składniki celów operacyjnych:: 

Trzy składniki celów operacyjnych:

Slide 26: 

Przyjrzyjmy się nieco dokładniej wymienionym składnikom. Zachowanie końcowe określa to, co uczeń powinien zrobić, żeby wykazać, że założony cel osiągnął. Zachoioanie to uznaje się za dowód, że uczeń się nauczył. Przy czym, przez zachowanie rozumie się wszelką aktywność lub czynność, których przebieg można zaobserwować lub zarejestrować. Zachowania wyrażają i czasowniki operacyjne, takie jak: „zaznaczyć", „rozpoznać", „rozwiązać", „zmierzyć", „narysować". Pełne ujęcie celów operacyjnych precyzuje również warunki, w jakich będzie się sprawdzać realizację pożądanego zachowania ucznia.

Wyróżnia się trzy rodzaje warunków:: 

Wyróżnia się trzy rodzaje warunków:

Slide 28: 

Trzecim składnikiem operacyjnych celów kształcenia są Ustalone standardy, określające minimalny poziom realizacji, który można jeszcze uznać za dowód, że uczeń cel osiągnął. Przykładowo: musi odpowiedzieć na 9 z 10 podanych pytań, rozwiązać problem w ciągu 10 minut, wykonać złożone czynności w takim samym porządku, jak podano w tekście.

Procedura wyprowadzania celów operacyjnych: 

Procedura wyprowadzania celów operacyjnych Przy formułowaniu celów operacyjnych musimy uwzględnić następujące kroki:

Slide 30: 

1 krok Cele ogólne wynikają z realizowanych programów nauczania ; mówiąc dokładniej z dobieranych treści kształcenia, z przyjętej przez danego nauczyciela filozofii kształcenia (jedni preferują opanowanie jak największej liczby faktów — akcent na wiedzę, inni zwracają uwagę na rozwój myślenia, jeszcze inni na samodzielność), właściwości uczniów (nauczyciel formułując cele bierze pod uwagę możliwości swoich uczniów, ich zainteresowania ). 2 krok Określenie sytuacji odniesienia oznacza wskazanie uczniom sytuacji, w których będą mogli wykorzystywać to, czego się nauczą. Przykładem tego może być odwołanie się do przyszłej pracy zawodowej, ulubionej zabawy, czynności często wykonywanej . Im więcej takich sytuacji uda się nam wskazać, tym lepiej dla dziecka, u którego wzmacniamy chęć uczenia się, motywację. Jest to zadanie trudne, gdyż nie wszystkie tematy mają takowe odniesienia (łatwiej znaleźć je w treściach z języka polskiego niż z matematyki).

Slide 31: 

3 krok Następnym krokiem jest sporządzenie testu sytuacji odniesienia . Test powinien obrazować szereg okoliczności, jakie uczeń może spotkać w życiu. Nauczyciel stawia sobie pytanie: co uczeń musi zrobić, żeby wykazać, że osiągnął cel? Przykładowo — ucząc się języka angielskiego powinien umieć nim posłużyć się, gdy zajdzie taka potrzeba. 4 krok Na tym etapie następuje przekształcenie testu sytuacji odniesienia w cel operacyjny. W stosunku do testu zawiera on modyfikacje i ograniczenia związane z systemem klasowo-lekcyjnym . A zatem chodzi o takie sformułowanie celu operacyjnego , aby można go było sprawdzić w warunkach szkolnych. Z kolei sprawdzianem, czy sformułowany przez nas cel ma charakter operacyjny, są pozytywne odpowiedzi na pytania . 5 krok Pojęcie stałości realizacji odnosi się do testu mającego mierzyć osiągnięcia celu operacyjnego przez ucznia. Nauczyciel musi zadecydować, jaka liczba udanych prób jest niezbędna , aby w ykazać , że cele operacyjne zostały osiągnięte.

4. Walory i mankamenty operacjonalizacji: 

4. Walory i mankamenty operacjonalizacji Cele operacyjne — po pierwsze — lepiej, aniżeli cele ogólne pomagają nauczycielowi w doborze treści, metod i środków kształcenia. Jeżeli bowiem nauczyciel ma dokładny opis tego, co uczniowie powinni umieć zrobić po skończonych zajęciach, to łatwiej mu zaplanować lekcje w taki sposób i z udziałem takich materiałów dydaktycznych, żeby uczniowie rzeczywiście mogli założone cele osiągnąć z najlepszym skutkiem. Po drugie , cele operacyjne wyraźnie podnoszą poziom motywacji uczniów i ukierunkowują ich proces uczenia się. Uczniowie wiedzą, czego się mają nauczyć i w jakiej postaci to będzie sprawdzane. I nauczyciel, i uczeń mają jednoznaczną informację, co ma być rezultatem procesu uczenia się. Po trzecie , cele operacyjne ułatwiają nauczycielowi kontrolę, a uczniowi samokontrolę rezultatów kształcenia. Pozostaje tylko ustanowić się nad sporządzeniem odpowiedniego testu, który by zmierzył, czy uczeń zakładany cel osiągnął. Po czwarte , operacjonalizacja celów kształcenia sprzyja integracji między'przedmiotowej. Pozwala na porządkowanie treści z różnych przedmiotów, unikanie powtórzeń.

Slide 33: 

Nie znaczy to, że operacjonalizacja nie ma braków i wad. Oto niektóre z nich: zbyt dokładne precyzowanie celów kształcenia ogranicza swobodę w nauczaniu i uczeniu się; uczniom ogranicza się wpływ na to, czego będą się uczyć, robić itp.; operacjonalizacja celów kształcenia i pomiar ich osiągnięć jest trochę mechanistycznym podejściem do określania poziomu rozwoju ucznia (unikają tego wszystkie szkoły alternatywne, jest to wręcz niepożądane w nowym spojrzeniu na kształcenie dziecka ). Aby zapobiec zniszczeniu struktury celu ogólnego, odizolowaniem od siebie celów operacyjnych, musimy wyodrębnić materiał kształcenia jako system informacji wykorzystywanej w kształceniu. Klasyfikacja celów kształcenia i klasyfikacja materiału kształcenia dotyczą tych samych czynności opanowywanych przez uczniów i w tym sensie są zależne. Cele i materiał kształcenia stanowią dwa aspekty — operacyjny i informacyjny — tych samych czynności. A więc następny problem do charakterystyki procesu edukacyjnego to treści kształcenia.