DissemiConferenceMay 282004shqip

Romet dhe EGJIPTIANET ne Shqiperi: Nga perjashtimi shoqeror tek perfshirja shoqerore: 

Romet dhe EGJIPTIANET ne Shqiperi: Nga perjashtimi shoqeror tek perfshirja shoqerore ose Dilema e pares se arte Gjetjet kryesore Tirane, Shqiperi 28 maj 2004 Hermine De Soto, Sabine Beddies, Ilir Gedeshi

Dilema e pares se arte: 

Dilema e pares se arte Na ishte nje here e nje kohe nje rom i varfer, i cili kishte shume femije. Familja e tij kishte per fqinj familjen e nje njeriu shume te pasur. Cdo nate, familja rome luante muzike, kercente dhe defrehej me ato pak qe kishin dhe pa e vrare shume mendjen se c’do t’u binte e nesermja. “Mendon perendia per neser” thoshin. Nje mbremje, teksa degjonte tingujt e muzikes qe vinin nga shtepia e fqinjve rom, i pasuri vendosi t’u jepte nje poce te mbushur me pare ari, me te cilat mund te jetonin me mire. Romet e falenderuan fqinjin bamires dhe u kthyen ne shtepine e tyre. Qe prej asaj dite ne shtepine e romeve filloi shamataja. Burri donte te harxhonte monedhat per nje gje, ndersa gruaja per te tjera gjera. Te mberthyer nga sherri, romet harruan te luanin muzike e te kercenin, humben qetesine dhe mezi i zinte gjumi naten. Me ne fund kur s’mbante me, vendosen t’i kthejne paret e arta tek i zoti. “Keto pare na kane rrembyer gezimin dhe lumturine tone. Qekurse i morem vetem jemi zene me njeri-tjetrin. Ne romet jemi njerez te varfer, por te lumtur me ate qe kemi dhe menyren si jetojme” i tha romi fqinjit te pasur duke i kthyer parate e arta. Pas pak fqinji degjoi serish tingujt e muzikes qe vinin nga shtepia e romeve.

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet: 

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet Arsyet: SKZHES (2001) Vleresimi cilesor i varferise (2002) Romet dhe Egjiptianet te identifikuar si me te varferit nder te varferit Romet dhe Egjiptianet nuk njihen zyrtarisht si minoritet Qeveria shqiptare aspiron per hyrjen ne BE Kerkesat e BE: “respekt dhe mbrojtje per minoritetet” Qeveria ka nevoje per nje strategji per romet dhe I kerkon bankes boterore ndihme per nje vleresim te nevojave dhe rekomandime politikash Pjesemarrja e donatoreve ne studim: Ambasada Amerikane, Fondacioni Soros, Korporata e zhvillimit zvicerian, PNUD dhe Banka Boterore

Perjashtimi shoqeror dhe Minoritetet: 

Perjashtimi shoqeror dhe Minoritetet Objektivat e Vleresimit te nevojave, pergatitur nga Banka Boterore: Investigimi i gjendjes socio-ekonomike, kulturore, institucionale dhe historike e romeve dhe evgjiteve Ofrimi i te dhenave qeverise - permes metodave kualitative & kuantitative Ofrimi i qasjeve mbi proceset e perjashtimit social Ndihmesa qeverise per te plotesuar kerkesat e BE per minoritetet etnike: “Anetaresimi kerkon qe vendi kandidat te kete arritur stabilitetin e institucioneve qe garantojne demokracine, rendin, te drejtat e njeriut dhe mbrojtjen e minoriteteve.” (kriteri i Kopenhages, 1993) Hartimi i veprimeve konkrete dhe politikave qe lehtsojne perfshirjen e romeve dhe egjiptianet ne shoqerine shqiptare

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet: 

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet: 

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet Shkaqet e varferise dhe te perjashtimit shoqeror Mungesa e arsimit te duhur Gjuha (Rome), diskriminimi ne shkolla, te ardhura te paketa, shkolla te specializuara per femijet me probleme fizike dhe mendore Papunesia Mungesa e tregut per profesione tradicionale, renia e kualifikimit/aftesive ne nje treg te ndryshueshem te punes, mosperputhje e aftesive, diskriminin, pune te rastesishme, sektori informal Infrastrukture e shkaterruar Mungese (per Romet), dhe mundesi te kufizuara (per Egjiptianet) per nevojat bazet: uje i pijshem, higjiene, energji elektrike, ngrohje; shtepi te mbipopulluara /te papershtatshme

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet : 

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet Shkaqet e varferise dhe te perjashtimit shoqeror (vazhdim) Mbrojtja sociale Paftesia per te kerkuar asistence nga shteti, mungese e perfitimeve per shkak te papunesise se gjate, mbrojtja sociale Mungese aksesi ne informacion dhe qeverisje Mungese informacioni mbi politikat qeveritare, proceset vendimmarrese, rendin; veshtiresi te gjuhes, vendbanime te largeta, analfabetizmi Akses i kufizuar ndaj ligjit dhe drejtesise Diskriminim, mungese e martesave/lindjeve te zyrtarizuara; mungese e te kuptuarit te procedurave juridike, akses i kufizuar tek juristet, ligje dhe rregulla te paqarta

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet: 

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet Simptoma te perjashtimit = Strategji per te mbijetuar Aktivitete te sektorit formal Pse? Papunesia: fakt per 92% te romeve dhe evgjiteve (afatgjate dhe tani kronike) Mbijetesa? Pune te rastit dhe sezonale, lypje, shitje rrobash ose kanoceve, dhe aheng ne dasma Migrimi Pse? Mungese mundesish per punesim formal ose informal Zgjidhja? Migrim i brendshem ose i jashtem(shpesh ilegal) per pune te rastit/te stines, shpesh ne bujqesi, shitje rrobash te perdorura ose kanocesh,. Zgjidhja? Dergesa te pamjaftueshme ne para per familjet- rrezik per borxhe – hua parash ose blerje e ushqimeve me te domosdoshme me liste.

