Overleven in het X-treme

Overleven in het X-treme:

Overleven in het X-treme

Leven in extreme omstandigheden:

Leven in extreme omstandigheden Wat zijn extreme omstandigheden? alle levensvormen vertonen een samenhang met hun omgeving. Echt extreem wordt het als levensprocessen dreigen te gaan haperen. Extreme omstandigheden ontstaan door - tekort aan basisvoorwaarden (H 2 O, temperatuur, licht, O 2 etc.) - overdaad aan basisvoorwaarden ( UV-straling , zout, zuur, etc.)

Leven in extreme omstandigheden:

Leven in extreme omstandigheden Aanpassen aan extreme levensomstandigheden I de extreme situatie ontwijken II aanpassing aan de extreme situatie Voordelen van leven op een extreme plek - voedsel en leefruimte hoeft minder gedeeld te worden - minder kans op ontmoetingen met roofdieren, parasieten of ziektes.

Leven in extreme kou:

Leven in extreme kou Vostok – Antarctica -89,2 ˚C koudste plek op aarde Oimekon – Siberië -67,8 ˚C koudste plek Noordelijk halfrond Northice – Groenland -66,1 ˚C koudste plek Noordpoolgebied Snag-Yukon – Canada -63,0 ˚C koudste plek Noord-Amerika Ust-Shchugor – Rusland -55,0 ˚C koudste plek Europa Ifrane – Marokko -23,9 ˚C koudste plek Afrika

Verdedigingsmechanismen:

Verdedigingsmechanismen Warmte produceren of warmteverlies voorkomen Winterslaap (hypothermie) Isoleren wind bedriegt, water slurpt warmte, een warme jas van vet, een vacht vangt lucht Hoe groter hoe warmer Antivries

Voorbeelden:

Voorbeelden Supercoole eekhoorn | toendra eekhoorn in winterslaap -3 ˚C, geen ‘kernen’ voor kristallisatie Kouwe kikker | Noord-Amerikaanse boskikker bestaat tijdens overwintering voor tweederde ijs: ijsvorming tussen lichaamscellen, hoge suikerconcentratie in cellen Antivries-vis | Antarctische vis antivries-eiwitten in bloed

Leven in extreme hitte:

Leven in extreme hitte Al Aziziyah – Libië 58,0 ˚C heetste plek op aarde Death Valley – VS 56,7 ˚C heetste plek Noord-Amerika Tirat Tsvi – Israël 53,9 ˚C heetste plek Azië Cloncurry – Australië 53,1 ˚C heetste plek Oceanië Sevilla – Spanje 50,0 ˚C heetste plek Europa Rivadavia – Argentinië 48,9 ˚C heetste plek Zuid-Amerika

Verdedigingsmechanismen:

Verdedigingsmechanismen Structurele aanpassingen Verdamping Aangepast gedrag

Voorbeelden:

Voorbeelden Pompeii-worm (tot 50 ˚C) haarachtige structuur met hittebestendige bacteriën Geiserbacterie Archea 121 (tot 121 ˚C) speciale eiwitten die bij hoge temperatuur nie t kapotg aan Struisvogel snavel als airco, ‘ koelhijgen ’

Leven met zuurstofgebrek:

Leven met zuurstofgebrek Leven in ijle lucht groter longvolume, meer en/of speciale rode bloedcellen Leven zonder zuurstof ( anaëroob ) voor bepaalde bacteriën is zuurstof zelfs giftig

Voorbeelden:

Voorbeelden Hoogste menselijke bewoning (4340 m in de Andes) groter longvolume en meer rode bloedcellen Speciaal bloed Indische gans (trektocht op 9000 m hoogte) snelle zuurstofbinding aan zijn hemoglobine Superlongen van de jak grote longen, extra ribben, luchtpijp extra breed en soepel

Leven in extreme droogte:

Leven in extreme droogte Zonder water, geen leven Verdedigingsmechanismen in rust gaan efficiënt omsprongen met het schaarse vocht Organisme Maximaal waterverlies Kleine vogels tot 8% Meeste zoogdieren tot 12% Bruine rat tot 15% Kameel 30% Europese kikker tot 35% Kevers uit gematigde gebieden tot 45% Woestijnpad 48% Meeste planten 50% Tepelhoorn tot 60% Keverslak 75% Woestijnkever 75% Regenworm 75% Mos tot 90% Valse roos van Jericho 97% Larve van dansmug 97%

Voorbeelden:

Voorbeelden Beerdiertje honderd jaar zonder water Supersnelle zuipschuit | kameel twee weken zonder vocht  drinkt 200 l water in drie minuten Hoe zuinig kun je zijn? | Mongoolse gerbil nauwelijks drinken, ± 10 ml urine/dag

Leven in permanente duisternis:

Leven in permanente duisternis Niets zien in het donker Zelf licht maken in het duisternis Chemosynthese bacteriën maken zonder zonlicht energierijke ( voedings )stoffen voor zichzelf (en voor hun gastheer) diepzeekokerworm

Voorbeelden:

Voorbeelden Ogen? Niet nodig! | blinde grottenvis zijlijn, extra zintuigorgaantjes verspreid over lichaam Kijken met je oren | vleermuizen gebruik maken van echo van zelfgemaakte geluiden Bioluminiscentie | vuurvlieg-pijl inktvis lichtproducerende orgaantjes: kleine prooivisjes aantrekk en en vangen + communiceren met soor tgenoten