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet: 

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet Simptoma te perjashtimit = Strategji per te mbijetuar (vazhdim) Varesia nga ndihmat Pse? Mungese e arsimit dhe aftesive profesionale, papunesia, aktivitetete te sektorit informal, te ardhura te uleta, mungese e rrjeteve sociale te zyrtarizuara Zgjidhja? “Ndihma Ekonomike” Prostitucioni dhe trafikimi Pse? Mungese e arsimit dhe aftesive profesionale, mungese e mundesive per punesim legal, divorcet, abuzimet, te ardhura te uleta Zgjidhja? Grate si punetore seksi ne ekonomine ne hije, trafikimi i femijeve: dhenia e tyre me qira, lypja urbane ne Shqiperi, punetore migrante me gjithe familjet e tyre

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet: 

Perjashtimi shoqeror dhe minoritetet Qasje per te perballuar perjashtimin: Kapitali Social Kapitali shoqeror njohes Rrjetet e familjeve Besimi Blerja e ushqimeve me liste Transaksione informale ekonomike, perfshire edhe dergesat nga jashte Mungese e kapitalit social te strukturuar: Interesi per t’u perfaqesuar Rrjete te institucionalizuara Mungese pjesemarrje ne proceset vendimmarrese (ne nivele te politikave lokale, rajonale, kombetare) Shoqata te fragmentuara te romeve dhe evgjiteve te paafta qe te mbrojne interesat dhe nevojat e tyre Jo te perfaqesuar permes ndonje partie politike

Kultura dhe identiteti: 

Kultura dhe identiteti Kultura e rrezikuar per shkak te mungeses se statusit zyrtar te minoritetit dhe diskriminimit – rrezik per kapitalin social (njohes & strukturor) Romet & Egjiptianet kane tipare dalluese kulturore ndaj shqiptareve Kultura rome e identifikuar nga romet: Organizimi social: Fis/klan - festimet ne komunitet: 80% Struktura e familjes: familje te zgjeruara Ceremonite familjare: 74% Gjuha Romani: 99% - pune me kashte: 67% Perralla: 99% - veshjet e grave: 63% Muzika: 80% Kultura e Egjiptianet e identifikuar nga Egjiptianet: - Organizimi social si shqiptaret - puna me metal: 75% - Gjuha shqipe: 100% - Muzika: 45%

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore: 

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore perfshirja shoqerore: kufizime dhe mundesi Kufizime per perfshirjen sociale te grupeve te perjashtuara Barriera institucionale Mungese e perfaqesimit politik (kapitali social i strukturuar) Mundesi te perfshirjes sociale per politike beresit Kuptim konkret i shkaqeve dhe simptomave Veprime dhe programe realiste politikash Deshire politike per te nxitur institucione gjitheperfshirese qe njohin diversitetin kulturor Pjesemarrje politike dhe perfaqesim interesash nga grupe te perjashtuara

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore: 

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore Rekomandime politikash per perfshirjen sociale Statusi i minoritetit Kurse gjuhe ne Romani dhe shqip Programe udhezuese per te percjelle nevojen per arsim dhe aftesi profesionale Akses i lire ne shkolle Ndihme humanitare: ushqim, veshmbathje, nevojat baze, kushtezim per ndjekje shkolle ose trajnimi Fushata ndergjegjesimi per kujdesin shendetesor paresor Sherbime paresore shendetesore pa pagese, perfshire edhe zonat malore te izoluara

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore: 

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore Rekomandime politikash per perfshirjen sociale Parandalimi i pagesave te paligjshme per trajtim mjekesor Shtrirje e rrjeteve te sherbimeve dhe atyre te komunikimit (uje, higjene, energji, media publike) tek vendbanesat e romeve dhe egjiptianeve Reforma per mireqenie (kritere per perfshirje, zgjatje) me nje fokus te qarte ne perfshirjen e popullsise me te varfer Akses ne informacion, politikat kyce dhe dokumentat ligjore permes perkthimit ne Romani

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore: 

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore Rekomandime politikash per perfshirjen sociale Parandalim i diskriminimit gjyqesor Ndryshim i statusit legal te ligjit per te njohur martesat e paregjistruara dhe lindjet dhe lejimi alimony per grate e divorcuara Trajnimi profesional Sipas nevojave sektoriale apo gjeografike te tregut te punes Per grate qe jane detyruar te prostituojne/trafikohen to make ends meet Permiresim i mjedisit formal te biznesit dhe klimes se investimeve

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore: 

Nga perjashtimi tek perfshirja shoqerore Rekomandime politikash per perfshirjen sociale Rritje e mundesise se punesimit formal Masa anti-krim per te parandaluar trafikimin dhe mbrojtur qeniet njerezore Mbeshtetje per strukturat e kapitalit social, bazuar ne shoqatat rome dhe evgjite, shoqatat shqiptare, OJQ nderkombetare dhe qeveria Ngritja e qendrave kulturore per te Forcuar kulturen dhe identitetin Ofruar sherbimet baze: arsimin, shendetesine, informacionin dhe keshillimin ligjor Vend mbledhjesh per komunitetin rom, evgjit dhe shqiptar